LIL
Digitized by the Internet Archive
in 2011 with funding from
University of Toronto
http://www.archive.org/details/ecclesiaeocciden02turn
ECCLESIAE OCCIDENTALIS
MONVMENTA IVRIS ANTIQVISSIMA
LONDINI kt NOVI EBORACI
APVD HKNRICVM FROWDE, A.M.
ECCLESIAE OCCIDENTALIS
MONVMENTA IVRIS ANTIQVISSIMA
CANONVM ET CONCILIORVM GRAECORVM
INTERPRETA TIONES LATINAE
POST CHRISTOPHORVM IVSTEL
PASCHASIVM OVESNEL
PETRVM ET HIERONYMVM BALLERINI
IOANNEM DOMINICVM MANSI
FRANCISCVM ANTONIVM GONZALEZ
FRIDERICVM MAASSEN
EDIDIT
CVTHBERTVS HAMILTON TURNER, A.M.
COLLEGII B. MARIAE MAGDALENAE APVD OXONIENSES SOCIVS
VTRIVSQVE COLLEGII B. MARIAE VIRGINIS WINTONTAE OLIM SCHOLARIS
TOMVS II
OXONII
E TYPOGRAPHEO CLARENDONIANO
MCMVII
OXONIl
Exitidebat Horatils Hart, A.M.
Typographus a<ade»iiats
THE II Dl£j
TORONTO 6, C/
DEC V 1
'"S IN ENQLAMD.
CANONES ET CONCILIA GRAECA
AB ANTIQVIS INTERPRETIBVS LATINE REDDITA
TOMI SECVNDI
PARS PRIOR
CONCILIA
ANCYRITANVM ET NEOCAESARIENSE
i
SECVNDVM INTERPRETATIONEM GALLICAM
CVM EPITOME EIVS HISPANA
II
ITBM SECVNDVM INTERPRETATIONEM PRISCAM
III IV V VI
ITEM SECVNDVM INTERPRETATIONES
ISIDORl ANTIQVAM CVM EPITOME FVLGENTI FERRANDI
I>IDORl VVLGATAM CVM EPITOME EIVS HISPANA
DIONYSII EXIGVI PRIOREM
EIVSDEM ALTERAM
PRAEFATIO
I. Elenchus rerum quae in hac parte continentur.
Tabula qua ostenduntur numerus et ordo canonum Ancyritanorum secundum
diuersas interpretationes siue syllogas ....
Tabulaquaostenduntur numerus et ordo canonum Neocaesariensium secundum
diuersas interpretationes siue syllogas ....
CONCTLIA ANCYRITANVM ET NEOCAESARIENSE : CANONES
I INTF.RPRETATIO GALLICA '. KPITOME EIVSDKM HISPANA
Canones Ancyritani .......
Canones Neocaesarienses .......
ADDENDA AI) PP 3-144, SIVE ADNOTATIVNCVLAE APPARATVI CRITICO MINVS
PROPRIAE
De formis ' grados' ' partos' ' domos ' apud codices nostros
in canonibus Ancyritanis ......
De uocibus ' digamus' et ' bigamus' . . . . .
CONCILIA ANCYRITANVM ET NEOCAESARIENSE : CAPITVLA
PRAEFATIO CANONES NOMINA EPISCOPORVM
II INTKRPRETATIO QVAE DICITVR PRISCA
Capitula canonum Ancyritanorum
Praefatio canonum Ancyritanorum
Canones Ancyritani .
Capitula canonum Neocaesariensium
Praefatio canonum Neocaesariensium
Canones Neocaesarienses .
Nomina episcoporum Ancyritanorum
Nomina episcoporum Neocacsariensium
CONCILIA ANCYRITANVM ET NEOCAESARIENSE : CAPITYLA
PRAEFATIO NOMINA EPISCOPORVM CANONES
III INTERPRETATIONIS QVAE FALSO DICITVR ISIDORI RECENSIO ANTIQVA I
EIVSDEM EPITOME FERRANDI IV INTERPRETATIONIS QVAE FALSO
DICITVR ISIDORI RECENSIO WLGATA '. KPITOME EIVSDKM HISPANA
V INTERPRETATIO DIONYSII EXIGVI PRIOR
EIVSDEM ALTF.RA
Capitula canonum Ancyritanorum
Capitula canonum Neocaesariensium .
Praefatio canonum Ancyritanorum
Nomina episcoporum Ancyritanorum
Nomina episcoporum Neocaesariensium
Canones Ancyritani ....
Pracfatio canonum Neocaesariensium .
Canones Neocaesarienses .
VI INTERPRETATIO
P '
P 2
P 3
P 4
p 12
P 15
p 16
p 18
P *9
p 20
p 28
p 28
P 29
P 32
P 32
P 33
PP 36 37
PP 44 45
PP 48 49
PP 5° 5 1
PP 52 53
PP 54 55
pp 116 117
pp 118 119
PRAEFATIO vii
p
14-'
p
143
p
144
p
144
appendix 1 Capitula interpretationi canonum Ancyritanorum Isidorianae
praefixa in codice A . . . .....
appendix 11 Praefatio supposititia conciliis Ancyritano Neocacsariensi Gan-
grensi praemissa secundum codices Gallicos C K A
appendix iii Canones supposititii qui post canones Ancyritanos, tamquam
et ipsi Ancyritani, in codicibus uvw inueniunlur
appendix iv Canon supposititius qui post canones Neocaesarienses, tamquam
et ipse Neocaesariensis, in codice w inuenitur
II. De nouis codicum subsidiis.
1. Praeter codices quos in praefatiunculis parti i (p xi) ct parti ii (p v)
tomi I praemissis iam cnumcraueram, in hac parte nonnisi tres adhibui : quorum
ut aetate, ita copia ct pretio eorum quae in eo continentur, agmen ducit
Remensis (unde nobis R), cuius sedes per uices continuas saeculis recentioribus
mutabatur : a Iacobo enim Sirmond, ut uidetur, Parisios abductum et in Colle-
gium Claromontanum Icsuitarum adrogatum, inde una cum ceteris codicibus
Claromontanis primum Gerardus Meerman Batauus, deinceps Thomas Phillipps
Anglus, postremo respublica Borussorum sibi adquisiuit. codicem ipse non uidi,
quippe qui iter longinquum Berolinense suscipere non ualuerim (non enim
cninis Jiomini contingit adire CorintJutm) nequc ut in Angliam per spatium temporis
exiguum commodaretur impetrari potuit. utinam adhuc apud nos constitutum
contulissem ! gratias itaque amplissimas et ago ct habco Magdalencnsibus meis,
qui Berolini degentes ucl unam uel alteram codicis particulam mci causa inspexe-
runt, Rcginaldo L. Poole, Arturo E. Cowley, Friderico G. Kenyon, Ioanni K.
Fotheringham, Willclmo A. Pickard-Cambridge ; nccnon Alexandro Soutcr
Cantabrigiensi, quem domicilii iure etiam nostrum possumus appellare. codex
notam prae se fert Berol. Phillipps lat. 84: saeculo exaratus est octauo : mutilus
hodie, incipit a canone Ancyritano V infra p 66 : scriptura Merovingica est et (ut
cx exemplaribus phototypicis colligere licet) lectu perdifficilis.
2. Iudicio fretus Friderici Maassen (GescJiicJite dcr Qncllcn nnd der Literatur
dcs canoniscJiai RecJits im Abcndlandc p 717), referentis codici bibliothecae
capitularis Nouariensis lxxxiv inesse canonum Neocaesariensium interpretationcm
Isidori antiquam, tandcm mense Maio anno salutis MCMII iter Nouariam feci.
sed codice prolato manifestum erat interpretationcm Isidori non antiquam esse
sed uulgatam. ne tamen ab incepto desisterem, prohibcbant ct actas foliorum,
ad octauum enim potius quam ad nonum saeculum pertinerc uidebantur, et
optimae notae textus. laetus igitur contuli et in apparatum meum sub siglo
nov redegi, per incuriam autcm catalogo codicum (infra p 33 col b) iam antea
confecto adscribere oblitus sum : uide igitur p 116 col a et intcr errata p xii:
3. Breuiatio canonum a Fulgentio Ferrando diacono Carthaginensi ante
mcdium sexti saeculi coagmentata non est ciusdcm cum ceteris iuris canonici
corporibus momenti, quippe quae, ut ipse titulus satis indicat, canones e iam
.T8
viii PRAEFA TIO
exstantibus syllogis Latinis collegerit potius et adbrcuiauerit quam ex graeco de
nouo transtulerit. neque tamen nostra non magnopere interest scire quanam
canonum interpretatione usa sit sexto saeculo Carthaginensis illa ecclesia, quae
mox ita funditus euersa est ut codices originis Afiicanae uix ulli ad nos per-
uenerint. intellexerunt iam pridem fratres Ballerini Ferrandum ex interpretatione
quae dicitur Isidori pleraque hausisse: nobis autem,quibus Isidori recensionem et
mcliorem et antiquiorem patefecit Fridericus Maassen, facile est uidere (et mirum
quomodo ipsum Maassen latuerit) Ferrando non uulgatam Isidori sed antiquio-
rem illam praesto fuisse reccnsionem. quae quamuis uulgatam et antiquitate
et ueritate antccedat, numcro codicum minore stabilitur : unde libentius nouum
tcstem Ferrandum adduxi, et ad imam paginam textui Isidori supponendum
curaui. tribus codicibus, quod sciam, adseruatur Ferrandi sylloge : Corbeiensem
sexti saeculi ipse Parisiis contuli ; Vcrcellensem, nono uindicatum saeculo, uidere
adhuc non contigit : eiusdem aetatis Montispessulanum in proposito erat exami-
nare, sed iter facientem impcdiebat fortuna. ne tamen nonnisi uno codice
fulciretur editio nostra, per litteras adii Maximilianum Bonnet, in Vniuersitate
Montispessulana professorem, uirum quidem mihi ignotum, fama tum mihi tum
omnibus Christianae antiquitatis studiosis notissimum. multa de eius bonitate
audiueram : nec minora expertus sum, qui totum Ferrandum manu eius de codice
exscriptum acciperem.
III. De origine et patria codicum J et V.
Liceat mihi hic noua quaedam de duobus codicibus quasi per prooemium
disserere, alibi ut spero fusius euoluenda.
i. Codex noster J (Bodlcianus e Mus. 100-102), circa annum 600 post
Christum natum scriptus, ad celeberrimam coenobii Floriacensis ad Ligcrim
bibliothccam *nono saeculo pertinuit, testc qui eo tempore titulum ad finem et
initium quaternionum (ita ut in ultima cuiusquc quaternionis pagina incohatus in
primam noui quaternionis producatur) inscribebat IIIC EST LIBER SANCTI BENE-
DICTI abbati DE FLORIACO MONASTERII. quod coenobium cum anno demum
667 a Bathilda Chlodoucchi II uxore fundaretur, patct codicem nostrum, ut ipso
cocnobio antiquiorcm, aliundc originem traxisse : neque dubito (scripturac
genere, ut puto, non dissuadente) quin ex Italia ad nouam ornandam bibliothecam
cum aliis pluribus exquisitus sit.
2. Codex noster V (Vcronensis lix [57]) neque octauo saeculo, ut iudicauit
Augustus Reifferscheid, uir tali muneri impar, nequc septimo, ut melius Friderico
Maassen placuit, referendus cst, scd posterioribus sexti sacculi annis. in eximia
codicum antiquorum copia, Vcroncnsis ecclesiae decore et ornamcnto, hinc illinc
coaccruanda optime meritus est saeculo octauo Pacificus archidiaconus : sed de
ortu et domicilio eorum prisco parum constat. quattuor tamen codicum corpus,
ciusdcm actatis, ciusdcm fere argumenti, eiusdem plerumque scripturae, uideor
mihi non absurde uel ipsi Veronae uel finitimis saltem regionibus adiudicare ;
scilicct (a) acta concilii Chalccdoncnsis secundum Rustici interpretationem circa
PRAEFATIO ix
annum 550 euulgatam (Vaticanum 1323, olim Vcronensem) ; (b) Facundi Ilcrmia-
ncnsis librum pro dcfcnsione trium capitulorum Rustici operi coaeuum (Vero-
nensem liii [51]); (c) acta cum epistulis dc Acacio Constantinopolitano dcfi-
nitionis Chalccdonensis oppugnatorc conscripta (neque ab re uidetur essc in
priorc huius codicis parte librum pontificalcm exstare, ubi nomcn Symmachi
papae ob delicta improbatur, Laurenti aemuli eius prae uirtutibus extollitur)
(Veronensem xxii [20]) ; (d) codiccm nostrum, mutilum illum quidem ct ad initium
et ad fincm, cui insunt multa ad orthodoxae doctrinae pracsidium siue e conciliis
siue ex epistulis pontificum congesta. prouinciac Aquileiensis ecclcsias inde a
medio saeculi scxti pro fide et fama concilii Chalccdonensis acerrime Iustiniani
imperatoris cdictis et Vigilii papae constituto aduersari ncmo est qui non nouerit.
Veronensem ecclesiamcum Aquileiensi in acie stetissetestantur indicesepiscoporum
qui conciliis Istriensibus interfuerunt, quippe anno 579 concilio Gradensi Solatius
Veronensis (Labbe-Coleti vi 654 Mansi ix 926 : sunt tamen qui hoc concilium
spurium esse iudicauerint), anno 589 concilio Maranensi Iunior Veronensis
(Labbe-Coleti vi 732 Mansi ix 1020) ; anno 591 epistulae ad Mauricium impera-
torem datae idem Iunior subscripsit (Labbe-Coleti vi 1328 Mansi x 466). credo
itaque hos codices saeuiente certamine, iubentibus iis qui et ipsi in negotio impli-
cabantur, descriptos esse et in scriniis ecclesiae Veronensis collocatos.
IV. De forma ' Ancyritanus.'
Quomodo constitui debeat in lingua latina nomen adiectiuum a ciuitate
'Ancyra' deriuatum, haud satis elucet : inueniuntur enim apud interprctes
conciliorum et ' Ancyranus ' (Anciranus Anquiranus) et ' Ancyrensis ' (Anquirensis)
et ' Ancyritanus ' (Anciritanus Anquiritanus). nequc testimonia aliunde petita ita
inter se consentanea sunt ut rem expediant. quae ergo collegerim non displicebit
breuiter exponere.
Tacet omnino de concilio Ancyrae habito interpretatio canonum Gallica : quae
cnim siue ad illud concilium siue ad Neocaesariense et Gangrense pertinent, ea
omnia sub nomine concilii Nicaeni laudat, uide pp 3-15 infra.
Formam alibi inauditam ' Ancyrensis ' praebet interpretatio Prisca : uide p 18
TITVLI (CONSTITVTA) CANONVM ANCYRENSIVM, p 20 CANONES CONSTITVTI . . .
IN CIVITATE ANCYRENSE. quae tamen interpretatio cum ab homine facta sit
neque admodum ' prisco ' (canones enim concilii Chalcedonensis anno 451 habiti
una cum ceteris latine uertit) neque litterarum perito, iure neglegetur.
Dionysius Exiguus, tum in priore tum in altera interpretatione, nonnisi
' Ancyranus' uel ' Anquiranus ' scribit : p 37 col a CAPITVLA CANONVM CONCILII
ANQVIRANI, col b TITVLI CANONVM ANCYRAXI CONCILII ; p 49 col a CANONES
ANQVIRANI, col b REGVLAE AXCYRANI CONCILII ; p 115 col a EXPLICIT CANONES
ANCYRANI, col^EXPLlCIT CAXOXES CONCII II anqyikani : adde ctiam (quamuis
ipsi Dionysio abiudicandi sint indices episcoporum) p 51 1 2 ' Marccllus
Anquiranus.'
Par erat Dionysium sequi (' Ancyranus ' enim et alibi rcperitur, uide infra), ni
PRAEFATIO
obstitisset interpretatio canonum interuallo annorum circiter centum uetustior,
scilicet quac Isidoriana appcllatur. tam cnim in principali textu (' Isidori antiqua ')
quam in ca recensionc quam non multo postea confecit anonymus quidam
(' Isidori uulgata '), ubique ' Ancyritanus ' inucnies : Isid-ant, p 114 col a FINIT
conciliym ancvritanvm; codd V Sp, p 50 ' Marcellus Ancyritanus,' p 114
Col b EXPLICIT CONCILIVM ANCVRITANVM ; codd F, p 114 col /; EXPLICIT
CONCILIVM ANCERITANVM (ANCHERITANVM) • cod 0, p 48 CANONES ANQVIRI-
TANI; codd S v, p 48 INCIPIT CANONES ANQVIRITANOS, p J 14 EXPL(lCIT)
CAN< >NES ANQVIRITANOS, p 50 'Marcellus Anquiritanus ' ; codd C, p 48 INCIPIVNT
CONSTITVTIONES CANONVM ANQVIRITANI, p 114 EXPL(lCIVNT) CANONES
ANQVIRITANI, p 50 ' Marccllus Anquiritanus ' ; codd Q, p 48 INCIPIT CANON
ANQVIRITANVS. quod semel, in indice scilicet capitulorum p 36, scribunt
singulariter CONSTITVTA CANONVM ANQVIRENSIVM ET TITVLI codd S v, hoc
Priscae interpretationis auctoritati acccptum referes : ex iis cnim quae canonibus
praemissa sunt nonnulla a Prisca mutuari codices S certum est, cf pp 19 col b, 28,
48 col a, 1 16 col a.
Pendet etiam ex Isidoriana, ut uidetur, lectio 'Anquiritani canones,' apud
codices nonnullos in canone XXX concilii Epaonensis, anno 517 habiti, reperta.
quam lectionem falsam quidem esse iudico — ' antiqui Nicaeni canones ' pracbcnt
codiccs bonae notae tres, uide p 10 col a infra — sed ipso concilio Epaoncnsi
uix multo posteriorcm.
Eodcm modo distinguuntur patrum Nicacnorum indiccs in cpiscopo dcsignando
qui ab Ancyra uenerat, uidc operis nostri tom 1 pp 64 6$: 'ancyrani' col I,
' ancyritanus ' col II, ' anquirensis ' col III. quorum catalogorum secundus, ut
ibidcm p 95 ipsc scripseram, ' alios tam fide quam aetate superat.' similia in
isto catalogo habes nomina 13 (et 20) tautitanus (tauchitanus), 22 hierosoly-
mitanus, 62 gabalitanus, 73 bostritanus, 76 sodomitanus, 81 resinnitanus, 87
castabalitanus, 92 aegeitanus, 106 satalitanus, 137 standitanus, 142 doryleitanus,
152 ambladebitanus, 156 pataritanus, 159 siarbitanus, 160 aspendcbitanus, 167
corcyritanus, 169 afrodisitanus, 171 cibiritanus, 174 coropissitanus. 180 sucdri-
tanus : c quibus praecipue notandum est 167 corcyritanus, propter similitudinem
nominum Corcyrac et Ancyrae.
1 Anquiritanus ' igitur formam esse omnium antiquissimam in conciliorum
saltcm intcrpretationibus recte iudices. neque aliter apud uernaculos latinos rei
christianac scriptores rcs se habct : conferas S. Hilarii cx opcrc Jiistorico
fragmcntum xv § 3 ' Pasilio episcopo tunc Anquiritano.'
Fatendum est tamen apud cthnicosscriptorcs magis propriescribi ' Ancyranus.'
sic apud Corpus Inscriptionum Latiuarum III 6c,oo ( = 6058), impcrantc Elaga-
balo, METROPOLis ANCYRANORVM : sic Claudianus in Eutropium ii 416, sed
cogcnte mctro, ■ Ancyranique triumphi.' apud Graccos genuinam essc formam
'Aynvpav6s doccnt nummi sub M. Aurelio et Commodo excusi, (1) AYT . KAI . M .
AYP . ANTQNEINOC CEB. : ANKYPANHN MHTPO. (2) AYT . K . M . AYP . ANT . KOMMO-
AOC: A\HTP0T70A€UC ANKYPANQN (uide Cataloguc of Greek Coins in the Hunterian
PRAEFAT/o xi
Collectiou, Univcrsity of Glasgoiv. curante G. Macdonald, ii 569 : British Museunt,
Cafa/ogucs, Grcck Coius of Ga/atia Cappadocia and Syria. curante W. Wroth,
P 10).
Quod ordine praepostero hanc tomi sccundi primam partem antequam tomo
primo finis datus sit in publicum emiserim, fcci ut et meis et typographorum
commodis consulerem. cum enim conciliorum Ancyritani et Neocacsariensis
totus fere textus et critici quem uocant apparatus pars maxima ante hos decem
annos typis mandarcntur, dccreui prius quod facilius expediri possct absoluere
neque uerum operis ordinem exspectare. nempe schedis iampridem tractatis
atquc retractatis ultimam adducerc limam officium erat multo leuius, quam
appendices tot et tam diuersas ad concilium Nicacnum pertinentes disponere
emendare recensere ad exitum perferre.
Inter plurimos a quibus incepto meo uel hinc uel illinc subuentum est, singulare
mihi praebuit auxilium, ut in tomo praecedenti, ita hic quoque Aluredus H.
Cruickshank Wintoniensis.qui in schcdulis meis legendis poliendis adeo fraternas
impendit curas ut ueterem amicitiam nouis semper documentis instauret. sed
crescente indies debito, quod solui non potest commemorasse satis erit.
Oui de opere meo apud ephemeridem The Church Quarterly Rcview (mense
Aprili, A. D. 1905) summa scientia, beneuolentia non minore, disputabat — nomen
eius cum non ipse subnotauerit taceo — id mihi obiecit quod conciliorum
interpretationibus nonnisi apparatum et adnotationes aliquantulas subiunxissem,
historiographi munus declinauissem. sed consulto et egi et ago. primum enim
necesse est monumentorum antiquorum ueritatem, codicum plene excusso testi-
monio, ad uerbum exprimerc, deinde ex iis rerum gestarum historiam ordinem
rationes colligere. adeo in incerto est super multis iudicium meum, ut uelim per
nonnullos adhuc annos congerere materiam, differre sententiam.
Sed prudentior qui minora spondet in futurum. nostrum non est de complendo
opere incepto nimis confidere, sed ita pro uirili parte laborare ut et de nobis
dicatur illud Qaod habuit fccit.
In festo S. Gregorii Anglorum apostoli,
a. d. IIII Idus Martias Anno Salutis M CM VII.
ADDENDA CORRIGENDA
p 34 col b adde (post codices 0\'F) iwiiliam codids Nbuariensis it/ sequitur :
iiov Codex Nouariensis bibliothecac Capitularis
lxxxiv (54\ quoad concilium Neocaesariense ;
saec. viii [fol. i a
p 88 col b in tnarg pro ' can xm ' lege ' can xim '
NVMERI ET ORDINIS CANONVM ANCYRITANORVM
SECVNDVM DIVERSAS INTERPRETATIONES SEV SYLLOGAS
CONSPECTVS
I
1. TlptO&VTtpOVS TOVS
2. Ataj<6vovs Spoiws
3. Tovs <f>tvyovTas xai
4. Tltpi tcu^ rrpos 0iav
5. "Oooi Si dvrj\6ov
6. Tltpt TWV drrflXj}
7. Xltpl rutv ovvtOTtaOivTcuv
8. Oi Si Ofintpov Kai
9. "Oooi Si p.r) ytovov
10. AtStKOVOl 0001
11. Tds ptvi)OTtv$tioas
[iO. At&KOVOl OO0t~\ .
I 2. Tovs rrpo Toi/ fsamiopaTos
1 3. XaiptTTtcr/fOJrois ut)
14. Tovs iv K\rjfxp .
15. Tltpl Tttiv StatptpovTOJv
16. n*/>J tujv dkoytvoaptvaiv
17. Tovs dAo-ytvcra^fVovs
18. Ef tiks €rri'cr*orro»
19. "Ocroi vapOtviav
»3
»4
z5
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
PP
12
13
M
15
16
17
18
:o.
'Edv Ttvos yvvf)
• 39
'9
11.
Tlfpl tujv yvvatKuv
. 40
20
13.
Tltpi iKovoiwv .
• 41
21
•3-
'Erri OKOvoiojv .
• 42
22
24-
Oi KaTafW.VTtv6fitvoi
• 43
23
25-
MvrjOTfvodptvus TIS .
• 44
24
Ph
P 5
<S
03 5
2" h
•H "u
<3 <C
1 20[2lf]
2 21 [20 f~\ 2
3 22 [21 f] 3
4 23 [23 n 4
24 03/n 5
[25 R]
5 25[24/T26R] 6
6 26[25f27R] 7
7 27 [26 f 28 R] 8
8 28 [27 f 29 R] 9
9 29 [28 f 30 R] 10
10 30 [29/^31 R] 11
11 3i[3of32R] 12
12 32C3IF33R] 13
13 33 [32 f 34 R] 14
J4 34 [33 f 35 R] 15
15 35 [34 F 36 R] 16
'6 36 [35 f 37 R] '7
17 37 [36 f 38 R] 18
>8 38L37T39RJ *9
19 39 [38 f 4° R] 20
20 4°[39f4lR] 21
21 41 [40/^42 R] 23
22 42 [41 F 43 R] 23
23 43 [42 F 44 R] 24
24 44 [43 F 45 R] 25
co
12
13
14
>5
16
17
18
19
21
22
23
24
»5
9
10
11
12
13
om
'4
J5
16
■7
18
'9
om
om
om
4
9
10
*3
16
17
18
'9
12
13
14
15
16
17
18
19
33
24
9
10
1 1
12
13
15
16
17
18
'9
22
23
24
9
10
1 1
J3
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
23
24
om
26
om
27
40
41
42
43
om
44
om
45
habcnt infra
[28] 46
29
[30]
om
31
32
[33]
34
[35]
36
37
38
39
40
47
5°
om
5'
52
62
63
64
65
48?
49?
53
54
55
57
66
Kota apud codicem V 'ut in conciliis celeris, ita etiam in Ancyritano et Aeocaesariensi) initia canonum singulorum non numeris sed
litteris tantum miniatis significari : uidetur tamen in concilio ATeocaesariensi omnimodo cum F, in concilio Ancyritano usqite ad can 16
cum Sp F, concordare. sed curn canonem Ancyritanum 16 in duas partes [contra Sp F) diuidat, canonem 17 separatim [cum Sp
contra F) numeret, uiginti sex in summa canones distinguit
II B
NVMERI ET ORDINIS CANONVM NEOCAESARIENSIVM
SECVNDVM DIVERSAS INTERPRETATIONES SEV SYLLOGAS
CONSPECTVS
1. TlptofivTtpos icLv yrj/jri
2. rvvr) idv yqptTjrai
3. Tlfpl tu/v n\iiaTOis
4. 'Eav itpoOrjTai Tts
5. Karrjxovnfvoi idv
6. Utpi KVO<pOpOVOT)S
7. Tlpto&VTtpov tis -ydfiovs
8. Tvvt) tivos pioix*v&ttoa
9. HpfoPvTtpos idv
10. 'Ofioiws KOl StaKOVOS
[12 'Edv vooa/v tis] .
11. TlptoPvTtpOS vpo TUJV \'
12. 'Kdi' voowv tis
[15 AtaKOVot i-md'] .
13. 'Entxwptoi Tipta&VTtpot
14. Ol b( xa>Pf'n'i<"<on01
15. Aidxovot iirrd
45
46
47
48
49
5°
5i
52
53
54
55
56
57
58
3
'3 '3
a a g
00 -3
5 3 £
3
4
5
6
7
8
9
10
1 1
13
13
'4
f
ft
QQ
> S
11
1 45 [44 f 46 R]
2 46 [45 f 47 R]
3 47 [46 f 48 R]
4 48 [47 F 49 R]
5 49 [48 f 50 R]
6 50 [49 f 51 R]
7 5i[5°f5*R]
8 52L5IF53R] 8
BO
U
3
►»3
>
M
9 53 [52 F 54 R] 9 9 9 9
10 54 [53 F 55 R] *° IO >o IO
11
11 55 [54 f 56 R] 11 11 ia 11
12 56[55f57R] 12 12 habet 12
supra
13 57[56f58R3 13 13 13 13
om 14 14
14 58[57f59R] 14 14 15 15
om
om
3
4
5
6
7
om
41
[42]
43
44
[45]
[46]
47
48
om
56
67
om
68
69
70
58
59
10
IO
49
60
II
I I
5°
7i
5i
72
12
12
52
61
13
13
om
om
14
14
habetU
supra
CONCILIA
ANCYRITANVM ET NEOCAESARIENSE
CANONES
I
INTERPETATIONIS QVAE DICITVR
GALLICA PARAPHRASIS
G Codex sylloges ' systematicae ' quae
uocatur S. Germani de Pratis unicus
Parisinus lat. 12444: saec. ix : canones
adducit Ancyritanos i ii (in unum redactos
sub titulo ' In synodo Niceno cap xxii')
iii ('Nicen. xxiii *) iiii ('Nicen. xxiiii') v
(' Nicen. xxv ') vii (' Nicen. xxvi ') viiii
(' Nicen. xxvii ') x (' Nicen. xxviiii ') xiiii
('Nicen. xxxi') xv ('Nicen. xxxii ^ xviii
(' Nicen. xxiiii,' scilicet ' xxxiiii ') xx
(' Nicen. xxxvi ') xxi (' Nicen. xxxvii ') xxii
xxiii (in unum redactos sub titulo ' Nicen.
xxxviii ') xxiiii (' Nicen. xxxviiii ') xxv
('Nicen. xl') ; Neocaesarienses ii (' Nicen.
xli') iiii ('Nicen. xliii ') v ('Nicen. xliiii')
viii ('Nicen. xlvii') viiii x (in unum redactos
sub titulo 'Nicen.xlviii')xi('Nicen. xlviiii')
xii (' Nicen. 1 '), xiiii [xv] (' Nicen. li '), xiii
(' Nicen. lii')
Canonem Ancyritanum xviii (' Nicenum xxxiiii ')
adducit
bb codex Bruxellensis burgund. 8780-
8793, nunc 2493 : saec. viii [fol. 7 a
Edidit Fr Maassen Geschichte der Quellen und
der Literatur des canonischen Rechts im Abend-
lande Gtatz a.d. 1871, / 939
EIVSDEM INTERPRETATIONIS EPITOME
U Codex Veronensis Bibliothecae Capitularis
lxi (59) : saec. vii-viii [fol. 13«
Z Codex Lucensis Bibliothecae Capitularis
490 : saec. viii-ix
h Codex ut uidetur Bobiensis nunc Vati-
canus 5751 : saec. x [fol. 32 b
Canones adducit epitome Ancyritanos i ii (in unum
redactos sub numero 'xl') iii (' xli ') iiii ('xlii')
v('xliii') vii ('xliiii') viiii (' xlv') xi ('xlvi')
x ('xlvii') xviiii ut uid ('xlviii' 'xlviiii') xii
(' 1') xiiii ('li') xv ('lii') xx ('liii') xxi ('liiii')
xxii xxiii (in unum redactos snb numero ' lv ')
Neocaesariensem ii (' lvi ') Ancyritanum xxiiii
(' Ivii ') Neocaesarienses viii (' lviii ') viiii x (in
unum redactos sub numero ' lviiii ') xi ('lx')
xiii (' lxi ') : post hoc autem epitomator siue idem
siue alter canones Ancyritanos et Neocaesarienses
de nouo percurrit, omissos fere omnes addidit,
uidelicet Ancyritanos xvi (' lxii ') xviii (' lxiii ')
xviiii (' lxiiii ' ' Ixv ') xx v (' lxvi ') Neocaesarienses
iii (' lxvii *) v (' lxviii ') vi (' lxviiii ') vii (' lxx ')
xii (' lxxi ') xiiii [xv] (' lxxii ')
Edidit Mansi Concilia IV {Florentiae A. D. 1759)
533 e cod Z : codices U h primus adhibui
CONCILIVM ANCYRITANVM
I
Canones
Ancyritani
I II
Canon
Ancyritanus
III
Interpretatio quae dicitur Gallica
In synodo Niceno capitulum XXII
Si qui presbiteri sacrificauerint
ct iterum reuersi sunt ex ueritatc,
qui plagas non sustcnuerunt, isti ac-
cipiantur in honore, tamen" Donum
5 Dei numquam offerant. similitcr
et diaconi numquam mynisterium
accipiant.
In synodo Niceno capitulum xxiii
Qui persecutionem fugiunt et
conprehinduntur aut trad/mtur,ba-
iolauerunt autcm plagas aut catenas
clamantes quia christiani sunt et
5 fconcessasf res uiolenter accipe-
runt que fuerant eis cblate, confi-
tentcs cum lacrimis quia christiani
sint, ct luctum quod euenit semper
ante oculos suos habentes ; istos
loquasi sine pcccato a communione
non prohibcri. sin autem aliquis
prohibuerit et non communicauerit,
hic iam modo communicet siue cle-
ricus siue laicus.
G XXII In synodo Niceno capitulum XXII
scripsi cum G (fol 20 b) : certunt est enim
ium ex titulis in cod G seruatis tum e
conc Epaonensis canone xxxi (uide in/ra ad
can xxxviii p io) interpretem nostrum
canones Ancyritanos et Neocaesarienses
tamquam uere Nicaenos accepisse
2. et scripsi, cf epitomen col b : om G
6. diaconi numquam G : perperam dia-
conum quam Maassen 7. accipiunt G*
XXlli In synodo Niceno capitulum xxm
G (fol 102 a)
2. aut traduntur scripsi e Gr rj . . . napa-
boQivras : ut tradantur G 4. sunt : sint
G2 6. oblate scripsi, agitur enim
de thure uel idolothytis : ablate G II.
non scripsi e Gr p.rj K<o\vto-0ai, cf epito-
men col b : om G 13. hio scripsi :
huic G
Eiusdem epitome Hispana
XL Presbyter diaconus qui sacrifica-
uerunt et reuersi fuerint recipiantur,
sed non offerant.
XLI Si cum plagas et dispolio suo
sacrificauerint, recipiantur et cum-
municent.
xl U Z, scilicet post XXXIX Nicaenos et Sar- U Z h
dicenses : desunt numeri et hic et semper
in cod h 1. Prb U sacrificauerit h
2. et : si // fuerunt Z 3. offerat U
XLl I. plagis h dispolio suo (uocem di-
spolium alibi non inueni) : dispoliusuos U
2. sacrificauerit UZ et: + nonA com-
municet Z
CANONES
Canon
Ancyritanus
IIII
Interpretatio Gallica
In synodo Niceno capitulum XXIIII
Si quis presbiter uel clericus
uiolenter sacrificauerit, et postea
iterum ad idola ducti sunt et splen-
didas uestes usi sunt et hilares
5 sujre/erunt quod eis positum est,
placuit sancto et magno senodo ut
anno uno iactent se ante ianuam
catholicae aecclesiae et subiaceant
tres annos et per duos alteros annos
ioad orationem fidelium adviittantur \
et sic ad perfectum ueniant e/com-
municent.
G xxiin In synodo Niceno capitulum xxiiii
scripsi: Item Nicen cap xxiiii G {fol 102 a)
I prbt G 5. susceperunt scripsi (Gr
HtTtiTxov) : subiecerunt G 9. annos et
per duos scripsi e Gr vironfaeiv Se rpia ert)
(vxr/s 8e fiovrjs Kniva>vr\o~ai err) 8vo, collata
epitome sex annis : om G 10. admit-
tantur scripsi cum epitome : om G 1 1 .
ad scripsit Maassen : om G, sed cf can
xxvii / 5 py et communicent scripsit
Maassen : excommunicent G
Eiusdem epitome Hispana
XLII Si quis presbyter uel clericus
uiolenter sacrificauerit, scx annis
ad orationem fidelium ammittatur,
si alba induerit.
XLII 1. quis : om h prb U 2. sex : U Z h
vii h annis Z : annus U anii pen h
3. ammittat (fortasse ammitta/ in ras) U
4. si alba (albam Z) induerit : scilicet, si
splendidas uestes usus erit, uide col a l 3
CONCILIVM ANCYRITANVM
I
Canon
Ancyritamis
V (iin)
Interpretatio Gallica
In synodo Niceno capitulum XXV
Si qui uiolenter ducti ascende-
runt cum ueste lucubre et mandu-
cauerunt cum illis toto prandio cum
luctu, hi conpleant III annos in
5 poenitentia, ut sine gratia accipi-
antur in oratione : si autcm non
manducauerunt, post tertium annum
communicent. cpiscopus autem ip-
sorum habet potestatem addere aut
jo minuare, qui potest scire conuer.ri-
onem horum hominum.
Canon XOmittit huttc canoncm intcrprc-
Ancyritanus _ ,,. ., ,. _
vi (V) tatio uallica, testibus ct codice G et
epitome Hispana~\
Canon
Ancyri/aitus
VII (vi)
In synodo Niceno capitulum XXVI
Qui letantur cum gentes loco
separato et sua cibaria toll//nt et
manducant, duos annos poeneteant
et sic communicent ; ita tamen ut
5 eos episcopus probet et alteram
uitam cognuscat.
Canon \Oinittitur Iitc cauon in interpreta-
Ancyritanus u . _ _
viii (vii; tione Oauica, icstibus (j et epitome
Hispana]
G xxv In synodo Niceno capitulum xxv
scripsi : Item Niceno cap xxv G (fol 102 a)
2. lucubre scripsi: lucubres G* lucubri G2
4. hi: hic u/ uidG* 10. minuare G :
forma apud scriptores Gallos inde a sexto
saeculo haud infrequentcr adhibita (uide
Ducange s.v.) hic scribae potius quam in-
terpreii fortasse tribuenda est oon-
uersionem scripsi e Gr rhv rponov rfjr im-
o-Tpn<pris : conuentionem G conuersationem
coniecit Maassen 11. hominem G*
xxvi In Bynodo Niceno capitulum xxvi
scripsi: Item Nic cap xxvi G (fol 102 d)
I. cum gentibus G2 2. et eua G : per
errorem omisit Maassen tollunt scripsi :
tollant G
Eiusdem epitome Hispana
xliii Si clericus uiolenter in ueste
lugubri manducauerit in templo,
post tres annos cummunicet.
xliiii Qui laetantur et cum gentibus
epulantur absconsae, post duo annos
communicent.
xliii 1. clericu U clerici // 2. lugubri M Z h
Z: lubri U* lubrica U2 lugubru h man-
ducauerint h templo Z h : templus U*
templu U2 3. tres : quattuor h
annus U anii Z cummunicetur U
communicet Z communicent h
XLIIll 1. Que U gentibus \J h : gentilibus
Z 2. absconsae (abscunsae U)j: uide
Neue- Wagener* iii 559 et Rbnsch Itala und
Vulgata pp 147 295 duo U : ii Z
duos h annus U 3. communicent
Z h : communicit U
CANONES
Canon
Aneyrittmus
VMII (VIII)
Canon
Ancyritatuts
XI (X)
Canon
Ancyritanus
X (VIIII)
Canon
Ancyritanus
XII (XI)
Interpretatio Gallica
In synodo Niccno capitulum XXVII
Qui non soli fuerunt sed alios
suaserunt fratres, ipsi magis culpa-
biles sunt : III annos peneteant et
sic habeant locum ad orationem, et
5 X annos conpleant et sic ad per-
fectum pcrueniant.
[In synodo Niceno capitulum XXVIIl]
Canonem hnnc nou laudat codex G,
sed uide epitomen Hispanam {col b)
In synodo Niceno capitulum xxviiii
Diaconi quotquod sunt ordinati
et testati fuerint quia non possumus
sine uxores permanere, et duxcrunt
uxores, iam uacent a ministerio.
[In synodo Niceno capitulum xxx]
Canoncm hunc 11011 laudat codex G, sed
uide cpitomen Hispanam (col b)
Canon \Omittit hunc canonem interpretatio
xm(iu)US ' Gallica> testibus et codice G et epi-
tome Hispana\
G XXVII In synodo Niceno capitulum XXVII
scripsi: Item Nic cap xxvii G {fol 102 b)
2. culpabilis G* 3. anfi G 5. ann G
xxvmi In synodo Niceno capitulum
xxvilll scripsi: In Niceno capitl xxviiii G
{/ol27b)
Eiusdem epitome Hispana
XLV Qui et alios suaserunt lacLuri,
xill annos penetea//t.
XLVI Sponsata si rapta fuerit, sponso
reddatur, etsi corrupta fuerit a
raptore.
XLVII Diacunus ante ordinationem si
testatus fuerit sine uxore non posse
esse, deponatur.
L Qui ante baptisma sacrificauerunt,
in clero admitendi.
XLV 1. et : om U alius Z (U?) suaserunt U Z h
U : suaserint Z suaserit h 2. xii ann h
peneteant scripsi cnm Gall : peneteat U Z
pen h
XLVl 1. Si sponsa rapta h 2. etsi: et h
currupta U 3. rapturae U
xlvii 1. Diacunus U : diacones Zh ante
ordinationem U : ante ordinatione Z ; om
h si : qui h 2. testatus fuerit U :
testati sunt Z h uxore Z : oxore U
uxoribus h possesesse {fortasse pro
posse se esse) Z
L De canonibus XLVIII XLVllll uide infra ad
can Ancyrit xvim (xvill) p 9 col b 1.
sacrificauerint h 2. in clerum h
8
CONCILIVM ANCYRITANVM
I
Canon
Ancyritanus
Xiin (XIII)
Interpretatio Gallica
In synodo Niceno capitulum xxxi
Qui in clero sunt presbiteri aut
diaconi et abstinent se a carne,
placuit sancto et magno synodo ut
gustent primum et sic si uoluerint
5 abstineant se : si autem spernunt
uel olera quae cum ipsa carne
coquntur non manducant et non
^audiunt canoni, conpescant se
ab ordine clericorum.
In synodo Niceno capitulum XXXII
Si quis episcopus presumpserit
de ecclesiasticis rebus ubi non sunt
presbiteri et uendiderit, primum
restaurare oportet ecclesiae suae et
5 sic in iudicio episcopali decet ut
auferatur honor.
Canon [In synodo Niceno capitulum XXXlIl]
Ancyritanus ,- r j j * j r*
xvi (xv) Canonem htinc non laudat codex Lt,
sed uide cpitomen Hispanam (col b)
Canon [Canonem httnc omittit (tiel praece-
xvu7xvi)S denti coniungit) interpretatio Gal-
lica, testibus codice G et epitome
Hispaua']
Canon
Ancyritanus
xv (xiiii)
G xxxi In synodo Niceno capitulum xxxi
scripsi : In Nic cap xxxi G (fol 23 a)
I. prbi G 8. obaudiunt scripsi cum
Gr vndicoifi' tco Kavovi : audiunt G
xxxii In synodo Niceno capitulum xxxn
scripsi : Canon Nicen cap xxxii G (fol 7 a)
Eiusdem epitome Hispana
Ll Clericus qui non manducat con-
taminatum, deponatur.
lii Episcopus si uendederit rem
ecclesiae, qui non fecit aumentum
ecclesiae, deponatur.
LXII Si quis cum animalibus uel
proximis se cummiscuerit, XX aut
xxx annos peneteat.
li 1. non U (Z* ?) : om Z2A(***Z) con- U Z h
taminatum Z /; : comitato U ; codicum
lectionetn ne immutcs uetat epitome Isidori
Hispana (p 87 infra) ' Presbyter diaconus
contaminatum manducent '
LII I. si : qui h 2. eccl Z feoit U :
ficet Z* fiet Z2 fecerit // aumentum
U2 (aute*entum U*) Z, cf aumento ' italice
(citat Neue-Wagener* ii 550 ' aumenta-
tim') : augmentum h 3. eccl Z ad ec-
clesiam U* ?
De canonibus Llll usque ad lxi uide infra
ad cann Ancyrit XX (xviin)-xxilll (xxill)
Neocaes II viii-xi xm,pp 10-15
lxii U: LXlllZ 2. commiscueritZmis-
cuerit h 3. anii h penet U pefi h
CANONES
I
Canon
Ancyritanus
XVIII (XVll)
Interpretatio Gallica
In synodo Niceno capitulum XXXIIII
Si quis episcopus fucrit ordinatus
et non rcccptus fucrit ubi ordinatus
est, requirat altcram parrochiam.
si autcm fuiolenter uolucritf ct
5 rixas concitaucrit aducrsus illos,
hic exsecrandus est. si autem
uoluerit ibi esse, non auferatur ei
dignitas presbiterii.
[In synodo Niceno capitulum XXXv]
Canon
Ancyritanus
xviiii (xvm) Canoucm hunc 11011 laudat codex G,
sed uide epitomcn Hispanam (col b)
XXXIIII In synodo Niceno capitulum
xxxmi scripsi : In Nice cap xxiiii G (fol 5
b). hunc canonem sub titulo Canon N icenses
adducit (inter alios canones ad ordina-
tionem episcoporum periinenies,uide Maas-
sen p 873, et confer operis huius tomum
primum, p 196 col a) cod bb (Bruxell-
ensis 2493,70/ 7 a)
l. ordenatus bb 2. receptus fuerit
scripsi ex epitome Hispana (Gr pq 8(xdev-
t(s) : recipiatur Afaassen; omQbb orde-
natus<W 3. requiraturalteraparrochia^
4. uiolenter uoluerit G bb : jHovXoivto . . .
$ia£€0~8ai toxs Ka0(aTo>Tas Gf 6. exe-
crandus G 7. ibi esse G bb : fortasse
addendum ubi prius erat prcsbiter e Gr
(v6a qaav npuT(pov np(o~l$vT(poi 8.
dignetas bb
II
Eiusdem epitome Hispana
LXIII Episcopus ubi ordinatus fucrit
si receptus non fuerit, in aliaecclesia
ordinctur.
LXIIII Si quis confessorem se pro-
fessus fuerit, si non conpleuerit
inter bigamos habcatur.
LXV Deuotam in domum suarn pro
sorore nullus habeat.
xlviii Puellae qui se uouerint et
maritos acceperint, per multos annos
peneteant.
XLVIIII Duplicati matrimonium in
clero non admitendi.
lxiii : lxiiii Z 1. fuerit: est h
eccl Z
LXIIII : lxv Z 1. confessore U se :
sed Z 2. conpluerit Z 3. uigamus U*
bigamus U2 Z biganos h
LXV : lxvi Z 1. Deuota U Deuotum Z
in domum suam Z : in domo sua U in
domo sua h 2. sorore h : soro.rore U
sore Z habeatur h
xlviii XLVllil : hos canones ideo huc trans-
tuti, quia a/teram canonis Ancyritani
xviii 1 [xvill] interpretiitioncm praebere
uidentur
XLVIII U : post canonem sequentem trans-
ponunt Z h 1 . se : + deo h uouerent U
2. maritus U acceperit U multus
annus U2 multus tempus U* ised corr m p)
3. peneteant Z : pcnctcat U penitentiam
agant (agat h*) h
XLViill U : XLVIII ( ide ad canonem prae-
cedentem) Z 1. matrimonium U :
matrimonio Z //
2. UZ/4
IO
CONCILIVM ANCYRITANVM
I
Canon
Ancyritanus
xx ^xvim)
Canon
Ancyritanus
xxi ^xx)
Canones
Ancyritani
XXII xxm
(xxi XXII)
Interpretatio Gallica
In synodo Niceno capitulum xxxvi
Si alicuius uxor moechata fuerit
aut ipse moechatus fuerit, VII annos
peneteat.
In synodo Niceno capitulum xxxvil
De mulieribus qui fornicate sunt
et occiderunt infantes et festinant
aborsus facere, priores canones ordi-
nauerunt in morte eas communicare.
5 modo autem misericordie ordina-
uimus x annos eas poenitentiam
agere.
In synodo Niceno capitulum xxxvm
Qui homicidium uoluntarius fe-
cerit, semper subiaceat ad ianuam
aecclesiae catholice et ad mortem
communionem mereatur. si uero
G xxxvi InsenodoNicenocapxxxviG (70/550)
2. annos peneteat scripsi: an penet G
xxxvn In synodo Niceno capitulum
xxwn scripsi : In Nic cap xxxvii G (fol
7oo)
I . qui scripsi cnm G, collata Hispana epi-
tome 5. misericordie G (Gr<pi\avQpu>-
7r6T€pov),guam lectionem, cumfalsa aduerbii
forma pro misericorditer esse possit, non
ausus sum mutare : misericordia Maassen ;
fortasse legendum misericordius 6.
annos scripsi : ann G 7. agere
Maassen (cf canonem sequentem) : age-
runt G
xxxviii In senodo Niceno cap xxxviii G (fol
53 a). hunc canonem respicit canon xxxi
concilii Epaonensis anno 5 1 7 habiti ( uide
Monumenta Germaniae Historica : Legum
Sectiol II Conciliai [Hanno7'erae A.D. 1893]
p 26) De paenetentia homicidarum qui
saeculi leges euaserint, hoc summa reue-
rentia de eis inter nos placuit obseruari
quod Anquiritani canones decreuerunt, ubi
taincn pro Anquiritani debuerat poni cum
optimis codicibus antiqui Nicaeni
I. fecerit Maassen (cf epit Hisp); om G
Eiusdem epitome Hispana
Llil Qui moechatus fuerit. vn annos
penetea/: similiter et mulier.
LIIII Mulieres qui aborsum fecerint
uel filios natos occiderint, in finem
cummunicent aut X annos pene-
teant.
LV Si quis humicidium uoluntarius
fecerit, ad mortem cummunicet :
Llll 1. annus U anh Z 2. peneteat TJ Z //
scripsi : penetea U penit Z peh h
Lllll 1. Mulieres/; : mulieris U2 (sedmp) Z
mulier U* fecerit U 2. filius natus
U occiderent U in fine Z 3. annus
U peneteant // : penedeat U* peneteat
U2 peniteat Z
LV 1. uoluntarius Z (cf ipsam interpreta-
tionem Gallicam col a) : uoluntariae U ; om
h 2. ad mortem Z : ad morte U in
finem ad mortem h cummunicit U
CANONES
ii
I
Canon
Ancyritanus
XXIIII (XXIII)
Canon
Ancyritanus
XXV (xxiiii)
Interpretatio Gallica
jsine uoluntate homicidium fcccrit,
priores canones septem annos ius-
scrunt poenitentiam agere, secundus
canon quinquc annos conplcre iussit.
In synodo Niceno capitulum xxxvmi
Qui sc dicunt diuinare et consue-
tudines gentilium secuntur aut in-
ducunt aliquos in domum suam
quasi malum mittant foras mundati.
5 quinque annctf peniteant.
In synodo Niceno capitulum XL
Qui sponsauerit puella et iuncx-
erit se ad sororem eius, et postea
sciuit quod stuprata est collum
sibi ligauit ; qui consrii fuerint, XI
5 ann<?j- peniUant,
G xxxvim In synodo Niceno capitulum
xxxviin scripsi: In Nic cap xxxviiii G
O/71 a)
4. quasi malum G : quasi . . lum Maasscn
5. annos peniteant scripsi: ann pent G
XL In senodo Nic cap xl G {fol 70 b)
l. puella G, cum epitome Hispana 2.
postea sciuit quod : fortasse supplendum
quae ante sciuit 4. conscii : constii G
xi annos (guasi e'i/Se/caeTi'a pro iv StKaeriq)
G, cf Prisc infra p 27 5. annos
peniteant : ann penit G
Eiusdem epitome Hispana
qui sinc uoluntate, VII annos aut
V pcnetcat.
LVii Qui diuinos interrogant uel au-
guria respici/mt, v ann<?s peneteant.
LXVl Si quis sponsauerit puclla et
postea germanam illius acceperit,
si exinde humicidium factum fuerit,
XI annos penetentiam agat.
3. qui usque ad peneteat : om\J*, supplet U Z h
manus safis antiqua (notandum est hic
folia 14 15 codicis U ordine praepostero
esse compacta) qui: om h* ; qui uel c\xi h2
vii annos aut v scripsi: vii annos aut
quinque U v annos aut vii Z v aut vii anii
h 4. peneteat : pen h
Post can LV addit Z LVI Qui homicidium
uoluntarie fecerit aut casu homicidium
fecerit qui duas uxores habet
Canonem LVi infra p 12 inuenies
LVII : LVIII Z : canonem omittit h 1. diui-
nas U interrogamus Z agurias
U* augurias U2 (fortasse recte, cf epit
Hisp p 113 infra) 2. respiciunt scripsi :
respicit U respicent Z annos : annus U
ann Z peneteant Z : peneteat U
Lxvi : lxvii Z 1. puella U //, cfcod G § h
(col a) : puellam Z 2. postea : posteus
ad U germana U illius : eius h
3. homicidius factus Z 4. anii Zh
penetentiam agat U h : peniteat Z
C 2
12
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
I
Canon Neo-
caesariensis I
Canon A'eo-
caesariensis II
Canon ATeo-
caesariensisWl
Interpretatio Gallica
\Canonem Jiunc omittit intcrprctatio
Gallica, testibns codice G et epitome
Hispaua]
In synodo Niceno capitulum XLI
Mulier que duxerit duos fratres
usque ad mortem abstineatur : in
mortem uero propter misericordiam
dabitur ei gratia ; si uixerit, agat
5 poenitentiam.
[In synodo Niceno capitulum XLIl]
Canonem hnnc non landat codex G, sed
uidc epitomen Hispanam (col b)
CanonNeocae- jn SynocJo Niceno Capitulum XLIII
sariensis Ilil ...
Si aliquis temptatus fuerit a de-
siderio mulieris ut habeat eam et
ueniat ad eam, sin uero recogita-
uerit et non fecerit, saluatus erit a
5 gratia.
Canon Neocae- In synodo Niceno capitulum xliiii
sariensis v 0 . . ...
bi caticuminus mtrauent m do-
minicum, stet in locum suum, postea
inuentus fuerit quia peccat, ex animo
genua figens lacrimetur et peneteat :
5 si autem iterum peccauerit, proici-
atur de aecclesia.
G xli In Nic cap xli G (fol 70 b)
xliii In senodo Niceno cap xliii G (fol 54 b)
4. a gratia scripsi (Gr vnb rrjs xt*PlT0S) '
ad gratiam G
XLim In Nic cap xliiii G (fol 71 b)
2. stet : fortasse praemittendum et 3.
peccat ex scripsi : peccat et ex G 4.
lacrimetur G, quasi e Cr baKpvio-dut pro
uKpoatrdu)
Eiusdem epitome Hispana
LVI Mulier qui duos fratres maritos
habuerit, uel unus qui duas sorores,
usque ad mortem peneteat.
LXVII Qui multis nuptiis inruunt, pe-
netentiam agant.
[Canonem Neocaesariensem IIII omittit
cpitome Hispana: sed uide codicem
G(cola)]
LXVIII Caticuminus si peccauerit,
peneteat : et post penitentiam si
peccauerit, ab ecclesia abiciatur.
duo ^ UZ/i
3. ad
lvi: lvii Z 1. duos UZ
maritus U 2. qui U : om Zh
morte U penedeat U* pen h
lxvii : lxviii Z 1. inruunt Z Us :
inrunut ? U* irruit // penetentiam
agant Z : penet U* (add agat m 2 ut uid)
penitentiam agat h
lxviii : lxviiii Z 2. penetea U* peii h
pospenitentia. U si peccauerit ab
eoclesia abiciatur : ad ecclesiam admi-
tatur (cet om) h 3. eclaesia U
CANONES
13
I
Interpretatio Gallica
Canon Neocae- [In synodo Niceno capitulum XLV]
sanensis vi Canonon Intnc uou laudai codcx G,
scd uidc epitotnen Hispanam (col b)
CanonNeocae- [In synodo Niceno capitulum XLVl]
saricnsis VI I fj , , , ,
Itcm canoucm liuuc uou laudat codcx
G, scd uide cpitomcn Ilispanam
{col b)
CanonNcocat- In synodo Niceno capitulum XLVII
sartotsts vin ^j uxor iajcj fornicauerit et pro-
batum fuerit, hic ad ministerium
Dei accedere non potest. si autem
dum ordinatus est fornicauerit, di-
5 mittat eam ; si coniuncxerit cum
ea, amoucatur de ministerio.
In synodo Niceno capitulum XLVIII
Presbiter si carnale peccatum
habeat et promoueatur et confessus
fuerit quia peccauit antequam ordi-
natus est, non offerat: si autcm
5 falteri,t peccata dixerunt pcnitus
manus inpositione d/mitti.
Similiter autem et diaconus si in
ipso peccato inuentus fuerit, sub-
diaconi ordinem accipiat.
Canones Neo-
caesarienses
VII II X
G xlvii In synodo Niceno capitulum xlvii
scripsi: Canon Niceni cap xlvii G (fol 22 b)
4. dimittat scripsi : demittat G 5. oon-
iuncxerit : fortassc legendutn conuixerit
cum Gr o-v£jj 6. amoueatur scripsi :
admoueatur G
XLVlli In synodoNiceno capitulumxLVlll
scripsi: Item Niceno cap xlviii G (fo/220)
I. Prbt G 5. alteri Glfortasse sup-
plendum alteriusmodi peccatum habuit
offerat, cetera enim peccata etc e Gr pivaiv
tv rols Xoinolt 8ia rr)v SXXrjv o~novdqv' ra yap
Xoina AfiapTrjfiara k.t.X. dixerunt
scripsi e compendio dixer G (Gr tcpacrav) :
dixerit Maassen 6. inpositionem G
dimitti scripsi (Gr acpi(vai) : demitti G
7. diac G 8. subdiaconi scripsi cum
Maassen et Gr tov vntjpfTov : subdiac G
Eiusdem epitome Hispana
i.wiiii Mulicr cnixa si uolucrit per-
cipcrc, perdpiat
LXX Presbyter bigamus non ordinetur.
LVIII Si alicuius laici uxor fornicata
fuerit, in clero non admittatur : si
de clero, dimittat eam.
lviiii Presbyter diaconus si confcssus
fuerit criminale peccatum, non of-
ferat ; diaconus uero subdiaconus
sit.
LXVizil : Lxx Z 1. nixa U uoluerit : U Z /j
+ communionem h percepere U
LXX: LXXlZ 1. Prb UZ2 prboZ* bi-
gamus U2 : uigamus U* uiganus Z pi-
gamus h
lviii : lviiii Z I. Si usque ad in olero :
om Z laico? U* oxor U forni-
cauerit h 2. in clerum h »i de . .
eam : om h
LVIIII : LX Z In cod U nonnulla de hoc
canone (offeraX, sii) uix legi possunt I,
Prb U confessus fuerit : conuersi
fuerint h 2. offerant h
M
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
Interpretatio Gallica
CanonNeocae- In synodo Niceno capitulum XLVIIII
sariensis XI _. , .
rresbiter ante XXX annos non
ordinetur : etsi satis sapiens fuerit,
sub oculis custodiatur. Dominus
enim noster in xxxm0 anno bapti-
5 zatus est, et sic coepit docere.
CanonNeocae- In synodo Niceno capitulum L
sariensis xn 0. . . ... ,• , ,.
bi quis in uahtudine baptizatus
fuerit, ad presbiterii dignitatem non
potest uenire . . . fides illa data est
sed ex necessitate : si forte postea
5 fides et conuersatio eius probata
fuerit, diaconus ordinetur.
CanonNeocae- In synodo Niceno capitulum LI
sariensis TN. . . , ,
XIIII ,xv\ Diaconi tantum septem debent
esse, si in grande est aecclesia : in
Actibus apostolorum legimus apo-
stolos sic ordinasse.
XLVIIII In synodo Niceno oapitulum
xlviiii scripsi : In Nic hr xlviiii G (fol
21 b). de hr id est hera (scilicet numerus
uel capitulum) uide Ducange s v Aera
1. Prbt G 4. enim scripsi : autem G
L In synodo Niceno capitulum L scripsi :
Item Nic hf 1 G (/0/21 b)
2. prbrii G 3. fides illa usque ad pro-
bata fuerit diaconus ordinetur : haec
postrema pars canonis XII (quam penitus
neglexit Maassen) in cod G ad finem
canonis xim (post uerba apostolos sic
ordinasse) viale transponitur : notaueris
tamen nihil superesse quod Craecis ovk *Vc
npoaip(o~€u>s yap respondcat illa cod :
fortassc legendum illi (Gr 17 irlo-Tit avrov)
4. si forte . . . diaconus ordinetur G, sed
collato graeco textu (tl pf] Ta\a 816. tt\v . . .)
et epitome Hispana (uide col b) legendum
esse suspicor nisi [uel ni] forte . . . probata
fuerit (omissis uocibus diaconus ordinetur)
LI Canonum XIIII (xv) XIII ordinem inuertit
G : In synodo Niceno capitul li G (fo/27 b)
2. si G : fortasse scribendum etsi cum Gr
Kav 4. ordinasse : de iis quae in cod G
sequuntur uide supra ad can XII / 3
Eiusdem epitome Hispana
LX Presbyter ante XXX annos non
ordinetur, aut certae sub oculo
seruetur.
lxxi In necesse baptizatus non sit
presbyter, nisi conuersatio eius
probetur.
LXXII In grande ecclesia VII tantum
sint diaconi.
LX : LXI Z Item de hoc canone nonnulla U Z k
in cod U (annuj non ^rdinetur, ocuta) uix
legi possunt 1. Prb U ante : aute
h annos Z (cum cod G, uide col a) :
annorum h 2. oculis U2 3. ser-
uitur U*
I. In necessitate h
conuersio h 3.
lxxi : lxxii Z
2. prb U prbo Z
prouetur U
lxxii : lxxiii Z
septem Z h 2.
1 . eccl Z
sit U
vii U:
CANONES
*5
I
Interpretatio Gallica
Canon Neocae- In synodo Niccno capitulum Lll
sariensii XIII n ... , .„
rrcsbiter dc uilla, pracscntc epi-
scopo aut presbitcro ciuitatis, in
aecclesia offerre non potest ncquc
panem dare, nisi ubi solus uocatus
5 fuerit.
G lii In synodo Niceno capitulum
scrifsi : In Nic cap lii G (fol 22 a)
I. Prbt G 2. prbro G
Lll
Eiusdem epitome Hispana
LXI Presbytcr de uilla in ciuitate
absque iussione episcopi uel pres-
byteri non ministret nec offerat.
LXI : LXII Z 1. Presbyter (PrbrZ Pbr h) U Z/4
Zh: Prbi U in ciuitate U 2. prbi
U 3. ministrent Z offerent Z
De formis ' grados ' ' partos ' ' domos ' apud codices nostros in canonibus Ancyritania
1. Vocis gradus accusatiuum pluralis numeri casutn praebent interpretationes nostrae
Prisca cann xviiii / 5 (/ 26), xx / 8 \p 26), xxii i 4 (p 27), xxiii l 8 (p 27), xxiiii / 8
(/27)
Isidori antiqua cann xx / 4 (/ 106), xxi / 9 (/ 108), xxiii / 5 (/ 110), xxv / 8 (/ 114)
Isidori uulgata cann xx / 4 (/ 106), xxiii /5 (/ 110)
Dionysii I cann xviiii / 5 (/ 107), xx / 9 (/ 109% xxii /5 (/ m), xxiii / 7 (p 113), xxiiii / 8
Dionysii II cann xviiii /5 (,/ 107), xx / 8 (p 109), xxiii /7 (p 113), xxiiii / 8 (/ 115)
formam gradus adhibet maior pars codicum ; grados nonnisi hi
Prisca cod I semper : cod ] can xxiii / 8 (ubi, consentientibus ambobus codicibus, in textum
necessario recepi)
Isid-ant cod f can xx / 4, can xxv / 8 : cod G can xx / 4 (exstat hic tantunC
Isid-uulg codd T u can xx / 4 : codd 0 V F Z oi« xxiii / 5
Dion I fo/ B can xviiii / 5
Dion II <rw/ a semper: cod Cr-w* ter (excepto scilicet can xxiii / 7) ; C0</ £* ca« xxiii / 7 :
<W7 ca« xxiiii / 8
uide etiatn Rbnsch Itala und Vulgata / 261 ; NeuelVagener Formenlehre der lateinischen Sprache 3
i 781 (laudat ex ethnicis nonnisi duo exempla, ex ecclesiasticis Itinerarium Burdigalense, Suipicium
Seuerum Vita S. Martini, Sermonum Arriatwrum fragmenta, codiccm Bezae [Act xii 10]).
2. Vocis partus idem casus inuenitur apud Isid-ant et Isid-uulg can xxi /2 (/ 106; nccnon in
eiusdem canonis titulo secuiuium codd C S v, / 42) ; apud Dion I et II can xx /// et l 2 (p 107 ; necnon
in indice titulorum p 43).
formam partos quam in textum nusquatn recepi, quamuis aptid Isid ttulg codices et multi et antiqui
ei suffragentur) adhibent apud Isid-ant codd f R ; apud Isid-uu/g codd BTCSXY F/, et in titulo
(p 42) codX ; apud Dion II cod a (tit p 43, tit et l 2 p 107), cod /3* (tit et l 2 p 107), c od 7 J 2 p 107).
iie hac fortna silent libri grammatici.
3. Contraformarum domos domus crebra est uarietas. exempla apud codiccs nostros habes Isid-ant
can xxiiii / 2 (p 112) ; Isid-uulg can xxiiii //46 ,/ 112); /J/om I can xxiii // 3 6 (p 113) ; /?/<?// II
can xxiii /3 (/ 113). interpretationis Dion I codices atnbo domus bis praebent : alibi tamen formam
domos in textutn recepi, codiccs hos secutus (1) Isid-ant codd f A W ; (2) Isid-ttulg l 4 codd V C K
X Z F/(domibus e Q,), / 6 codd V C K (deficientibus ¥ f) ; (3) Dion II codd ut uidehtr omnes.
ADDENDA
siue adnotatiunculae apparatui critico minus propriae
(De formis gTados partos domos uide sis paginam praecedentem)
De uocibus 'digamus' et 'bigamus'
1. Qui latine loquebantur neque digamus neque bigamus dicebant, scd circuitu per ntpitppaoiv agcndum erat
('qui secunda matrimonia contraxerunt ' uel similia).
(a) exempli gratia habes leges Romanas:
Valentinianus Valens Gratianus (a. d. 371 : Cod. Theodosianus III vii 1) 'uiduae intra uicesimum et quintum
annum degentes . . . in sccundas nubtias non sinc patris scntenlia conucniant.'
Gratianus Valentinianus Theodosius (A.n. 381 : Cod. Theodos. III viii 1) ' si qua ex feminis perdito marito
intra anni spatium alteri fcstinarit innubere . . . ' : iidem anno sequenti (ib III viii 2) ' fcminae quae susceptis ex priore
matrimonio filiis ad secundas transierint nubtias . . .'
Arcadius et Honorius (A. I). 398 : Cod. Theodos. III viiii 1) 'statim post secundas nubtias mulicri uolumus
inminere iacturam ..."
Honorius et Theodosius 11 (a. d. 412 : Cod. Theodos. 111 viii 3) 'mulieres .. . etiamsi ad secundas nubtias . . .
forte migiauerint . . .'
item ipsius Codicis Theodosiani (A.D. 438) tituli m viii ' De secundis nubtiis,' III viiii ' Si secundo nubserit
mulier, cui maritus usumfructum reliquerit.'
(b) similiter nonnulli e scriploribus ecclesiasticis :
Ambrosiaster in 1 Cor vii 40 ' a deo primae nuptiae sunt, secundae uero permissae sunt ' : in 1 Tim iii 2
' quamuis sccundam numero uxorem non sit habere prohibitum, ut tamcn quis dignus ad episcopatum sit, etiam
licita debet spernere.'
S. Ambrosius Mediolanensis ep. lxiii § 64 ' cognoscamus . . . patres in concilio Nicaeni tractatus addidisse neque
clcricum quemquam debcre esse qui secunda coniugia sortitus sit ' (respicit, ut uidetur, sauctus docior canonum
interpretationem Gallicam ; cott/er epitomen cius pp 9, 13 stipra: ' XLVIIII Duplicati matrimonium in clero non
admitendi,' ' i.XX Presbyter bigamus non ordinetur ') : de Officiis i 50 § 257 ' in ipso ergo coniugio lcx est non
iterare coniugium nec secundae coniugis sortiri coniunctioncm.'
Concilium Toletanum (a.d. 400) can. 1111 ' subdiaconus autem defuncta uxore si aliam duxerit . . . remoueatur
. . . qui uero terliam (quod nec dicendum aut audiendum est) acceperit, abstentus biennio postea inter laicos . . .
communicet.'
Innoccns I papa Romanus ep. ii, ad Victricium (a. d. 404) § 6 ' ne is qui secundam duxerit uxorem clericus fiat.'
Leo I papa Romanus ep. iv (\t nobis gratulationcm : A. D. 443) § 2 ' quosdam etiam quibus fuerint numerosa
coniugia . . . ad sacrum ordincm . . . fuisse permissos ' : ep. xiv (Quanta fratcrnitaii tuae : a. d. 446) § 3 ' secundae
coniugis maritus ' : ep. clxvii (Epistolas fraternitatis tuae : A. D. 458 uel 459) inquisitio 6 ' duplicatio coniugii.'
Statuta ecclesiae antiqua (Caesario Arclatensi fortasse tribuenda) i ' si secunda matrimonia non damnet,' lxviiii
' eum qui uiduam aut repudiatam uxorem habuit aut secundam.'
2. Iam autem qui primus fere religioncm Christianam indies cresccntcm, graecis usque ad id temporis
incunabulis inuolutam. latino ttestirc indumento conatus cst, Tcrtulliantim dico.tamquam utriusquc linguat peritus
patrii scrmonis cgcs/ati e diuitiis graccorum mcdebatur. qui ctim in tribus tractatibus dc secundo matrimonio
dissereret—scilicct ad uxorem, qucm adhuc catholicus scripsil ; de exhortatione castilatis, in quo Priscae prophetias
laudat ; dc nionogamia, ubi plcnam spirat Montani doclrinam—non solum omtns latinorum suorum locutiones
repetebat (' unicae nuptiae ' ' secundae nuptiae ' ; ' unae nuptiae ' ' duae nuptiae': ' unum matrimonium,' ' matri-
monia duo,' ' secundi matrimonii immo et pluiimi' (monog. 11), ' et tertio et quarto et usque septimo
forsitan matrimonio' (monog. 16), ' duplex matrimonium,' ' matrimonii iteratio ' ; 'iterare coniugia ' ' iterare
connubium ' ; ' duabus maritari,' ' nubcrc semel,' 'dcnuo nubere '), uerum etiam alia el noua templabat tum latina
tum graeca :
(a) latina. ' matrimonii indiuiduitas ' (monog. 5): ' numerosus maritus' (monog. 8): ' unio coniugii '
(monog. 4) : 'uniuira' (ad ux. i 7, monog. 8, 17: 'uniuira' ' unouira ' 'tiniuiria' nonnumquam in syllogis
epigraphicis inuenies) : ' uniuiratus ' (ad ux. 1 8, ii 1): 'uniiugus' ('haheset Ioscph uniiugum ' monog. 6).
(b) graeca. 'digamus' ad ux. i 7 : monog. 6, 8, 12, 17. ' monogamia ' exh. cast. 1,5: monog. tit. et
passim. ' monogamus' monog 5,6,8, 11, 12. ' digamia ' monog. 6. [nusquam quod sciam inuenitur
' trigamns ' ' tiigamia,' qtiamquam graece Hippolytus Philos. ix I 2,fol 1150, habet Siyapoi tcat rpiyap.oi\.
pauca c phuimis laudare sat est :
ad uxorem i 7 ' quantum obstrepant sanctitati nuptiae secundae, disciplina ecclesiae et praescriptio apostoli
declarat, cum digamos non sinit praesidcre, cum uiduam adlegi in ordinem nisi uniuiram non concedit.'
de exhort. cast. 1 ' prima species est uirginitas a natiuitate ; secunda, uirginitas a secunda natiuitate, id est
a lauacro . . . tertius gradus superest monogamia.' ib 5 'de uno matrimonio censemur utrobique,
et carnaliter in Adam, ct spiritaliter in Christo. duarum natiuitatum unum est monogamiae praescriptum : in
utraque degenerat is qui de monogamia cxorbitat. numerus matrimonii a maledicto uiro coepit : primus
Lamech duabus maritatus tres in vnam carnem effecit.'
ADDENDA 17
de monogamia 6 ' non placent qnibnsdam monogami parentei Adam et Noe . . . a<l Ahraham denique piouo-
cant . . . cognoscitis nempe quia qui ex fidc isti sunt lilii Abrahac. qnando C&EDIDIT AIiraiiam DXO KT Dl I ■%
TATVM KST H IN [VSTITIAM ! opinor, adhuc in monogamia, quia in circumcisione nondum. qnodti postea in
utrumque mutatus cst, et in digamiam pcr ancillae concuhinatum et in i ircumcisionem per testaniditi hignaculum
. . . si posteriorem Abraham [>atrcm sequeris, id est digamum, recipe et circnmcisnm : si reicis circumcisum, ergo
recusabis ct digamum . . . digamus cum circunicisione csse orsus cst, monogamus cum praeputiatione. recipis
digamiam ? admittc et circumcisionem. tueris praeputiationem ? tcncris et monogamiae . . . monogami
Abrahac filius es . . . si digamiam tibi intuleris, non cs illius Ahrahac filius cuius fidea in monogamia pracccssit.'
7 ' denique prohibet eadem [sc lcx Mosaica] sacerdotes dei.uo nubere . . . saccnlotcs sumus a Christo uocati,
monogamiae debitores." 8. ' ct Chiistum qindem uirgo enixa est.semel nuptuia ] ost partum, ut uterque
titulus sanctitatis in Christi censu dispungeretur, pcr malrem et uirgincm et uniuiram.' ib ' 1'ctrum solum
inuenio maritum pcr socrum, monogamum praesumo per ecclesiam, quae su[>er illum aedificata omncm grnduin
ordinis sui de monogamis erat collocatura.' ii ' cx hoc capitulo |i Cor vii 39] dtfcndunt licenti.im
secundi matrimonii (immo et plurimi, si sccundi) . . . si secundas nuptias permittit, qnaeab initio non fuernnt,
quomodo adlirmat oninia ad initium rccolligi in Christo? si uult nos iterare coniugia, quomodo SEMEN nostium
IN ISAAC osmel marito auctore defcndit ? quomodo totum ordinem ccclesiae de monogamis disponit, si ron
haec disciplina praecedit in laicis ex quibus ecclesiae ordo proficit ?' 12 ' quot enim et digami praesident
apud uos, insultantes utique apostolo? ' 14 ' noua lex abstulit repudium . . . noua prophetia secundum
matrimonium.'
3. S. Hicronymtts itt prioribus scriptis, Ciceronianus adliuc, lalina tantttm uerba agttoscit ; cttm tamen
aduerstts louittiani a'e ttirginitate el mtptiis sententias contenderet, Tertulliani et argumentandi et loquendi
rationem imitatus est. excmpla habes :
A.D. 384, ep. xli ad Marcellam (de Montanistis) § 3 ' nos secundas nuptias non tam adpetimus quam
concedimus . . . illi in tantum putant scelerata coniugia iterata, ut quicumque hoc fecerit adulter habeatur.'
A.D. 393, ep. xlviii ad Pammachium (de tractatu suo aduersus Iottinianum scripto). § 3 ' uirgines et
continentes, mariti quoque et digami.' § 8 ' ruisus monogamiam digamiae comparat [sc apostolus], et
quomodo nuptias subdiderat uirginitati ita digamiam nuptiis subicit. ' ib ' de secundo hic et de tertio
et quarto (si libet) matrimonio disputauimus, non de primo . . . cum omnis nobis quaestio de digamia et
trigamia fueiit . . . non damno digamos, immo nec trigamos et, si dici potest, octogamos.'
A.D. 394, ep. lii ad Nepotianum \dt uita clericorttm et monachorum). § 16 'qui de monogamia sacerdos
est, quare uiduam hortatur ut digama sit ? '
conferas etiam Ptlagittm {secunditm /ectiones codicis Karoliruhensis Aug. cxix, cuius lectiones humanissime me-
cum commttnicattit A. Souter) in 1 Cor vii 40 ' hinc incipit de digamis et uiduis . . . conceduntur illi etiam secundae
nuptiae' ; in 1 Tim iii 12 'non ut si non habuerint ducant, sed ne duas habuerint : si enim digniorem facit uxor,
cur non magis et digami et trigami ordinentur ? ' : et Caelcstinum papam ep ii, ad episcopos 1'iouinciae (auiio 42S)
§ 6 ' nnllus ex laicis, nullus digamus, nullus qui sit uiduae maritus aut fuerit, ordinetur.'
4. Graccas igitttr ttoccs digamus digamia, monogamus monogamia, ineunte tertio sacculo primttm apttd scrmonem
christianorttm latiiutm inductas, ante finem saeculi quarti ius ciuitatis ibi accepisse satis apparct. e contrario
bigamus, hybrida, ttl ita dicam, ex origine et uernacula et peregrina dcrittata, ante initiiim quinti saeculi exstitissc
certis indiciis colligi non potest.
primtts qttod sciam adhibuit anno 414 lunocens papa cp. xxii, ad episcopos Maccdoniae § 2 ' deinde ponitur[5c
in epislula ad Innocentem datd] nondici oportere bigamum eum qui catechumenus habuerit atque amiserit uxorem,
si post baptismum fuerit aliam sortitus.' item anno 418 Zosimus papa ep. i,ad Hesychium Salonitanum
§ 3 ' hac tamen lege seruata, ut neque bigamus neque paenitens neque uiduae maritus ad hos gradus possit admitti '
{quat omnia e Zosimo repetit Sacramtntarium Gelasianttm 1 xcv, ed. II. A. IVilson, p 144).
alittm e quinto saeculo testem non habto nisi epistttlam Lupi Treccnsis et Euphronii Augustodunensis Talasio
Andegauensi datam (Labbe-Co/eti Concilia v 71, Afattsi Concilia VII 942) ' de clericis uero bigamis usque ad
ostiarios ecclesia permittit et patitur.'
quod ad concilii Valentini canonem 1 attinet, Jtttctuant codices inter digamus et bigamns ; sed ctim concilium
isittd iam anno 374 celebratttm sit, ittre editores diga.mws pracltt/erunt : ' neminem . . . de digamis aut internuptarum
maritis ordinari clericum posse.'
5. His omnibtts satis cotigruum est codicum nostrorttm festimonium , uide/icct in canone Nicaeno V 1 1 1 biyajxoi s koivcu-
vtiv, Ancyritano XVlill [xvjm] tov twv hiyafxwv opov, Aeocaesariensi VII eis fdfiovi oiyafiovvTcuv, fifrdvotav aWovvros
rov Sifdftov : adde sistitit/ttm XVII Canonum Apostolorttm. quae quartum sapittnt saeculum intcipretationes, scilicet
canonum Nicaencttm Ingilrami et Gallica, antiqttum seqttunlur tnoretn : ' secundis nuptiis communicent ' ' his qui
secundas nuptias cognoucrunt communecent ' [ttide tom 1 pp 125,202). quae omttium postrcmae sttnt, Trisca et
Dionysianae, p/erumque bigamus introditcunt : Can Aposttit xvn (1 //> 4, 15), Nic VIII (I // 1 25, 262\ Anc xvmi
[xvm] (infra pp ib, 105), Ntoc \TI {Prisc et Dion II, infrapp 30, 127: dig&mus tameu Diott I, citm codd f* / Dioti 11).
ctttrat interpretationes quittlo sacculo fere refertndae sttnt, et tttrumque loqticndi morem misccttl atqtte confundttitt.
' Isidorus' cnittt, qui Romae inter anttos 419 et 451 in interpretandis cottciliis e/aborauit, scribit tum ' sccundas
nuptias' (1 / 203, ittf p 126) tttm ' digamorum ' ucl ' bigamorum ' (ittf p 104 col a : fluctttant efiam utt/gatae
recensiottis codices inter ' digamos ' et ' bigamos,' sedadditatiicttto adiecto ' ld est qui ad secundas nuptiastransiemnt ').
primus Attit tts anno ^iqcodicutn cons, iisu omnium ' higamus ' scribcbat (I / I 24^ : de actate enim epitomes Gal/icae
(' bigamus '// 9, 13 supra, deficiente utrobiqtte ipsa intcrprelatione Gailicd) dubitari potest. sane si recte textutn
Caeciliani constittti ' communicare bigamis ' (I 124^1, antiquius habeas testimonittm : scd 'dygamis,' opinor,
debueram cttm codd f \\ /epere. de ttxtu ' Isidori, p 104 ittfra, ditt haesitatti, itt /sid-ant eiiim codices bonr.t
notat f W, itt Isid-uulg rodices optimae notae 0 V P, praebeul ' bigamorum ' ' bigamos ' : ueri simi/itts taiiicn uisitm
est digamus in bigamus esse deprattatatii, antiqttiorem ttocem in recctiliorcm, qttam 'bigamus' in ' digamus.'
II D
CONCILIA
ANCYRITANVM ET NEOCAESARIENSE
CAPITVLA PRAEFATIO CANONES
NOMINA EPISCOPORVM
II
INTERPRETATIO QVAE DICITVR PRISCA
I Codex Ingilrami Teatini nunc Vaticanus Reginae 1997 :saec. viii-ix [foll. 1 b, 5 a
J Codex Christophori Justel nunc Oxoniensis Bodleianus e Mus. 101 : saec.
vi-vii: nonnulla e Dionysio mutuatur, uide titt p 18 Ancyritanos x (xiiii ?) xviiii,
p. 28 tit Neocaesarienscm xii [foll. 1 a, 8 a
Ediderunt Chr Justcl Bibliotheca Iuris Canonici Veteris (Lutetiae A. D. 1661) I 277 e cod
],et fratres Ballerini S. Leonis Magni Opera III {Venetiis A.D. 1757) 481 ( = Migne
Patrologia Latina lvi 747) post Justel, habita etiarn interdum [tton tamen tam frequenter
ut oporluit) ratione codicis I
[iN NOMINE DOMINl]
INCIPIT TITVLI CANONVM
ANCYRENSIYM
I De praesbyteris qui inmolauerunt
in persecutione.
II De diaconibus qui inmolauerunt.
III De his qui per ui paganizauerunt.
IIII De his qui multifariae cum pa-
ganis conueniunt.
I J IN NOMINE DOMINI I : Oltl J
Titvli I : Constitvta J ; Capitvla coniece-
runt B ,11, cfp 28
II diaconibus I : diaconi J qui inmo-
lauerunt : similiter I, sed cf can ii p 20
III per ui I, cf can vii / 2 (p 22 infrd) : per
uim J paganizauerunt, cf tit v et
can v / 2 p 22: ucrbutn alibi non inueni
antc sacculutn octauum
11 II qui . . . conueniunt : qui * idolotitum
manducauerunt \,fortasse recte, sed cf can
iiii p 21
I J ANCYRENSTVM I
1 praesbitcris I
immolauerunt I
V De his qui timori paganizauerunt.
VI De his qui in idolorum loca come-
derunt.
VII De his qui saepius immolauerunt.
VIII De his per quos et alii coacti
immolauerunt.
Vllll De diaconibtts qui inordinatione
de nubtiis contestati sunt.
v per timorem I, sed cfcan v p 22 paga-
nizauerunt I : lapsi sunt J, sed cfp 22
vi idolorum loca I : idolis J : fort leg idoliis,
sed cf can vi p 22 comedunt J
vil saepius : se pessime (sc saepissime) I
VIII De his qui et alios suadent idolis im-
molarent J, sed cfcan viii p 23
vnii diaconibus : diaco I his ],sed cf can
\\\\\p 23 de nubtiis . . . Bunt:
nubtias contestantur J, sed cfp 23
vim nuptiis I
CAPITVLA PRAEFATIO
J9
II (Prisca)
X De puellis quae sponsatae sunt
et ab aliis stupratae.
XI De cathccuminis praeuaricatis.
XII Vt nullum liccat ordinare corepisc.
XIII De clericis qui abstincnt a car-
nibus.
xmi De his qui in opus ecclesiae
uenundantur.
XV De his qui in animalibus sunt for-
nicati.
XVI De his qui in animalibus uel in
masculis aut corrupti sunt aut cor-
rumpunt.
XVII De ordinatis episcopis et non
susceptis.
xviii De his qui uirginitate promit-
tunt et quasi sororibus fingunt com-
morare.
X De disponsatis puellis et ab aliis corruptis
( = Dion, p 39 infrd) J
XI praeuaricatis I : lapsis J {fortasse e
Dionysio, uide canonit Nicaeni xiiii titulum,
totn \ p 251)
XII De corepiscopi (tantum) I
XIII clericis I : his J
xilll De distrahentibus res eclesiasticas (cf
Dion, p 41 infra) J
XV sunt fomicati : coierunt J, sedcfcan xv
P2$
XVI De his qui . . . corrumpunt scripsi cum
can xvi/25 : Vt supra aut in masculis uel
corrupti sunt aut corrumpunt J De his
qui cum masculis animalibus faciscunt (de
uoce faciscunt pro fraciscunt uide can xvi
/2, /25)1
XVII De ordinati episc et non suscepti J
xvill uirginitate codd: legendum fortasse
uel uirginitatem uel uirginitati se (cf p
26) quasi : om I, sed cf can xviii p 26
fingunt commorare I (de forma actiua
commorare uide Neue-lVagener3 iii 66):
commorantur J, scd cfp 26
XVii hordinatis I
his
qui
inuicem
adul-
xviiii De
tcrantur.
XX De eas qui [ex fornicatione] natos
interficiunt.
XXI De homicidiis.
XXII De extra uoluntate homicidio.
XXIII De filactcricis uel diuinis.
XXIIII De consciij corruptionis uirgi-
num.
[explicit capitvla canonvm
ancyrensivm
incipit constitvta eivsdem
concilii]
Isti canones priores quidem sunt Ni-
caenis canonibus expositis : sed
[tamen] Nicaeni primo scripti sunt
propter auctoritatem sanctae et
5 magnae synodi quae facta est in
Nicaea.
xviin Qui adulteras habent uxores (cfDion, \ j
p 43 infra) J
XX eas I, cf can xx p 26 : his J ex
fornicatione J, cfp 26 : om I tr inter-
ficiunt natos J
XXli extra : non I, sed cf can xxii p 27
XXlll De filactericis uel diuinis I : De
diuinantibus uel maleficiis J
XXlin De consciis corruptionis scripsi,
cf p 27 : De conscii corruptionis J De cor-
ruptores I
EXPLICIT . . . CONCILII J \ om I, cf p 27
Hanc praefatiunculam habent etiam codd
S v (uide p 48), qui in omnibus cum J
potius quam cum I consentiunt
tr sunt canones priores quidem I ex-
positis (tu>v fv NtKo/a €KT(8tvTa>v KavovavGr)
J S u : expositi I v ; om iv tamen : om I
scripti I (scilicet ' scripti ' ad caput syl-
loges canonutn Graecae, cf Isid et Dion 1 1
fp 48 49) : accepti J S v sanctae et
magnae synodi quae facta est in Nicaea
I : sancti et magni concilii quod (que u w)
factum est in Niciam (Nicea iv ) J S v
1. nicenis I Y
3. niceni Y
D 2
2. kanonibus Y expostis J I J
4. autoritatem S 6. Nice. Y 1? u v
20
CONCILIVM ANCYRITANVM
II (Prisca)
CANONES CONSTITVTI A SANCTIS
PATRIBVS QVI CONGREGATI SVXT
PER SANCTVM SPIRITVM
IN CIVITATE ANCVRENSE
TITVLI XXIIII
I De praesbyteris qui inmolauerunt
in persecutione.
Praesbyteri qui inmolauerunt et
iterum resipuerunt et reluctauerunt,
ncque per remedium aliquem sed
ex ueritate, neque ante per con-
5 positum ea quae egerunt firmantes,
ut ostenderent se quasi suppliciis
missos, ut uideantur et credantur
per scemate offerri eis ; istos placuit
honorem quidem quae secundum
10 cathedram habere, offerre autem eos
aut /ractare aut agere aut sacro
ministerio ministrare non liceat.
I J tr SVNT CONGREGATI I TITVLI : praem ID
EST I, scd cf p 28 XXIIII : VIGINTI
QVATTVOR I
1 parbeeutione : + reluctauerunt {iniuriaut
puto transpositum, uide /2 inf) I I.
Praesbyteri I : praebb J, unde forsitan
praesbyteros legendum sit cutn Gr npeafiv-
repovs (cf Jsid p 54 col b) 2. resipiscerunt
J et reluctauerunt : om I, sed uide
ad titulum supra tr neque reluctaue-
runt J 3. remedium (Gr uedoSov, sc
circumuentionem) : ita ueteres interpretati
sunt pedooia Eph. iv 14, vi 11, uide Ronsch
Itala und Vulgata p 323 8. eis I : seis J
(fort leg se eis) istos I (Gr tovtovs) :
de istis J 9. quae I (Gr Tip"s t~s
KUTn): om J 10. habere : praem eos (uide
/ 8) J 11. tractare conieci (Gr bpCkeiv) :
praecare J pactere ut uid I* patere I2 ;
pascere coniec Ball, sed mi/ti magis placet
ucl tractare uel praedicare (cfcan ii / 5)
I J I praesbiteris I immolauerunt (tit et 1 1) I
I. praebb J praesbiteri J 5. aegerunt I 8.
scematae J scaemate I ofTeri J
II De diacones qui immolauerunt.
Diacones similiter qui immola-
uerunt et post hoc resipuerunt,
dignitatem quidem suam habere,
et cessare eos a sacro ministerio
5 panis et calicis, non portare neque
pracdicare. si autem aliqui episco-
porum, istorum scientes laborem aut
humilitatem mansuetudinis habere,
uoluerint plus aliquid dare aut mi-
10 nuere, in eorum esse potestatem.
III De his qui in fuga tenti et per uim
paganizauerunt.
Oui fugientes tenti sunt aut a
domesticis suis traditi sunt aut
substantia sua perdiderunt, passos
autem supplicia aut in carcere
5 missos clamantes christianos se esse
tentos adque in manibus f ferro f
uiolenter mittentes, et escam pa-
ganis//// necessitate acceperunt, con-
11 De diacones I : De diaconi J 1.
Diacones (Diacc J) . . . immolauerunt :
om I per homoeoteleuton 2. post hoc
I (cfcan viiii / 4 : Gr p.era Tavra) : postea J
resipiscerunt (ut in can i) J 3. dignitate J
6. praedicare I (Krjpvaaetv Gr) : ministrare
J 7. istorum I (Gr toCtois) : ipsorum
(sc episcoporum) J laborem aut I
(Gr KcipMTov Tiva fj) : laborare eos J 8.
humilitatemj (GrTa-neivwaiv): humanita-
tem I 9. uoluerunt I dare : + eis J
aut I : uel J 10. potestate I
iii in: om I 1. ad domesticis I 2.
sunt : om I 3. substantia sua (Gr
tl\ inrapxovra) codd : iamcn cum in v / 2
gracco T<bv virap\6vTu>v respondeat substan-
\.\a.c, fortasse et hic legendum substantiam
suam 6. tferrot codd: lcctionem
corruptam esse suspicor; tts riis \elpas npos
fiiav e'p,j5aW6vTa>v t<ov ^ia^opevutv Gr J.
paganismi scripsi,scribit enim paganis/to;
paganismum cod J can iiii //'/ (uide infra):
paganis I cum paganis (fortasse recte) J
II 1. diacc
III 6. atque I
6. aepiscoporum I
8. acciperunt I
CANONES
21
fitentcs quia sunt christiani, ct
10 luctum de hoc quod cuenit scmpcr
ostendentes cum omni humilitatc ct
sccmatc bonitatis et sacculi huius
humilitate; istosquasi forisa peccato
factos de communione non priuari.
15 si autem priuati sunt ab aliquibus ut
possent plus probari, et ab aliquos
f . . . f, mox suscipi. haec autem
similiter aput clericos et laicos.
discussum est ut, si possibile, et lai-
20 ci tali necessitate subiccti ad pro-
uectionem honoris possunt uenire ?
placuit ergo et istos quasi nihil pec«
cantes (ut antca inueniatur recta
uita eorum) ad ordinationem uenire
25 cleri.
IIII De his qui multifariae paganismum
egerunt.
De his qui per uim immolauerunt,
qui et aput idolis cenauerunt,quanti
et scemate inlustri asccnderunt et
ueste usi sunt praetiosa et acceperunt
5 ex praeparata cena diuers^, placuit
II (Prisca)
eos audir^ et subiacere eos tres
annos, orationi simul communicarc
eos bicnnio.et sic ad perfcctum ueni-
re. quanticumque ucro asccnderunt
10 cum ueste in luctu, et recumbentes
comcdcrunt cum tristitia et lacri-
mis, si conplcucrint subiectum trien-
nium, sine oblatione recipiantur. si
autem non ederunt, biennio subiecti
issint et tertio anno communicent
sine oblatione, ut perfect/*/// quarto
anno accipiant : episcopi autem
habere potestatem, mores conuer-
sionis eorum probantes, humaniter
20 agere aut amplius addere tempus :
tobiensf autem et uita qui anteced/t
et qui sequitur probatur, et sic hu-
manitas supernumeretur.
14. de communionem J 16. possint I
ab aliquos t . . . t : lacunam notaui, eo
quod excidisse uidetur propter ignorantiam
uel similia : Gr r) *ui tivcov dyvoia 18.
cleros J* et I (Gr nai) : uel J 23.
ut conieci, quasi dicatur ' eopacto ut ' : aut
codd
Illl paganismum egerunt I (uocetn paga-
nismus^r//«#.y quod sciam adhibet M. Victo-
rinus Afer in Gal iv 9 ' reprehendit illos
etiam ad paganismum esse conuersos ') :
aegerunt paganis J I. De his (ntp\ tcov
Gr) : otn J 2. quanti J (Groo-oi) : qui et
ante I 3. inlustri I (Gr <t>ai8poT(pcp) :
inlustrati J 5. diuerse scripsi cutn Gr
abiaqbopm (8ta<pupa>s) : diuersi J diuersis I
12. scematae J scaematae I
20. tale J 22. istos : stos J
2. apud I caenauerunt
3. scematae J scaematae I
10. eueni I
18. apud I
I II I aegerunt I
5. cacna I
6. audire (audiri I) et subiacere eos I: I J
om per homoeoteleuton J ; Gr (hol\(v eviavTov
aK.poao~6ai Kai, sed pro ('viavrdv legit fortasse
avrovs noster 9. quanticumque :
incipit can V Gr ; cum Prisca consentiunt
Dion I II (necnon Isid-uulg codd Sv,
qui tatnen Priscam fortasse secuti sunt)
10. cum ueste et in luctu I (sed ptra ('adrJTos
nevdiKT)? Gr) 11. tristitiam J 12. si :
sic I conpleuerunt I 12. subiectum
codd: fortasse legendum subiecti ut in 1 14,
sed Gr tov tt)s vnonrcoa «os rpKTr) %p6vov
14. non : otn J 15. sint : sunt J
1 6. perfeotum conieci e Gr t6 Ttkeiov :
perfecti codd: archetypus ut conicio per-
fect 17. episcopi codd: e Gr tovs 8e
(TTio-Konovs forte coniciendum episcopos
(episcc) 20. agere suppieui e Gr
(piXavflpcoTreveadcu : otn codd 21. obiens
codd : Grtrpo ndvriov : interprcs aut scripsit
omnimodis uel oxx\x\\x\o,aut airavra>v ex dnav-
Tuo> male intcllexit antecedit scripsi :
antecedet codd 22. probatus J et 20
J (Gr Kai) : ut I
8. bennio J*
cedet I J
14. aederunt I 21. ante- j j
22
CONCILIVM ANCYRITANVM
II (Prisca)
V De his qui timori paganizauerunt.
De his qui per minas et timorem
paganizauerunt, per supplicia et sub-
stantiae perditionis aut transmigra-
tionis immolauerunt, et usque ad
5 praesente tempore non penitucrunt
neque conuerterunt, et nunc extra
tempore synodi supplicantes et in
sensum conuersionis uenientes; pla-
cuit eos usque ad maiorem diem ad
io audientiam suscipi, et post maiorem
diem subiacere triennio, et postea
communicare sine oblatione, et sic
uenire ad perfectum, ut tempus sex
annorum conpleant : si autcm aliqui
i^ante synodum suscepti sunt ad
penitentiam, ab illo tempore nu-
merari eis principium annorum sex.
si autcm aliqui periculus et mortis
expectatio ab infirmitate aut al-
20 terius occasionis, oportet istos sub
hora suscipi.
I J V timori paganizauerunt : in ras I (sed
m p) I. per : propter I 3. per-
ditionis aut transmigrationis codd :
genitiuus e Graeco fonte pendet dcpaipi-
<rt<os vtrapxdvT<ov r) ptrotKias 6. Conuer-
si sunt J 7. et in . . . uenientes :
om per homocoteleuton J 1 3. ueniret I
1 8. aliqui J (Gr ns) : om I et :
suppleui e Gr ttak : uel Ball : om codd
19. alterius occasionis : genitiuus, ut
supra, e Graeco tK vdaov i) aXXrjs Ttvds
Trpo<pa<Tf<os 20. oportet codd : Gr
avpdairj, quod tamen cum praecedentibus
(kivSwos k.t.X.) coniungi haud intellexit
interpres sub hora ^ sed Gr M 5p<o,
non M <opa 21. suscipi J (Gr 8fxOr)vat) :
suscipere I
I J V pagan|nizauerunt I
5. paenituerunt I 14.
compleant I 16. paenitentiam I 18.
periculos I II. ora I
VI De his qui in idolorum loca com-
ederunt.
De his qui simul edunt in festiui-
tate in locis abominandis gentilium
etsuam escam,defendentespollutam,
comederunt ; placuit eos biennio
5 subiacere et sic suscipi, quia oportet
post oblationem unumquemque epi-
scopum probare et uitam singulo-
rum cognoscere.
VII De his qui saepius immolauerunt.
Qui secundo et tertio immola-
uerunt per ui, quattuor annis sub-
iaceant et duo sine oblatione com-
municent et septimo ad perfectum
5 suscipiantur.
VI comeduntj, c/ tit p 18 1. qui : quae I
simul edunt I ( Gr t<ov o-vvtoriadtvTw) : tr
post gentilium J in festiuitate in
locis scripsi (Gr t'v topTtj tdvtKrj tv t6jt<o) :
festiuitati in locis I in festiuitate locis J
3. defendentes . . . subiacere : de sub-
iacere (omissis fortasse duabus lineis) I.
uocabulum defendentes si cum pollutam
construxeris — quasi reicientes pollutam —
sensum Graeco congrueniem inueneris :
deferentes (collato Gr firiKopio-aptvoiv) con-
iecerunt Ball, ita ut legatur suam escam
deferentes, pollutam comederunt, quae
sententia toti canonis huius rationi con-
traria cst; «/7 deferentes legere placet,ne-
cesse est uocetn pollutam omittat 5.
oportet : + et I 6. post oblationem
codd : sed Gr p.tra rrjs npoo<popas, non pfra
Tr)v jrpo<T<fcopdv episcopum : + eos J
8. cognoscere I : agnoscere J
VII saepius : * multotiens I : habebat
fortasse in exemplari suo se pessime
— uide titulum p 18 — scriba codicis I :
quae cum non intellexisset, aliquid canoni
magis congruum inseruit 2. per ui J,
cf tit iii p 18 : per uim I
vr 1. aedunt I 5. suscepi I
CANONES
23
II (Prisca)
VIII Dc his pcrquos et alii coacti sunt
immolare.
Quanti autcm non solum apo-
statarunt sed et fratres sollicita-
ucrunt ct rei fuerunt pro hoc quia
sollicitati sunt, hi tribus annis locum
5 audientiac suscipiant, in aliisautcm
sex annis locum eo quo decidcrunt,
alium autcm annum communicent
sine oblatione, ut decem annos con-
plentes pcrfcctum suscipant : in hoc
10 autem et eorum custodirc uitam.
VIIII De diaconibusqui in ordinatione
de nuptiis contestati sunt.
Diacones qui sunt ordinandi, ante
ordinationem si contestati sunt et
dixerunt oportere se nubere, non
posse sic manere, hi post hoc nu-
5 bentes sint in ministerio pro quod
viii 3. pro J, c/ can viiii / 5 e t canonem
Neocaesariensem viiii / 4 p 30 : in I 4.
hii I 6. deciderunt : + uacent J, sed Gr
%tt\ piv rpia rbv Trjs aKpodattas St^dadaaav
rditov, iv bi a\\rj i£a(Ttq rbv Tr/s vnonTaiatojs
7. communicent J (Gr Kotvo)vrjadTo>aav) :
communionem I 9. perfectum sus-
cipiant scripsi cum Gr tov Tt\tiov pttd-
a\o>aiv : perfectae suscipiantur I perfectum
suscipiant locum J 10. et: ut et J
viiii diaconibusj: diaconis I I. DiacJ
tr si contestati sunt ante ordinationem J,
sed Gr nap avrfjv Tqv KaTaaraaiv tl tpaprv-
pavro 4. posse : + eos J hii I
pracccptum cis cst ab cpiscopo. si
autem aliqui tacuerunt et placuit
eis in ordinatione pcrseuerare [in-
nuptis], et postmodum uenerunt ad
lonuptias, ccssarc cos a ministcrio
diaconii.
X De puellis quae sponsatae sunt et
ab aliis fdistipulataef sunt.
Quae sponsatae sunt puellae et
post hoc ab aliis sunt raptae, placuit
post hoc eas rcddi cui ante despon-
satae sunt, etiamsi et uim ab eis
5 aliquid perpessae sint.
XI De his qui cum catecumini essent
immolauerunt.
Qui ante baptismum immolaue-
runt, postea autem baptizati, placuit
eos ad officium uenire sicut eos qui
et baptizati sunt.
VIII 6. dccederunt I
7. tacuerunt : pracm contestati J 8. I J
innuptis scnpsi: in nuptiis J* innupti J2 ;
om I : Gr ovtus 10. eos : + omnino J
11. diaconii I (Gr rr)s diaKovias) : dia-
conis J
X De puellas I tit et 1. sponsatae J: di-
sponsatae I, sed c/p 19 supra tdisti-
pulataet : /ortasse legendum stupratae, c/
p 19 1. puellae et post hoc I (Gr Kopas
Ka\ ptra tovto) : et (tantum) ] 5. sunt I
XI catecuminissent J* tr essent cat. I
3. sicut eos qui et baptizati sunt I (Gr
ok dno\ovo~apti>ovs, quasi o>s rovs ano\ovaa-
uivovs) : sicut et ceteri J
X 3. disponsatae I
XI cataecuminis 1* cathaecumini I'
IJ
24
CONCILIVM ANCYRITANVM
II (Prisca)
XII Vt non sine episcopo liceat qucm-
quam ordinar/ ab his qui dicuntur
corcpiscopi.
Corepiscopp non licerc praesb
aut diac ordinare, sed neque praesb
ciuitatissine iussione episcopi ; cum
litteris eundi ad singulas parro-
5 cias.
xin De clericis qui abstinent a car-
nibus.
Qui in clero sunt praesbytcr/ uel
diacon^ abstinentes a carnibus,
placuit ut tangerent ; et si sic non
obaudierint canonem, placuit ces-
5 sare eos de ordine.
I J XII episcopo I : episc J quemquam J :
clericum I ordinari scripsi : ordinare
codd ab hie : ab his ab his J et de his
I i. corepiscopp J (sc corepiscopis
uel corepiscopos) : tnale exscribit corepi-
scoporum I praesb aut diao J : ex-
scribit praesbiterum aut diaconem I. haud
tatnen constal scripturam breuiatam episc
praesb diac non nisi singularetn numerum
significare : confcras exempli gratia can
viiii /i, ubi cod ] habct diac non diacc
pro plurali (diaconi uel diacones) : /tic
quoque nescio an scribendum sit potius
praesbyteros aut diacones cum Craeco
npfafBvTfpovs r/ dtaicuvnvt 2. praesb
ciuitatis J : praesbiterum ciuitatis I 3.
episcopis J* cum litteris I (Gr p(ra
ypnppATcw) : sed cum eisdem litteris (for-
tasse pro eisdem cum litteris) J
Xlll clericis I : his J 1. praesbyteri :
praesb codd 2. diacones : diacc J diac
I 3. et si sic I : et si J ; nonnulla
tamen omisit uel scriba uel interpres 4.
obaudient I
IJ XII ordinarc I J 4. parrochias I
XIIII De his qui in opus ecclesiae
uenundantur.
De his qui adpertinent dominico
si qua, dum non esset episcopus,
praesbyteri uenumdauerunt, reuo-
care adque repetere dominicwm :
5 et in arbitrio episcopi esse si opor-
tucrit recipcre praetium, siue \. . .f
multoticns reditus quae sunt uenun-
data reddere in his ipsis praetium.
XV De his qui in animalibus sunt for-
nicati.
De his qui animalitcr in anima-
libus tale aliquid committunt, qui
11011 amplius quam uiginti annorum
xn 11 qui in opus ecclesiae uenundantur
I, ut p 19 supra : qui temere res eclesi-
asticas distrahunt J I. De his qui I
(Gr ntp\ tS>v) : Quae J 2. qua dum I
(Gr oaa pfj ovtos) : quando J esset :
+ aut nesciens (glossema esse uidetur) J
episc J 3. praesbb J reuocare
adque repetere dominicum scripsi cum
Gr avaKa\(~io-6ai ro Kvpwicov, cf l I supra et
cann Neocaes v / 1 (p 29) xiii /2 (p 31)
infra (de uoce dominicum uide Koffmane
Geschichte des Kirchenlateins, Vratisla-
uiae, A. D. 1S79, pp 29 30 50) : reuocare
adque repetere dominicam I reuocare ad-
que reddere conpelluntur J 5. episc J
si : om I 6. siue codd : Gt (trt ku\ p.rj 8ia
t<>, unde lacunam sigttificaui 7. mul-
totiens I (Gr ttoWokis) : otn J quae I
(sc eorum quae ; Gr rfjv npoo-obov tuv
7T(npap.(va)v) : qui J
XV 1. De his I (Gr n(p\ tS>v) : om J 2.
qui : quia J ? 3. non amplius scripsi
cum Gr npiv : amplius codd ; forte legen-
dum prius (cum Ball) uel potius ante, et
xiiii 2. episc J
uenundauemnt I
3. praesbb J praesbiteri 1
CANONES
25
1 1 (Prisca)
fucrunt ct hoc peccauerunt, quin-
5 decim annis subiaccant et commu-
nione;;/ mcreantur quae orationum,
et in hoc perdurantes annis quinque
tunc oblationis adtingant. requira-
tur autcm eorum uita quaesit adhuc
10 subiacentibus, et sic mcreantur hu-
manitatis : si autem incessanter ad
peccandum perseucrarint, longam
habeant penitentiam. quanti ta/e;«
supemjnt aetatem, et si uxores
15 habentes inruerunt in hoc peccato,
uiginti quinque annis subiaceant,
ita ut post quinquennium com-
munionem orationis mereantur. si
omittendum et post fuerunt 4. fuerint J
peccauerunt I (Gr ijpapTov) : commi-
serint J 5. et : + sic J com-
munionem mereantur : communione-
mereantur codd 6. quae scripsi cum
Gr TT)t rfs rus npoatvxds, cf can i / 9 P 2° :
quae sunt I ; om J 8. oblationis codd :
genitiuus e Graeco pendet tt)s npoa(popas
f(paTrreo-d(oo-au requirantur I 9. tr
quae uita I 10. humanitatis I2
(rvyxaviTwav tt)s (pikavSpamias Gr) '. hu-
manitates I* humanitate J 13. quanti
talem scripsi cum Groaoi . . . tovttjv: quan-
titate codd 14. supereunt conieci e Gr
imtpfidvTts (uerbumpaene inauditum habent
codices Lucreti m 1031 ac pedibus salsas
docuit superire lacunas, sed si cui hoc dis-
plicet, legat superant) : supersunt I super-
fuerint J 15. inruerunt in hoc peccato I
(GrntptirfTTTUiKacri TaapapT^pari) : peccaue-
rint in hoc delicto J 16. subiaceant, ita
ut post quinquennium J : om I, sed cf
Gr imcmtaovTts Koivuvias rvyxavtTwaav tt)s
tls Tas npoo-fvxds, tira tKTtXtaavTts irtvTt tTT)
17. communionem (communione J) ora-
tionis mereantur codd: sed Gr iv ttj
XV 4. quindecim: xv I 12. perseuerauerint
I 13. habea I* (corr m f) paenitentiam I
16. uiginti quinque : xxv I
II
autem et aliqui et uxores habcntes
20 et amplius quinquaginta annorum
pcccantcs, in exitum uitae suae
mercantur uiaticum accipere.
XVI De his qui in animalibus ucl in
masculis aut aliquando corrupti sunt
aut corrumpunt libidini.
Pro his qui in animalibus ut ani-
malia fraciscunt ucl in masculis, et
leprosi efficiuntur,dchis praeceptum
est ut cum eis qui tempestate;«
5 patiuntur orare.
XVII De his qui in episcopatu sunt
probati et non suscepti.
Qui in episcopatum consecrati
sunt et non suscepti a parrocias
in quibus sunt nominati, ct in
aliis uoluerint ire parrociis et per
5 uim obprimere ibidem constitutos
et lites contra eos f . . . f : ipsos
perpelli et alienan. si autem uo-
luerint in praesbyterium in quo
*ou'uii'(i tu>v tvx&v TvyxavtT(i>o-av tt)s npon— I J
(popiis 19. et i° codd : fort /eg essent uel
erunt et 2°: om I 21. peccantes :
praem hoc J
XVI I. ut: aut I, sed r/animaliter can xv
/ I 2. fraciscunt ],sc fracescunt (quod
idem est ac putrescunt) : faciscunt I, ut in
titulo, uide supra p 19 3. leprosi :
prosi J efficiunt I 4. tempestate
codd 5. orare codd: pendet e Graeco
TTpoo-fTa£tv . . . tvxto-dai
xvil 1. episcopato I 2. a parrocias I
(Gr im6) : in parrociis J 3. et : + si J
6. t . . . t : lacunam significaui, excidisse
enim uidctur ucrbum quod graeco re-
spondeat (ardatis) Kivdv 7. perpelli
I, cf can Neoc i / 3, p 29 : pellere J
alienari scnpsi citm GrTovrovs dqbopifyadai :
XVII episcopato I
alicnare I J
apparocias I
8. praesbiterium I
IJ
26
CONCILIVM ANCYRITANVM
II (Prisca)
fuerunt primum sedere ordine ut
io praesbyteri, non eos pelli. si enim
uoluerint resultare eis qui ibidem
sunt constituti episcopi, expelli eos
censemus et de ordine praesbyterii,
et fieri expraedicatos.
XVIII Dc cos qui in uirginitate se pro-
mittunt et quasi sororibus fingunt
commanere.
Ouanti uirginitati se promiserunt
et euacuantcs promissum, bigami
constitutionew sectantur. ^ui au-
tem conueniunt uirgines aliquibus
5 sicut sororcs, uctamus.
XVIIII De his qui adulteras habcnt
mulieres aut ipsi adulterant.
Si alicuius uxor adulterata fuerit
IJ alienare codd 9. ordine: ordinemj;
om\ 10. praesbyteri J : praesbiteros I
13. et: om} ordinem J praesbyterii
I (Gr tov np«jftvT(ptiov) : neque repugnat
praeb lectio codicis J. Justellum, cui codex
I praesto non erat, exscripsisse presbyte-
rorum non mirum est : mirum sane fratres
Ballerini codicem istum in manibus
habentes Justelli erratum sequi 14. ex-
praedicatos I [Gr ('kkt]pvktovs) : exprae-
dicatores J
xviii se : + permanere J promittuntj,
cfp 19 supra : promiserunt I 2. bigami :
uide Addenda supra p 16 3. con-
stitutione codd qui scripsi : cui codd
autem I : uero J ; Gr uivroi 4. con-
ueniunt I (Gr o-vv(p\ou(vas) : conuenerint J
xvmi aut: at J 1. fuerint I* 2.
I J 10. praesbit. I
13. presbiterii I
aut adulterium aliquis commiserit,
septem annis oportet eum subici et
postea perfectum mereri secundum
5 gradus quae praecedunt.
XX De eas quae gerunt ex fornicatione
et interficiunt natos.
De mulieres quae sunt fornicatae
et interficiunt quae nascuntur et
festinant abortiuum facere, primum
constitutum usque ad exitum ueta-
5 uit : itt huic definito humaniore
aliquid consequantur, constituimus
eos decennio tempore secundum
gradus qui sunt constituti.
XXI De homicidiis.
De uoluntariae homicidio, subia-
ccnt quidem omni tempore ; et de
aliquis I (Gr rtt) : uir suus J 4. per-
fectum scripsi: perfectum communionem I
perfectam communionem J ; Gr tov t(\(Lov
(cf cami iiii // 8 16 v / 13 vii / 4 viii / 9),
unde uocem communionem glossema esse
de margine in textum receptum conicio ;
codex I ut solet ueritaii propius accedit
quam J 4. mereri J (Gr tv\("iv) :
mereatur I 5. gradus quae : ita codd
procedunt J
XX De eas I : De eus J gerunt conieci:
gemunt codd inficiunt J I. De
mulieres quae sunt fornicatae et I (Gr
irtpi tq)v yuiiaiKcbv tu>v (KTropv(vovau>v Kai) '.
quae (tanticm) J 2. interficiunt J (Gr
avaipovaoiv) : interficerint I quae
nascuntur I (Gr ra y(vpu>p.(va) : natos J
3. abortum I* 4. ut usque I ueta-
uit I, cf can Neoc ii / 6 (infrap 29), Luc
xi 52 apud cod d introeuntes uetastis,
Hermae Pastorem Sim ix 6 de montibus
illis adferri lapides uetauit (uide Neue-
Wagener* iii 376) : uetuit J 5. ut scripsi
cum can xxii / 5 ut fiat : et codd huic
definito codd; sed Gr tovtoi o~vvrid(VTat, non
tovtco o-vvdiuaTi 6. consequentur J
XXI I. homicidio : + admisso J
XVIIII 5. grados I (et xx 8 xxii 4 xxiii 8 xxiiii 8)
CANONES
27
II (Prisca)
pcrfccto ad fincm uitae mcreantur
uiaticum.
XXII De cxtra uoluntate homicidio.
De homicidia extra uoluntatc
commissa, primum constitutum in
septem annis praecepit pcrfecti
dignum esse sccundum gradus con-
5 stitutos ; ut fiat scauidum, quin-
qucnnium censemus perficere.
XXIII De his qui diuinant.
Qui diuinant et consuetudines
gentium sequentes aut introducentes
aliquos in domibus suis ad requi-
sitionem maleficiorum diuinando
5 qualibet causa, si de clero sunt
abiciantur, si uero saeculares in
canone iaceant quinquennii secun-
dum grados constitutos definitos.
XXII 1. De homicidia I: om per homoeote-
leuton (legerat enim de homicidio, uide
notam sequentem) J 2. commissa I :
admissoj 4. esse coniec Ball : est codd
Becundum gradus oonstitutos ut fiat
secundum conieci e Cr Kara tovs wpia p.evovs
PaOpovs, 6 8e 8evrepos, collato can xx / 5
supra : tr ut fiat secundum gradus con-
stitutos (constituti J) codd, omisso secun-
dum altero per homoeoteleuton
XXIil De his qui : + quoquo modo J I .
diuinant et I ( cum Gr) : om J consue-
tudines J (Gr rolf o-wrideiais) : consuetu-
dinem I 4. maleficiorum diuinando
qualibet causa I (Gr (pappaKeiwv r) Ka\
Kadiipo-et) : diuinando qualibet causa aut
maleficiorum aut incantantium J 8.
constitutos definitos I : definitos (tantum)
J ; Gr wpto~fievove
xxiiii De his qui conscii sunt cor-
ruptioni uirginum.
Si desponsatus aliqui puellam,
corrupit sororem eius ut grauet
cam, nubscrit autcm quam dcspon-
sauit, postmodum qui corrupta est
5 laqueo se suspendit : hi qui conscii
sunt praecipiuntur undecim annis
sus«p* intcr constantcy secundum
gradus qui iam ordinati sunt.
[explicit constitvta canonvm
ancyrensivm]
xxiii 7. quinquenii J
XXIIII I. desponsatUS (Gr fxvrjO-Tevo-afxevos) I J
codd : uerbum deponens a/ibi non inueni
aliqui I (cf Neuc- Wagener* ii 476) : ali-
quis J puella I 3. autem :
om J ? 5. suspendi I hii I 6.
undecim annis codd: Gr e'v deKaerla,
quae uerba in unum redegit (evheKaeTia)
interpres noster 7. suscipi inter con-
stantes conieci e Graeco 8exdr)vai th rovs
avveo-Tu>Tas, pluries enim Graeco 8e\6r]va\.
respondet Latinum suscipi, uide cann v
// 10 15, vi s, vii / 5, viii / 5 : suspendi
constanter codd: constantes pro usitatiore
consistentes ponitur 8. gradus qui
iam: bis J ordinasti J
Episcoporum Ancyritanorum nomina, qu<ie
canones in cod J sitte interuallo sequuntur,
ad finem canonum Neocaesariensiutn cum
cod I ideo differenda putaui ', quia et in aliis
codd (scilicet VP et in archetypis tutu
codicis 0 tum codicum f\\ ') itidues < tt/to
simul occurrunt ; ita arcte apud primos
canonum siue editorcs siue intetpretes
conexa sunt duo ista concilia
EXPLICIT . . . ANCYRENSIVM J : 0111 I, cf p 19
xxiiii corruptione I 3. disponsauit I IJ
E 2
28
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
II (Prisca)
[INCIPIT CAPITVLA CANONVM
NEOCAESARIENSIVM]
I De praesbyteris lapsis.
II De nuptias duorum fratrum.
III De his qui multum nubserint.
IIII De his qui constituunt fornicari et
uetantur.
V De cathecumenis peccantibus.
VI De praegnantibus baptizandis.
VII In nubtiis bigamis praesbyteray
non orare.
VIII De his qui adulteris mulieribus
sociantur.
vmi De his qui ante ordine peccant.
1 J INCIPIT . . . NEOCAESARIENSIVM J : 0))l I
Codices Isidoriani syllogarum Sanblasianac
(S P X Y) et Vaticanae (u w) in indice
capitulorum nonnulla de interfiretatione
nostra mutuantur, uidelicet titt v vill vmi
X XII XIII XIIII : cfpp 44 46. in omnibus
cum codice J concinunt
II De uirgine corruptam a duobus fratribus I,
sed uide can ii / 29
III multum : plurimis mulieribus J, sed c/
can \\\ p 2) nubserunt I, sedc/p 29
illl De his qui per occasione a fornicatio
liberantur I, sed c/can iiii p 29 forni-
cariae et J
v peccantibus I : lapsis J S v, sed uid can v
VI Mulieres praegnantes quae sunt cathecu-
minas baptizandas J, sed uide can vi p 30
VII In : De I bigamis \,c/ can\\\
p 30, Dion II iit li [vii] p 45, can li [vii]
p 127 in/ra : bigami J praesbyteros
non orare scripsi e can vii p 30 : pbr non
orare I praesbyteri orare non debent J
vim his : prb I ordinem I peccant:
+ et postea confitentur J S v, sed c/ can
viiii^ 30
I J I presbyteris labsis I
III nupserunt I
V cathecuminis I
vii nuptiis I pbr I
X De diacones similiter.
XI Vt ante triginta annorum non
liceat ordinari.
XII De grauattales.
XIII De praesbyteris parrociae.
XIIII De numero diaconorum.
EXPLICIVNT TITVLI
[iNCIPIT TESTVS EIVSDEM CONClLIl]
Et isti canones secundi quidem
sunt Ancyrensium, qui in Neo-
caesaria sunt expositi ; de Nicaenos
autem primi sunt.
TITVLI XIIII
X diacones I : diaconis J (P in ras) diaconos
S diaconus X Y u diacono w
XI Qua aetate debeant clerici in ordine
promoueri J
XII De grauattales (' grabatalis' de ' graba-
tus,' id est ' clinicus ') I : De his qui in
aegritudine baptizantur J, c/ Dion I p 47
XIII De parrociales praesbiteros I
xiiii diaconorum : + Et subscripserunt I
TITVLI I : CAPITVLA NEOCAESARIENSIVM J
INCIPIT . . . CONCILII J : om I
Eliam hanc prae/atiuncu/am ex interpreta-
tione nostra mutuantur codd Isidoriani
S v, uidc p 116
1. Et isti . . . titvli XIIII : transponit ante
capitula I Et I , con/er cetcras inter-
pretationes pp 116 117: om J Sv sunt
canones secundi quidem I : canones
secundi sunt (om quidem) J Sv qui in
Neocaesaria J S v : qui in Neocaesariam
et eorum qui i Neocaesaraea I de
Nicaenos autem primi sunt I (Gr rS>v 8e
iv Nticma ■npoytvioTtpoi) : et hi (hil S v)
priores sunt Nicaenis J Sv sunt: +
sed in Ancyrenses constituta sunt (quae
quid sibi uelint nescio) I
titvli xiiii (xilll in ras ut uid I) I S v: om J
XIII praesbit. I
Xilll diaco I
CAPITVLA PRAEFATIO CANONES
29
I De pracsbyteris labsis.
Praesbyter si nubserit, deponi
eum de ordinem : si autem fornicatus
fuerit aut adulterium fecerit, perpelli
eum a communione, ctiam et ad
5 paenitcntiam adduci ccnscmus.
II De nubtias duorum fratrum.
Mulier si nubserit et a duobus fra-
tribus corrupta fuerit, expellatur
usque ad mortem : tamen in hora
mortis uiaticum accipiat si agno-
5 uerit errorem ; et si iam corrupta
uetauerit nubtias et egerit peniten-
tiam, perfectum mereatur. si uero
moriatur mulier in talibus nubtiis
posita aut uir talis corruptor, diffi-
locilis qui remanet paenitentiae re-
mittatur.
II (Prisca)
III De his qui multum nubserint.
De his qui plurioribus nubtiis in-
ciderunt, tcmpus quidem agnitus qui
institutum est : conuersatio autem
et fides eorum pcrincidit tempus.
IIII De his qui constituunt fornicari
et uctantur.
Si disposuerit aliquis et dcsiderans
mulierem alienam dormire cum ca,
et constituerit ei et non ueniat ad
dispositum suum, apparet quia
5 gratia Dei liberatus est.
V De cathecuminis peccantibus.
Cathecuminus si in dominico
cathecumin^rum stat in ordinem,
iste autem pareat peccans, si genua
fiectens et audiens iam non pecca-
I 1. praesbyter : + * * (? et ) I 2. de
1 ordine I 3. adulterium fecerit I
(Gr r) finixtva-r}) : in quolibet adulterauerit J
perpelli I (Gr t£u6t~adai) : pelli J
II 4. mortis I (Gr iv davdra) : + sui J (for-
tasse per dittographiam mortissuiuiaticum)
5. corrupta codd (cf l 2 corrupta / 9 cor-
ruptor) : Gr vytdvaaa, e quo cor.icias forte
corroborata ; noster tamen interpres ioium
canonem male intellexit 6. uetauerit
codd: uide quae adnotaui ad can Ancyr
xx /4 (supra p 26) 7. perfectum
mereatur I, cf can Ancyr xviiii / 4, p 26 :
perfectam mereatur communionem J
1 o. qui remanet : praem eorum J pae-
nitentiae codd : fortasse legendum paeni-
tentia cuui Gr dva\tp>)s tw p,tivavrt r)
fifravota
I presbyteris I 1. praesb J nupserit I
II nuptias I (et 1 6) fratruum J 5.
herrorem J 6. paenitentiam I 8. nuptiisl
111 nubserit I* 1. De his I (Grntpl to>v) : I J
hi J plurioribus codd, cf Io vii 31 codf;
alios (sed perpaucos neque ante saeculum
post Christum quartum) inuenies testes
apud Neue-Wagener" ii 208 2. agnitus
qui : masculinus e Graeco xpdvos pendet
4. perinoiditi GrawTtpvti) I : perincidet J ;
uerbum perincidere alibi non inueni
IIII I. disposuerit I (Gr npodrjrat): dispo-
nens J desiderant I 2. ea : eam I
v 1. dominico cathecuminorum scripsi
cum I dominico cathecuminum et Gr tls
KvptaKov iv tt) Tutv KaTrjxovpivoov T(i£ti aTrjKfl :
dominicum (tantum) J 2. in : om I 3.
tr si pareat peccans J pareat peccans J
(Gr (pavfj apapTiivuv) : parcat peccandum I :
de uerbo parere = apparere uide Rbnsch
Itala und Vulgata/ 374 si : + autem
I (fortasse legendum quidem cum Gr fitv)
4. flectens et audiens iam non pecca-
iii 1. nuptiis I
1 1 1 1 fornicare I
2. agnitos I
IJ
3°
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
I (Prisca)
5 uerit, conscquaturgratiam: si autem
audicns adhuc peccat, expellatur.
VI De pregnantibus.
Mulierem grauidam oportet bap-
tizari quandoque uoluerit : nihil
enim in hoc communicat qui nasci-
tur, quoniam singuli propriam
5 uoluntatem ad confessionem osten-
dunt.
VII In nubtiis bigamis praesbyteros
non orare.
Praesbyterum ad nubtias bigami
non comedere : quia paenitentiam
petcns bigamus, qui erit praesbyter
qui propter conuiuium conponat
5 nubtias?
VIII De his qui mulieribus adulteris
sociantur.
Mulier cuiusque adulterata, laico
constituto, si arguatur, talis ad
ministerio uenire non potest. si
autem postquam ordinatus fuerit
5 adulteretur, dimittere eam debet :
si autcm conuiuere cum ea uoluerit,
M
Uerit I (Griav fitv y6vv KKivatv aKpodadu) firj-
Ktri (ifxapTiivwv) : flectat et hoc cum audierit
desinat peccare J
VI De pregnantibus : + mulieribus J I.
Muliere I baptizari (Gr qb(OTi(tadai) I :
baptizare J
vn In : praem Vt I bigamia I, uide ad
tit vii p 28 supra : bigami J 2.
paenitentia J 3. qul erit . . . qui
(Gr tIs Zorai 6) I : quis ausus est . . . ut J
viii 2. arguatur (Gr iXeyxdfi) I : doceatur J
ad ministerium J 7. adtingere J
1 J vi praegnantibus I
vn nuptiis I praesbb J presbyteros I 1.
praesb J nnptias (et l 5) I 3. praesb J
presbyter I
VIII 6. conuiuirc J
non potest contingere quod ei credi-
tum est ministerium.
VIIII De his qui ante ordine peccant.
Praesbyter si ante peccauiw^ cor-
pore probetur, et confiteatur quia
peccauit antequam ordinaretur, non
offerat, permanens in reliquis pro
5 alia quae festinat nwig^rare : quia
reliqua peccata dixerunt multi per
manus inpositionis posse dimitti.
si autem ipse non confiteatur, et
argui palam non potuerit, insuper
10 hoc facere potest.
X De diacones similiter.
Similiter diaconus si in hoc ipso
peccato inciderit, ministerii locum
non habeat.
Villl ordinem I 1. peccauisse scripsi
(Gr npor)fiapTr]Ka>s): peccauit codd (fortasse
e peccaui) 2. confiteantur J 3.
ordinetur I 4. pro alia quae I, cf
cann Ancyr viii / 3/23, viiii / 5 / 23 :
pro aliquae J 5. festinat morigerare
conieci e Graeco 8ia ttjv aWriv arrovorjv :
usitatius passiiacm morigerari, quod si uis
legas, sed actiuum apud Plautuvi inucni-
tur : festinantur migrare codd, sed si arche-
OR
typiscribam lineas ita diuisisse FESTINATMI
GERARE conicias, lectio codicum facile de-
ducitur 8. non : om I 10. hoc facere :
sc offerre, quamquam Graeca uerba «V airui
tntunp noulaffai tijv igovaiav hanc interpreta-
tionem uixferre possunt
X dlacones scripsi, cf titulorum indicem
supra p 28 : diacc J diac I I. Simili-
ter : om per homoeoieleuton J
hoc ipso peccato diaconus J
tr si in
VIII I 1. praesb J presbyter I
X d acc J diac I 1. diac J
CANONES
31
II (Prisca)
XI Quando oportcat ordinare pracs-
bytcrum.
Praesbytcr antc triginta annorum
non ordinctur, etsi forsitam sit
homo dignus, sed obseructur in co
hoc : quia Dominus in tricensimo
5 anno baptizatus d^cerc cocpit.
XII De his qui aegroti baptizantur.
Si quis aegrotus baptizatus fuerit,
in ordine praesbyterii uenire non
potcst, quia non ex uoluntate fides
eius accessit sed ex necessitate,
5 nisi forte f enim postmodum eius
festinantiam fidei et hospitalitate
hominum erogata. f
XIII De praesbyteris locorum.
De aliquibus locis praesbyteri in
XI Quando oporteat ordinare praesby-
terum I : Qua aetate debeant o**nes
(ordines uel omines ?) promoueri J i.
annorum I {Gr npb . . . tT&v) : annos J
2. forsitam : uide Ronsch Itala p 457
Neue- Wagener Formenlehre 3 ii 605
3. sed obseruetur in eo hoc I {Gr «XXa
a-noTrjptiarOto) : tamen hoc in eo obseruari
debere J 4. Dominus I {Gr 6 nupios
'Irjo-ovsXpio-Tos) : + N ( = noster) J 5.
baptizatUS J {Gr icpwiadt} uu) : Ottl I
docere scripsi : discere codd
XII aegroti I: in aegritudine ],c/Dionp 135
4. eius : ei I 5. nisi forte scripsi cum
Gr ti /U17 Ta^a : si forte codd, quam lectionem
habet etiam Gall p 15 supra enimpost-
modum usque ad finem : lectiones codicis I
recepi, quippe qui textitm minus quam J
deprauatum praebeat ; neque tamen ipsius I
textus sensum praebet neque Graeco re-
Spondet ti pr) rd\a 8td tt)v ptiii ravra uvtov
anov8t)v Kat rrio-Ttv Kat 8td andvtv dvdpconav
XI pbresbyterum I 1. prsb I
2. forsiia I 3. set I
tricesimo I 5. caepit I
XII 2. praesbiterii I 6. fidaei I
triginta : xxx I
4. trincensimo J
dominico ciuitatis offerre non pos-
sunt pracscntc episcopo aut praes-
bytcro ciuitatis, ncque panem dare
5 in oratione neque calicem. si autem
absentcs sint et in oratione uocatus
fucrit qui de locis est solus dat.
quia corcpiscopi sunt quidcm de
forma septuaginta.ct sicut commini-
10 strantes proptcr curam pauperum
offerent, honorantes eos.
Xllll De numero diaconorum.
Diaconi septem debent essc
secundum canonem, etsi fortiter
magna sit ciuitas : sed ut crcdas,
inquire a uolumine Actuum apo-
stolorum.
eius I {Gravrov) : om J 6. festinantiam I J
I , quatn uocem laudant e Paulino Nolano
Benoist-Gelzer {locum inuenire non potui),
e latina Actorum SS. Tarachi et Probi in-
terpretatione, ' quos ut uidimus a militibus
adduci . . . cum festinantia posuimus nos . .
in media fissura petrarum,' Forcellitii-de
Vit : feruentiam J et I {Gr Kai) : aut
J 7. erogata : + probetur J
xiii locorum I : diocensium J 1. praes-
byteri J ( Gr (mxuptot npeo-PvTtpot) : praes-
byteris {e praesbb ?) I 5. in oratione
J {Gr iv (v\fl) '• in orationem I 7. de
locis est {respicit ad initium canonis
tmx^ptoi) I : de eo loco est corepiscopus J
8. de forma scripsi cum Gr els rvnov rcov o :
tr forma de codd 11. honorantes:
orantes I
xiiii 1. Diacones I
XIII presbiteris I
7. corepisc J
Xllil 1. diacones I
3. episc au praesb J pbro I I J
9. cumministrantes I
septe J
32
CONC ANC ET NEOC NOMINA EPISCOPORVM
II (Prisca^
Et subscribserunt qui conuene
rant in synodo Ancyre ciuitatis
Vitalis
Marcellus
Agricolaus
Lupus
5 Basilius
Philadelfus
Eustolus
Heraclius
Petrus
10 Nunechius
Sergianus
Epidaurus
Narcissus
anthiociae
ancyrae
caesariae
tarsi
amesais
iuliopolis
nicomediae
zenoniae
iconii
laodiciae
anthiociae pisidae
perges
merodiades
I J subscripserunt I qui . . . ciuitatis : om
J, uide quae adnotaui ad finem canonum
Ancyritanorum, p 27
I. Ordinem nominum ad fidem cod J redegi
(c/ indices codicum hidorianorum V Sp
p 50, et Dion-H p 51) : cui adsentit cod I
tiisi quod ad primum locum transponit
Sergianus anthiociae pessidae e l 11
4. tarsiae J tharsi I
5. amesays J
6. Filadelfus iuliopoli I
7. nicomaediae I
8. Eraclius I Hereclius J zaenoniae I
9. iaconiensis J yconii I
10. Nunachius J
II. pisidae scripsi: pessidae I pisid J
12. Ephidaurus I
Et subscripserunt qui conuene-
rant in synodo Neocaesariae
Vitalis
Lupus
Leontius
Basileus
5 Gregorius
Longinus
Heraclius
Amphidon
Sebius
10 Erytrius
Sanctus
Valentinus
Xarcissus
Dicasius
15 Alphius
Germanus
Gerontius
Stephanus
Salaminos
20 Leontius
EXPLICIT CONSTITVTA CANONVM
NEOCAESARIAE
Et usque ad Neocaesariae J, cf col a : In
Naeocaesariaequi subscribserunt I
Ordo nominum in codd nostris conscntit cum
cod V interpretationis Isidorianae, uide
p 52 col a infra
2. Tjupus : Paulus J
5. Graegorius I
8. Amphidon scripsi : Amphition J Anphi-
don I
9. Saebius I
10. Eritrius I*
1 1. Sanctus : Xantulus J
12. Balentinus I
15. Alphius I, cfp 52 colaetcolb : AlphionJ
19. Salaminosl: Palminon J* PhalminonJ*
CONCILIA
ANCYRITANVM HT NEOCAESARIRNSE
CAPITVLA PRAEFATIONES NOMINA EPISCOPORVM CANONES
III
INTERPRETATIO
QVAE FALSO DICITVR ISIDORI
SECVNDV.M FORMAM ANTIQVAM
f Codex Prisingensis nunc Monacensis lat.
6243 : saec. viii [foll. 19 a, 22 a
A Codex Lugdunensis postea Parisinus Claro-
montanus nunc Petropolitanus F 11 3:
paginarum suprema pars igni corrupta est,
unde lacunas sigillis r ^ significaui : saec.
vii : habet canones Ancyritanos tantum,
non Neocaesarienses : capitulorum indiccm
inuenies in Appendice I p 142 infra
[fol. 178 *
R Codex Remensis postea Parisinus Claro-
montanus 561, deinde Hagensis Meer-
manianus 576, et Cheltenhamensis
Thomae Phillipps 1743, nunc Berolinus
Phillip. lat. 84 (inde ab Ancyr. can. v
[xxiiii]) : saec. viii [foll. 1 a, 4 a
W Codex Wirceburgensis bibliothecae Vni-
uersitatis (olim bibliothecae Capitularis) Mp.
th. f. 146: saec. ix [foll. 31 b, 350
G Sylloge ' systematica ' codicis S. Germani
de Pratis nunc Paris. lat. 12444: saec.
ix ineunt. : canones adducit Ancyritanos xvi
xviiii xx [foll. 32 a, 54 b
M
Z, Codex Paris. lat. 1454 (ante syllogen
Paschasii Quesnel dictam) : saec. ix-x :
canonem adducit Ancyritanum xvi [fol. 5 b
Edidit Fr. Maassen Geschichte der Quellen und
der Literatur des canonischen Rechts im Abend-
lande (Gratz \. D. 1870) // 929-934 e codd fW :
codices A Kfrimus ad/iibui
EIVSDEM EPITOME APVD SYLLOGEN
FVLGENTI FERRANDI CARTHAGI-
NIENSIS
Adducuntur canones omnes exceptis Anc. x
[xxviiii], xii [xxxi], xxv [xliiii], Neoc. iii
[xlvii]
C Codex Corbeiensis nunc Paris. lat. 1 2097 :
saec. vi [fol. 1440
trec Codex Trecensis nunc Montipessulanus
bibliothecae Vniuersitatis 233: sacc. ix
[fol. 113 6
II
Edidcrunt Petrus /'it/1011 Fulgenti Ferrandi Cartha-
ginensis ecclesiae diaconi Brcuiatio canonum
(I.utctiac, A.D. 1588) e codice Trecensi, et /'. F.
Chifflet Fulgentii Ferrandi Carthagincnsis eccle-
siae diaconi Opera (Diuione, A.D. 1649) p 1
e cod C
IV
INTERPRETATIO
QVAE FAI.SO DICITVR ISIDORI
SECVNDVM FORMAM VVLGATAM
fc> Codex Veronensis bibliothecae Capitularis
lx (58) : saec. vii-viii [foll. 55 b, 42«
V Codex Veronensis bibliothecae Capitularis
lix (57) : saec. vi [foll. 2340, 240 a
F Consensus codicum Y f, scilicet :
F codex S. Mauri Fosratensisnunc Paris.
lat. 1451 : sacc. viii-ix [foll. 46/', 49 a
f codex Engolismensis nunc Vaticanus
Reginae 1127: saec. ix [foll. 60 a, 63 a
Sp Sylloge Hispana conscntiente codice et
editione infra scriptis :
E codex Ambrasianus ad Enipontum
nunc Vindobonensis 411 : saec.
ix-x [fol. 8 b
Sp-ed Collcctio canomtm ecclesiae Hispanae
edente F. A. Gonzalez (Matriti
A.D. 1808, p 18) : adhibiti sunt co-
dices nonnisi Hispani, id est
aon codex Aemilianensis nunc Es-
curialensis I D 1 : saec. x exeunt.
alv codex Alueldensis nunc Escu-
rialensis I D 2 : saec. x exeunt
csc codex Escurialensis I E 1 2 : saec.
x-xi
ger codex Gerundensis bibliothecae
Capitularis (nusquam tamen ad-
duciturnisi ad Ancyr. cann. xxii,
xxiii) : saec. xi
viat codex Matritensis bibliothecae
publicae P 21 (inde a medio
can i) : saec. x-xi
tol 1 codex Toletanus bibliothecae
Capitularis xv 16 : saec. xi
tol 2 codex Toletanus bibliothecae Ca-
pitularis xv 1 7 : saec. xi
urg codex Vrgelitanus bibliothecae
Capitularis : saec. x-xi
1
34
CONCILIA
S Consensus codicum sylloges dictae S.
Blasii :
S codex Augiensis postea Sanblasia-
nus nunc coenobii S. Pauli apud
Carinthios xxv & : saec. vii-viii
[foll. II a, 19 //
P codex bibliothecae Thornae Phil-
lipps Cheltenhamensis 1 7849 : saec.
viii-ix [foll. 7 b, 12 b
X codex origine ut uidetur Treueren-
sis nunc Paris. lat. 3836 : saec. viii
[foll. 7«, 11 a
V codex Coloniensis bibliothecae Capi-
tularis ccxiii : saec. viii [folL 19 a, 25 a
7. codex Lucensis bibliothecae Capitu-
laris 490 : saec. viii-ix [fol. 237 b
Codicum duae familiae distingui possunt, S Z (y)
et X Y : P iam cum his, iam cum illis, facit :
uera sylloges S lectio nonnumquam apiul
S Z [ut Anc. tit i ' inierunt,' tit v ' minis' ;
Anc. can xvi 1 4 'possumus'], saepius apud
X V [ut Anc. can iii 1 23 ' a communione,'
1 30 ' causas,' xv 1 10 ' reddidisse,' xvi 1 2 ' e
ce alogionunon,' xviiii 1 6 ' nonnullis,' xxi
1 4 ' conceptos'; Neoc. can i 1 1 'ab ordi-
ne(m),' iil 4 'siiissacramcntis,' viii 1 2 'cum
essct '] inuenitur
v Consensus codicum u v w uel u w (nonnulla
de interprctationc Dionysii prima mutuaturv) :
u codexFarfensis nuncVaticanus Bar-
berinus .\iv52 : saec. ix [foll. 23 a, 27 <$
v codexVaticanus 1342 (quoadconcilium
Ancyritanum : de concilio Neocaesa-
riensi uide interpretationem Dionysii
priorem) : singulares eius lectiones
practermisi : saec. ix [fol. 27^
w codex Florentinus Laurent. bibl.
aedil. cccl. 82 : saec. x [foll. 15 b, 18 a
C Consensus codicum Gallicorum C K A :
C codex Corbeiensis nunc Paris. lat.
1 2097 : saec. vi [foll. 2 b, 9 a, 1 2 a
K codex Coloniensis bibliothecae Capi-
tularis ccxii : saec. vii ineunt.
[foll. i6oa, 163 *
A codex Albigensis olim bibliothecae
Capitularis nunc publicae 2 : canones
omittit Ancyritanos x xi xiii xiiii xv,
Neocaesarienses i ii iiii vii viii xi-xiiii :
saec ix x [foll. 37 b, 40 a
Q, Consensus codicum sylloges dictae
Paschasii Quesnel :
O codex Einsiedlensis ob i 191 :
sacc. viii-ix [foll. 19 a, 22 a
n codex Francisci Pithou Trecensis
nunc Paris. lat. 3S4S A : sacc. ix
[foll. 6b, 11 b
2 consensus codicum gemellorum
Paris. lat. 1454 <olim G. Sacheri
foll. -)6a, 580, et Paris. lat. 3S42 a,
utrinsque saec. ix-x : dissentiente
alteri altero, quod raro fit, eam lec-
tionem commcmoraui qnae archetypo
propior uisa est
T codex Vindobonensis 2141: sacc. ix
[foll. ioa, 12 b
4> codex Vindobonensis 2147: saec.
ix-x [foll. 27^,30/"
¥ codex S. Vedasti nunc Atrebatensis
644 : saec. ix [foll. 20 b, 2\b
Sylloges Q codicum duae familiae distingui pos-
sunt, OZT»? et IIT*: uera sylloges Q,
lci-tio iam apud O 2 ^T1') V [ut Anc. can iii
1 22 'ab aliquibus,' xviii 1 14 ' presbyterii,'
xxiii 1 4 ' communioni ' ; Neoc. can iii 1 3
'<|uod'], iam apud II T * [ut Anc. can viii
1 7 ' communionis,' xx 1 2 • in paenhcntiam,'
xxi 1 6 * remoui,' xxv 1 4 ' desepta'] adser-
uatur
f Sylloge ' systematica ' codici f ^Monacensi
lat. 6243, uide p 33 supra) adnexa: canones
addacit Ancvritanos xi xx, Neocaesariensem
viii : saec. viii exeunl. [foll. 192^, 194/'
G Sylloge ' systematica' codicis S. Germani
de Pratis nunc Paris. lat. 1 2444 : canones
adducit Ancyritanos xiii [sub titulo xiiii]
xv [sub titulo xvi] xviii xviiii xx xxii et xxiii,
Neocaesarienses i xi et canonis xiii poste-
riorem partem [sub titulo xiii] : saec. ix in-
eunt. [foll. 11 a, 20 a, 25 b, 31 ^, 53«, 54^
EIVSDEM EPITOME APVD SYELOGEN
HISPANAM O MPENDIOSAM
quae tamcn ob spatii angustias in tcrtia columna
sub interpretatione Dionysii prima imprimitur
U Codex Veronensis bibliothecae Capitularis
lxi 59) : saec. vii-viii [foll. 18 a, 19 a
Z Codex Luconsis bibliothecae Capitularis
490: saec. viii-ix [fol. 291 b
h Codex Bobiensis nunc Vaticanus 5751 :
saec. x [fol. 33 b
Epitomcn Ancyritanam primus cdidi : epitomcn
Neocacsarienscm cdidit Mansi Concilia II 549
c cod Z
ANCYRITANVM ET NEOCAESARIENSE
35
V
INTERPRETATH) DIONYSIl EXIGVI
PRIMA
IN I KKPRKTATIONI.M VK.I. ISIDORI VYLGATAM
(TZXTVM SCIUCKI CODICVM ©V)
VK.I. QVOD RARIVS FIT) IsIDmKI ANTIQVAM
AI) GRABCAM VKKlTAll M I MINDANS
.1. Codex Morbacensis nunc Gothanus I "5
(deficit post canonem Ancyritanum xv 1 21,
uide p 99) : saec. vii [fol. 119«
M Codex Moguutieusis nunc Vaticanus
Palatinus 577 : saec. viii exeunt.
[foll. 18 a, 28*
B Codex Bobiensis nunc Mediolanensis
bibliothecae Ambrosianae S 33 sup. : saec.
ix exeunt. [foll. 15 b, 39 £ I
7' Codicis Vaticani 1342 secunda manus, quoad
concilium Neocaesariense : saec. ix
[fol. 9 a
v Ilaec sylloge (de qua uide supra p 34 col a)
interpretationi Isidori uulgatae lectiones
Dionysianas nonnumquam immiscet, uide
apparatum nostrum
Ilauc intcrprctationem primus edidi
VI
INTERPRETATIO DIONVSII EXIGVI
ALTEKA
A CodexLugdunensis posteaParisinus Claro-
montanus nunc Petropolitanus F II 3 :
codex ad summum cuiusque paginae male
exustusest : lacunas sigillis r T significaui :
saec. vii [foll. 30, 50 a
a Codex Andegauensis nunc Paris. lat. 3S37 :
saec. ix ineunt. [foll. 33, 19 a
j Codex olim Christophori Justel nunc
Oxoniensis Bodleianus e Mus. 103 : saec.
x [foll. 30, 15 /5
/ Codex apud Lombardos meridionales
(Capuae fortasse uel Beneuenti scriptus
nunc Vaticanus 5845 : saec. viii
[foll. 2 a, 13 a
m Codex Colbertinus nunc Parisinus lat.
3845 (habita etiam ratione codicis gemelli
Colbertini nunc Parisini lat. 1536, foll. 52 /•,
55 b, ita fere ut nonnisi ea laudentur quae
apud utrumque inueniuntur) : saec. x
[foll. 16 a, 23 b
v Codex olim Sessorianus basilicae S. Crucis
lxiii nunc bibliothecae Victoris Emma-
nuelis 2102 : sacc. viii exeunt. [fol. \"j a
H Consensus codicum sylloges ab Hadriano
Papa ad Carolum magnum a. I). 774
missae :
a codex Augiensis ut uidetur postea
Sanblasianus nunc coenobii S.
Pauli apud Carinthios 6 (34) :
saec. ix ineunt. [foll. 28«, 36 a
/3 codex Bellouacensis nunc Parisinua
lat. 8921 (inde ab Ancyr. can. iii) ;
saec. viii exeunt. [fol. 8a
7 codex S. Germani de Pratis nunc
Parisinus lat. 11 710: scriptus a.d.
805 [foll. 4«, 22 b
o codex Bernensis 89 : saec. viii-ix
[foll. 19*, 473, 65 b
%, codex Wirceburgensis bibliothecae
VniuersitatisMp. th. f. 3 : saec. viii-ix
[fol. gb
v codex Coloniensis bibliothecae Capi-
tularis cxvi : saec. ix ineunt.
[foll. 1 1 a, 14 a
A codex Coloniensis Libliothecae Capi-
tularis cxv : scriptus ante A.D. 819
[foll. 3 b, 32 b, 36 b
Cr Cresconii Breuiarium Canonicum, consen-
tiente codice et editione infra scriptis :
Cr-w codex Wirceburgensis nunc
Oxoniensis Bodleianus Laud. misc.
436 : saec ix ineunt.
Cr-ed editio Christophori Justel (Bib/io-
theca Iuris Canonici Veteris I app. p
xxxiii, Lutetiae, A. D. 1661 = Migne
P. L. lxxxviii 829)
Edidit secundum syllogen Iladriani paf-ae loanncs
Wendelstinus Canones Apostolorum : Veterum
Conciliorum Constitutiones: Decreta Pontificum
Antiquiora (Moguntiae A. D. 1525) fol. 17, et
post eum Franciscus Pithou Codex Canonum
Vetus Ecclesiae Romanae (Lutetiae Parisiorum
A. d. 1609)/ 23 : edidit e cod j Christofhorus
y«^/CodexCanonumEcclcsiasticorumDionysii
Exigui lut.tiae, A. D. 1628) // 7 49, et Hiblio-
thccaluris Canonici Veteris (lutetiae A.D. 1661)
I 103 119 = MiglU V.\.. l.wii 151 : uidc ctiam
labbe-Coleti Concilia I 1493 151 3, Mau.i
Concilia II 521 543
I z
36
COXCIUVM ANCYRITANVM
IV
Interpretatio Isidori uulgata {capitula non kabent (-)Y)
secundum codd F
INCIPIVNT CAPITVLA (ONCILII APVD
ANCERAM
i De presbyteris qui immolauerunt.
n Item de diaconibus.
iii De his qui inuiti ad immolandum ducti
sunt.
mi De his qui in templis idolorum cenaue-
runt.
v De his qui ascenderunt templa cum ueste
lucubri.
I prsb F prbis/
II item : +et/
III inuitati/ imolandum F
secundum codd Q (n Y *)
INCIPIVNT CAPITVLA CANONVM
ANQVIRITANENSVM
i Si presbiter immolauerit idolis.
ii Vt diaconi qui immolauerunt et postea
sunt reuersi, a sacro mysterio cessentur.
iii Qui tempore pcrsecutionis se christianos
esse proclamauerunt.
iin De laicis qui inuiti immolauerunt.
v Qui tcmplis idulorum sacrificauerunt.
vi De his qui in templo ueste lugubri
manducauerunt.
Indicctit titulorum ante canones habcnt codd n T *,
omittttnt (fortasse rcctc) O 2 H' : eosdcm titulos
singnlis canonibus piacftxos habentomnes codiccs
(nonnullos ctiam ibi omittit 2) : tamcn ut cttiit
ccfcris indicibtts ftcilitts conferatui hunc typis
mandaui, ob spatii angustias p 54 seqq illos
Oinisi
ANQVIRITANENSIVM <I> : ANQVIRITANVM n
I prbt n prb T *
II diac n T * immo/aucrunt in ras T
ni pcrsequutionis II
V idolorum n
vi /w;'«bri in ras T lygubri *
secundum cod C
INCIPTVNT CAPITVLA CONSTITVTIONIS
(ANONVM ANQVIRITANI
I De his qui immolauerunt et postea
certamen enierunt.
II De diaconibus qui immolauerunt et
postea reluctati sunt.
iii De his qui fugientes tempore persequu-
tionis conpraehensi sunt : et rehqua.
1 11 1 De laicir. qui in similis necessitatis
incederunt.
v De his qui sacreficarc coacti sunt uel in
templis idolorum cenaucrunt.
vi De his qui ascenderunt in lempla in ueste
lucobri : et rehqua.
Desunt capitula apud codd K A
III relq C
VI relq C
secundum codd S ( — Z) v
INCIPIVNT CONSTITVTA CANONVM ANQVI-
RKNSIVM ET TITVl I
I De praesbyteris qui immolauerunt et
postea certamen inierunt.
II De diacones qui immolauerunt et postca
reluctati sunt.
iii De his qui fugientes tempore persecu-
tionis conpraehensi sunt et cle laicis qui
in similes necessitates incedcrunt.
iiii De his qui sacrificare coacti sunt et
qui ascenderunt templa in ueste lugubri
et recumbentes inter alios manducaue-
runt flentes.
CONSTITVTA . . . TITVLI ! CAP ANQVIRITANI CON-
CILIIZ> CANONVM : Oltl Z ANQVIRRNSIVM :
ANQVIRITANRNSIVM w ; om Y KT : om Y Z w
titvli : + xxiin (sed desunt ipsitituli) Z
I praesbiteris S praesbyteriis Y certamen :
om u 7V*; locum ccrtaminis v inierunt S v :
iniecerunt P X Y
II relucrati Y
persecutions X
similis X
III hiis Y
et : om Y
incidcrunt S
Iin hiis Y
lugobrae S
conprehcnsi X
necessitatis X
in ueste
flentes : 0111 u
(AriTVLA
37
V
Interpretatio Dionysii prima
INCIPIT CAPITVLA CANONVM
CONCILII ANQVIRANI
NVMKRO XXIIII
i Dc praesbiteris qui temporc pcrse-
cutionis idolis immolarunt.
n De diaconis qui similiter immo-
larunt.
III De his qui pcr uim ritum gcntilium
pertulerunt
I II I De his qui ob diuersas causas
ritus gentilium pcrpctrarunt.
/E M B Orthograp/iiam secundum cod M (et usque
ad can xv cod /E) constitui
Praem INCP CAKONES ANQVIRANI Canones
Anquirani priores quidem sunt Nicaenis
sed ideo Nicaeni praelati sunt propter
auctoritatem ipsius uenerandi concilii (quac
i/erba potius ad /> 49 locum /inbcnt) AL
INCPvEM CAPITVLA^M: TITVLI
( = Dion II) B canonvm concilii
anqvirani : om E canon M tr
ANQVIKANI CONCILII (= Difln II) B
ANCVKANI M NVMERO JE B : III .L. M
I £M 15, scd Cflllatis interpretationibus Isid-
antiqua et Dion II suspicari licet ipsum
Dionysium moneris XXI etc usum esse
111 qui : + ex fuga conpraehensi sunt et
(= Dion II) B ritum gentilium :
pagani ritus gentilium a.\\qu\d (cfDion II) B
iiii ritu JE
/E M I presbiteris /E
11 diac JE
persequutionis M
VI
Interpretatio Dionysii altera
[NCIPIT TITVLI CANONVM
ANCYRANl CONCILII
X X 1 1 1 1
xxi [1] Dc pracsbytcrisqui immolaue-
runt tcmpore persccutionis. f/0/3 « A
1 xxii [11] Dc diaconis qui immolaue-
runt.
xxiii [111] De his qui ex fuga con-
praehensi sunt et per uim pagani
ritus aliquid pcrtulerunt.
XXIIII [iin] Dchis qui diuernsiscausis §/0/3 b a
rgentilitatis ritus aliquid1 perege-
runt.
Titulos om < K a / 1 /11 s
INCIPIT : INCIPIVNT a ; om \ j TITVI.I : a 7 5 C A
TITVLVS y REGVLA / CANONVM : CAN-
NONVM A CANS m ; om l ANCHYRANI A
ANQVIRANI a ANCVRANI / ANCHERANI ;//
ANCIRANI y ANCYRANNI K XXIIII
(tantum) \j l m: nvmero (nvmervm y)
XXIIII a s y 8
XXI /: I codd rell, et simiiiter usque adfincm :
pracm in i cap e! in ii cap et similiter usque
adfinem y
XXII [11] diaconibus /
XXIII [ill] uim : om j (unde pro pagani
scribit paganos j"1) m ritu / ritum (*
pertulerunt : + similiter de clericis et de
ceteris laicis in ipso capitulo y
xxilll [illl] qui : +af diuersas causas
gentilitatis ritu/2
xxi [ij prbs A pbris /
xxii [11] immolarunt f
xxni [111] ex fuga reffuga / \cfp e,ginfra)
prehensi /
A/
38
( ONCILIVM ANCYRITANVM
IV (Isidori uulgata)
secundum codd F
vi De his qui miwis cesserunt.
vii De his qui festis diebus gentilitatis
interfuerunt.
viii De his qui secundo et tertio sacri-
ficauerunt.
miii De his qui discesserunt fide fratrisque
conpolerunt.
x De diaconis qui protestantur.
xi De disponsatas pucllas.
xii De his qui ante baptismum sacrificaue-
runt.
\ I minis : mimis codd
VII inttef/
VIII tercio/
vi iii descessernnt/*
\ diac 1-
secundum codd Q (n r <i>)
vii Qui a fide errauerunt quomodo recipi-
an lur.
viii De his qui festis diebus paganorum
conuiuiis interfuerint.
viiii Qui sccundo et tertio sacrificauerunt.
x De his qui a fide dominica deuiarunt.
xi Diaconi si uxores duxcrint a ministcrio
uel clero cessari.
xn Disponsata puella si ab alio rapta
fuerit, placuit restitui.
xiu Qui ante baptismum sacrificauerunt.
vil recipiaii n recipia T recipiam *
VMI pacanorum T conuiis n interfue-
runt IP
xi <Hac n T diaco *
xii si ab : sub * restitnit T *
secundum cod C
vii De his qui moenis tantum cessauerunt
uel territi a fide errauerunt.
vi ii De his qui frstis diebus paganorum
remotis eorum locis conuiuium inter-
fuerunt.
viiii De his qui secundo et tertio sacrefica-
uerunt.
x De his qui non solum a fide domineca
deuiauerunt,insuperet alios persuaserunt.
xi De diaconibus cum ordinantur si pro-
testati sunt se habere uxorei- neque se
posse continere.
xn De disponsatas puellas postea ab aliis
raptas.
xiii De his qui ante baptismum sacrifi-
cauerunt et postea baptismum consecuti
sunt.
VIU qui : otn C
XI uxorc C
tistis ("
secundum codd S ( — Z) v
v De his qui minis tantum cesserunt.
vi De his qui cum festis diebus paganorum
conuiuiis interfuerunt.
vn De his qui secundo et tertio sacrificaue-
runt.
vin De his qui non solum a fide dominica
deuiauerunt sed et aliis persuaserunt.
viiii De diacones qui cum ordinantur in
ipsa ordinatione protestati sunt dicentes
uelle se habere uxores.
\ De disponsatas puellas et ab aliis raptas.
xi De his qui ante baptismum sacrificaue-
runt.
v hiisV moenisPX' (menisX*, stdcorrmji) Y
vi hiis Y conuiuis Y
vn hiis Y saecundo Y
VIII hiis Y a: aii S iv dominica : domini 70
viiii ordinatnr w ordine u protesti v
prostrati w uelle : nel S* habire X
X desponsatas X
\i hiis Y
( AriTVLA
39
V (Dionysii I)
V Dc his qui timorc idolis immola-
runt.
VI De his qui in locis idolorum con-
uiuia cclcbrarunt.
VII Dc his qui frcqucntcr idolis
immolarunt.
VIII Dc his per quos ct alii coacti
sunt immolarc.
VI iil Dc diaconis qui tcmpore ordi-
nationis suae dc nuptiis contcstati
sunt.
x De disponsatis puellis et ab aliis
corruptis.
XI De cathecuminis qui idolis immo-
larunt.
M M B v timore : +ritus gentilium (c/ Dion II) B
vn tr idolis frequenter B
viii quos : quod M immolare : im-
molarent M
viiii suae MB : om (cum Dion II) AL
JEUl i caelebrarunt M
VI (Dionysii II)
r XXV [v] De his1 qui timorc ritus gcn-
tilium peregdYunt."1
\ XVI [vi] De his qui in locis idolorum
manducaucrunt.
xxvii [vil] Dc his qui frequentcr
idolis immolaucrunt.
xxvin [VIII] Dc his qui ct aliis sacri-
ficandi causas attulerunt.
XXVIIII [villl] Dc diaconis qui tem-
pore ordinationis dc nuptiis adtcs-
tati sunt.
xxx [x] Dc disponsatis puellis et ab
aliis corruptis.
xxxi [xi] De his qui cum essent
caticumini idolis immolauerunt.
XXV [v] timore : more a timore uel minis y \ aj l m s
xxvi [vi] in Iocis idolorum manduc in ras \a 1 s C ^
(sub ras frequenter idolis immol e can vii :
corr m p)
xxviii [viii] et : non solum ipsi sed (<>m
et) y sacrificandis / causis A
xxviiii [viiii] diaconibus A sunt: +uelle
se copulari y
XXX [x] ab : om A j m corruptis : +
aut.raptis y
XXXI [Xl] Tit om (* essent : sunt uel
sint a* (sed corr m p) cathecuminis /
tr immolarunt idolis h immolarunt
xxvi [vi] idorum 7
XXVIII [vin] attolerunt A
xxviiii [viiii] diac 7 ordenationis A
XXXI [Xl] cathecumin. /
\l
4°
CONCILIVM ANCYRITANVM
IV (Isidori uulgata)
secundum codd P
xin De uicarios cpiscoporum.
xiiii Dc carncs contingendas.
xv De presbyteris si res ecclesiae uindi-
derint.
xvi De his qui cum pecodibus uersantur.
xvii De episcopis qui non suscipiuntur in
sua.
xviii De his qui uirginitatcm profitentur.
XIII uicarios scripsi
XV prsbis F prbris/
xvi pecudibus F*
uicarius cocLi
secundum codd Q (n y *)
xiiii Vicariis episcoporum non licet ordi-
nationes facere.
xv Prcsbiter uel diaconus qui a carnibus se
abstinere uoluerint, eas inmundas non
iudicent, nec holcra in qua cocuntur
polluta non dixerunt.
xvi Si res ecclesiae presbiter uindiderit,
restituantur.
xvn Qui more pecorum cum propinquo
sanguine incestu commixti sunt, quo-
modo peneteant.
xvm Si episcopus alterius ecclesiam uolue-
rit occupari aut seditionem facere.
xviiii Qui uirginitatem polliciti sunt, postea
praeuaricantur.
xv prbnT diacnT
dixerint n2
xvi ecel n T ♦ prb n T *
xvii conmixti n
xvi ii eccles n T *
XVIUI preuaricantur T
pullnta T*
uendiderit n
secundum cod C
xiiii De uicarios episcoporum.
xv De presbyteris uel diaconibus absti-
nentibus a carnibus.
xvi De presbyteiis qui praesumserunt ubi
episcopus non est res ecclesiae uindere.
xvn De his qui cum propinquis incesto
more pecodum sanguine commixti sunt.
xvi ii De episcopis qui non sunt suscepti a
sua diocise in qua fuerant nominati.
xvmi De his qui uirgenetatew polliciti
praeuaricati sunt.
xvi prebis C
xviii i uirgenetat C
secundum codd S ( — Z) v
xn De uicarios episcoporum.
xiii De his qui in clero sunt praesbyteri
uel diacones.
xiiii Si qua de rebus ecclesiae cum epi-
scopus non est praesbyteri uendiderint.
xv In hoc titulo grega uerba sunt.
xvi De his qui in pecudes aut in masculos
aut olim putrefacti sunt aut hactenus hoc
uitio corrumpuntur.
xvn De episcopos qui suscepti non sunt
a sua dioccse in qua fuerant denominati.
xviii De his qui uirginitatem polliciti prae-
uaricati sunt professione contempta.
xiii hiis Y prbi S diacones PX« w :
diaconi S dicones V diacc v
xi m aecclesiae Y epo S episc P praesbiteri
S presbyteri X praesbyterii Y uendederint S
uendiderunt u
XV Titulos xv xvi diucrsos habct v graeea P
greca X sunt : +de his qui inrationabiliter
cum pecoribus fomicati sunt W
xvi hiis Y pecudis S pecodes Y ollim Y
actenus S Y
xvii episcopos P: cps S episcopus X episcopi-
scopis Y episcopu v diocesse P* diocissac
Y fucrunt V v denominatus? X
xvin hiisY piacuaricate S preuarieati X
( APITVLA
4<
V (Dionysii I)
XII Ouod non oporteat a corepi-
scopis clericos ordinari nisi tantum
in agris et uillis.
XIII Ue clericis qui esum carnium
omniuo diffugiunt.
X I III De distractis rebus ecclesiae
eo tempore quo ecclesiae uiduantur
uel priuantur episcopis.
XV De his qui inrationabiliter cum pe-
coribus fornicati sunt aut incestum
cum proximis sanguineperpetrarunt
uel se cum masculis pollucrunt.
xvi Item de his qui in pecudibus et
in masculis aut olim contaminati
sunt aut hactenus hoc uitio cor-
rumpuntur.
xvn De his qui ad episcopatum pro-
moti sunt nec recepti.
XVIII De his qui uirginitatem pro-
fitentes cum aliquibus quasi sub
AL M B xil a corepiscopi AL clericus B* et :
+ in M" uillulis ( = Dion II) B
xm qui: qj M carnis AL omnino
diffugiunt M : omnimodis fugiunt AL
omnimodo diffugiunt B
xiiii rebus * * * * ecclesiae B eo B in
ras uideantur B* priuantur M B :
probantur AL
XV incertum B* sanguinem M
XVI et : aut * * (aut et ut uid B*) B olim
M B : aliut AL
M xii chorepiscopis M B
xm aesum Al
xim aecclesiae (J>is) M episcp AL
xvi pecodibus M olym M actenus M
xviii uirginitate AL
II
VI (Dionysii II)
xxxil [xil] Quod non oporteat cor-
episcopos ordinare clcricum nisi in
agris et uillulis.
XXXIII [xill] Dc his qui esum car-
nium in clero constituti diffugiunt.
xx xi iii [xiiii] De rebus ecclesiasticis
eo tcmpore distractis rquo ipsae H /*' 3 * A
ecclesiae uiduantur episcopis.
xxxv [xv] De his qui fornicantur
inrationabiliter, id est qui miscentur
pecoribus aut cum masculis pol-
luuntur.
xxxvi [xvi] De his qui in pecfudes § foi6 a A
ruel in masculos aut olim pollutP
sunt aut actenus rhoc uitio ta-
bescunt.
xxxvn [xvil] De1 his qui ad episco-
patum promoti sunt rnec receptiP
XXXVIII [xvm] De his qui uirgini-
tatem professi sunt et de his quae
xxxn [xii] corepiscopos : corepis aj\\ajlms
coreps n, quae compendia quemlibet casum a 7 S £ A
significare possmit ordinare clericos s
clericos ordinare H uillulis : + sine
iussione episcopi ciuitatey
xxxim [xnil] ecclesiasticis : ecclesiae 8
tr distractis eo tempore 8 uideantur
y* m ( episcopis : + seu et in alio
tempore uel de ipso praetio dato y
xxxv [xv] qui miscentur pecoribus : om l
xxxvi [xvi] pecudas a in 2° : om a
xxxvii [xvn] qui : om A recepti : re-
ceptis / ; + uoluerintquae alias occupare
parrochias y
XXXVIII [XVIII] Tituiutn om j* , supplet
in margine f- quae : qui /
ipse
xxxil [xn] chorepiscopos l s h
xxxiiii [xiiii] ribus A aecclesiasticis /
ajlmyh aecclesiae /
xxxv [xv] masculus a
xxxvi i_xvi] (pec)odis A ptcudas a actinus A
xxxvii [xvn] epistum A
A/
42
CONCILIVM ANCYRITANVM
IV (Isidori uulgata)
secundum codd P
xvim De his qui adulterium committunt.
xx De mulieribus quae fornicantur.
xxi De his qui uoluntariae homicidium
faciunt.
xxn De his qui non uoluntate sed casu
faciunt.
xxiii De his qui auguria aut somnia reci-
piunt.
xxiiii De his qui sponsas habent sororibus
incurrunt.
XVIHI comituntur/
xxi omicidium F
xxni respiiunt F* respiciunt F*
xxmi habent F : hab/
secundum codd Q (n y *)
xx Qui adulterium commisit vii a.nnis
paenitet.
xxi Mulier qui fornicator et partum suum
occidit.
xxn Qui uoluntarius homicidium facit.
xxin Qui non uoluntate sed casu.
xxnii Qui auguria aut somnia obseruant.
xxv Qui sponsam habet et sorori eius
intulerit uiolentiam.
XX annis scripsi: anfi n an T ♦
(fortasse legendum paeniteat)
paenet n
secundum cod C
xx De his qui adulterium commiserunt.
xxi De mulieres quae furnecantur et partus
suus necant.
xxn De his qui uoluntariae homicidium
fecerunt.
xxiii De his qui non uoluntate sed casu
homicidium perpetrauerunt.
xxiiii De his qui augoria auspiciaque siue
diuinationes quaslibet obseruant.
xxv De his qui sponsas habent sororibus
earum intulerunt uiolentiam.
FINIVNT CAPITVLA
xxi mulieris C
xxi iii agoria C*
nationis C*
xxv qui scripsi: om C
aulspiciaquae C diui-
secundum codd S ( — Z) v
xvmi Si quis adulterium commiserit.
xx De mulieres quae fornicantur et partus
suos negant.
xxi De his qui uoluntariae homicidium
fecerint.
xxn De his qui non uoluntate sed casu
homicidium perpetrauerunt.
xxni De his qui auguria auspicia uel diui-
nationes quaslibet secundum more gen-
tium obseruant.
xxiiii Si quis sponsam habens sorori eius
forsitan intulerit uiolentiam.
EXPLICIT TITVLI
xvim conmiserit P X
xx mulieribus Y qui u v partos X
partii suo u necant Y w negantur v
xxi hiis Y uolumtariae S uoluntarie Y
fecerint PXw (cfp 108) : fecerunt SY«»
xxn hiis Y cassu Y
XXIII hiis Y augoria S diuinalionis X
quoslibet S more gentium obseruant : om
u more Y : morem S P w mori X mores v
xxilll sorore X forsitam S uiolentia P
Duos titulos XXV De his qui penitentiam in infir-
mitate petit xxvi Penitentes qui in infirmitate
uiaticum acceperint addit w, utde App III / 144
TITVU : CAP v ; om S
CAPITVLA
43
V (Dionysii I)
sororis habitu commorantur.
XVIIII Dc his qui uxorcs habent adul-
teras uel ipsi adulteri conprobantur.
XX De his qui partus suos ex fornica-
tionc diucrsis modis interimunt.
xxi De homicidiis.
XXII De his qui non sponte homicidia
perpetrarunt.
XXIII De his qui diuinos uel sorti-
legos expetunt.
XXIIII De his qui corruptionibus uir-
ginum conscii conprobantur.
JEM B xviii Bororis JE : sopres M susoris B
XX 8U09 JE B : om M, sed c/ p 107
XXI homicidiis JE B : homicidis M
XXIIII corruptionis M* (sed corr m p)
M xvrni conbrobantur JF.
xxii exponte (cf \ Dion II) JE.
nxiii sortilogos JF.
VI (Dionysii II)
sub sororis habitu cum aliquibus
commorantur.
xxxvilll [xvilll] De his qui adulteras
habent uxores uel si ipsi adulteri
conprobentur.
XL [xx] De his quae partus suos ex
fornicatione diucrsis modis interi-
munt.
XLI [xxi] De homicidiis.
XLii [xxn] Dc his qui non sponte
homicidium commiserint.
XLIII [xxill] De his qui diuinationes
expetunt.
XLIIII [xxilll] De his qui uirginum
corruptionibus conscii sunt. % fol6a \
sororibus a sorori 8 cum aequalibus p A aJ ' ** *
commorantisy2 commorantes m
xxxviiii [xvnn] h&bent a/sH(=£>t'on I):
habuerint Ay2 m habuerity* si : om
l X (= Dion I) ipsi adulteri : ipsaul-
teri j* ipsis adulteri / conprobentur
\ajms(\: conprobantur / a y 8
XL [xx] quae \j l s : qui a m H ( = Dion I :
cfp 107) fornicatione : + necant 8
XLi [xxi] de homicidisade homicidiisuolun-
tariae y
XLll [xxn] homicidium commiserint : om
propter defeciutn codicis j commiserint
\ a l* : commiserunt /2 (sed m p) m s H
(cfDion I)
xliii [xxiii] diuinitates s expetunt :
exposcunt 8*
xliiii [xxiin] uirginum : uirginitatem /*
sunt : + et laquaeo se peraemit y
EXPLICIVNT TITVLI SEQVENTI CANONIS AN-
QVIRITANI a
7»C*
xxxvilll [xvilll] oxores A adnltiri A
xl [xx] partos a
XLP [xxil] exponte (sed con tn t) A* : cf JE
Dion I
xliii [xxm] diuinaciones A
\l
G 2
44
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
IV (Isidori uulgata)
secundum codd F
INCIPIVNT CAPITVLA CONCILII
NEOCESARIENSIS
i De presbytero si uxorem duxerit.
ii De muliere si duobus fratribus nupserit.
iii De his qui frequenter uxores ducunt.
iiii De his qui concupiscunt mulieres.
v De caticumino si peccauerit.
vi De prignantibus.
vn De presbyten? secundarum inter non
esse.
I prsbro F
II II concupescnnt F
vi peregrinantibus (cf col b) F
vii prsbt F prbis/
secundum codd Q, (y *)
1NCIPIVNT CANONVM CAESARIENSIVM
i Si presbiter uxorem duxerit, degradctur.
ii Mulier si duobus fratribus nupserit.
iii De his qui sepius nubunt.
iiii De concupita muliere.
v De cathecuminis.
vi De pregnantibus.
vn In secundarum nuptiarum conuiuio
presbiter esse non debet.
Titulos codicum n et 2 (qtiod signum hic pro Paris.
lat. 3842 A tantnm usurpatur) non an/c canones
sed cum canonibtts inttenies
I prb T *
vii saecundarum T prbt *
secundum ccd C
INCIPIVNT CAPITVLA SYNODI CAESARIENSIS
I De presbyteris qui uxores duxerunt uel
qui adulterium commiserunt.
II De mulieribus qui duobus fratribus
nupserunt.
iii De his qui frequenter uxoris ducunt
uel quae saepius nubunt.
iiii Si quis concupito mulier<? et concubitus
eius desiderium habeat.
v De catecuminis.
vi De peregrinantibus.
vii Presbyterum conuiuio secundarum
nuptiarum interesse non debere.
SIS
CAESARi (cetcra,
incp C captl C
pagina praecisa, desunt) C
illl concupite mulieri ut C, sed uide p 122 inf
VII presbyrm C
secundum codd S ( — Z) v
INCIPIT NEOCAESARIENSF.M SYNODVM
I De praesbytero qui uxorem duxerit.
II De muliere si duobus fratribus nupserit.
iii De his qui plures uxores ducunt.
iiii Si quis concupita muliere concubitus
eius desiderium habeat.
v De cathccuminis lapsis.
vi De pregnantibus quia oportet eas bap-
tizari quando uolunt.
vii De praesbyteris ut conuiuio secundarum
nuptiarum interesse non debeant.
INCP CAP CANNV NEOCESARIENSVM P NEOCAE-
SARIENSEV NEOCESSARIENSEM Y SYNODVM
Y: SYDONVM CVM TITVLIS SVIS S SINODVM X
SYNODI ( + INCIPIVNT ll) CAPITVLA V
I De prbis (pibos w) qui uxores acceperunt et
fornicati sunt v praesbyteris . . . duxerint P* M' '
II mulieresi : mulieres qui u v mulieribusquae7o
fntribus in ras P nupserit : «luxerit S
III Post hunc tit ad Dion I transil v hiis Y
uxores : om P* habet post ducunt V duxerint S
n 11 Si quis : De his qui u concupi**a Y
mulierem v concubitus : concupitus X de-
8iderium : + eius « habet X
VI prignantibus Y eos S* ut uid baptizare X
vil praesbyteris : prae Y conuiuium v se-
cundnm S nubtiarum P dibeant X
CAPITVLA
45
V (Dionysii I)
ITF.M CAPITVLA CANONV.M
SINODI XEOCESARIENSIS
XIIII
I De praesbiteris qui uxores acciperunt
ucl fornicati sunt.
II De his quae duobus fratribus nuptac
fucrint uel qui duas sorores uxores
accipcrint.
III De his qui multis nuptiis obli-
gantur.
I III De his' qui fornicari proposuerint
et uetantur.
v De cathccuminis peccantibus.
\T De cathecumina grauida quod
debeat baptizari.
vn Quod non oporteat in nubtiis
bigamorum orare praesbiteros.
M B Nota cod JE cum ad canones tum etiatn
ad canonum capitula concilii Neocaesari-
ensis non exstare
ITEM CAPITVLA usqitc ad NEOCESARIENSIS
M : INCIPIVNT TITVLI PROLATI IN NEO-
CAESARIENSI CONCILIO B XIIII : XIII M
(uide tit xi\ip 47) nvmero xiiii B
I praesbiteris : presb M
II quae : qui B* fuerunt B acciperunt B
IIII Inde ab hcc titulo ad interpretationefn
Dion I accedit cod v : tamen index eius,
aim tiiulos canonibus praemissos hic quo-
que repraesenlet, nihil ad rem nostram
confert : uide ergo p 123 seqq
vii tr bigamorum nuptiis B psbiteros M
pbris B
VI (Dionysii II)
1 INCTITT TITVLI CANONVM
NKOCAESARIENSIS CONCILII
NVMERO XIIII
XLV [1] Dcpraesbyterisquiuxoresac-
ceperunt uel fornicati sunt.
XLVI [11] De his quae duobus fratribus
nupserint uel qui duas sorores
uxores accepcrint.
XLVTI [111] De multinubis.
XLVIII [1111] De his quP proponentes § /W6 b \
fornicrari uetantur.
xlviiii [v] De cathec^uminis peccan-
tibus.
L [vi] De cathecumina pregnante.
Li [vil] Quod non oporteat in bigamis
nuptiis orare praesbyteros.
INCIPIT: INCIPIVNTa; omjms TITVLVS A aj l tn s
y CANONVM : CANON / ; om a NEO- a 7 ? £ A
CAESARIENSE a NEOCESSARIENSES/ NEO-
CESARIENSIS a NEOCAESARIENSIVM y (
NEOCESARIENS 8 CONCILII : 0»l a
NVMERO : NVMERVM y ERA 8 ; Otn j m
xnil : xill /; 07>i C
Xhvj : I coddrcll: et similiter usque adfinem :
praein in primo cap (et similia usque ad
finem) y uxorem /
xlvi [11] quae : qui m y 8* fratribus :
om j* (corr m p) uxores : om a l
acciperunt m
xlvii [111] De multis nubis j* De multis
nuptiis / m 8
LI [vil] bigamis A a : bigamiiy' bigami / m s
H orare praesbyteros : presbiterum
prandere y praesbyteros A / m X :
praesbyteris a j* praesbyterumy'2 s H
xlv [1] pbris /
xlvi [11] nubserint /
L [vi] caticumina A* praegnante /
Ll [vil] prbos A prbris a pbros / prbs X
A/
46
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
IV (Isidori uulgata)
secundum codd P
vin Si cuius uxor adulterium commiserit.
vim De presbytero qui ante ordinatione
peccat.
x Similiter et de diaconis.
xi De presbyteris ordinandis.
xii De his qui in egritudine baptizantur.
xiii De presbyteris qui conregionales non
sunt.
xiiii De uicarios episcoporum.
xv De diaconis vii.
EXPI.ICIVNT CAPITVI.A
vi iii prsb F prbro/ pecat/
X diac F
XI prsbis F prbris/
xiii prsbis r prbis/
xn ii uicarios/: uicariis F
xv diac F
explicivnt: epl F
secundum codd Q (y *)
viii Cuius uxor adulterium commisit cum
esset laicus, in ministerio ecclesiastico
adiungi non debere.
viiii Si presbiter ante ordinationem suam
conmisit corporale peccatum et postea
confessus fuerit, ab officio altaris priuetur.
x Diaconus similiter.
xi Quamuis probabilis, ante annos xxx
presbiter non ordinetur.
xn In aegritudinem baptizatus presbiter
ordinari non debet.
xiii Presbiteri extranei coram episcopo
aut presbiteris ciuitatis oflferre nec panem
dare non poterunt.
xim De uicariis episcoporum.
xv Diaconi vii esse debe«t.
VI II adiungi : ad con scripscrat primis curis T
VIIII prb T prbt *
XI prbT prbt *
XII prb T prebitcr ♦
XIII prbi T praesbiteri ♦ aut : a ♦
xv debent : debet T *
prbis T
secunduni cod C
vin De his quorum uxores adulterium
commiserunt.
viiii De presbyteris qui corporalem pecca-
tum commiserint.
x Presbyter ante annorum triginta aetatis
suae non ordinetur.
xi De his qui in egretudine constituti
fuerint baptizati.
xn De presbyteris qui conregionalis non
sunt.
xm De uicariis episcoporum.
xiiii De diacon/s, septewi esse debere.
FINIT
X Presb C
xii presbis C
XI lii diacons C
septe C
secundum codd S ( — Z) v
viii Dehisqui adulteris mulieribus sociantur.
vim De praesbyteris qui ante ordine pec-
cant et postea confitentur.
x De diaconos similiter.
xi Praesbyter ante annorum xxx aetatis
suae non ordinetur.
xn De his qui in egritudine baptizantur.
xiii De praesbyteris parrociae.
xiiii De numero diaconorum.
EXPLICIT CAPITVLA
viii hiis Y
viiii praebyteris P praeY ordine : ordinent
u* pecant P
X diaconus X u diaconis P" Y diacono w
XI Praesbiter S
xn hiis Y egritudinem P aegritudine X
xili praesbiteris P praespiteriis Y parociae P
XI III nomero S diaconorum P in ras
EXPLICIVNTX capitola S
CAPJTVLA
47
V (Dionysii I)
VIII De his qui mulicribus adultcris
sociantur.
viiii De praesbiteris qui antequam
adipiscerentur ordincm peccauerunt.
X De diaconibus similiter.
XI Quo tempore praesbiterum opor-
teat ordinari.
XII De his qui in egritudinc babti-
zantur.
XIII De praesbiteris agrorum.
XIIII De certo numero diaconorum.
VI (Dionysii II)
LII [vill] De his qui mulieribus adul-
teris iuncti sunt.
LIIl[villl] Dchisquiad pracsbyterium
promouentur et antc ordinationem
peccatorum sibi sunt conscii.
L.im [x] De diaconis similiter.
I.v [xi] Quo tempore praesbyterum
conueniat ordinari.
LVI [xil] De his qui in egritudinc
baptisma[ta] consequuntur.
LVII [xill] De praesbyteris agrorum.
LVIII [xilll] De numero certo diaco-
norum.
M B vm mulieris adulteribus sociant M
vim adispicerentur M* adispiscerentur M2
x diaconis B
XI praesbyterum M
xill De praesbiteris agrorum B : om fier
homoeoteleuton ? M, sed habet titulutn et
canonem infra p 137
Xllll : xill M
Lll [vm] iuncte y Kajl m s
LIII [viin] prbio A prbrm m pro- a 1 5 C *
mouentur : prouehuntur A ante or-
dinaticne Kj m y
Lllil [x] diaconebus A diacone 8
LV [xi] quo tempore : quo aetalem y
tr conueniat pbm a ordinare y 8
LVi [xil] baptismata Aj/m: baptisma (c/
P '35 infra) a s H (-8) baptisma S
lvii [xm] agrorum : + et chorepis y
Lvm [xim] De numerum certo y
EXPLIC TITVLI SEQVENTIS CANONIS n
I.II [viuj iadulteris A
I.in [VIIIl] presbyterium 1
l.v [xi] prbm A pbrm /
i.vi xii] consecuntur A
I.vn [xill] prbis A pbris /
I.VMI [XIIIl] nomero A
A /
48
( aXClLIVM ANCYRITAMM
III IV (isidori antiqua et uulgata)
INCIPIT CONCILTVM SIVE SYNODVS
APVT ANCYRAM
[et] CAESAREAM
[Etl isti quidem canones seu regu-
lae priores sunt Nicaenis : sed ideo
Nicaeni canones priores scripti sunt
propterauctoritatem magni et sancti
5 concilii aput Nicaeam habiti.
Conucncrunt autem in synodum
memoratam Ancyrae
[et] Caesareae hii quorum nomina
et loca in greco sermone contincntur
(fAW)
ciuitatis [Caesarcam] hii qui infra
scripti sunt (V P Sp)
f A\Y
VF/
INCIPIT . . . CAESAREAM : huttc Hinlum ha-
bent f A W V P (cfcod G fol 54 b, uide
can xvi infra p 92 col a) INCIPIT :
praem XIII A SIVE : om P SYNODVS :
SINODVS A SIND F SINOD/ APVD A
ANCYRAM V : ANCIRAM A ANQVIRAM f W
ANCERAM F ACER/ ET CAESAREAM :
ET CAESAREAM CONGREGATVS A CAESA-
ream {sine et) fWGP; om V
Titulos diuersos habetii INCP SYNODVS IT
CANONES ANQVIRITANI 0 : INCIPIT (INCIT
X INCP P Z) CANONES ANQVIRITANOS
(-ANVS SZw AQVIRITANOS P ANCIRITA-
NES Y) S V : INCIPIVNT CONSTITVTIONES
(-IS K) CANONVM ANQVIRITANI (-TAN
C ?) C : INCIPIT CANON ANQVIRITANVS
(anqviranvs 2) Q: om Sp
q Praefationcm nullam habet Q
C [Et] isti quidem usque ad habiti : om C,
sed nonnulla synodo Sardicensi adscripta
pracfatur, uide Appendicctn \\ p 143 infra
S P X Y Z [Et] isti quidem usquc ad habiti : altcram
u v w eiusdem praefationis interpretationem cum
Prisca conscntaneam (uide p 19) habentSv
Isti canones priorcs quidcm sunt Nicaenis
canonibus (nicenis kanonibus Y) expositis
(expositi v ; om w) : sed tamen Nicaeni
(niceni Y nicenis v* iv) primo accepti
sunt (om nicaeni . . . sunt u) propter aucto-
ritatem (autoritatemS auctoritate u) sancti
et magni concilii quod (quae u w) factum
est in Niciam (niceam Y Z2 nicea w)
[Et] isti quidem usque ad Ancyrae f A W V f A W
P Sp : om 6, sed cum uideas deficere etiam •'
episcoporum Ancyritanorum nomina, ad-
esse (quae sine interuallo sequuntur) Neo-
caesariensium nomina necnon canones
Ancyritanos i ii iii, rursus deficere canones
iiii v vi, iure forsiian conicias cxcidisse ex
archetypo duo quaternionis eiusdcm folia
gemella I . Et f A W : om V P Sp
seu: siue f W 2,3. prioris A 2.
sunt : om W Nicenis A 3.
Nicaeni : Niceni A; om V scripti
sunt f A W : scribuntur VPSp 5.
apud Niceam A habeti f 6.
synodum memoratam : memorata si-
nodo A 7. Ancyrae A Sp-ed :
Anquirae f W Ancyram V Ancira E
Ancere F
[et] Caesareae . . . continentur (col a)fAW
f \W (Jsid-ant) 8. et A : om f W
9. sermone : + superius A. Desunt in Isid-
ant nomina episcoporum siue Ancyrita-
norum siue Neocaesaricnsiion
Conuenerunt usquc ad scripti sunt (col b) V F /"E
V P Sp : Cum aput (apud C K Y) urbem
(orbcm Z* u) Anquiritanam uentum fuisset
(-it X*C K) — sequuntur nomina, uide p 50
— statuta (praem haec C) sunt ab eis (his
C hiis Y) quae (quam Z) infra scripta
(scrita P scribta C X) sunt S v C ciui-
tate E Caesaream (cfcot a) P : om V
Sp scripti sunt P Sp : scribserunt V
C K A
SPX YZ
U V IV
PRAEFATIQNES
49
V (Dionysii I)
INCIPIT CANONES AXQVIRANI
Canones Anquirani priorcs quidcm
sunt Nicaenis : scd ideo Nicaeni
praelati sunt propter auctoritatem
ipsius uenerandi concilii.
M M B Tit INCIPITCANON ANCYRANI M INCIP RE-
GVLAE ANQVIRANI CONCILII NVMERO
xxilll B : de JE uide p 55
Praefationem secundum cod JE {qui tamen
titulum et praefationem capitulis prae-
ponit, uide p 37 supra) constitui : otnittit
M : habet quae sequuntur Istae regulae
priores quidem sunt Nicenis sed ideo
Nicenae prius scriptae sunt propter aucto-
ritatem ipsius uenerandi concilii congregati
apud Niceam (c/ Dion II) B
VI (Dionysii II)
INCIPIT REGVLAE ANCYRANI
CONCILIl XXIIII
Istae regulae priores quidem sunt
Nicaenis: sed ideo Nicaenae prius
scriptae sunt propter auctoritatem
eiusdem magni sanctique concilii
5 congregati apud Niceam.
INCIPIT . . . XXIIII : om a
INCIPIT : III INCP A INCIPIVNTa S REGVLA
A ANQVIRANIyANCHIRANI m ANCIRANI
y XXIIII: prae?n NVM A; omjsH.
2. Nicaenis : Nicaeni a l prius
scriptae : praelatae (cf Dion I) a priores
scriptae /
A aj l m s
a 7 8 f k \
1. iste a m 1 h prioris A 2. nicen. a nicenis A /
m s o -f 5 nicedinis 7* nicenae a m s a 5
nicene 7 3. autoritatem A 5. niciam /
nicaeam /
II
H
5°
CONCILIVM ANCYRITANVM
2 Agricolaus
4 Vitalio
6 Filadelfus
8 Heraclius
io Nunechius
u Narcissus
IV (Isidori uulgata)
secundum codd V F Sp S v C
Marcellus ancyritanus
caesanensis
anthiocenus
iuliopolitanus
zelonensis
laodicenus
nerodiensis
Lupus
Basilius
Eustolus
Petrus
Sergianus
[[Epidaurus
tarsensis
amasenus
nicomediensis
iconiensis
anthiocenus pisidiae
pergamenus]]
V F/E Ordinem nominum secunduvi V Sp constitui,
S P X Y Z cf Prisc (p 32) et Dion H (p 51) : eundcm
C K A indicem si non de sinistra ad dexteram
sed de summa pagina ad imam leges,
ordinem ceterorum codicum fere habebis :
in F 2 4 6 8 10 (episcopi) 4 6 8 10
(ciuitates : omittitur 2)35791112 (epi-
scopi) 3 5 7 9 1 1 12 (ciuitates) : i n S v 1 4
6 8 10 12 3 5 7 9 2 13 11 : in C 1 4 6 8 10
12 (om 10 12 A) 3 5 7 9 11
Nomina omittunt 6 (ob defectum ut puto
archetypi, cfp 48 col b) et Q,
1 . Marcellus ancyritanus : om F an-
cyritanus V : anciritanus E anquiritanus
(anquitanus S*, sed corr m p) S v C
2. Agricolaus caesariensis : tr post 9 Pe-
trus iconiensis S v ; om C Agricolius
f* Agrigolius F f2 caesariensis :
cessariensis Y ; om F
3. Lopus/ tarsensis : tarensis V carinsis
F
4. Vitalio V F C : Vitalius Sp Vitalis S v
anthiocenus V S ( - X) v : anthiocinus X
anciocenus C K antiocenus A antiocensis F
anthiocensis f antiochensis Sp-ed ancio-
censis E
5. Basileus A Bassilius w amasenus
V E Afv : amassenus F w Sp-ed amma-
senus S u amasinus C K
6. FiladelfuB F Y u : Filadelphus V Phy-
ladelfus S Philadelfus P X Z Philadelphus
v w Philadelfius E Philadelphius Sp-ed
Filodelfius C iuliopoletanus C iuliano-
politanus F
7. EuBtolus V C A : Eostolus F Eustulus/K
Festulus Sp Eutolus S ( - X) w Eutulus X
Eutholis v Euthonus u nicodomiensis
F nichomediensis u w
8. Heraclius V Sp S ( - S) v K : Iraclius F
Hyraclius / Eraclius A w Haeraclius u
Eracleus S Hiraclius C zeloninsis
F P gelialensis C K gelianensis A
9. ichoniensis F ioconiensis Y yconyensis u
nicanensis C
10. Nunechius V : NonniciusF Nunetius E
Nunecius Sp-ed Munecius S v Minutius
C K ; om A laodicenus V X Y Z u :
laudecenus E S laudicenus v w laudocenus
Sp-ed leodicenus P laudicensis F laude-
cinsis C laudecensis K ; om A
11. Sirgianus F A Ergianus Y anthio-
cenuB V: antiochenus Sp anthiocinus C K
antiocenus A authiocensis F anthiociae S
(- Y) antiochiae Y z/wantiochye u pi-
sidiae P X Z v w: pysidiae V u Sp-ed
phisidie E phisidiae S phissidiae Y ; om
F C
12. Narcissus: Narcisus Y Sp-ed Nascis-
sus F Marcessus C K ; om A nero-
diensis : merrogiensis C K ; om A
13. EpidauruB pergamenus Sv(Epydaurus
u Sepidaurus v), cf p 32 : om V F Sp C
NOMINA EPISCOPORVM
5»
VI (Dionysii Hadriana)
[Et suscripscrunt decim et octo epi-
scopi qui in eodcm concilio conue-
nerunt
Vitalis anthioccnus
Marccllus anquiranus
Atricolaus cesariensis
Lupus de tarso
5 Basilius amnensis
Filadelfius eliopolitanus
Eustolus nicomedensis
Heraclius zelonensis
Petrus iconensis
10 Nunechius laodicensis
Sergianus anthiocensis
Epidaurius pisidiensis
Narcissus pergensis
Leontius nerodianensis
15 Longinus dicasionensis
Amfion alfios
Selaos
Germanos].
As a fi y & {k Quae in uncinis inclusa sunt apud codices
s H ( - k) et (usque ad l 3 cesariensis) A
tantum inueniuntur, atque post canones
locumhabent: indexiste usqueadepiscopum
13 et ciuitates 13 14 simillimus est indici
interpretationis Priscae (uide p 32 col a
supra) : reliqua (Leontius Longinus dica-
sionensis Amfion alfios Selaos Germanos)
nihil aliud sunt atque septem episcoporum
nomina ex indice Neocaesariensi (cf pp 32
52 53) desumpta
Et : om A subscripserunt s XVIII sy ( k
X x et viii a 8 episcopis k X con-
uenerunt : fuerunt s conuenerunt xvm A
1. Vitales y antiochenusf X antiocenus a /3 8
2. Marcus a* Marcellius 0 anquyranus X
3. Atriculaus A Atricolaos s Agricolaus 8
Atriocolaus X* caesarienses et reliqui
% A omnes (cet om) A cesariens 8
4. de tarso : de tra s de casso 8
5. Bafilius /3 Basylius y abnensis /3
6. Philadelfiusa Phyladelphiusy Filadelphus
8 heliopolitanus s y eliopotanus /3
7. Eustholus y nicomedensiB : nicho-
medensis y zelonensis (uide No 8) /3
8. Heraclius s y (\ : Eraclius a /3 8 zelo-
nensis : nicomedensis (uide No 7) 0
9. hiconensis y ichonensis 8
Post No 9 inserunt 15 Longinus dicasio-
nensis et 16 Amfion alfios a 8
10. Nunchius 8 laodicensis j3(X : Iau-
dicensis ay 8
11. Sergianus anthiocensis : om y an-
thiocensis s : antiocensis a /3 antiocens 8
anchiocensis ( antiochensis X
1 2. Epidaurius pisidiensis : om y Epi-
thariusa Epicharius 8 EpiclauriusX bis-
sidiensis a birsidiensis 8
13. Narchissus y Norcissus 8
14. Leoncius 0 8 inerodianensis j3
15. dicasionensius a discasionensis {
16. Anphyon y alfiusay
Tr 18 17 Germanus Selaus a
17. Selaos s /3 : Selaus a y 8 Saelaos ^X
18. Germanos s X : Germanus a /3 y (;
om 8
II 2
52
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
IV (Isidori uulgata)
Becundum codd 9 V F Sp
[Vitalis]
Lupus
Leontius
Basilius
5 Gregorius
Longinus
Heraclius
Amphion
Sedus
io Erythrius
Sanctus
Valentinus
Narcissus
Dicasius
15 Alpius
Germanus
Gerontius
Stephanus
Salaminus
20 Leontius
e V F/E Tit praem item SYNODVS CAESARIENSIS V
Ordinem nominum ad fidem codicis V (quo-
cum consentit Prisc, uidc p 32) constitui :
ordo ?'« P 2 4 | 3 5 | 6 7 | 8 9 | 13 10 | 12
14 | 15 16 | 17 18 | 19 20, sed omittuntur
1 icum V) et 1 1, additur adfinem Eostolus
ex episcopis Ancyritanis : in cod 0 1 10
19 5 14 4 9 18 8 13 3 12 17 7 16 2 II
20 6 15: /« Spi 16 9 10 2 17 3 11 4 12
18 5 19 13 20 6 (tr6 19 13 20 E) 14 7 15
1 . Vitalis e Sp : om VP 3. Leontius :
Leonsius © ; om ut uid aem-ed 4.
Basiliscus Sp 5. Gregor e 6. Longi-
nus 6 Sp : Longianus F Longinianus V
7. Eraclius e E 8. Amphion : Onphi-
on e ; om Sp 8, 9. Amphion Sedus :
Amphyosedis F Amphiosedis / 10.
Erythrius e'2 V : Erythius e* Heretrus
F Krstrius ut uid E Eristius Sp-ed Iristri-
us aem-cd II. Sanctus : om~F urg-cd
14. Dicasius 6 V: Nicasius F Decasius
Sp 1 5. Alpius F : Aphius e Ulpius V
Alipius Sp 17. Geroncius/Gerentius
aem-ed 18. Stefanus V Sthephanus F
19. Silanius F Salamnius / 20. Leon-
cius/
secundum codd SvCQ
Vitalis
Germanus
Gregorius
Alfius
5 Basilius
Salaminus
Sedus
Dicasius
Heraclius
10 Leontius
Anfion
Stefanus
Ericius
Lupus
15 Valentinus
Gerontius
Narcissus
Longinus
Sanctus
20 [et ceteri]
Codices SvCQ indicem episcoporum Neo- S P X Y Z
caesariensium ante canones Neocaesari- uvw
C K A
enses ponunt, uide p 116 : tamen hic im- 0 n 5 T * V
primendum censui, ut /aci/ius cum ccteris
indicibus conferatur
Ordo nominum in cod A1591317I2610
14 18 | 3 7 11 15 19 | 4 8 12 16
2. Germanos X 3. Groegorius C*
Graegorius P Grigorius Y 5. Bassilius
Y Basileus A 6. Salamius X* 7.
Sedus : Sidus v Redus C Redux Q 8.
Dicassius Y Decasius K Dicatius A De-
catius C 9. Herachius S* Eraclius
vA Hyraclius C 10. Eontius Q n.
Anfion X Y C Q : Alphion S P Alpion Z
Alphyon u Alfion v w 12. Stefanus
XYC Y*: StephanusvKAons^Sthe-
fanus S P Z 13. Hericius K Eritius A
Sericius Q 14-17. Lupus . . . Nar-
cissus : om P 15. Valentius tu 17.
Narcissus 7' iv Q : Narcisus S u Parces-
sus C 18. Longius S* 19. Sanctus :
•SVzwctus in ras X (sed corr mp) Sanctis v ;
pratm ct Q 20. et ceteri (citeri C K) C
Q ( - Y <!>) Y : ceteri Y * ; om S ( - Y) v
NOMINA EPISCOPORVM 53
VI (Dionysii Hadriana)
[Conuenerunt autem in unutn
sancti ct ucncrabilcs cpiscopi in
urbem Cesarcam, id cst
Yitalis
Salaminus
Germanus
Redus
5 Gregorius
Dicasius
Alfius
Heraclius
Basilius
10 Leontius
Amfion
Stephanus
Herecius
Lupus
15 Valentinus
Gerontius
Narcissus
Longinus
Sanctus
et ceteri qui statuerunt superius
scripta.]
Index notninuvi apud codices s H ( - k) tantum inuenitur (deficiente, ad caput folii tfb, sa0y6(*\
cod A), et ad Jinem canonum Neocaesariensium : sed huc transponendum esse duxi ut cum
ceteris conferatur
Ordinem nominum secundum codd /3 y ( X constitui (ordo in codd s n 121116341217
5 6 13 18 7 8 14 19 9 10 15 ; in cod h 1 2 345 67 8 15 16 17 18 19 9 12 13 14 10 11) : qui
ordo haud dubium est quominus ab indice codicum S v C Q (uide p 52 col b) deriuatus sit.
nota etiam episcopi 4 nomen Redus cum C consentire (p 52 col b, nomen 7)
uenerabilis y k X epis /3 episcopis k X in urbem Cesaream a 5 : in uniuersam
caesariam s in urbe cesariam y in urbe cesaream k X in urbe cesarea /3 in urbe caesarea (
id est . . . Sanctus (ad finem nominum) : om k *' k
1. Vitalus fi 2. Saluminus 8 7. Alphius a o 8. Herclius a Eraclius 8
10. Leoncius 3 Leuntius S II. Amphion a Amplion d 12. Sthephanus /3 Stefanus {
13. Herecius 3 ( X : Heretius s y Hericius a Eretius 8 16. Geroncius /3 19. Scanctus
( * (et similiter codex O Quesnelianus : inceperat uterque scribere sci)
54
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
INCIPIT CANON XX A SYNODO
NICHENO
[i] Pracsbyteros qui immolaue-
ffol 178* a runtret postea iterumconflixerunt,si
§/»/i79<zA hoc ipsi exn fide et non aliquo astu
egerunt ut iterum teneri uiderentur
5 et tormentis subici, quo facinus
pati uidcrentur inuiti — hos ergo
placuit honorem quidem sedis re-
tinere, offerre autem illis et ser-
monem ad populum facere aut ali-
loquibus sacerdotalibus officiis fungi
non liceat.
f A\Y
§C
UC
INCIPIT CANON XXI A SYNODO [ + NICHENO
f "] f, sed XX scrzpsi eo quod ultimus canon
Nicaenus numerum habuit XVIII I, uide tom
\p 235 et tabulam post p 152 : I (cet oni)
A W, uide can ii p 56
4. utiterum: abhinc usque adfinemcanonis
intefpretationi Isid-ant adstipulatur cod (
(et ipse Wirceburgensis) interpretationis
Dionysio-Hadrianeae 5. et A : ut
f \Y* ( aut W* quo : quod A qua
( facinus : facie tenus A 6. hos
ergo : hoc ( = C Isid-uulg) A 7. sedis :
+ eos A 10. sacerdotalibus : om A
(cf Isid-uulg) offioiis A : officii f W (
f A In rebus orthographicis codices f A et (inde a
p 66) R contuli
XX [1] 1. presbyteroa A inmolauerunt A 4.
eterum A
III Eiusdem epitome Ferrandi
[xcvil] Vt praesbyter qui immolauit
idolis et postea pro fide conflixit,
honore quidem non priuetur ; tamen
nec sacrificet nec sermonem faciat.
C trec xcvn : desunt et hic et apud ceteros canones numeri
in codC 1. prbr C 2. et: om C 4.
faciat : dttst numerus canonis Anquirilani hic
et p 56 infra, alibi laiuen Stmptr a Frrrando
adiungitur
IV (Isidori uulgata)
Presbyteros qui immolauerunt et
postea iterum certamen inierunt, si
hoc ipsum ex fide et non aliquo
argumento sibimet praeparantes
5 egerunt ut iterum teneri uiderentur
et tormcntis subici tamquam puten-
tur inuiti — siergo ex fide luctati sunt
etnon exconpacto adostentatione ut
offerentur ipsi fecerunt — hos placuit
10 honorcm quidem sedis propriae
retinere, offerrc autem illis et
sermonem ad populum faccre aut
aliquibus sacerdotalibus ofnciis fungi
non liceat.
1 Tit pracm De presbiteris lapsis in per- © V F/E
secutione Sp Titulos cum cann iterat Q, SPXYZkw
sed uide quae adnoiaui p 36 supra C K A
1. Presbyteros V F Sp #' ( = Isid-ant : ° n s T * v
Gr npfo-pvTtpnvs) : prbb 6 prb Y* <1>* pre-
sbyteri S v C Q ( - Y*<I>) 3. ipsud
E non : +ex V F aliquod A 4.
praeparentes Y praeparente C praeparante
K praeparantcm A 5. coegerunt C
teneri : om C 6. et tormentis . . . in-
uiti : om SvCQ et : ut Sp ( urg-
cd) putentur inuiti : putentus immo
F 7. ergo: om 2 8. conpacto: con-
pecto V confecto (-tu /) F consensu Sv
eo pacto 2 ad : aut O ostentationem
SpS(ostentionemP)v( - w*)Q,ostensione/
ut offerentur e V F (om ut F) k>2 Sp : ut
operentur S v uti caperentur Q osioparen-
tur K osioparerentur C offitii parerent A
9. ipsum 2 fecerunt : fecisse uideretur
A hos : hoc C placuit : + ut A
10. honore S P Z honori X 11. re-
tinere : se tenere F tencre Q retinerent A
autem : ante C ( - C2) et : om S*
1 2. sermone C facere : om F S v C
aut : ut V ; <?;«** 13. sacerdotalibus :
sacerdotibus F E ; om S v C Q fungi :
fingi K 14. liceat: in ras S (corr
m p) ; licere C
I 1. prbb e praesbyt. V Y praesbit. S Z presbi C 0 1 V C K
prbbi K prb T* ** 2. poea e iterunt 0* S X Y Z
(sed corr m p) inier 0 inenierunt C* 4.
preparantes 0 5. gerunt 0 tenire X
uideruntur 0 6. turmcntis 0 potentur V
7. luptati V 8. hostentatione V 10. sacHis
V proprie K II. retenere CK offersc F
CANONES
55
V (Dionysii I)
I Dc praesbitcris qui immolauerunt
in tcmpore pcrsecutionis.
Pracsbitcros immolantes ct itcrum
luctamcn adeuntes, si hoc non per
inlusioncm aliquam scd cx ueritate
feccrunt, neque commento prae-
5 parantes se ad hoc et suadcntes ut
tormentis subici uiderentur ; hos
placuit honorcm quidem sedis pro-
priae rctinere, offerre autem aut
alloqui populum aut omnino sacer-
10 dotalibus fungi ofnciis non licere.
JE M B I AL (INCIPIT CANON PRIMVS AL) M B et
similiter usque ad finem Tit De prae-
sbiteris qui tempore persecutionis idolis
immolarunt (et hic et semper titulos ex
indice canonibus praeposito mutuatur,
uide p 37 supra) B : titulos et hic et
semper omittit AL 2. per inlusione
aliqua AL 4. commento M B : cum
metu AL 5. se ad hoc B in ras (? et
adfectantes B*) et : atque B 6. tor-
mentis subici uiderentur : aestimentur
quidem tormentis aptari (sed aptari in ras :
fortasse subici B*) B = Dion II
AL M I 1 • presbiteros JE
IV Epitome Interpretationis Isidori
Vulgatae Hispana
V EX CONCILIO ANCHIRITANO
I Presbyter diaconus seu clericus
inuitus siue laicus immolauerit, re-
cipiantur.
U Z h ANTIRITANO U ANCHYRIANO Z
I (numerum et hic et alibi om h) : epitomcn
habcs hic canonum I II III 1. Prb U prbr Z
seu : uel h 2. inuidus U* sibe U lucus h
immolauerint h
VI (Dionysii II)
XXI [1] Dc pracsbyteris qui immola-
ucrunt tcmpore persecutionis.
Praesbytcros inmolantcs et iterum
luctamcn adeuntes, si hoc non per
inlusionem aliquam sed ex ueritate
fecerunt, nec ante parantes ret af-H/o/soaA
5 fectantes atque suadentes ut aesti-
menturquidcm tormcntis aptari sed
his uisu tantum et habitu subici ;
hos placuit honorem quidem rctP-
nere propriae scdis, offerre uero aut hfol$obb.
10 alloqui populum aut omnino sacer-
dotalibus fungi officiis non licere.
XXI j : I codd rell et similiter usque adfinem A aj Ims
Tituli uix legi possunt in k De "75C«A
praesbyteris : De prbos A 1. et . . . q^ cap \xxxl
adeuntes : otnperhomoeote/euton? 8* 2.
non : ii in y in perlusionem ( 4.
fecerunt : bis 8* ; fecorint f Cr-ed nec
ante usque ad finem canonis : interpreta-
tionem Isidori antiquatn praebet cod ( , uide
p 54 col a ante parantes s S X* Cr :
ante pareantes A ante parentes aj /maynX2
et : nec a 5. atque suadentes : om
per homoeoteleuton a 7. his : hi s
huius Cr-ed ; om Cr-w habitum y 8.
hos : hoc Cr-w 9. offerri A aut : ut a
10. populo /* y
XXI [1] prbos A pbris / 1. prbos A 2. lugta- A /
men a 3. illusionem / 5. exestimentur 5*
9. oflerri A
56
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXI [11]
Diaconi similiter qui immolaue-
runt, postea autem iterum reluctati
sunt, alium quidem honorem habere
oportet, cessare uero debere ab omni
5 altaris ministerio et in calice et in
pane ministrando uel in pronun-
tiando. quod si aliqui episcoporum
conscii sunt laboris eorum cuiuslibet
et humilitatis et mansuetudinis, et
10 uolueri;/t eis aliquid amplius tri-
buere uel adimere, penes ipsos de
his erit potestas.
IV (Isidori uulgata)
f a \V XXI : XX (sed canon praecedens nnmerum
habuit XXI) f II A\V et similiter usquc
adfinem I. Diaconos A 2. autem :
ite f* ? ; om f2 5. et in calice . . . pro-
nuntiando : tam calicis quam panis uel
pronuntiationis A 10. uoluerit codd
II. uel : + adicere seu A de his : de
hoc A
f A XXI [11] 4. uoro W* 7. epsorum A 8.
laboresA 9. mansitudinis A II. ademere f
panes f
III Eiusdem epitome Ferrandi
[CXVI] Vt diaconi qui inmolauerunt
et postea reluctati sunt, in honore
quidem suo permaneant, sed ab
omni altaris ministerio repellantur.
C trte cxvi 4. repellantur : deesl numtrus canonis
Atiquiritani, uide p 54 supra
II
onjrts'
Diacones similiter qui immolaue-
runt, postea autem iterum reluctati
sunt, alium quidem honorem habere
oportet,cessare uero debere ab omni
5 sacro ministerio ita ut nec panem
neccalicemofferantnecpronuntient;
nisi forte aliqui episcoporum con-
scii sunt laboris eorum et humilita-
tis et mansuetudinis, et uoluerint eis
loaliquid amplius tribuere uel adi-
mere. penes ipsos ergo de his erit
potestas.
1 1 Titfiraem De diaconibus qui immolauerunt e V F/E
Sp S P X Y Z « w
fK A
1. Diacones Sp Sv: diacone 6 diaco- ^£vn
nis C (diaconi A) diaconus V P diaconos Q
2. posteaautem: et postea 6 iterum :
om S v C Q luctati Sp-ed (cum alv ?)
3. alium V P : aliter e alias Sp ( - urg-ed)
aliam Y alius S alios P X Z urg-ed eum Q ;
om v C quidem : siquidem Sp-ed
( - urg-ed) ; 0 m C honorem 9 P S* Y v
Q : honore V Sp S ( - S2 Y) C hono-
rem habere : ordinare urg-ed 4. tr
uero cessare P debere : debent O
2 Y2 (** ?) u v (oportet «/) debet n Y* * *2
5. mistyrio C mysterio S ( - Y) v n Y* *
ita ut nec : abere A pane S ( - Sa Y)
C* A* 6. nec calicem : ne calicem
9 nec calice C K ; om P oflferat nec
pronuntiet C K nec pronuntient :
om Sp-ed (cum alv ?) 7. nisi forte :
bis K 8. sint A w 2 9. uoluerunt K
uoluerit Q 10. tr amplius aliquid S vQ
uel adimere . . . potestas : om P ad-
imere : adibere A adhibere Sp C abhire K
II. ipsos : ipsius v; om Y* (ipsis Y3) *
liiis e Y erit: et V
II 3. habireX 4. oportit C K 5. ita
6. pronuntienet 0 7. episcuporum K concii
Z 8. labores CAYEO** lauores V umili-
tates A 9. mansuitudinis K mansuetudines
A 10. adhimere S II. pcnis K poene S
it V 8TVC K
SX YZ
CANONES
57
V (Dionysii I)
II Dc diaconibus qui immolauerunt.
Diaconi similiter qui immola-
uerunt, postea [uero] reluctati sunt,
honorem quidem habeant, cessare
uero debcnt ab oinni sacro minis-
5 terio siue a pane seu a calice ofife-
rendo uel pracdicando. quod si
forte quidam episcoporum conscii
sunt laboris eorum et humilitatis et
mansuetudinis, et uoluerint eis ali-
ioquid amplius tribuercuel adimere,
paenes ipsos erit potestas.
y£M B II Tit De diaconis qui similiter immolarunt
{aide p 37) B: otn AL 1. Diacones B
2. postea uero M : et postea AL postea B
4. debeant B ministerio : misterio M
(cf Isid-uulg, codd p 56 col b) 5. seu
MB: siue AL,cfDion 11 8. laboribus vE
II. paenes ipsorum erit potestatem AL
/£ M II 1. inmolauerunt Ai 5.
labores M 11. penes M
calicae M
IV Isidori epitome Hispana
uide p 55 supra
VI (Dionysii II)
XXII [11] De diaconis qui immola-
uerunt.
Diaconi similitcr qui immola-
uerunt [postea ucro reluctati sunt]
honorcm quidem habcant, cessent
uero ab omni sacro ministerio siue
5 a pane siue a calice offerendo uel
praedicando. quod si quidam epi-
scoporum conscii sunt laboris eorum
et humilitatis et mansuetudinis, et
uoluerint eis aliquid amplius tri-
10 buere uel adimere, paenes ipsos erit
potestas.
xxil j: 11 codd cett
Diacones A
diaconibus A
I • A a j 1 111
2. postea uero reluctati a75C* *■
sunt (= Gr et Dion I) a l: otn \j m s H c^"w
Cr ; confer sitnilia afiud canones Nicaenos
\totn 1 pp 258 260] iiii / 8 (ubi uocetn epi-
scopis contra Cr non ausus sutti recipere) v
/ 20, et apud canones Ancyritanos xxviii
[viii] / 2 p 79 et Neocaesarienses xlviiii [v]
/ 3 p 125 4. ab omnibus sacro mini-
steriis a sacrae tn 5. offerendum y
10. adimere : adhibere a et ut uid 2*
cap lxxxii
xx 11 [11] diacob; ( = diaconibus) A diaconi /* {std \ /
torrmp) 1. diaces ( = diacones) A 6.
epscrm A 7. constii a labores a 8* Cr-w*
S. humilitates et mansuetudines a
II
58
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXII [111]
Qui fugientes tempore persecu-
tionis conpraehensi sunt uel a fami-
*foi\i<)ab. liaribus rseu domesticis traditi uel
bona propria amiserunt uel suste-
§/<?/i79<$A 5 nuerunt"1 tormentauel etiam carceri-
bus inclusi sunt, et tamen se pro-
clamauerunt esse christianos ; quin
etiam perseuerante uiolentia ad id
usque perducti sunt ut manus eorum
io adpraehensas et uiolenter adtractas
super sacrificia inponerent idolorum,
illis tamen et perseuerantibus in fide
et christianos esse uocifcrantibus —
f a W xxu : xxi f III a W
phensi sunt iterum f*
A 9. usque : om A
producti errore Maassen
10. abstractas f
12. et : om A
christiano3 f A
2. sunt : + con-
8. perseucrantes
perducti codd :
horum f
11. inponent f*
in fidem A 13.
+ se ( = Dion II) VV
r yv XXIt ['"] 5- carcheribus f 13. uocifirantibus A
III Eiusdem epitome Ferrandi
[cxlvi] Quae sint paenitentiae tem-
pora his qui praeuaricauerunt de-
cernenda. CONCIL: NICENO TIT:
VIIII. CONCIL: ANQVIRIT: TIT: III,
5 ITEM IIII V VI VII VIII ET NONO
c tre( CXLVi : clvi incuria {precedit enim CXLV,
sequitur cxlvii) trec 1. tempora his :
temporalis trec 3. CONCILIVM NICENO
titvlvm irec 4. CONCILIVM ANQVIRANO
(anqviritano trec1) titvlvm trec 5.
ITEM : om trec VII VIII ET NONO : ET
vii (cet om) trec
IV (Isidori uulgata)
III
Qui fugientes tempore persecu-
tionis conprehensi sunt uel a fami-
liaribus seu a domesticis traditi uel
bona propria amiserunt uel suste-
5 nuerunt tormenta uel etiam carceri-
bus inclusi sunt, et tamen se pro-
clamauerunt esse christianos ; quin
etiam perseuerante uiolentia ad id
usque perducti sunt ut manus eorum
10 adprehensas et uiolenter adtractas
super sacrificia inponerent, illis sci-
licet perseuerantibus in fide et
christianos se esse uociferantibus —
iii Tit praem De clericis siue laicis quorum © V F/E
manibus alii cum iniuria (-ias E) super ^, K . uw
idolorum sacrifitia posuerunt Sp onJTt*
1. Dehis(hiis Yjqui S vCQ 2. a :
ad F 3. siue Q traditis n 2 Y *
uel : et uel V F Sp autem e 4. miserunt
E admiserunt Fw* 6. et tamen : om F*
Be: offiEw se proclamauerunt : re-
proclamauerunt A reclamauerunt C K 7.
esse : praem se Av(-v) quin etiam :
qui nisi a C 9. eorum : eius P* II.
super : per E inponerent : + aut (ut
w*) aliquid (aliqui «/*) polluti cibi necessi-
tate nimia suscipere sunt coacti (e Dion I) v
illi scilicet 6 V Y* u scilicet : + et C 2
12. et : om S v C 13. christianis F
se esse uociferantibus : se uociferantibus
S v C (reuocifera-itibus A, c/ 1 6 supra) Q
III 1. fugientis X p;rsequutionis C 2. con- 0 T V C K
praehensi C K S Y T uel : u © familiarius © S X Y Z
3. domisticis KY domestices Z* 4. sustinuerunt
© T K S 6. timen © 7. chistianos ©
christeanus C christianus Y f 8. uiolenti Y*
9. manosK 10. adpraehensasCKSXT adpre-
hensansas F adstractas ©A adtractatas n
II. inponerint K/imponerint F scilicit K
13. perseuerentibus O* 13. christianns K
CANONES
59
V (Dionysii I)
III De his qui cx fuga conprachcnsi
sunt et pagani ritus aliquid per-
tulcrunt.
Qui fugientes conpraehcnsi sunt
uel a domesticis traditi uel bonis
ademptis sustinuerunt tormenta uel
in custodiam trusi proclamarunt se
5 esse christianos, et adstricti eo us-
que perducti sunt ut manus eorum
adpraehensas et uiolenter adtractas
sacrificiis funestis inponerent, aut
aliquid polluti cibi necessitate nimia
10 suscipere sunt coacti, confitentes per
omnia quod sintchristiani et luctum
/EM B III 7/7 om /E pagani ritus : per uim
pagani ritus gentilium (uide p 37) B 2.
bonis ademptis : ademptis facultatibus
( = Dion II) B 4. in custodia JE 8.
funestis M : functis JE ; om B 10.
sunt JE B v (codices v interpretationi Isid-
uulg addunt aut aliquid polluti . . . sus-
cipere sunt coacti, uide p 58 col b) : sint M
i£M III l. conprehensi JE 3. ademtis /E 4. pro-
clauerunt M 8. imponerent M 9. cybi M
IV Isidori epitome Hispana
uidc p 55 supra
VI (Dionysii II)
XXIII [ill] Dc his qui ex fuga con-
praehensi sunt ct per uim pagani
ritus aliquid pertulcrunt.
Qui fugientes conprachensi sunt
uel a domesticis traditi uel adcmptis
facultatibus sustinuerc tormcnta aut
in custodiam trusi proclamauerunt
5 se christianos esse, et co usque rad- 11/^5° ° A
stricti sunt ut manus eorum con-
praehendentes uiolenter adtraherent
et funestis sacrificiis ammouerent
aut aliquid polluti cibP per neces- %fol$ia\
iositatem sumere cogerentur, con-
fitentes iugiter se [christianos esse]
XXIII j: III codd cett: incipit hinc cod /3 Kajlms
pagani . . . pertulerunt : immolauerunt a & 1 5 » * A
(-arunt Cr-ed) Cr 3. sustenire A* sus- Cr cap ixxxjij
tinere A2 k2 tormento 8 in ras 4.
custodia /3 proclamauerant 8* 5.
se : om l eo usque : eos quae a
eos usquey* eusque y 7. traherent a
adtrahere /3* adtrahent Cr-w* (sed corr
m p) 8. ammouerent k in ras am-
mouerunt Cr-w* 9. aut : ut ( ali-
qui j 10. coge*tur 8* 11. tr se
iugiter Cr-w iugiter : igitur a 5*
christianos esse { : christianos Cr-w2 esse
christianos Cr-ed ; haec uerba omittuntur
in omnibus aliis quos coniuli codicibus, et
potuit cod £ ex Isid antiqua ea mutuari,
cf can \, p 54 col a supra ; sed collatis et
Graeco (01-t «1V1 xPl<TTlaV0i) £t Dicn I ueri-
simile est per homoeoteleuton exxidisse
xxiii [111] ex fuga: effuga / (c//> 37 iuprd) con- A /
prehensi / 2. ad[domesticis Cr-w 3.
turmenta A* 4. costndiam A* 5. christi-
anus tii 6. compraehendcnlcs / conprehentes
8 10. sumire A* configentes 0J
I 1
6o
' n.XCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
can xxii hoc ergo quod eis inuitis et aliis co-
15 gentibus contigit, si luctu et merore
animi acerbe ferre ipsoque humili
per bonam conuersationem habitu
incedentes dolere se quod inuiti co-
acti sunt demonstrant,hos tamquam
20 alienos a crimine communione non
uctari. si autem iam prohibiti sunt
f A W
1 5. luctutn et merorem f luctu aut merore A
1 6. ferre f W : suffere (fortasse pro se
ferre) A 17. tr habitu incedentes per
bonam conuersationem A per bonam
conuersationem A ( = Isid-uulg) : pro
bona conuersatione f W 18. dolore f
20. a : om f 21. uetari W : uitari f A
f\ 16. aceruac f ipsoqnae A 17.
conuersacione f 18. incidentesf 20.
alienoi A non : no f * 21. uitari f \
IV (Isidori uulgata)
hoc ergo quod eis inuitis et aliis co- can 111
15 gentibus contigit, si luctu et merore
animi acerbe se ferrc dcmonstrant,
ipsoque humili per bonam conuer-
sationcm habitu incedentes dolere
se quod inuiti coacti sunt doceant,
20 hos tamquam inculpatos a com-
munione non uetari. si autem
iam prohibiti sunt ab aliquibus
14. et : om Sp-ed (cum alv esc toll ?)SvCQ 0 V F/E
aliis : illis Y 15. contingit E contin- £ ^a^ Z " ""
get S luctum et moerorem V libitum 0njT*V
et merorem F 16. animi : animo
C K ; om A acerbe se ferre V* F Sp
w2 : acerbae referre V2 acerue seffere 0
acerbe (acerue A) se ( + ac A) efferre C
acerua esse et ferre (acerua esse efferen S)
S v aceruius (aceruis n Y* *) ea ferre Q
demonstrant: demonstrent Q ( - 0* 2)de-
monstranti PXv demonstrati Z 17.
ipsoque : ipsosque Sp-ed ipsi quoque f
toll-ed ipso quoque S ipsiquc Q idque C
per: pro E conuersionem e 18.
habitu (abitu Vf)9VPSpro!0tY3:
aditu II 2 Y* ** adita C K ad ista A
habita adita S*P X habita adituS2? habitu
adita Y habitadita Z habiti adita u auita
adita v habita addita w* dolere
Q (-Y* ** **) -m- Sp-ed: et dolere e
doloreVF E S( -S)« C K Y***** dolores
S dolorem A w* 1 9. se 9 V F Sp w"1 :
sed S v C se id Q coacti: quod acti S*
quoacti S2 20. tamquam : tam (sc
tamen) E inculpatis F inculcatos P X Z
u w* incalcatos v inconculcatos S a
communionem Vuw* (**) 21. non :
f placuit urg-ed uetare e 22.
prohibiti : ipso habiti F proibiti A probiti
S(-X*Y)C*probatiK*X*v prohibiti
sunt : prohibitis 2 ab : om e II Y* **
15. contegitC nioeior. V 0 T V C K
14. in uitiis F*
maerore X T* 16. acerue 0 acerbae V 17.
humuli V 18. abitu V incidentes V Y
n T*u w* incendentcs A P 19. quoacti S
20. conmunionc O commonione S 31. uttare 9
SXVZ
CANONES
61
V (Dionysii I)
<an ni qui contigit iugiter ostcndcntcs omni
deiectionc ct habitu ct uitac humili-
tate ; hos uclut cxtra dclictum
ispositos a communionis gratia non
uctari. si autcm prohibiti sunt ab
A:. M \\
12. qui M B: quod M,/or/asse recte : Gr
t6 trtvOos roii (Tvfj.j3tivTos 15. gra-
tiam AZ 16. uetari : debituri JE
VI (Dionysii II)
et luctum rei quae contigit inces- can xxiii
sabiliterostcndcntcsomnideicctione
et habitu ct humilitatc uitac ; hos
15 uelut extra delictum constitutos a
communionis gratia non uetari. si
uero prohibiti sunt ab aliquibus
12. res / contingit a l
tiono : deuotione a (8* ?)
oin l 15. uelut : uel y k* \
et y 16. communis £ gratiam y
13. deiec- A ajlm s
14. et2": «07 8C«*
Cr-w
a :
12. rcs / incessabiter «* 13. omne A /
/ 14. habetu A 17. ptohibeti A*
62
CONCILIVM ANCYRITANVM
can xxn
%foi 179/5 A 2
§yW i8ort A
III (Isidori antiqua)
ab aliquibus maioris diligentiae et
inquisitionis causa autper aliquorum
ignorantia, statim recipi oportet.
hoc autem obseruari rconuenit et de
clcricis et de omnibus laPcis. exa-
minatum est hoc quoque, si possunt
laici qui in similem necessitatem
inciderunt adplicari ad ordinem
30 clericatus : ct placuit etiam hos
suscipi, tamquam qui nihil pecca-
uerunt, maxime si eos probabilis
anterior uita commendat.
fAW
0 r v r k
S X Y Z
22. maioribus A 24. ignorantia f A :
ignorantiam W ; + expulsi sunt hos A
25. hoc : haec A obseruare A 28.
qui in : quin A* (sed corr m p) simili
necessitate A 29. inciderunt W :
incederunt f \ 31. peccauerunt fW:
peccauerent (fortassc pro peccauerint, c/
Isid-ttulg) A 32. probabiles A
^A 22. diligenciae f 24. statem A 25.
obseruare A 29. incederunt f A 32.
probabiles A
IV (Isidori uulgata)
23. commonione Y communioni F maiores
K "V* 24. alicorum 0 28. lahicis K 29.
lahicns K laicosane0« simelisC similis K
I" fu w* necissitatis K necessitates 0 V Q, P /,
w 30. incederunt CKPXYZ AF/OnTf*
31. maimc (-) maximae S Y 32. probabiles
V I' 0 ■* n Y ♦ prouabilis S cammendit K
33, ordinrttioncm in ra< V rccipit 0
IV (isidori uulgata)
a communione maioris diligcntiae can m
et inquisitionis causa aut per ali-
25 quorum ignorantia, statim recipi
oporterc. hoc autem obseruari con-
uenit et de clericis et de omnibus
laicis.
Laicos sane qui in similes ne-
30 cessitatis causas inciderunt, tam-
quam qui nihil peccauerint, maxime
si eos probabilis uita commendet,
ad ordinationem rccipi placuit.
23. a : om SI"Zv; inw2 communio- 0 v F/K
nem K (P* ?) w* diligentia etPSCAvS P X Y Z ;/ w
24. et : aut G
(diligentiam et w)
aut : ut F et P a ** 25. ignorantia e F
S ( - Y) u C : ignorantiam VSpvwQY
26. oporteret/ obseruare FXYvOt*
conuenit : oportet Sp conuenit et :
conueniet 0 27. et de l°: ad P de 2°:
om Y. K tr laicis omnibus Sp 28.
laicis : + debeant obseruare, perquisitum
est uerum etiam hoc si possunt (hoc ipso
sunt u) v, cf Dion I
29. Incipit hic canon II II in C Q Laicos :
om F in : om A similes necessi-
tatis Sp S X : similis necessitatis F C K
similes necessitates 6 V P Z A Q v (tr
nec. sim. Q) similes necessitate Y similis
necessitates w similis necessitatibus u
30. causas inciderunt V Sp-ed : causas-
que inciderint e causa inciderunt F E inci-
derunt causas X Y C inciderunt causam
S P Z inciderunt v inciderunt et causas Q
(de incederunt ttide notulas orthographicas)
inciderunt : + in clericatus ordinem (-ne
w) promoueri placuit ergo et hos (e Dion
I)v 31. qui eVF Sp : w/SvC Q
peccauerit V/ peccauerunt Y w* A Sp-ed
peccauerint ostendentes 2 32. si eos :
eos si C quia eos (qui eos Y**) Q pro-
babiles V P O* n Y * V2 uitae K
commendat e«J*! 33- ordinatione K
tr placuit recipi u He
C K A
onn*f
Notulas orthograpkicas in <of a inuenies
CANONKS
63
V (Dionysii I)
can iii aliquibus amplioris cautelae gratia
uel quorundam ignorantia, statim
recipiantur. hoc autem ct de cleri-
20 cis similiter et de ccteris laicis
conuenit obseruare. perquisitum
est uerum etiam hoc, si possunt laici
qui in hos necessitatis articulos in-
ciderunt in clericatus ordinem pro-
25 moueri : placuit ergo et hos, tam-
quam qui nihil peccauerint, maxime
si eorum praecedens uita probabilis
inuenitur, ab hoc officio non uetari.
/EM B
17. propter ampliorem cautelam uel propter
quorundam ignorantiam ( = Dion II) B
18. ignorantiam JE 21. conuenit
JE M2 B : om M*, sed corr m p; debeant v
(coddv habcnt debeant obseruare usque ad
possunt, uide p 62) obseruare JE
B v, cum Dion II : obseruari M cum Isid
22. uerum £Bt: uero M possint B
23. hoa: hoc M (cf ' JE /25 infra) 24.
in clericatus . . . et hos : habet v, ttide
p 62 ordine B 25. hos : hoc JE
26. qui : om JE (cf codd SvCQ Isid-uulg)
27. uota ? M* probabiles M
VI (Dionysii II)
propter ampliorem cautelam uel can xxm
propter quorundam ignorantiam,
iostatim recipiantur. hoc autem si-
militcr et dc clericis et de ccteris
laicis obseruare conueniet. perqui-
situm est autcm et illud, si possunt
etiam laici qui in has necessitatis
25 angustias inciderunt ad clericatus
ordinem promoueri. placuit ergo et
hos, tamquam qui nihil peccauerint,
si et praecedens eorum uita proba-
bilis sit, ad hoc officium prouehi.
18. propter : om k* 21. de i° : om y \aj l m s
tr laicis ceteris C 22- conuenit A* (seda 0 7 5 f * \
corr mp) Cr-w conueniat /* m (et ut uid k*) w
23. est: om k et: om y illud: hoc /
possint k 24. in has : et in / ne-
cessitatem a* necessitates A a2/3 6" £ Cr-w*
25. angustias : angustiis /; om 6* in-
ciderint 8* 26. promoueri : perueni(re)
ut uid y* ergo : om ( 27. qui :
que /3* peccauerunt a S* ( 29.
ad hoo : adhuc A* aj* 5* ad hunc A2
18. cautellam A* ao. reciantur k* 21. a /
de 2°: dy* 22. perqaesitum A* 24.
necessitates A j! j3 5 ( Cr-w* 25. incederunt
A Cr-w* clericatos A 28. praecidens A*
Cr-w* precedens / procaedens *
64
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXIII [1111]
De his qui sacrificare coacti sunt,
sed etiam de his qui in templis
idolorum cenauerunt : si qui eorum
cum habitu cultiore ad templa per-
5 ducti sunt adque ibi praetiosiore
adhuc ueste mutata indififerenter
cenae participes facti sunt, placuit
eos inter audientes uno anno con-
stitui, triennio uero submittere se
10 paenitentiae, ita ut per biennium
f a \Y xxiii : xxn f iiii A W 2. etiam : et A
qui : om A* (corr m />) in templum A
4. cultiore : culturae A 5. psciosiore
ut uidW* 6. mutata A : mutati f W
8. constitui, triennio uero f W : consti-
tutos triennio (om uero) A 9. tr se
submittere A 10. bienniw in ras f
f A xxiii [1111] 3. caenauerunt f 5. atque f 7.
caenae f 8. andientes A 10. paenetentae
A* paenetentiae A2 11. oratione A
1 1 1 Eiusdem epitome Ferrandi
uide p 58 supra
IV (Isidori uulgata)
IIII
De his qui sacrificare coacti sunt
sed etiam de his qui in templis
idolorum cenauerunt : si quis eorum
cum habitu cultiore ad templa per-
5 ducti sunt adque ibi praetiosiore
adhuc ueste mutata cenae participes
facti sunt idolorum, indifferenter
sumentes omnia quae fuerant ad-
posita, placuit eos inter audientes
iouno anno constitui, tribus autem
aliis annis agere paenitentiam, sed
ex ipso triennio per biennium
IIII : v C Q Canones im v vi omiitit 0 V F/E
Tit prae7n De his qui in templis idolorum S P X Y Z «
caenauerunt de quibus supra Sp r: ^. C~r
1. De . . . cenauerunt : om per homoeotel
post titulum F v hiis Y qui :
quibus E 2. etiam : + etS hiis Y
3. cenauerunt : canauerunt S ( - Y) man-
ducauerunt Y quis EFSvC: qui V Q
Sp-ed 4. habita cultior u (v* ?) habitu
cultiorw culturae E 5.ibi:<?wVF
praetiosiore adhuc scripsi cum Sp-ed :
praetiorem adhuc V praeciosiorem adhuc
F preciosior adhuc E adhuc praetiosae
se S P Z u adhuc praeciose sese X (delet
sese X2) adhuc praetiosa se w adhuc prae-
tiosae Y v adhuc praetiosa C ad hoc prae-
tiosa Q 6. ueste mutata : uestem
mutatam F uestem mutata uestimenta
A ueste immutata etiam urg-cd 7.
indifferentes V indiffidenter K* 8.
fuerunt PvA** fuerint ? w1 9. eos :
om Sp auditores F 10. uno : praem
in C Q tribus usque adfinetn canonis :
haec uerba inuenies in cod B interpreta-
tionis Dionysii (p 65 col a), nisi quod pro
per biennium lcgitur post biennium 11.
penitentia u 12. ex : de F per
biennium : per biennio F per uiennio V
iii I 3. idulorum Y ccnaberunt V 4. habito T V C K
C perducta E* 5. atque C adquae S S X Y Z
praecios. X F/E 6. caene K cene S
caenae X Y particcps F particeps/ 7.
idulorum Y indimrenter K2 indcfferenter
Y indiferenter F inde ferent / indefeferenter
T* 10. constituit u 1 1. poenitentiam Y
CANONES
65
V (Dionysii I)
IIII De his qui diuersis causis pagani
ritus aliquid peregerunt.
De his qui sacrificare coacti sunt.
insuper et ubi fuerunt idola caena-
uerunt : quicumque eorum cum
habitu cultiore ad tcmpla pcrducti
5 sunt et practiosioribus usi sunt ues-
timentis et praeparatae caenae in-
differenter participes extiterunt,
placuit eos intcr audicntes uno
anno constitui, subcumbere uero
10 tribus annis, in oratione autem com-
municare biennio, et tunc demum
MUl B IIII Tit De his qui ob diuersas causas ritus
gentilium perpetrarunt (uide p 37) B : otn
JE qui diuersis : quiduersis M* quid
ueris ut uid M2 qui diuersis M3 3. qui-
cumque: + igitur B eorum : om AL
cum habitu . . . perducti sunt: cum du-
cerentur laetiore habiti fuerunt B, cf Dion
1 1 4. cultiore . . . perducti : culti
(cet om per homoeoteleuton ?) JE 5. tr
uestimentis praetiosioribus usi sunt ( =
Dion II) B 9. constitui: + aliter
tribus autem aliis annis agere paeniten-
tiam, sed ex ipso triennio post biennium
tantummodo rationi communicare, tertio
autem anno reconciliari sacramentis (uide
Isid-uulgatatn ppdi, 66, secundum coddCK)
B ; scilicet e glossemate prius ad marginem
archetypi cum uoce aliter textui opposito
M M nii 4. culciore M
M caene /E
6. praeparate
9. succumbere M
IV Isidori epitome Hispana
II Qui inuitus sacrificauerit uel in
templo manducauerit aut uestem
mutauerit, tres annos penitentiam
agant.
U Z h II 1. inuidus U* inuiti h sacrificauerint Z h 2.
manducauerint Z h ueste U 3. mutauerunt
U mutauerint h III anfi h paenitentiam Z
II K
VI (Dionysii II)
XXIIII [ini] De his qui diucrsis causis
gentilitatis ritus aliquid peregerunt. li/^51 * A
rDe his qui sacrificare coacti sunt,
insupcrct caenaueruntin idolio: qui-
cumque eorum cum ducerentur lae-
tiore habitu fuerunt et uestinrPentis S/°l bl b A
5 praetiosioribus usi sunt ct praepara-
tae caenae indifferentcr participes
extiterunt, placuitcosinteraudientes
uno anno constitui,subcumbere uero
tribus annis, in oratione autem
10 communicare biennio, et tunc ad
xxiiii j : iiii codd cett causis : causis Kaj lm s
ex y ; om 8* ritu Cr aliquod £* J 5 ^ " k
A peregere ut uid l 2. in idolo a in @r Cap bcxxiiii
idoli 0* quique s 3. cum duce-
rentur : cum dicerentur a conducerentur-y
laetiores H (-/3282 () 7. inter : om
/3* X Cr-w* 8. uero : om Cr (Cr-w* et
Cr-ed) 9. in orationem/ / /3* f\ Cr-w
autem : uero Cr ; om j 10. biennium A
xxiiii [1111] 1. coapti a*
5. husi y praeparate /
2. cenauerunt / A /
7. audientis A
66
CONCILIVM ANCYRITANVM
% fol 180 a A
%fol i8o£ A
III (Isidori antiqua)
orationi tantummodo communicent,
et tunc perueniant ad perfectum.
XXIIII [v]
Quodquod autem ascenderunt in
templa cum ueste lugubri et recli-
nati inter alios rmanducauerunt
flentes per totum tempus discubitus,
5 si conpleuerunt triennium submis-
sionis, sine oblatione suscipiantur.
si autem non manducauerunt, bi-
ennio subcumbant paenitentiae,
tertio uero anno communicent sed
f A \V ii. commumunicent f* communes sint A
12. perueniat f perfectum : + tertium
ut dictum est annum A
XXIIII R (ut conicere licet, uide ad 1 12 ^ 68) :
xxin fVA\V i. in : w« A 2.
cum : in f* cum uestem lugubre A
4. discubitus si A : discubito fisi f dis-
cubito fixi cum W 5 . conpleuerunt f :
conpleuerint A W triennium A : tem-
pus f W R : Cr tov ttjs iirorTTvafws TpttTr)
Xpovov, unde fortasse /egendum est triennii
tempus ut in Isid-uulg; codex R cum a
uocabulo tempus incipiat, incertum est quae
praecesserint 6. sine : in A sus-
cipiantur : + primo paenitentiam triennii
temporis \V, quod additamentum eQ, Isid-
uulg trahitur, et ad l 5 (secundum \V) tem-
pus submissionis iure referri uidetur 7.
si : sin A* biennium (cf Isid-uu/gVF) A
§R
f A XXIIII [V] 1. quotquot f 2. lugubre A 5. com-
§R pleuerantf 8. succumbant A paenetentiae A
III Eiusdem epitome Ferrandi
uide p 58 supra
IV (Isidori uulgata)
tantummodo orationi communicare,
tertio autem anno reconciliari sacra-
15 mentis.
V
Quodquod autem ascenderunt
templa cum ueste lugubri et recum-
bentes inter alios manducauerunt
flentes. si conpleuerunt paeniten-
5 tiae triennii tempus, sine oblatione
suscipiantur. si autem perducti
ad templa non manducauerunt, bi-
ennio maneant in paenitentia, tertio
uero anno communicent sed sine
13. rationi C K 14. tertio : praetn et V F/E
V reconciliare u Q ( - O2 Y2 *» ¥*) SPXYZkw
C K A
: VI C Q Canonem omittit 0 : prae- q n 2 T ♦ ¥
cedenti coniungit S v (cum Prisc et Dion)
Tit praem De his qui timore ritusgentilium
peregerunt (uide Dion II can v) Sp
1. Quodquod : Quod V u ascen-
derunt : om A 2. cum ueste : om S
cum V F Sp : in S v C Q ueste : + et
E 3. inter alios manducauerunt
flentes : om per homoeoteieuton C ; man-
ducauerunt (tantum ) Q 4. si : om E
conpleuerunt V : confleuerunt F compla-
cuerunt E conpleuerint S ( - P) v C Q Sp-ed
conplacuerint P paenitentiae . . tem-
pus V : paenitentia . . tempus F paeniten-
tiam . . tempus Sp paenitentiae . . temporis
(tempore Y) S v (sed triennium u triennio
«/*) paenitentia . . temporis C paenitentiam
. . temporis Q 5. oblatione : om C*
6. suscipiantur : recipiantur S (percipian-
tur Z) v C (recipuntur A) Q ; + ad (a F)
communionem id est ut ipsi oblationem
non offerant V F Sp, fortasse recte re-
ducti F 7. biennium V F 8. in
paenitentiam V/S2 PZav 9. uero :
autem C annum / communicit
K sed sine : et si (uel set si) F* sine 2
13. tantomodum u oratione X oratio n* T V C K
1. quotquot Y quotquod T 2. locobri S ^ X Y Z
lucubri E F lugtibria ♦* 4. compleuerunt V
poenitent. Y penitent. ST 5. trienni V Y A
(fortasse recte) oblt F 8. poenitentia
Y tertia Y 9. commonicent Y
CANONES
67
V (Dionysii I)
can 1111 ad perfcctionis gratiam pcrucnirc.
quodquod autem ascenderunt tem-
pla cum ucste kigubri et inter
15 discumbentes per omne tempus
recubitus defleuerunt, si conplc-
uerunt paenitentiam tricnnii tem-
poris, sine oblatione suscipiantur. si
autem non manducauerunt, biennio
jo subiecti paenitentiae tertio anno
^EMB
13. autem ascenderunt : aute|derunt JE*
(sedcorr m p) 16. refleuerunt M
ALM
14. lucubri M 16. recubitos M 17.
poenitentiam M 18. sine oblationi JE 19.
bienio M* (corr m p) 20. poenitentiae M
IV Isidori epitome Hispana
III Si non mutauerunt uestem et cum
lucubre manducauerunt, usque
quarto anno peneteat.
U Z h III 1. mutauerint h 2. lucubre scripsi: lubricae
U lucebre Z lugubre h manducauerint //
3. quarto anno V*,c/ Isid-uulg 1 10 (/68) : in
quartum annum Z h in quarto anno U3 peniteat Z
VI (Dionysii II)
perfectionis gratiam peruenire. can xxim
quodquod autem ascenderunt tem-
pla ueste lugubri et rccumbentes per
omne tcmpus flcuere discubitus, si
1= conpleuerunt pacnitentiam triennii
temporis, sine oblatione suscipian-
tur. si autem non manducauc-
runt, biennio subiecti paenitentiae
11. perfectionis : + christi S* 14. a aj l m s
flere a 8* (* 15. conpleuerunt : « & 7 5 C * x
conpleuerint k X1 17. si: sin a
Cr-w
12. quotqnot / 13. uestrae/ lucubri a 0 A /
15. compleuerunt / 15 e/ 18. poenitent. /
K 2
68
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (isidori antiqua)
can xxim io sine oblatione, ut quarto perfecti-
onem suam recipiant.
Episcop<?s autem habere pote-
statem conuersionis eorum librare
propositum, et aut humanitate prae-
15 uenire aut tempus prolixius addere :
ante omnia ut praecedens eorum
uita et posterior discutiatur, atque
ita humanitas moderetur.
f A R W 10. quarto : quaestum R perfectione
suam A 11. suscipiant R
12. Episcopos (Incipit hinc nouus canon
[xxv] in cod R) : episcopus f W eps A R
13. conuersationis W 14. humanitate
praeuenire : humanitatem tribuere A
16. omnia : + autem A ut : aut R
17. atque ita humanitas moderetur A
R: om (per homoeoteleuton?) f ; et ita eis
inpertiatur humanitas ( = Dion) W
f AR
13. libirare A
umanitas A
17. discuciatur R
lS.
IV (isidori uulgata)
10 oblatione, ut dictum est, ut quarto can v
iam anno perfectionem suam reci-
piant. episcopum autem hinc habere
licentiam oportet,ut perspectasingu-
lorum conuersatione normam regu-
15 lamque conuersationis adtribuat ; id
est aut humanius agens secundum
uitae modum tempus alicui breuiare
aut etiam prolixius quod corre-
ctioni necessarium uiderit addere.
20 discutiatur autem omnium horum
et praecedens uita et posterior, et
ita circa eos sacerdotalis humanitas
moderetur.
10. ut quarto . . . recipiant (accipiant V) V F/E
V F Sp : w« SCQ; perfectionem quarti p^XAY Zuw
anni tempore consequantur penes (uide 0nn*f
Dion I) v 11. annum/ 12. epi-
scoporum F episcopus Y autem :
om Sp-ed (cum alv ?) * hinc VCw'
Sp-ed: hicFES(-Y)vhancQY/^/2-^
13. perspecta . . . conuersatione Va/2Q
Sp-ed : pro his peccata . . . conuersatione
E perspectam (per speciem / perexper-
tans A) . . . conuersationem (conuersatione
/KAC2;Z?)FSvC 14. normam:
norma F K; praem adtribuat (e /15) X*
15. conuersionis E 16. aut : ut E A w
17. mtae P in ras (? uirtute P*) alicui :
+ paenitentiae Q breuiare V F Sp Q
A : breuiari S v C K 18. correctionis
Sp correctione 8 n Y *** correptioni /
correptione A v 19. uiderit: uident A
20. discutiatur autem omnium : dis-
cutiantur autem omnia C discutitur autem
omnium u 21. praecedens uita et
posterior et ita : praecedens (-entes K)
uitae posterioris (-ores C) uita C 22.
eos : + se Q, 23. manaretur u
12. habire X 13. oportit K 14. nurma K T V C K
regulamquan C*? 15. adtribua S 16. S X Y Z
humanus* 17. brebiare V braeuiari Z ]8#
prolixus Y* 19. necessarius F* uidiret X
addire K II. praecidens X/praecaedens Z
22. sacerdotales KYn'1" sacerdotali X
CANONES
69
V (Dionysii I)
can 1111 sine oblatione communicent, ut per-
fectionem quarti anni tempore con-
sequantur. penes episcopos autem
erit potestas, modum conuersionis
25 eorum probantes uel humanius erga
eos agere uel prolixiora correctionis
tempora protelare : ante omnia uero
praecedens eorum uita et posterior
inquiratur, et ita eis inpertiatur
30 humanitas.
yEMB
21. sine oblationem AL ut : om AZ
perfectionem . . . consequantur penea :
habet v (uide Isid-uulg) 22. quarti
anni : quadriennio B, cf Dion II 24.
conuersationis M 26. correptionis AL
28. praecidens M
ALli 24. conuersiones AL 26. conrectionis M 28.
praecidens M 29. impertiatur M
VI (Dionysii II)
tertio anno sine oblatione com- can xxim
20 municent, ut perfectionem quadri-
ennio conscquantur. paenes cpi-
scopos autem erit potestas, modum
conuersionis eorum probantes ucl
humanius erga eos agere uel amplius
25 tempus adiccre : ante omnia uero
praecedens eorum uita et posterior %/ol$i 6 \
rinquiratur, et ita eis inpertiatur
humanitas.
19. tertio anno : triennio / communi- A aj l m s
cant A 20. perfectione A y 2I a 0 7 8 f * x
consequatur a tr autem episcop#.y ( (-os
in ras) eps Cr-w* epm Cr-w2 23.
conuersationis Cr £* 24. human/wj
X in ras erga : circa A agere :
agerety * ; om (* 25. uero : om Cr-w*
26. tr uita eorum 5 27. inpertietur 8
inper*atur k
21. poenes / epsos A eps m /3 7 Cr-w* epi- A /
scopus k 23. conuersiones k 26. prae-
cidens Cr-w
7o
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXV [vi]
De his qui minis tantum ces-
serunt et aut bonorum ablatione
aut deportationis paena uexati
sacrificauerunt, et nunc usque non
5 paenituerunt neque conuersi sunt,
modo autem tempore huius synodi
se obtulerunt conuersionis suae con-
silium capientes ; placuit eos usque
%fo/ 180 b a ad magnum diem inter raudientes
losuscipi, et post diem memoratumn
f A R \V xxv : xxvi R xxiiii f vi a W I. his : epls
R minis tantum : tantum omnem R
esserunt A 2. oblatione R 4. nune
usque non : nucnusque non f nunc usque
nec A non usquae R 6. synodi se :
sinodis et R 7. obtulerint W* 9.
diem inter . . . post : om per homoeoarc-
ton R f 10. diem memoratum
f : memoratum diem W diemoratim R
f A R xxv [vi] 4. usquae R 5. paenetuerunt R 6.
sinodi R 7. optulerunt A suiae A*
IV (isidori uulgata)
III Eiusdem epitome Ferrandi
uide p 58 supra
VI
De his qui minis tantum ces-
serunt aut bonorum ablatione aut
transportationis poena deterriti
sacrificauerunt, et nunc usque non
5 paenituerunt neque conuersi sunt,
modo autem tempore huius synodi
se obtulerunt conuersionis suae con-
silium capientes ; placuit eos usque
ad magnum diem inter audientes
10 suscipi, ac paenitentiam agere trien-
VI V (de V uide p 1 suprd) P Sp : v S v vil V F/ E
C Q ; canonem omittit e Tit praem De f, ^X.Y Zuw
his qui in locis ldolorum manducauerunt o n 5 Y * y
(uide Dion II can vi) Sp
1. hiis Y ministantum: ministrantum
F 2 subministrant et K cessauerunt C
2. tr ablat. bonorum S v bonarum 2
ablatione Q iu : ablationem S oblatione
F K oblationem V C v ablata u obser-
uationem A 3. poenae K A v (poe-
narum v) deterriti (detriti F) sacri-
floauerunt (-erint V) V F Sp : deterritis
a fide errauerunt (deterritis tatitum C*)
S ( - Y) v C deterriti a fide errauerunt Q Y
4. sacrificauerunt . . . paenituerunt : om
C*; in margine a fide errauerunt et (cetera
pagina praecisa inm dcsunt) non
paenituerunt : om v non SpCQa/2;
neque S ; om V F 5. neque conuersi
sunt : om P neque : om w sint Z
6. modo : moderno O ** Y3 autem
S v C Q : + id est V / Sp w2, + idem F
autepore A* aut tempore A2 huius
synodi : huiusmodi C Q 7. conuersa-
tionis F S v suae consilium : causae
concilium V 8. accipientes/ eos:
hos v 10. ac (ad A* ""' ") paeniten-
tiam (-tia K) S v C Q : paenitentiam (-tia
V) autem V F Sp triennium S ( - Y) u
vi 1. moenis X A menis Y2 3. transportationes Y V C K
A paena X 5. poenituerunt Z penituerunt S X Y Z
K S Y 6. tempori V sinodi X Y Z sidoni
S 7. optulerunt S P X Z 8. capientis
X 10. poenitent. V penitcnt. Y agire K
CANONES
7i
V (Dionysii I)
V De his qui timore ritus gentilium
pcrtulerunt.
De his qui minis tantum cessere
poenarum et priuatione bonorum
aut transmigratione territi sacrifi-
cauerunt, et usque actenus paeni-
5 tudinis ncglegentes neque conuersi
nunc tempore huius concilii se
obtulerunt conuersionis suae con-
silium capientes ; placuit eos usque
ad magnum diem [inter audientes
10 suscipi, et post magnum diem]
£MBv Tit De his qui timore idolis immolarunt
(uide p 39) B : tit om JE 2. et : aut
( = Dion II) B 3. transmigrationis JE
4. usque : * * * (fortasse usq ; B*) B, cf
Dion II paenitudinem JE 6. nunc :
nunc ****** id est B 9. inter
audientes . . . magnum diem B, cf Dion
1 1 et Isid : om per homoeoteleuton JE M
^E M V 2. paenarum JE
hactenus M •
pribatione JE 4.
7. optulerunt M
IV Isidori epitome Hispana
IIII Qui minis et bonorum oblatis
suorum immolauerunt, sex annos
penitentiam agant : et si in morte
ante sex annos uenerint, cummuni-
5 cent.
U Z // II II 1. menis U bonorum suorum ablatis facul-
tatibus h 2. immolauerint Z/i sex : vi
Z vii h 3. penitentia U agat U
4. ante vii ann h uenerit U cummunicit
U communicent Z //
VI (Dionysii II)
XXV [v] De his qui timore ritus gen-
tilium peregerunt.
De his qui minis1 tantum cessere 5/^/52 a \
poenarrum aut1 priuatione faculta-
tum territi aut demigratione sacri-
ficauerunt, et actenus pacnitudinis
5 neglegentes neque conuersi nunc
huius concilii tempore semet op-
tulerunt conuersionis suae consilia
capientes; placuit usque ad magnum
diem eos inter audientes suscipi, et
10 post magnum diem triennio paeni-
XXV / : v codd cett timore : in more a 8* \ajlms
/rgentilium ritus 8 1. oessere : cessare
a 0 7 5 ( k \
/3 8* y X* (? H) 5. conuersis ut uid a* Cr cap ixxxv
nunc a sH Cr ( = Dion I) : sunt A j sunt
et / sunt nec m ; + id est /35 6. huius :
om k* semet :, semel ut uid A* (sed
corrmp) sibimet 3 optulerunt : 4ety
7. concilia/y tr capientes consilia 3*
8. ad : in £ 10. triennium y Cr-ed
XXV [v] 1. ministrantum £*
in ras A 4. actinus A
2. priuotione A <
10. poeniteutiam /
72
CONCILIVM ANCYRITANVM
can xxv
Sfol 181 a A
III (Isidori antiqua)
per triennium paenitentiae subici,
et post alios duos annos sine
oblatione communicare, et sic con-
pletis sex annis ad perfectum
15 uenire. quod si aliqui ante hoc con-
cilium suscepti sunt ad paeniten-
tiam, ex illo tempore inputabitur
eis initium sexennii constituti. si
uero alicui eorum quodlibet mortis
20 periculum aut ex aegritudine aut
ex aliqua causa accederit, hunc
propter uiaticum suscipi.
fARW
13. sic : +demum W 14. sex annis
ad perfectum uenire W : sex annis ad
perfeccionem uenire A ad perfectum uenire
sex annis (rectel) f R 18. sexennii :
sex annis (2/14) R exennii (quae forma
quid sibi uelit nescio, nisi e confusione cum
uoce exenium xenium orta esse possit) A
constituti A R: constitutum (ex exemplari
ut puto constitut) f\W si : sin A 19.
quolibet f W quodlibet* R 21. hunc:
hos A 22. suscipi : suscipies A
f A R 13. oblacione R completis f R 16. paene-
tentiam A 17. imputabitur f inpotabitur R
18. inicium A exennii A 20. egritudine f
22. suscepi f
21. accedirit A adcederit R
IV (Isidori uulgata)
nio, et post alios duos annos sine can vi
oblatione communicare, et ita de-
mum sex annis conpletis ad per-
fectum peruenire. quod si aliqui
15 ante hoc concilium suscepti sunt ad
paenitentiam, ex illo tempore im-
putabitur eis initium sexennii con-
stituti. quod si alicui horum quod-
libet mortis periculum aut ex
20 egritudinem aut ex aliqua causa
accederit, hiscommunionem propter
uiaticum [suum] non negari.
11. post : om F alios duos V F Sp : V F/E
duos alios S v C Q 12. et: om ** JPKXAYZ"U'
13. conpletis ad : om K* conpletis onn**
V F Sp : perfectis S v C peractis Q
profectum X 14. uenire K 15.
ante : contra K concilio S ( - Y) v
ad : aut S(- Y) w* C 16. paenitentia K
tempore : temporis S v 17. eis V Sp :
ei F ; om S v C Q initi*o Y sexan-
nii C* sexanni F X Y exanni (cf\ Isid-ant)
E 18. si : om f alicui horum V
Sp : aliqui horum F cui eorum S v C Q
quilibet E 19. ex (om u) egritudinem
VSPXkC: ex (in Y* *) egritudine F Sp
YZQw 20. aliqua V F* Sp : alia qua
F2/alia qualibet S (aliqualibet P) C Q qua-
libet v 21. accederit V F Sp : om S
C ; immineat Q contigerit sub definitione
statuta (uide Dion) v his : hiis Y de
his K communionem .... negari
V F : communionem .... negabitur S ( - Y)
communio (communioni ? O*) .... nega-
bitur v C Q Y 22. suum Sp S v
C Q : om V F negari : + ut si
conualuerint sexannium tempus expleant
penitendi ( = Dion I) v
11. duos duos F 12. commonicare Y 16. T V C K
poenitentiam Y inputabitur SXYZTin-SXYZ
potabitur K 17. sexannii C* sexanni X Y F
/exanni E 18. quodlibit K 20. aegritud.
Z
CANONES
73
V (Dionysii I)
uin v tricnnio pacnitentiam agere, et post-
moduni duobus itcm annis sinc
oblationc communicarc, et tunc
demum sex annis conpletis ad pcr-
15 fectionis gratiam perucnire. si uero
quidam ante hanc synodum sus-
cepti sunt ad paenitentiam, ex
illo tempore initium illis sexennii
reputctur. si quod autem pericu-
20 lum uel mortis exspectatio aut ex
infirmitate aut ex aliquo eis casu
contigerit, his sub definitione sta-
tuta communio non negetur ; ut si
conualuerint, sexennium tempus
25 expleant paenitendi.
.«MB
H.trienniiB 12. item: iterum B
14. sex : ex AL* (c/ exennii A Isid-ant)
16. hunc RL synodus M 18. illis
in ras (illius? B*) B 19. si quod:
sicut AL (c/ a* Dion II) 20. spectatio
AL ex (ante infirmitate) : om AL 23.
ut si . . . paenitendi : habet v, uide Isid-
uulg si : om AL* 24. conualuerunt
M sexannium v
ALM
16. sinodum AL 20. spectatio AL (cf A
Dion II) 22. contigeret AL dimnitione B
25. penitendi M
II
VI (Dionysii II)
tentiam agere.et postmodumduobus can xxv
annis sine oblatione communicare,
et tunc dcmum sex annis conpletis
ad perfectionis gratiam peruenire.
15 si uero quidam ante hanc synodum
suscepti sunt ad paenitentiam, ex
illo tempore initium eis sexennii
conputctur. si quod autem pericu-
lum uel mortis expectatio aut ex
20 infirmitate aut ex aliqua occasione
contigerit, his sub definitione sta-
tuta communio non negetur.
13. tunc.tum/ 14. perueniri ( 15. hajlms
• 1 1 /rj a B y 5 C k \
qmdam : + eorum / 16. ad : in a qT'
17. sexennii : sex annis A 18. Bi quod:
si quid A sicut a* (sed corr m p) 19.
spectatio A ex in/irmitate k in ras
20. aliqua: aliquoy* alia Cr-ed 21.
defensione A 22. communione 5* X*
negatur (
11. posmodum / 12. cummunicare A* A /
15. synhodum A 16. poenitentiam / 17.
tempr B 18. conpotetur A pericolum A*
19. spectatio A (cf AL Dion I) 21. contingerit
/3 defensione A stata (*
74
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXVI [vil]
De his qui festis diebus gentili-
tatis in remotis paganorum locis
conuiuiis interfuerunt, et suas nihilo-
minus aepulas illuc portaucrunt
5 adque comcderunt, placuit ut post
biennii paenitentiam suscipiantur :
ita tamen utrum cum oblatione
recipiendi sunt, unusquisque epi-
scoporum probet, uita<? uniuscuius-
io que habita consideratione.
IV (Isidori uulgata)
f A R W xxvi : xxvii R xxv f vn A W 3. con-
uiuiis interfuerunt : conuiuiae fuerunt A
6. biennium A paenitentia f 7. ita
tamen utrum: utrum uero ( = Dion) A
utrum : ut utrum in ras W cum obla-
tionem ut uid W* 8. sunt A W* (cf
Isid-uulg) : sint f R W2 ; -f an ad solam
communionem admitti debeant ( = Isid-
uulg) W 9. probet . . . considera-
tione : probet uniuscuiusque conuersati-
onem (cet om) A uitae scripsi : uita
R uita f uitam W (om \)
f A R xxvi [vii] 1. diebiis A gentilitates R 4.
aepolas R 5. atque f 6. paenetentiam
A 9. prouet R
III Eiusdem epitome Ferrandi
uide p 58 supra
VII
De his qui festis diebus paga-
norum in remotis eorum locis con-
uiuiis interfuerunt, et suas nihilo-
minus epulas ibidem portauerunt
5 adque comederunt, placuit ut post
biennii paenitentiam suscipiantur :
ita tamen utrum cum oblatione
recipiendi sunt an ad solam com-
munionem admitti debeant, unus-
ioquisque episcoporum examinet,
uitae eorum praeteritae et presentis
habita consideratione.
VII V F Sp : Illl 9 VI S v vill C Q Tit 0 V F/E
■praem De his qui frequenter idolis immo- p^fXA^'Zwz£'
laujrunt (uide Dion II can Vll) Sp O n 2 T * ¥
1. De hiis Y qui: -fin V w1, cum S
v 2. in : om C remotis eorum :
remoti seorsum A tr locis eorum Q
conuiuis X Y cuuniis u conuinis 7>* ? 3.
suas nihilominu9 : nihil hominum suas G
4. portauerunt B V F Sp : parauerunt S
(praepar. S*) vCQ 5. adque : et V
adque comederunt: om per/tomoeotc/? E
ut: etY 6. biennioC biennium E K***
paenitentia F C A 7. utrum : utrum
utrum 9 utrumquc Y ut utrum Q iv- cum
oblationem S ( - Y) u 8. suscipiendi F
sunt e V F S v 2 ** : sint Sp C Q ( - 2 **)
solum C K 9. debent ^* unus-
quisque : quisque C A quisquis K 10.
episcoporum : uero (pro eporu) e ex-
aminent u w 11. uitam E eorum :
om C 12. considerationem ;/
vii 2. rcmmotis 0 conuiuis X Y conuiis K 0 T V C K
S X V 7
conuiuiisiinterfuerunt 0 4. aepulas C °
aepolas K 5. atque C Y commederunt
0 Z 6. bienni V Y penitentiam 0 poeni-
tentiam Y 7. oblat F 10. episcuporum K
examinit K 11. preteritae 0 praeterite Z
preterita E praesentis C X Y Z praesentes
K 12. haihabita S*
CANONES
75
V (Dionysii I)
VI De his qui in locis idolorum man-
ducauerunt.
De his qui fcstis dicbus pagano-
rum in remotis eorum locis conuiuia
celebrarunt et cibos proprios de-
ferentes ibidem comederunt, placuit
5 eos post paenitentiam biennii sus-
cipi : utrum uero cum oblatione,
singuli episcoporum probent et
uitam eorum ad singulos actus
examinent.
&M B vi Tit om /E manducauerunt : conuiuia
caelebrarunt (uide p 39) B 6. cum
oblationem AL 7. probent et : pro-
bantes (= Dion II) B 8. ad: om B
/E M VI 3. caelebrarunt M cybos M 8. actos M
IV Isidori epitome Hispana
V Qui in festis diebus paganorum
immolauerunt aut manducauerunt
cum eis, septem annos peneteant.
U Z /; V Epitcmen habes canonum vil vm
lauerint aut manducauerit h
viii anii h peniteat Z pen h
7. immo-
3. septe U
VI (Dionysii II)
xxvi [vi] De his qui in locis idolorum
manducaucrunt. %jol 53 a \
rDe his qui festis diebus gentilium
in remotis eorum locis conuiuia
celebrarunt cibosque proprios defe-
r^entes ibidem comedcrunt, rplacuit hfol 52 1> a
5 postn paenitcntiam bicnnii eos sus-
cipi : utrum ucro cum oblatione,
singuli episcoporum probantcs uitam
eorum et sinsnilos actus examinent.
xxvi j: vi codd ceit
5. post paenitentia y
^* 8. singulis y*
3. caelebrare 5* A aj l m s
7. tr eorum uitam a & 1 5 C K K
Cr-w
Cr cap Ixxxvi
xxvi [vi] 3. celebrararunt A.* 5. poeniten- A /
tiam / 7. epsrum A 8. actos A* (ut uid:
corr m p) a & k
I. 2
76
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (isidori antiqua)
\xvii [viii]
Hii autem qui secundo et tertio
\fol\%\ah sacrificauerunt rper uim coacti,
%fol 1S1 b \ quattuor annis paeniten^tiae se sub-
mittant, duobus autem annis sine
5 oblatione communicent, septimo
uero anno plenius suscipiantur.
f a R W XXVII : xxviii R xxvi f vm a W i.
Hi W2 autem : uero A 3. annos
R submittat f*
f A R xxvii [viii] 2. sacreficauerunt A 3. quartuor
f* summittant A 5. oblation R
communecent A 6. plinius A R
III Eiusdem epitome Ferrandi
uide p 58 supra
IV (isidori uulgata)
VIII
Hii autem qui secundo et tertio
sacrificauerunt per uim coacti, quat-
tuor annis ad paenitentiam se sub-
mittant, duobus autem aliis sine
oblatione communicent, septimo
uero anno perfcctionem recepturi
communionis.
viii VFSp: v 0 VII Sv vim CQ
Tit © V F/E
SFXYZhw
praem De his qui per (om per E) uim q^^
coacti idolis immolauerunt Sp O n 2 T* ¥
1. Hii eVFEQ: hi Sp-ed de his (hiis
Y) S v (hos v* ?) C autem : om S v
secundum et tertium C A 3. anni 6
tr se ad paenitentiam V F ad : om Y
se : esse E* seseE2; om A submit-
tant (-tat V)eVPSp«: subnectant (-tat
K*)St^C adnectant w subiciant (-ent **)Q
4. autem : om S aliis : alii 6 alios
n* ; + annis S vC Q 5. oblatione :
om e*, acki obl sup lin m p 6.
uero : om E ; autem Sp-ed anno :
o?n A perfectionem : perfectione
F S ( - Y) u (iu * ?) perfectionis/per satis-
factionem (-fationem O) Q recepturi :
recipiant Q 7. communionem 0 2Y2f
viii 2. quattuor : iiii 0 3. anni 0 peni- 0 T V C K
tentiam 0 poenitentiam Y summitt. V 4. S X Y Z
aliisinc 0 5. septimo : vii 0 7 commu-
ncnis 0
CANONES
11
V (Dionysii I)
VII De his qui frcqucntcr idolis im-
molarunt.
Hi qui sccundo ct tcrtio sacrifi-
caucrunt pcr uim coacti, quattuor
annis paenitentiae sc submittant,
duobus autem aliis annis sine obla-
5 tione communicent, et scptimo anno
pcrfecte suscipiantur.
M M B VII Tit om AL 6. perfecte M B {citm
Dion II et Gr Te\ei<os) : perfecti AL
IV Isidori epitome Hispana
uide p 75 supra
VI (Dionysii II)
xxvn [vil] Dc his qui frequentcr
idolis immolaucrunt.
Hi qui sccundo et tertio sacrifica-
uerunt coacti, quattuor annis paeni-
tentiae subiciantur, duobus autem
aliis sine oblationc communicent, ct
5 septimo anno perfecte recipiantur.
XXVII j: VII codd cett i . Hiy s k X A aj l m s
Cr-ed : hii a $ -J1 S2 £ Cr-w his A y* 8* de " ^ ^ 5 ^ * K
... ,r . Cr-w
his / sacrincauennt Cr-ed 2. poeni- rjr cap lxxxvii
tentia a paenitentia b* 3. subiciuntur
ut uid &* 4. aliis : + annisy m sine :
in ;;/
xxvii [vii] freter 5* 1. sendo A* saecundo l M
2 panitentiae A* r-oemtentiae /
78
( ( kXCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
xxviii [viiii]
Ouodquod autem non solum dis-
cesserunt a fide sed etiam insurrexe-
runt fratresque conpulerunt et rei
facti sunt necessitatis eorum, hii
5 per triennium quidem inter audien-
tes habeant locum, per aliud autem
sexennium ad paenitentiam admit-
tantur.alio uero anno communionem
sine oblatione recipiant, conpleto
lodecennio perfectione fruantur. in
eo autem ipso tempore etiam uita
eorum et conuersatio obseruanda
est.
f A R W xxviii : xxviiii R XXVII f vim a W i.
Quodquod : Quod R 2. etiam : et A
4. hi \Y2 5. pcr tricnnio R inter
audientes : audientum A 6. aliu f
9. sine oblationem R recipiant : om
R conpleto . . fruantur : om A 11.
autem : au A* (sed corr m p) ; om R
ipso : om A etiam : + et R
f A R xxvili [vn 11] 3. frt R conpolerunt R
nccissitatis A 9. sene A
e T VC K
SX Y Z
1 1 1 Eiusdem epitome Ferrandi
uide p 5H sjtpra
IV (Isidori uulgata)
Vlin 1. quotquot C YT 2. deuiauerunt (diu.
CK)C87 3. alius u 4. persuationis 0 K
persuasioiiibus n* 6. catichumenos 0 caticu-
minus C/ cathecominos (-us X*) X caticumi-
nos K Y n catecuminis T* * chathecuminis V*
7. aliut Y sexsenium K penitentiae 0 Y
9. decimo : XPn 10. completo V 12.
tcmpr Y
IV (Isidori uulgata)
VIIII
Ouodquod autem non solum a
fide dominica deuiarunt sed etiam
insurrexerunt in alios et fratribus
persuascrunt et rei facti sunt per-
5 suasionis, hii per triennium quidem
inter cathecuminos habeantur, per
aliud autcm sexennium paenitentiae
recipiant locum, alio uero anno (id
est decimo) communionem sinc ob-
10 latione recipiant, utconplcto decen-
nio perfcctione fruantur. in eo autem
ipso tempore etiam uita eorum et
conuersatio consideranda est.
triennium :
quidem :
inter cath.
Vllll VFSp: VI e vni Sv x CQ Tit 0 V F/E
praem De his qui et aliis sacrificandi ^ P X Y z «70
causas (causa E) adtulerunt ( = Dion) Sp o n 2 T * ^
1. solum : sole ¥* ; + ipsi (e Dion) v
a: ad9SA;««CK 2. fidem 6A
dominicam A tr insurrexerunt etiam
S v C Q 3. in aliis F et : om
Q (-2) 4. et: ea S 5. hi V X
A2 (ii ut uid A*) Sp-ed
+ paenitentiae (e l 7) ^*
quidam O; om K 6.
habeantur: locumintcrcath.habeant (-tur
u) v (cf Dion) 7. alium V F paeni-
tentiam SPZa paenitentia X S. loco
V F (non autemf) alio : praem ad S
9. communionem sine oblatione : sine
communionem (-one S u) S ( - Y) v com-
munione sine oblatione FCn communione
oblatione f communione sine oblationc
in ras O communionem sine oblationem
■^* 10. recipiant : rccipiantur P*
(w1 ?) ; + locum C ut : et S decen-
nio : decimo anno 0 11. perfectionem
C n Y ** fruantur : recipiantur u
in eo : ideo E eo autem ipso 6 V
Sp : eo ipso autem F eo autem (tantum)
SvCQ 12. uite A uitae v 1f A
Notulai orthoxraphkas in cot a inucitic
CANONES
79
V (Dionysii I)
viii De his qui ct aliis sacrificandi
causas attulerunt.
Quodquod autem non solum ipsi
deuiarunt sed etiam insurrexerunt
in alios et cocgcrunt fratrcs ct rci
facti sunt nccessitatis eorum, hi
5 per triennium quidem locum inter
audientes accipiant, per aliud uero
sexennium paenitentiae acriori suc-
cumbant, et alio anno (id est decimo)
communionem sine oblatione re-
jocipiant, ut perfectionem conpleto
decennio perfruantur: inter haec
autem et eorum uita pensanda est.
JE M B vill Tit De his per quos et alii coacti sunt
immolare {uide p 39) B : tit om AL 7.
paenitentiacriori M 8. et : + quod AL
9. communionem : + id est AL obla-
tionem AL B* 10. perfectione B 12.
et : om AL
AL M vill 3. cogerunt M
completo M
7. suc bant ^E*
10.
IV Isidori epitome Hispana
VI Hii qui non solum deuerterunt sed
et alios suaserunt, X annos pene-
teant.
U z h vi 1. Hi //
teant Z
2. alium U ann pefi h
peni-
VI (Dionysii II)
XXVIII [VIIl] De his qui et aliis sacri-
ficandi causas adtulerunt.
Quodquod autcm non solum ipsi
deuiarunt scd ctiam insurrexerunt
et conpulerunt fratres et causas
praebuerunt ut cogerentur, hii per
5 triennium quidem locum inter
audientes accipiant, pcr aliud uero
sexennium paenitentiae subiciantur
acriori, et alio anno communionem
sine oblatione percipiant, ut per-
10 fectionem expleto decennio conse-
quantur : inter haec autem et eorum H f°l 52 * A
ruita pensanda est.
XXVIII j :~VIII codd cett
adtulerunt
A aj l m s
0711 j3*
2. deuiauerunt jH {-8) Cra^75C*x
insurrexerunt {Gr) Tjvaynacrav ~tantum) : Cr ~ . ixxxvj;j
+ in alios { = Dion I) a l 8, uide adcan ii
/ 2 p 27 3. causa? Cr-w* 4. ut : aut 8*
hii : in / hi s 02 k X Cr-ed per triennio y
6. accipiunt'per alium a {et ut uid8*) 8.
anno : + id est decimo ( = Dion I) a 8
communione ( 9/sine oblationem /3*
ut : * * fi {fortasse ut /3*) perfectione
A y 10. consequuntur y consequentur
k\
xxvm [viil] sacrificendi X* causae C* A /
attulerunt/ i.quotquot/ 2. diuiarunt A*
3. frates A* 6. aliut / 7.#poenitentiae /
8. acriore /3* 10. dicennio A 12.
senda /3
pen-
8o
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXVIIII [x]
Diaconi quicumque constituun-
tur, si in ipsa ordinatione protestati
sunt uxores se esse ducturos quia
non possunt continere ; hii postea
5 si in nuptias conuenerint, maneant
in ministerio, propterea quod his
episcopus licentiam dederit. qui-
cumque sane tacuerint et susce-
1;/*/i8i b \ perint manus inpositionem professi
%foi 182 a a 10 continentiam, et postea uxores1 sor-
titi sunt, a sacro ministerio cessare
debebunt.
fA RW xxviiii : xxx R xxviii f x a W 1.
quicumque : qui A 2. protesta// junt
\Y in ras 3. uxorem f tr se uxores
(om esse) A 4. possint A hi A YY2
8. tacuerint et susceperint f W (tacue-
rent et susciperent R): tacuerunt et sus-
ceperunt Afor/asse rec/e II. mxnisterio
YV in ras 12. debebunt A R : addunt
Hanc sententiam episcopi occidentales
(orientales ut uid f*) numquam paenitus
reciperunt sed neque in hodiernum re-
cipiunt f VV
f A R XXVIIII [x] I. cunstituuntur A 3. oxores R
ducturus R 4. contenere f R 5. con-
uenerent R 7. lecentiam R dedirit R
8. sanae f tacuerent R susciperent R
9. inposicionem A 10. oxures uel oxores R
III Eiusdem epitome Ferrandi
Iluius canonis, nimirum quia disci-
plinae ccclcsiae occidentalis repugna-
batr nulla apud Fcrrandum iu-
ucnitur mcntio
IV (Isidori uulgata)
Diaconi quicumque ordinantur, si
in ipsa ordinatione protestati sunt
dicentes uelle se habere uxorem nec
posse continere ; hii postea si ad
5 nuptias conuenerint, maneant in
ministerio, propterea quod his epi-
scopus licentiam dederit. quicum-
que sane tacuerunt et susceperunt
manus inpositionem professi con-
10 tinentiam, et postea ad nuptias
conuenerunt, a ministerio ccssare
debebunt.
x VFSp: vn evimSvxiC,CK)Q; cano- 6 V F/E
nan o?n A Tit praem De diaconibus Sp ^, P_X \ Z k w
1. Diaconus . . ordinatur 6 quicum- „_-„. ^,
que 9 Y F K2: quicumque cum Sp quoque
cum S vQ quocumqueC ordinenturF
2. in ipso * ordinatione : om C
tr dicente sunt 9* 3. uelle : uel E ;
om C se : otn Z uxorem e V F
(cfDion I ; Gr yu^aai tantuni) : uxores Sp
S v C Q neque S v C Q 4. possent
C possint K possesse ** continere :
contineri 6 S se continere Sp C Q hii :
hi P X -w si V F Bi:o«Fv (non V)
5. maneant .... dederit : maneant in
clero tantum (cet om) C maneant in clero
tantum et a (ad *) ministerio abiciantur
Q 6. hiis Y episcopi . . dederint
S u eps . . dederint v iv 7. dederat F
8. tacuerunt: placuerunt (-int *')CQ
( - 02 2) 9. inpositione V F inpositi-
onum E professus ? ** professionis E
continentia VF 10. etpostea: dederit
(cfl^sup) O* (corr mp) n.conuenerint
S ( - Z) uenerint C ministerio : + uel
clero Q 12. debebunt : debent V iv* n ;
+ laica communione recipientes C, laicam
tantum communionem recipientesQ,laicam
tamen communionem percipiant Y
X 3. dicentis Y* habirc X* 4. si : st 0 0 T V C K
6. propteria X 8. susperunt 0 suscipenmt S X Y Z
CKSXYT 9. manos K munus F* inpos-
sitionem 0 contenentiam Z II. cesare T*
CANONES
81
V (Dionysii I)
YIIII De diaconibus qui tempore
ordinationis de nuptiis adtestati
sunt.
Diaconi quicumque ordinantur, si
in ipsa ordinatione protestati sunt
dicentes uclle se uxorem ducerc ncc
possc continere; hi si postmodum ad
5 nuptias conucnerint, in ministerio
mancant, propterea quod his epi-
scopus liccntiam dederit. quicum-
que sane tacuerunt et susceperunt
manus inpositionem professi con-
lotinentiam, et postea ad nuptias
conucnerunt, a ministerio cessare
dcbcbunt.
^EMB Vllll Tit De diaconis qui tempore ordina-
tionis suae de nuptiis conlestati sunt (uide
f> 39) B : tit 07h AL 3. se : om AL
4. continere AL,cf/sid: contineri M B
hi si M : si hi B si (om hi) AL 5.
conuenerit B 6. permaneant AL
quod: quo AL* 7. dederint M 11.
a : in ras B 12. debunt AL
/EM
viiii 2. potestati M
episc A\
bunt /E
4. conteneri M
!. susciperunt M 12.
6.
de-
IV Isidori epitome Hispana
VII Clericus uxorem accipiat : si pro-
fessus fuerit non accipere, ultra ad-
mittendus non erit accipere.
U Z h VII 1. oxorem U
admittendas Z
om h
2. accipere : acceperit U
3. accipere Z : acceperit U ;
VI (Dionysii II)
xxviiii [viill] De diaconis qui tcm-
pore ordinationis dc nuptiis1 tl<\- h M n a \
testati sunt.
Diaconi quicumque ordinantur, si
in ipsa ordinatione protestati sunt
ct dixcrunt uclle se coniugio copu-
lari quia sic mancre non possent ;
5 hi si postmodum uxores duxcrint,
in ministerio maneant, propterea
quod eis episcopus liccntiam dederit.
quicumque sane tacuerunt et sus-
ceperunt manus inpositionem pro-
10 fessi continentiam.et postea nuptiis
obligati sunt, a ministerio ccssare
debebunt.
xxvmi j : viiii codd cett ordinatione J* \aj Im s
ord /3 1. diaces (sc diacones) A si:°^T5£"A
Cr-w
om Cr-ed 2. in : om l k* 4. possent Cr cap xci
A* a p l\ possint A2 m possunt/* s H Cr
fortasse recte 5. hij Is k X : hii A a
a $ y b C Cr-w ii Cr-ed 6. propterea :
propter / ; om s* 7. dediderit k 8.
tacuerit h* susceperint 62 (susceperunt
ut uid b* et
9. profecti ? y*
10.
^ntinentiam X in ras
12. debebit y/cX debebt C
11. conligati s
xxviill [vmi] diac/«/3 atestati Cr-w i.diacesA/
A 2. potestati l* 3. dixinint A se : si
/3* copolari A 4. manire A* mane l* 5.
uxoris A* duxirint A 6. maniant A*
7. dedirit A* dediderit k 9. impositionem /
II
M
82
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXX [xi]
Dcsponsatas puellas et postea ab
aliis raptas placuit erui et sponsis
prioribus reddi, etiamsi eis raptorcs
uim intulerint.
XXXI [xii]
Eos qui ante baptismum sacri-
ficauerunt et postea baptismum
consecuti sunt placuit tamquam
ablutos ad ordincm promoueri.
f A R W XXX : xxxi R xxvilll f XI A YV 3. reddere
R etiamsi : etsi A 4. intulerunt R
xxxi : xxxii R xxx f xii A W 1. Eos :
De eis R sacrejicauerwnt in ras A
(consicuti sunt A*, e /3 : corr m p) 2.
et postea baptismum consecuti sunt :
om per homoeoteleuton f 4. ad : ab R
promoueri : proueheri A
f A R xxx [xi] i. disponsatas f
xxxi [xil] 3. consicuti A 4. ablutus R ablotus f
III Eiusdem opitome Ferrandi
[CXLVil] Vt sponsatae puellae, si ab
aliis raptae fuerint,sponso priori red-
dantur. CONCIL : ANQVIRITANO
TIT: XI
Canonis XXXI [xil] nulla apud Fer-
randum vicntio
C trec cxlvii 2. tr reddantur sponso priori C
ANQVIRANO trcC*
IV (Isidori uulgata)
XI
Desponsatas puellas et postea ab
aliis raptas placuit erui et his rcddi
quibus fuerant antea desponsatae,
etiamsi eas a raptoribus florem
5 pudoris amisisse constiterit.
XII
Eos qui ante baptismum sacri-
ficauerunt et postea baptismum
consecuti sunt placuit ad ordincm
promoueri, tamquam ab omni
5 crimine lauacri salutaris sancti-
ficatione purgatos.
XI V F Sp : VIII e x S v xil C (C K) Q ; 0 V F/E
canonem om A ; laudat cod f fol 194 b sub S P X Y Z « w
tit CAN ANQVIRITANAS HR XI Tit praem q n 2 T * ¥
De disponsatis puellis et ab aliis corruptis
(=Dion) Sp
I. Desponsatas : Sponsatas f ; praem
DeF E v disponsatis puellis et . . cor-
ruptis E 2. hiis Y his qui S *de his *■*
3. antea 9 V w1 Sp K : ante F S v (om S*
w) C f Q ***sponsatae 6 disponsatas F
4. etiam : otn n* eis v 5. pudoris :
ponderis K ; + sui Q misisse S a-
missa K constiteret F consisteret/con-
stituerit u v* O contigerit C contigereturf ^f r
XII V F Sp : viiii G XI S v A XIII C K Q § A
Tit praem De his qui ante baptismum
sacrificauerunt idolis Sp
1. Eos : De his F sacrificauerunt :
-f idolis ( = Dion II) K2 2. et postea . . .
sunt : om F 3. sunt : om S ad :
otQ(-022*2 *2) ordinem V F Sp
( = Isid-ant: GrTa£iv); ordinationem(-one
K ?) e S v C Q 4. promouere A (X* ?) U A
xi 1. disponsatas C Y T postea ab : posteab B T v C K
0 2. alliis 0 erupi F 3. disponsatae S X Y Z
K S Y Z T dispunsate C daesponsate X 4.
forem F 5. ponderis K amissa K misisse
S amississe Y
XII 1. baptizmus 0 baptissimum S babtismum (et
1 2) Z sacrigauerunt/ 2. posteaa S 4.
promouere AX*? 5. labacri V lauacris-
promouere
salutaris Z
5. labacri V lauacris-
scificatone K 6. purgatus C/
CANONES
83
V (Dionysii I)
X Dc disponsatis pucllis ct ab aliis
corruptis.
Disponsatas pucllas et postea ab
aliis raptas placuit erui ct his reddi
quibus antc fuerant disponsatae,
ctiamsi eis a raptoribus uis inlata
5 constiterit.
XI De his qui cum esscnt catecumini
idolis immolarunt.
Eos qui ante baptismum sacri-
ficauerunt et postea baptismum
consecuti sunt placuit ad ordinem
prouehi, quod probcntur abluti.
^MBx Tit om JE corruptis : corrumpi M
3. ante (=Dion II) MB : antea (=Jsid-
uulg) JE 4. eis a raptoribus uis scripsi
cuvi Dion II : a raptoribus uis (om eis)
JE eis a raptoribus uiro M uis eis a rap-
toribus suis B
XI Tit De catecuminis qui idolis immolarunt
(uide p 39) B : tit om JE 1. sacrifl-
cauerunt : -fidolis (= Dion II) B 3.
ordinem : ordinationem JE ; in ras (ora-
tionem? B*) B 4. probentur JE B2:
probantur M prouehuntur? B*
^Mx 1. desponsatas £M
XI 3. consequuti M
IV Isidori epitome Hispana
viii Sponsa rapta reddatur suo
sponso.
VIIII Qui sacrificauerunt et postea
baptizati, recipicndi in clero.
UZA VIII I. reddantur Z tr sponso suo h
vi IH 2. baptidiati ut uui U* babtizati sunt h
rccipiendi sunt h
VI (Dionysii II)
XXX [x] De disponsatis puellis et ab
aliis corruptis.
Disponsatas puellas etpost ab aliis
raptas placuit erui et eis reddi quibus
ante fuerant disponsatae, etiamsi eis
a raptoribus uis inlata constiterit.
XXXI [xi] Dc his qui cum cssent cath-
ecumini idolis immolauerunt.
Eos qui ante baptisma sacri-
ficauerunt idolis et postea baptisma
consecuti sunt placuit ad ordinem
prouehi, quod probentur abluti. H/^53 <* a
xxx j : x codd cett
I. Disponsatas \ajlms
pos
.aj375f«\
Cr-w
lxxxviiii
puellas : De disponsatis puellis k
tea (=Dion I) a 8 2. raptis k X* his q't "cap cv
8* 3. antea j1 ?n 8* fuerint m
eis (ei k) a raptoribus uis a/^HCr: uim
(uem A*) eis (ei j* m) a raptoribus suis
A j m
xxxi j : XI codd cett cum : + hereticis Cr cap
j* idoiis immolaucrunt 8 in ras im-
molarunt d1 j s ((=Dion T),fortasse recte
I. Eos : + autem 8 saerificauerunt
. . . baptisma : om per homoeotelcuton k
4. prouehi : conuehi Cr-w quod :
praevt eo 62 £ Cr quod probentur :
quod prouebuntur A quo prouehuntur /quod
prodentur in ras £ ablui Cr-w*
xxx [x] 1. desponsatas A 2. erui et : eruit A* A /
3. desponsatae A 4. consti*terit /
xxxi [xi] imm /3 2. baptismaS*
M 2
84
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXXII [xiii]
Vicarios episcoporum, quos greci
chorepiscopos dicunt, non licere
praesbyteros uel diaconos ordinare;
sed nec praesbyteris ciuitatis sine
5 episcopi praccepto amplius aliquid
iubere, uel sine auctoritate litte-
rarum eius in unaquaque parrocia
aliquid agcrc.
fARW xxxn : xxxiii R xxxi f xm a W i.
Vicarius f R W quos A R : quod
f W 2. chorepiscopos A : coreps f
choreps R corepmW 3. praesbyteros
uel diaconos : prbs uel diac f prbis uel
diaconos W prbis uel diaconis R uel prbrm
uel diacunum A 4. praesbyteris R W :
prbm f presbyteros A 5. praeceptum f
tr aliquid amplius A 6. iuberet f au-
ctoritatem f 7. eius : om A
f A R xxxil [xm] 1. uicariusfRW 2. choreps R
coreps f dicnt f* lecere A R 3. prbis
R W prbs f prbrm A diac f diacun. A or-
denare f 4. presbyt. A 5. cpsi A 7.
parochia f
III Eiusdem epitome Ferrandi
[LXXVIIIl] Vt corcpiscopi, id cst uicarii
episcoporum, nec praesbyteros nec
diaconos ordincnt, nisi tantum sub-
diaconos. CONCIL : ANQVIRITANO
5 TIT: XIII. CONCIL: ANTIOC : TIT: X
[xcii] Vt pracsbytcri ciuitatis sine
iussu episcopi nihil iubeant, ncc in
unaquaque parrocia aliquid agant.
CONCIL: ANQVIRITANO TIT : XIII
C trec i.xxviiii 1. coepi C uecarii C uigarii trec 2.
prbos C 3. diac C subdiac C
XCII 1. prbi C 2. iubeat C 3. unaquoque codd
agat C 4. ANQVIRITANO : SERDICC SARDI-
censi trcc (efcan xcm / 86)
IV (Isidori uulgata)
XIII
Vicarios episcoporum, quos greci
corepiscopos dicunt, non licere uel
presbyteros uel diaconos ordinare ;
sed nec presbyteris ciuitatis sine
5 episcopipraeceptum ampliusaliquid
imperarc, uel sine auctoritate lit-
terarum eius in unaquaque parrocia
aliquid agere.
xiii V F Sp : x e xii S v xiiii C (C K) Q ; © V F/E
C D "V* \T *7
canonem om A, laudat cod G fol II <* sub 5. K ( , " u
titulo IN CONCILIO ANQVIRITANORVM O n 2 * T V
CAP xilll Tit praem De chorepiscopis
Sp
1. Vicarii Y Vicariis S w2 quos
G V P Q Y Sp-ed : quod S ( - Y) v C G
E2 ; otn E* 2. conepos C conepis
K* dicunt : uocant e E dicuntur ¥*
licere : licent eis 6 liceret v uel : om
S v C Q 3. presbyteros : episcopos
w* ordinari K u 4. sed nec presby-
teris . . . aliquid agere (/ 8) : neque sine
praeceptum episcopi (cet om) G nec :
ec e ne P S* ; om C presbyteros 2
5. praeceptum VS( — Y)vCG: praeceptu
K praecepto GP^SpQY tr aliquid H G
amplius e 6. tr sine auctoritate lit-
terarum uel C 7. in : om 10* parrocia
F prouincia E 8. aliquid agere : agere
aliquid V agere quicquam P agere :
imperare w*
xiii I. uicarius K P X Z epr 0 episcuporum 0 T V C K
K episcorum Y* eprm G graeciCT 2. S X Y Z
chorepos 0 chorcps F/coreps S ¥ corepiscopus
P cohorepiscopus X cohoreps Z « corepis K2 n*
conepos C conepis K* uel : u 0 3.
prbos 0 presbos C prebs K prsbos S ppbb P
praesbyteros X Z praespiteros Y prbros T prsb
F prbs/ diaconus 0* S X diaconcs Y Z u w*
n 2 T diacs K diac F Gfv 4. piesbiteris
0*? presbisC praebs K pracbiteris S praesbyteris
X praesbiteris Y prbsris T ciuitates Y 5.
prccept. 0 6. autoritate S 7. unaquaeque
K F'/h/* paroccia 0 porrocia K*
CANONES
85
V (Dionysii I)
XII Dc eo quod non oportcat cor-
cpiscopos ordinarc clcricum practcr
in agris ct uillis.
Corepiscopo non liccrc praesbi-
tcros aut diaconos ordinarc ; sed ncc
pracsbitero ciuitatis sinc episcopi
pracccpto uel litteris aliquid agere
5 in unaquaquc parrocia.
.1. M B XII Tit Quod non oporteat a corepiscopis
clericos ordinari nisi tantum in agris et
uillis (uide p 41) B : tit om AL I. Cor-
episcopo M : Corepiscopi /E Chorepis B
(fortassc legendum Corepiscopis cum
Dion II) 2. diacones JE ordinari M
3. praesbitero /E B : praesbiteros M,
fortasse recte
JE M xii 1. prcsbiteros JE presb M 2.'diacones JE
ordinari M 3. presbitero M 5. una-
quaeque ? B* paraccia M
IV Isidori epitome Hispana
X Chorepiscopus nec prcsbyterum
nec diaconum ordinct sinc iussionc
cpiscopi.
UZ/ix 1. Choreps codd
2. diacono U diac Z h
prb U prbm Z pbrm //
ordinc U
VI (Dionysii II)
XXXII [xil] rQuod non oportcat cor-
cpiscopos ordinare clericum nisi in
agris et uillulis.
Cor^episcopis non licere pracsby- §/^53 h a
tcros aut diacronos ordinaren, sed
nec pracsbytcris ciuitatis sine prae-
ccpto cpiscopi ucl littcris in una-
5 quaquc parrocia.
K a0y5 (k \
c(h)orepis a j c(h)oreps
XXXII j : xil coddcett Canonem sequenti A aj l m s
postponit a Tit om Cr
corepiscopos :
m /3 y 8 k X chorepiscopus f * ordinare
clericum ajl m d (cfDion I) : tr clericum
ordinare s clericos (-us ^) ordinare H ( - 5)
tr uillis et agris C et : -f in y 1. Cor- Cr cap xcvi
episcopis : c(h)oreps y h* k chorepiscopus
i* ; praem aj presbiteris aut diaconis
/3* 2. ordinare : -f nisi in agris aut
uillulis 8 3. prbt m presbiteros /32 f X2
4. uel : siue (uel si uel) A 5. parrocia :
+ aliquid agere S2, cfDion I ct Isid
xxxil [xil] chorep. a9j'm H ( — 7) I. (cor)epsis A /
A chorep.y m H ( — 7) prbos A pbros / 2.
diaconus m diac 5 diacns 7 3. prbris A pbris /
4. epsci A unaquaequc A 7 5. parrochia /
86
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (isidori antiqua)
XXXIII [xiiii]
Oui in clcro sunt praesbyteri
uel hii qui ministraucrunt, et absti-
ncnt a carnibus, hoc placuit ut eas
contingant quidem et si uoluerint
\fol 182 a a 5 ab his comcdendis abstincant.
rquod si in tantum eas abominabiles
%fol 182 b a iudicauenrint ut nec olera quae cum
carnibus cocuntur existiment com-
edenda, tamquam non subditi huic
10 rcgulae cessabunt a ministerio
ordinis sui.
fARW XXXIII : XXXIIII R XXXII f XIIII A W 2.
hiAW2 abstinent: +se R 5.
commedendi R 7. ut : om f R 8.
comedenda f W : manducandum A com-
medendam R 9. non : qui non sunt R
huic regulae : om f
f A R XXXIII [Xllll]i. prbi f A R 5. comidendis A
commedend. R absteneant f R abstiniant A
6. abuminabiles R 7. que A 8. coguntur f
coq(uun)tur A exaestiment R com-
medend. R 10. regolae R
III Eiusdcm epitome Ferrandi
[xcill] Vt pracsbytcri abstincntes a
carnibus tangant eas, ita ut etiam
olera quae cum carnibus coquuntur
comcdant. CONCIL : ANQVIRITANO
5 TIT: XIIII
C trec XCIII 1. prbi C 3. coquitur C 4. CON-
CILIVM/ ANQVIRITANO: SERDIC C SARDI-
CENSI trec (cfcan XCII,/ 84) 5. TITVLVM
trcc XIIII : XIII trcc
IV (Isidori uulgata)
XIIII
De his qui in clcro sunt prcsby-
teri ucl diaconi et abstinent a
carnibus, hoc placuit statui ut eas
contingant quidem et sic si uoluerint
5 ab his comedendis abstineant. quod
si in tantum cas abominabiles iudi-
cauerint ut nec olera quae cum
carnibus coquuntur existiment com-
cdcnda, tamquam non consenti-
10 entes huic reerulac cessare eos
xim V F Sp : xi e xiii S v xv C (C K) Q; © V F/E
C D V \7 *7
canonem om A Tit firaem De presbyteris ^Vr " w
a carne se abstinentibus Sp : huius canonis q n 2 r * V
partes insolito ordine, 11 1-3 statui, 12-19
a carnibus, 5 se abstineant — II, 20 si
quis— 24, praebct Sp
I. hiis Y praesbiterii Y prbris u 2.
et abstinent V F Sp Q (et abstinentes 2) :
et abstinent se 0 et abstinentibus S v se
abstinentibus C a carnalibus K F
3. hoc placuit statui GVFSp: om 8C
Q ; placuit (e Dion ut uid) v ut eas
usque ad comedendis (/ 5) : om Sp (uide
supra ad initium canonis) ut: et
0 4. tr quidem contingant (-at/) VF
quidam O* tr si sic S (om si P) v C Q
uoluerunt 0X uoluerit v 5. his : hiis Y
his comedendis : sumendis (tantum) 0
abstineant : se abstineant 0 Sp abstine-
ant se VF abstineat v 6. in : om
S v C Q eas . . . existiment: om C
abominabiles : pracm inmundas et Sp
iudicauerint : putaucrint 0 7. quae
cum : quae V quaecumque ut uid O* 8.
acstiment F Sp S v comedendi C
9. sentientes F S (- Y) 2 10. recessare
C eos : hos Sp-ed ( - toll) ; «SvCQ
XIIII 1. qui in: quin X* clericorum F prbb 0 T V C K
0 prebi K presbi C praesbit. S Y prbi T 2. dia- S X Y Z
cones 0S«onT»* 3. carnebus S 5. com-
idendis C commedcndis Y absteneant K S
quo n* 6. abhominabiles X Y 7. holera
VSXZQ, quc© S. coquntur YquocunturO
acstimcnt S X Y /. E F acstimen P estimcnt v
CANONES
87
V (Dionysii I)
XIII De his qui csum carnium in
clero constituti diffugiunt.
Eos qui in clcro sunt praesbyteros
aut diaconos ct acarnibus abstinent,
placuit cas quidem contingere et
ita si uoluerint abstincrc. quod
5 si in tantum cas abominantur ut
nec olera quae cum cis coquuntur
existiment comedcnda, tamquam
non conscntientcs huic rcgulae ab
officio suo desistant.
JE M B XIII Tit De clericis qui esum carnium om-
nimodo diffugiunt (uidefi 41) B : tit om /E
2. aut : et ( = Dion II) M diacones JE
diac B 3. eas quidem M, cum Dion II :
tr quidem eas /E B 4. si: om JE*
quod : quo M* 5. in totum M 8.
consentientes : in ras (comedentes ? B*) B
JE M Xiil 1. presbiteros JE 2. diacones JE
diac B 5. abhominantur M 6. holera
JE M quoquuntur ^E quocuntur ? B*
cocuntur B3
IV Isidori epitome Hispana
XI Presbyier diaeonus contaminatum
manducent : quod si noluerit, de-
ponatur.
U Z h XI 1. Prb U prbr Z diacunus U
natum U incontaminatum h
cumtami-
noluerint //
VI (Dionysii II)
xxxiii [xm] De his qui csum car-
nium in clero constituti diffugiunt.
Hi qui in clcro sunt pracsbytcri
et diaconi et a carnibus abstincnt,
placuit eas quidem contingcrc et
ita si uoluerint continerc. quod
5 si in tantum eas abominantur ut
ncc olera quae cum eis coquuntur
existimcnt comcdcnda, tamquam
non consentientes regulae ab ordine
cessare debebunt.
XXXIII j\ XII a (uide p 85) XIII codd cett Kajlms
(xiiii s*) 1. HiA/^X Cr-ed : hii « * 7 5 C " *
ajmH(-K\) Cr-w sunt : + constituti cr cap xcviii
8 2. et i°: aut£ diaces (sc dia-
cones) A a:0«zCr-w* abstinent :
praem se k 3. eas : eis y eos (8* ?) Cr-w*
tr contingere quidem 0 4. uoluerit A
continere : contingere Cr-w* 5. abo-
minatur /£* 6. coquantur S2 k X Cr-w
7. estimet 8* existimant k X
XXXIII [xni] aesum A 1. prbri A pbri / 2. dia- A /
ces A 6. holera / coquntur A quoquuntur m
quoquantur Cr-w 7. comidenda A* 8.
regolae A
88
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
IV (Isidori uulgata)
oportet a ministcrio et ordinc suo: can xm
[ut non eas tamquam inmundas
contemnant, contingant tamen ; a
quibus quidem si abstinere uolunt
ishabeant potestatem, ita tamen ut
si quando cum oleribus coquuntur
eadem tamquam carnibus polluta
non iudicent, sed ex his ad cibum
adsumant quamuis a carnibus tem-
20 percnt. si quis autcm hanc regu-
lam admonitus non oboedierit, sed
carncs (ut dictum est) inmundas et
abominandas aestiinauerit, ccssare
debet ab ordine suo.]
1 1 . o porte/ in ras Y a : in ras V (sed corr
m p) ; et a O n 9 et ordine . . . cum ^ C K
oleribus (/ 16) : om C 12. ut non m y p/
eas : quae sequuntur, usque ad finem,
omittunt V F (de Sp uide quae adnotaui
ad initium canonis, de C quae ad l 1 1) :
nec dubium est quominus alteram eorun-
dem uerborum Craecorum interpretatio-
nem habeas ut : et Sk non : nos E*
13. contemnunt u a 9 Sp 2 : om S v
Q( — 2) 14. si:seE uoluerint 9
16. coquuntur : quo utuntur C K (quippe § C K
qui uerba omnia post a ministerio [/11]
omiserint) 17. eadem : easdem
6 eam Y carnibus : praem a 6
pollutas 0 pollutam K 18. ex: de
Sp-ed ; om E his : hiis Y ad : om
E 19. sumant G acarnibus:
carnibus 2 ; om Y ; +polluta non iudicent
(e l 17) IJ* temperent: temperentur
Q ; se abstineant (redit enim ad 1 5 sup) Sp
20. huic regulae Q 21. conmonitus
6 monitus Sp oboedierint Y custodierit
urg-ed 22. inmundas : praem uelut
iu 23. abominabiles 9 abominda*se* P
aestimauerit : exislimauerit E Q aestimet
9 24. debet Sp S ( - X) v n Y* ¥ :
debebit (-ibit C) C X O 2 Y2 * debere 9
1 1. oportit K 14. abstenere S Z 16. © f (C K)
holeribus S X T coquntur Y 17. pulluta S X Y Z
S Y 18. is 0 T* S 19. temperint K
20. rcligulam 0 rcgolam C 22. carnis C K
23. abuminandasC abhominandasX Y cesareO
CANONES
89
V (Dionysii I)
II
VI (Dionysii II)
X
9o
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XXXIIII [xv]
De his quae ad ius ecclesiae per-
tinent, quaecumque cum episcopus
non esset praesbyteri uendiderunt,
placuit reuocari res ecclesiasticas.
5 in iudicio autem erit episcopi con-
stitutum si praetium debeat recipi
necne, propter quod saepe contigit
distractarum rerum reditus amplio-
rem summam pro accepto praetio
10 reddidisse.
IV (Isidori uulgata)
/TARW xxxim : xxxv R xxxm f xv A W 2.
quaecumque eum A : quicumque f qui-
cumque cum W qui cum praesens R 4.
reuocari in ras f reuocare A 5. tr
episcopi erit A 7. necne f W : an necne
A aut necne R 8. reditum A
f A R xxxilll [xv] 1. aeclesiae R 3. essit R prbi
A R uindederunt f uindiderunt R 4.
placut A* aeclesiasticas R 5. iuditio f
epsi A 6. praecium A R dibeat R 7-
contegit f 9. praecio R 10. redidisse R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[xcv] Vt praesbyteri rem ecclesiae
sine conscientia episcopi non uen-
dant. CONCIL : ANQVIRITANO TIT :
XV. CONCIL: IIYPPONENSI TIT: VIIII
C trec XCV 1. prbi C
ensi trec
2. uindant trec
4. yponi-
IV (Isidori uulgata)
0 T V C K XV 1. aecclesiae Y 2. eposT* prebs K prbi 0
S X Y Z presbi C praesbiteri S presbiteri X prsb Y prbi T
uenderint E 3. rescissu S contracto V Yfu
4. ius: eius/ aecclesiasticum Y 6. si :
se V* praetium K S X Y Z dibeat X
rccipe X 7. sepe 0 K X Y scpae Z 8.
distrarum S* redditus 0 E w'1 redetus C
rcditT* rcditur** 9. summa F/summum X
praetio K S Z praecio X 10. reddedisse 0 C K
XV
Si qua de rebus ecclesiae cum
episcopus non est presbyteri uen-
didcrunt, placuit rescisso contractu
ad ius ecclesiasticum reuocari. in
5 iudicio autem crit cpiscopi con-
stitutum si pretium debeat recipi
necne, propter quod saepe contingit
distractarum rerum reditus ampli-
orem summam pro accepto pretio
10 reddidisse.
XV V F Sp : XII 6 xiiii S v XVI C (C K) 0 V F/E
Q ; canonem om A, laudat cod G fol 20 a * P X Y Z uw
IN SYNODO ANQVIRITANORVM CAP XVI Si Q n 2 r $ y
prbi uendiderint de rebus aecclesiae cum
eps non adfuerit, debent ad ius etc Tit
pracm Non debere presbyteros ecclesiastica
uendere Sp Vt praesbyteris ecclesiae non
liceat uendere Y
I.cum:4-ibi2 2. episcopi nonessent
F non : necnon C est V Sp S v K
Q ( - 2) : et C est sed 0 esset 2 essent F
praesbiterii Y uendiderunt : uendi-
derintSpSvQ; om C 3. rescissu S
recisso u recesso v reciso w* resso 0 4.
ad . . . reuocari : ut . . . reuocarent u
reuocare G in : om e in iudicium C
in iudici Y* ** 5. erit episcopi V F
Sp ( = Isid-ani et Dion): tr episcopi erit e
SvCGQ constitutum: constitutio C;
om G w2 6. ir recipi debeat S v 7.
necne 9V0Y2*29 Sp-ed: necFEacnag-
ne S* ac necne S2 P 2* ac neguae X anne
Y ac neque Z hac nonne u an nonne
v anne negne C an non K G iv an negne
n Y* ** an necne 22 contingit e V
S P u C Q Sp-ed : contingat G contigit
( = Isid-ant et Dion I) FEXYZvwK
8. reditus : om G ampliore summa u
ampliores summam w 9. accepto : acto
Q dato Ys pretio : om Y* 10. red-
didisse : reddidisset S Z reddisset P red-
didit w2; om V*
Notulas orthographicas in col a inuenies
CANONES
9i
V (Dionysii I)
Xllli Dc rcbus ccclesiac distractis eo
tcmporc quo ccclcsiac uiduantur
cpiscopis.
Si quid de rcbus ecclcsiac cum
cpiscopus non csset pracsbiteri
ucndidcrunt, placuit rcscisso con-
tractu ad ius ecclesiasticum reuo-
5 cari. in iudicio autcm erit episcopi
constitutum si practium debeat re-
cipi necne, propter quod saepe
contigit distractarum rerum reditus
ampliorem summam pro accepto
10 praetio rcddidisse.
./EMBxim 77/ De distractis rebus ecclesiae eo
temporc quo ecclesiae uiduantur uel pri-
uantur episcopis (uide p 41) B: tit (cum
numero) om JE episcopo M 5.
episcopus /E 7. necne M B : ne JE
S. rfVstractarum in ras M rerum : oni B
10. reddidisset JE
JEM xn 11 lit ct 1. aecclesiae (ter) M
M 4. aecclesiasticnm M
7. sepe M 10. pretio M
2. episcopos
6. pretium M
reddisse M
IV Isidori epitome Hispana
xii Si presbyteri absentc cpiscopo
uindedere rem ecclcsiac, rcuocctur,
si tamcn amplius prode non fecerit
presbyter.
\3 Z k xii 1. presbyteri . . uindedere : prb . . uinde-
dere U prbr (pbr h) . . uendederit Z h 2. cccll
U eccl Z 3. prode non fecerit : lucrum
non fecerit h ; de prode esse, prode fieri, prode
facere, uide Rcmch Itala und Vulgata / 468
4. prb U prbr Z
VI (Dionysii II)
xxx 11 11 [xmi] Ue rebus ccclcsiasticis
eo tcmporc distractis quo ipsae
ccclcsiac uiduantur cpiscopis.
De his quae pertincnt ad cc-
clcsiam,quaccumque cum non cssct
episcopus praesbytcri ucndidcrunt,
placuit rescisso contractu ad iura
5 ecclesiastica reuocari. in iudicio
autem erit episcopi si praetium de-
beat rccipi necne, quia plerumque
rerum rdistractarum reditus ampli- U/W53* A
orem summam pro praetio dato
10 reddiderit.
quo : A* aj l m s
. a/3 7 5f k X
Cr-w
xxxiiii j: xilll codd cett (XV s*)
quod A* uideantur f* 1. quae
qui 0* 8* f Cr-w 2. quaecumque ^r cap xcvii
cvun : quae cum a y 82 esset : c sse k
4. recesso A* (corr m p) 7. necne : nec
a* an non / plerique a* 9. prec/<?
8 in ras
xxxiiii [xi 111] ipse /3 7 S* k Cr-w epscis A A
3. prbri A pbri / prebs 0* uindederunt A uen-
derunty* 4. recesso A* rescesso A3 (rescisso
A3) rescissu /3* recisso C* k K 5. aecclesiastica
/ 6. epsi A 8. rerun k redditus 7
N 2
92
CONCILIVM ANCYRITANVM
%fol 182 *A
%fol 183 a A
III (Isidori antiqua)
xx xv [xvi] In hoc titulo greca uerba
haec sunt nepi tcon AAoreycAMeNtON
[h] kai AAoreyoMeNoaN toionac, quae
nos latinae possumus dicere ' De his
5 qui inrationabiliter uersati sunt siue
ucrsantur ' : sensus autem in hac
sentcntia triplex esse potest rqui
ex subiectis conicitur, aut de his
qui cum pe^coribus coitu mixti sunt,
f a R W xxxv : xxxvi R xxxim f xvi A W G, codex
G 22 enim sancti Germani de Pratis (G : fol 54 b)
hunc canoncm addncit sub titulo IN CON-
CILIO APVD ANCIRAM CESAREAM CAP XVI :
item codcx Paris. lat. 1454 fol 5 b (nobis
22) : graeca firorsus omittunt R G 22 I .
^f G In hoo titulo usque ad conicitur aut
(/ 8) : om G In hoc titulo usquc ad
possumus dicere (/ 4) : om 22 2. nepi
TU)N AAoreyCAMCNOON H ka! AAorfcY°MeNO)N
scripsi : cncon kai aaoyoncnon f tiepi tan a
aore y( amcncoinn kai AAOTYOMeNtoiN A rep ton
AOTtYl'-AMeNU) kAai aoymcnon W; om R 3-
ToioNAt scrifisi : coiOYNAe f toionac A toioi-
(>yna€ W, sed nihil est in graeco quod huic
uoci rcspondeat ; om R 5. qui : om R
siue : si A* (corr m p) 6. sensus
autem usque ad conicitur aut (/ 8) :
om 22 7. sententia : firacm intel-
§ G legentia uel A 9. coitu : om G
f A R xxxv [xvi] 1. graeca A grega R 5. in rati-
onabileter R 7. treplex R poitest
A 8. conuicitur R 9. coito R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[cXLVlll] Quemadmodum hii qui in-
racionabilitcr uixerunt suscipi de-
bcant. CONCIL: ANQVIRITANOTIT:
XVI
IV (Isidori uulgata)
XVI In hoc titulo greca uerba haec
sunt nepi to>n AAoreycAMeNtON h kai
AAoreyoMeNCON TOioNAe, quod nos la-
tine possumus dicere ' De his qui
5 inrationabiliter uersati sunt siue
uersantur': sensus autem in hac
sententia duplex esse potest qui
ex subiectis conicitur, aut de his
qui cum pecoribus coitu mixti sunt,
xvi V P Sp : xiii e xv S v xvn C (CK) Q e V F/E
XII A Tit praem De his qui irrationa- pIL^4^^MW
biliter uixerunt Sp De his qui inrationa- o n 2 T * ^
biliter cum pecoribus fornicati sunt aut
incestum cum proximis sanguine perpetra-
runt uel cum masculis sodomitae deprehensi
(reprehensi u) sunt (cf Dion I, p 41) v
I . In hoc usque ad mixti sunt aut 1f C K A
(lio):omC hoc: + ergoY titulo :
+ haec X* tr uerba greca P 2.
Ttepi TO)N A\0reYCAM6N0)0N h kai AXoreYOMe-
non roiONAe Vrrepi con aaotamnncoin ki aaonai
F rtepi con aotnocamnncon kai aaonai/ttcp tcon
AA0TeYCIAK\€NC0 KA AOTeTOMCNON TOINA6 E
rtepiTON AMeceoc amcnontcon De v periton
alleceos allenonton De u periton aleceos
alenomton De w periton allegeus alle
non tonde S Z peri ton allegeusallenon e
ce alogiomenon tonde P X peri ton allegius
alle non ealogio menon toe Y periton
allegeus (allegeos 2 alegeus ¥) alle non
ece alogio menon (non ¥) con Q ; om
e 3. quod : que e Sp quos u w
quo v nos : om V latini w 4.
possimus X Y hiis Y 6. sensus . . .
duplex esse (se P) oportet (oportest? Y*)
S v sensum . . . duplicem esse oportet Q
7. sentententiam e sententiam S scientia P
8. obiectis Sp aut de his . . . mixti
sunt aut : om Q 9. coitu mixti :
coitum (om coitum w) mixti S v commixti P
xvi 1. creca S Z grega X graeca T haec sunt : 0 T V
cxunt 0 3. latinae S 5. inrationa- S X Y Z
bileter T ucrsatiti Z 6. ac 0 7. scn-
tententiam 0 dupcx F duppl. T 8. sub-
gectis P 9. peccoribus 6 cohitum S X Z
CANONES
93
V (Dionysii I)
w Dc his qui circa inrationabilia
se fornicationis crimine polluerunt,
id est cum pecoribus commixti sunt
aut incesta cum proximis sanguine
comisserunt aut cum masculis con-
taminati sunt, sed et
de his qui inrationabiliter con-
uersati sunt siue uersantur, quod-
j^MBxv Tit De his qui irrationabiliter cum peco-
ribus fornicati sunt aut incestum cum
proximis sanguine perpetrarunt uel se
cum masculis polluerunt (uide p 41) B:
om tit JE (incipit ad uerba de his qui inr.)
IV Isidori epitome Hispana
XIII Si quis proximam suam uxorem
acceperit uel animalibus conuersa-
tus fuerit, XX annos penitentiam
agat aut certe xv
Z h xill 1. oxorem U 2. uel: + cum h 3. ann
pen agat h 4. aut certe xv scripsi: aut
certe 1 \_\_ (quod symbolum quid significet nescio)
U aut certe (tatttum) Z ; om k
VI (Dionysii II)
XXXV [xv] Dc his quP fornicantur hfol^a a
inrationabilitcr, id est qui miscentur
pccoribus aut cum masculis pollu-
untur.
De his qui inrationabilitcr ucrsati
sunt siue uersantur, quodquod antc
xxxv/ : XV codd cett (xvi s*) De : Quod a A aJ l >" *
qui miacentux . . . polluuntur : cum pe- %T_^ "
coribus aut cum masculis (cet om) Cr Or cap xcviiii
pecoribus aut cum : cum pecoribus aut k*
cum pecoribus aut cum k2 ■ polluuntur :
+ ut ceteri canon(^) hab(^«/) qui cum-
sanguineis iuncti sunt (confere.g. Isid-ant,
p 94 col a) /3 2. siuersantur A*
xxxv [xv] pectoribus /
3. quotquot / A/
94
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
can xxxv 10 aut more pccodum incesta cum con-
sanguineis commiserunt, aut cum
masculis concubuerunt.
Quodquod igitur ante uicesimum
actatis suae annum tale crimen ad-
15 miserunt, quindecim annis in pae-
nitentia exactis orationi tantum
incipiant participare, et quinqucn-
nio altcro in communione simplici
perdurantes, post uicesimum cum
f AR w
Gl
10. pecorum ( = Isid-uulg) A R oum
consanguineis : cum consanguinibus A
cumsanguineis G II. commiserunt :
conmiscuerunlG cum masculis : con-
masculos G*
13. Quodquod: Qui G 22 igitur :
omQ 15. quindecim annis : XV ann
G 22 in paenitentia : in paenitentiam
A 22 poenitentiam G 16. oratione G
tanto R 17. participari W quinquen-
nium alterum R 18. altero : om G
communionem f 19. cum oblationem R
f A R 12. concupuerunt R 13. quotquot R uicen-
simum f uicisimum Rxx G 15. paenitencia
R 19. uicisimum A uicensimum f R
IV (Isidori uulgata)
10 aut more pecorum incesta cum pro- can xvi
pinquis sanguine commiserunt.
Quodquod igitur ante uicesimum
aetatis suae annum tale crimen
admiserint, quindecim annis in pae-
15 nitentiam exactis orationi tantum
incipiant communicare,et quinquen-
nio altero in communione orationis
solius perdurantes, post uicesimum
10. more pecorum : pracm Si quis {ini- 0 V F/E
tium canonis hinc faciens) C ita ut dicamus 5. V\ Luw
o--~ .. ... CKA
Si qui Q tr cum propinquis mcestum o n 2 T * ¥
more pecorum (pecudum A) C incesta
. . . sanguine : cum propinquo sanguine
inceste Q II. sanguinis 0 sanguinem A
commiserunt 0 V F Sp-ed : conmiscerunt
E commixti (conmixiti K conmixti S) sunt
SvCQ; +aut cum masculis concubue-
runt ( = Isid-ant) F S
12. Quodquod igitur: et (tantum) C Q
13. talem 0 S* v* w* n <t>* crimina E
14. admiserint V/ Sp C : admiserit 6 ad-
miserunt S v Q amiser F quindecim
O V F Sp v : decem (decim C K Y) S C Q ;
praem hii S in paenitentia Q Y A Sp-ed
15. exacti E n Y orationi usque ad
suscipiantur (/20) : communionemoratio-
num tantummodo consequantur et quin-
quennio altero in hac (hanc w) orationum
communione (-onem u v) perdurantes tum
(tuum u tunc v) demum ( + postea w) obla-
tionem sacramenta percipiant (e Dion I) v
orationi : oratis orationi V orationis 0
oratine P* rationi 2 16. incipiat ©
et quinquennio . . . perdurantes : 0 m S
CQ quinquennium alterum E 17.
in : 07)i V 18. perdurantes : perdu-
ratis e uicesimum : + uero annum Q
10. mare ? 0* inchest. t pinquis Y* 11. 0 T V C K
conmiserunt V 12. quotquot Y uicemsi- S X Y Z
mum 0 uicensimum C K T uicissimum Y xx F
13. actatisuae u annos E anno A crimcm 0
14. XV 0 F penitent. 0 T poenitent. Y
16. cummunicare S conmunicare X Z communi-
cari Y 18. uincensimum 0 uicinsimum
C uiccnsimum K uicissimum Y uicisimum Z
CANONES
95
V (Dionysii I)
can xv quod antc uiccnsimumannumaetatis
talc crimcn ammiscrunt, quindecim
5 annis exactis in paenitentia com-
munionem orationum tantummodo
consequantur, ct quinquennio altero
in hac orationum communione per-
.«MB
3. ante* (znteafortasse JE*) AL tr ae-
tatis annum M 5. in paenitentiam
B* communionem usque ad
percipiant (/ 10) : habet v, uide Isid-uulg
p 94 col b in notulis 6. orationis M
orationum* B 8. communionem AL
JEM XV 2. quotquot M
4. admiserunt M
VI (Dionysii II)
uicesimum annum tale crimen am- can xxxv
miserint, quindccim annis exactis in
5 paenitcntiamcommunionemmerean-
tur orationum, dcindc quinqucnnio
in hac communione durantes tunc
3. uicesimum : + aetatis a 5, cf Dion I A aj l m s
ammiserint j l 82 : amiserint a m admise- « ^ 7 5 C « ^
Cr-w
rint A ammiserit S* commiserint s H ( - £
8) Cr commiserunt /3 4. in paeniten-
tiam Aj l m (3 k* X : in paenitentia a s ayb
k2 Cr 5. comunionemereantur y 6.
orationem a 8* 7. communione :
communionem / conuersatione / tum a
3. uicensimum A.
poenitentiam A /
4. xv 5 k 5. A /
commonionem A
96
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
can xxxv 20 oblatione ad communionem susci-
piantur : discutiatur autem et uita
eorum quae fuerit temporc paeni-
tentiae, et ita hanc humanitatem
consequantur. quod si quis perse-
25uerantius abusi sunt hoc criminc,
prolixius tempus habeant summis-
sionis. quodquod uero exacta uiginti
annorum aetate et uxores habentcs
in hoc crimine inciderunt, uiginti
fARW
G 3.
f A R
20. suscipiatur f 21. et : om G 23.
hanc : o7ti G 24. quod si : inde ab his
uerbis paraphrasin meram praebet G
quis f W (uide tom \ fi 150): qui A R ;
07)i 22 26. prolixius tempus habeant
summissionis R 22 : prolixius tempus ha-
beant summissioni f W prolixoris temporis
habeant summissionem A 27. tr uiginti
annorum exacta A exacta . . . aetate :
exact . . . aetatem R ultra . . . aetatem
22 29. crimen W2 incederint R
31. discuciatur K 26. sommissionis K
27. quotquot f 28. oxores K 29. inced. R
IV (Isidori uulgata)
cum oblatione ad communioncm can xvi
20 suscipiantur : discutiatur autem et
uita eorum quae fuerit tempore
paenitentiae, et ita hanc humani-
tatem consequantur. quod si qui
perseuerantius abusi sunt hoc
25 crimine, prolixiore tempore id est
XX annorum [paenitentia sola sus-
cipiant?/^. quodquod uero exacta
xx annorum] aetate et uxores ha-
bentes in hoc crimine inciderunt,
19. tr ad communionem (communione A 0 V F/E
communiosae ut uid K) cum oblatione S P X Y Zwro
C K A
(oblationibus A) S C Q tr suscipiatur _ „ _
ad communionem 0 20. suscipiatur
C K 9 discutiantur 0 21. eorum :
eius P* 22. et : 0711 F hanc
humanitatem : hanc humilitatem 0 hunc
umanitates A 23. qui : quis S (- Y)
v ; 0771 0 24. perseuerantius 0 V P
Sp: perseuerantiam (-tia K ut uid) S v
C perseueranter Q ( - O 2) perseuerantem O
perseuerantes 2 abusi sunt : om 2
hoc : om Y <1>* 25. crimen u proli-
xiore tempore : ad (om iu) agcndam paeni-
tentiam prolixiore (prolixior et u) temporc
succumbant (e Dion I) v id est :
ipsi per urg-ed; 0771 CQ 26. xx : uice-
simo (uicins. C uicens. K X uiciss. Y) S C
paenitentia . . . annorum (/ 28) P Sp
w1 : 07/1 per ho/noeoteleu/on B V S v C Q
paenitentia sola suscipiantur scrifisi :
paenitentia sola suscipiant P paenitentia
sola suscipiant E paenitentiam solam
suscipiant Sp-ed sola usque ad
annis paenitentia(/3o): 0771 fier ho77ioeotel
urg-ed 27. quodquod : quod E
exacta : et acta F 28. aetatem ATlYw*
et : ex 0* (cfl 35 inf: corr m p)\x\. S C Q
29. in : 07H Q crimine : crimen V Q 11
inciderint (incederint C K incenderint A
incidirent X indicerint Y* **) S v C Q
19. ollatione P conmunionem Z 21. 0 T V C K
que 0 temporet 0 22. penitentiae 0 S Y S X Y Z
humanitate u 23. quod : quo n* 25.
tem C* 26. uiginti V E 28. etate 0 Y aeta
Z 29. inceder. V C K incidir. X incender. A
CANONES
97
V (Dionysii I)
can xv durantcs tum dcmum oblationis
io sacramcnta percipiant : discutiatur
autem et uita eorum qualis cxtiterit
tcmporc pacnitcntiae, et ita hanc
misericordiam conscquantur. quod
si perseuerantius abusi sunt crimine,
15 ad agendam paenitentiam tempore
prolixiore subcumbant. quodquod
autcm pcracta XX annorum aetate
et uxores habentes in hoc peccato
iEMB
^M
9. oblationum AL II. quales extiterint B
12. tr ita et AL hanc : om AL = Dion
II) 13. quod : quo M* 15. ad
agendam . . . subcumbant : habet v, uide
Isid-uulg p 96 16. prolixioris AL
17. pcn.cx.7x. in ras B aetatem B*
12. poenitentiae M
quotquot M
II
16. succumbant M
xx M B : uiginti Al
VI (Dionysii II)
dcmum oblationis sacramcnta con- can xxxv
tingant : discutiatur autcm ct uita
10 corum qualis temporc pacnitudinis
cxtitcrit, ct ita miscricordiam con-
sequantur. quod si inexplebilitcr
his hcscrc criminibus, ad agcndam
paenitcntiam prolixius tempus in-
issumant. quodquod autem peracta
uiginti annorum aetatc et uxores
habentes hoc peccato prolapsi sunt,
8. oblatione a S* oblationum S2
7*
contin- \aj hns
gat ? y* 9. discutiantur /3* y S* ( « * 7 5 C* *
11. misericordia A/3*y\* 12. si: om l*
13. hesere: inhesere / herere 8* erere
y augendam Cr-w* 14. proli-
xius : om Cr-w* 16. aetatemaS* Cr-w*
et: om Aj 17. prolapsi : quo lapsi a
10. quales 7 tempr k
1 1. exteterit A existerit/ m
7 14. insummant m
poenitudinis / A /
13. agenda
15. quotquot /
98
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
can xxxv 30 quinque annis paenitentia acta ad
communionem orationum tantum
fyWi83aA suscipiantur ; raltero uero quin-
quennio perdurantes1 plenam com-
%fol 183 b a munionem cum oratione rre1cipiant.
35 quod si aliqui et uxores habentes et
excedentes quinquagesimum aetatis
suae annum in hoc prolapsi sunt, ad
exitum uitae tantum communionem
mereantur.
f ARW
30. et quinque R penetentiae A*
a communiones R 31. orationis 22
32. susoipiantur A W : admittantur 22
( = Isid-uulg ■; fortasse recte) ; om f R
altero uero f1 22 R (et fortasse A, in
quo inter suscipiantur et plenam deficit
una tantum linea ; e reliquiis litterarum
longiorum uidetur habuisse quinquennio
perdurantes, ante quae spatium non
ampiius 10 uel 12 litterarum superest) :
altero (om uero f*) in qua (quo ut uid W*)
communione orationis altero (cf Isid-uulg)
W 33. durantes R ad plenam
communionem . . . recipiantur 22 34.
cum oratione R : cumorationem f A cum
oblatione W 2a 35. aliquis A et
i°: om f* 36. excedentes: +si R
f AR 30. penetentiae A* paenetentia A1 31. ora-
cionum R 35. oxores R 36. quinquagen-
simum f quinquagisimum R 38. commu-
nionemereantur W
IV (Isidori uulgata)
30 xxv annis paenitentia acta ad com- can xvi
munionem orationum admittan-
tur ; inqua communione orationum
altero quinquennio perdurantes ple-
nam communionem cum oblatione
35 recipiant. quod si aliqui et uxores
habentes et excedentes quinqua-
gesimum aetatis suae annum in hoc
prolapsi sunt, ad exitum uitae tan-
tum communionem mereantur.
30. XXV (uiginti quinque Vuiginti et quin- 0VF/E
que E) annis 6 V F Sp : XXV (xxmovto 2) S P X Y Z « a»
anno Q, uicensimo (uicis. S uices. X uiciss. o n 2 T * ¥
Y) quinto annorum S v XXV (tantum) K
uicensimo quinto C A paenitentiam ac-
tam F E urg-ed8v C paenitentiam acta u
paenitentiam actum w ad : a X ; om
QSPZw* 31. orationum : retionum K
(uel K2 ?) admittantur . . . orationum :
om (perhomoeot ?) 6 V Y * admittantur :
om S 32. communione orationum :
communionem S ( - Y) u v* communione
v2 iv 33. alterum quinquennium C
plenam communionem (-one K) Sp S v
C : plenam communiones et 6 plena com-
munione V F ad plenam communionem
Q 34. cum oblationem X cum oratione
E 35. recipiant V F acm-et mat-ed:
percipiant Sp-ed recipiantur 0 E suscipi-
antur S v C Q (suscipiant A Y)
35. Incipit nouus canon (xvn) in cod V
aliquis w* et : om E ex uxores
habentibus 6 36. et excedentes : om
per homoeoteleuton v et : om V F E
qui quinquagesimum P quadragesimum w*
quinquagesimo C K (non autem A) 37.
suae : om C hoc : + crimine (e Dion
I)v 38. prolapsi : lapsi F uitae :
+ suae (e Dion I) v tantum : om P
39. communione mereantur VPS«KAJ
30. xxv : uiginti quinque V penitcnt. 0 Y 0 T V C K
pocnitent. Z commonionem K conmunio- S X Y Z
nem X Z 32. conmunion. X Z commonion. Y
33. quinquinn. K 34. conmunionem X
oblt F olation P 35. recipantur 0 quo n*
36. excidentcs F/S Y A quinquagensimum
0 T Y quinquaginsim. C K 37. aetatisue 0
etatisuae u 39. conmunion. X Z
CANONES
99
V (Dionysii I)
can xv prolapsi sunt, XXV annis pacni-
20 tentiam agentes ad communionem
orationumsuscipiantur; in qua com-
munione altero quinqucnnio perdu-
rantes plenam communionem cum
oblatione percipiant. quod si qui
25 ct uxores habentes et excedentes
quinquagesimum aetatis annum in
isto crimine reciderunt, ad exitum
uitae suaecommunionemmereantur.
^EMB
%JE
JEM
21. in qua: fiost haec uerba deficit JE
communione : communio B* 23.
cum * * * B 24. ^vcipiant in ras M
(suscipiant ut uid M*) 25. excedentes :
transcendentes ( = Dion II) B 27.
reciderunt : redierunt B*
19. XXV M B: uiginti quinque JE (c/ l 17)
poenitentiam M
VI (Dionysii II)
uiginti quinque annis pacnitudinem can xxxv
gerentes in communionem suscipi-
20 anturorationum;in quaquinquennio *^fol 54« a
rperdurantes tunc dcmum oblationis
sacramenta percipiant. quod si qui
ct uxoreshabentes^ettranscendcntcs §/0/54*^
quinquagresimum annum1 aetatis ita
25 deliquerint, ad exitum uitae com-
munionis gratiam consequantur.
18. annos Cr-w penitudiney
in communione A y in commune /
19. Aaj lm s
2Q a0y5t>ck
oratione a
cipient Cr-w
H(-8C«2X2)
(=Dion I) 8
liquerint j* k.
ras
m quam A 22. per-
si : +et/ qui : quis
24. tr aetatis annum
25. deliquet a dere-
26. conscquantur k in
Cr-w
O 2
IOO
CONCILIVM ANCYRITANVM
1 1 1 (Isidori antiqua)
XXXVI [xvn] Item in hoc titulo
gracca uerba hacc sunt toyc aAo-
r€YCAM6N0YC KAI AenpOyC ONTAC HTOI
AenpwcANTAC, quod nos latinae hoc
5 modo possumus intellegere :
Hos qui sicut muta uixerunt
animalia, ct se et alios huiusmodi
peccati scabiae contaminauerunt,
statutum est inter cos orare debere
io qui tempcstate iactantur (qui nobis
furiosisiuecnerguminiintelleguntur).
XXXVII [xvin]
Si quis cpiscoporum ordinati non
f ARW xxxvi : xxxvn R xxxv f XVII A\V 2.
tr uerba greca f toyc aaootycam€noyc
KAI AETipOyCANTAC HTOI AirpOGOCANTAe A TOYC
AYOTiCIACNOYC KAT ACTipy TANC TOI ACTipACANTAC
R TOYC AAOTeYCANCNOYC KAI A€ITTp0C ONTAC HOI
AenpCOCANTAE f TOYC AAOTeYCAMCNOYC KAI A€|-
npocoNTAC hoi AenpcocANTAe W 4. quod :
quos R latinae : praem in f
hoc modo : 01H A 7. se et : sit R
10. nobis : praem a (c/ Isid-uu/g) A
nobis . . . energumini : noui furiosi siue
inargumine R (c/ F Isid-uu/g) 11.
siue : seu A intellegunt R
xxxvii : xxxviii R xxxvi f xviii A W 1.
quis f W, c/p 96 / 24 : qui A R eps A
f AR xxxvi [XVII] 2. greca f graega R
7. alius R 8. scauiac f
1 1. inergumini f inargumine R
6. mata A
9. statum R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[CXLVHII] Vt hii qui sicut muta ani-
• malia uixcrunt intcr inerguminos
orent. CONCIL : ANQVIRITANO TIT :
XVII
C trce CXLvmi 2. incrgumenos Ircc
IV (Isidori uulgata)
XVII
Hos eosdem, sanc non solum
lcprosos crimine huiuscemodi fac-
tos sed et alios isto suo morbo
replentes, placuit inter eos orare qui
5 tempestate iactantur (qui a nobis
inergumini intelleguntur).
XVIII
Si quis episcopi suscepti non sunt
xvil Sp : xvi S v (xvin V) : canonem praece- 0 V F/ E
denti adiungunt 9 F C Q Tit pracm De | ^Y Z " w
his qui sicut muta animalia (tr animalia on 2T*¥
muta Sp-ed) uixcrunt (c/ Isid-ant) Sp
I. Hos : Hoc C Q, eodcm F 2 sane :
om X* solum : solo V solum idem
Sp solus K 2. leprosos : copiosos V
orimine : om F 3. et : om F S v C Q
isto: istos C ; om 9 4. replentes :
repletos (-tus C) C inter eos orare :
ut intcr eos orent (e Dion I) v inter . . .
iactantur : in cos oratione sub ea tempe-
state iactatur A 5. tempestati C K
iactantur : tactantur G iactabantur Z
lactantur u ; + id est qui ab spiritu uexantur
inmundo (e Dion I) v qui a : quia Q ?
a nobis inergumini : noui furiosi siue in-
ergumini (in argumine F : c/RIsid-ant)!?
6. intelleguntur : appcllantur S v C Q
xviil Sp C (C K) Q : xiiii e xvii F S v § G
XIII A (xvilll V) : canoncm laudat cod G
fol IO a SUb titulo CAN ANQVERITAN CAP
• * * Tit praem De episcopis qui ordinati
non suscipiuntur Sp
I. Si quis usque ad denominati et : om
K* (scd suppl m p) quis E S ( - P X)
v K A (c/ Isid-ant) : qui V F Sp-ed P X
C Q ; om e G eps S* non : om F*
Notulas orthographicas in p 101 col a inucnics
CANONES
101
V (Dionysii I)
XVI De his qui in pccudcs ucl in
masculos aut olim putrcfacti sunt
aut actenus hoc uitio corrumpuntur.
Eos qui inrationabiliter conucrsati
sunt, ct lcpra criminis infecti alios
huiuscemodi morbo contaminaue-
runt, placuit ut intcr cos orent qui
5 pcreclitantur (id est qui ab spiritu
uexantur inmundo).
XVII Dc his qui ad episcopatum
promoti sunt nec recepti.
Ouicumque episcopi suscepti non
M B XVI Tit Item de his qui in pecoribus et in
masculis aut olim contaminati sunt aut
actenus hoc uitio corrumpuntur (uide p 41)
B putrefacte M 2. et . . . infecti :
aut hactenus conuersantur et (conuersan-
tur et in ras) ****** B 4. placuit :
+ sanctae (sancti B*) synodo B ut
inter eos orent : habet v, uide Isid-uulg
5. id est qui . . . inmundo : habet v, uide
Isid-uulg
XVII Tit codicis M idem est atque in indice
p 41 sufira, cui consentit B promiti M*
Hwic canoncm ucl omittit ucl praecc-
dcnti coniungit (uidc p 93) Epitome
EJispana
IV (Isidori uulgata)
© T V C K XVII 2. leprosus F K P X2 O* n T * lebrosus C S Z
SXYZ u criminae V hniusquemodi Y huinsmodi
AF* factusCKSPYZw 3. alius F*
4. replentis X* 5. tempestati C tempistati
K tactantur 0 6. enercumeni 0 inargu-
mine C* K F (cfcod R Isid-ani) inerguminia P
inergumine C2 A E energumini IIT*^ incn-
ergumii V
VI (Dionysii II)
XXXVI [XVI] Dehisquiin pecudes uel
in masculos aut olim polluti sunt
aut actcnus hoc uitio tabcscunt.
Eos qui inrationabilitcr uixcrunt,
et lepra iniusti criminis alios pol-
luerunt, praecepit sancta synodus
inter eos orare qui spiritu pericli-
5 tantur inmundo.
XXXVII [XVII] De his qui ad episco-
patum promoti sunt nec recepti.
Si qui episcopi ordinati sunt ncc
Cr cap xcviiii
XXXVI /: XVI codd cett (xvil s* <5) Tit \ajims
om Cr in i° : om k* pecudes : pecu- a0y8£ kK
das a*, cfp 41 supra in 20 : om a 5 „T~V
masculis/3 aut 2° : om l I. Eos
+ autem 8 uixerint y* 2. iniusti :
inusti Cr 3. praecepit : praecipit A;
+ uta synodus : +utS*
xxxvii f: xvii coddcett (xviii s* 5) Tit
om Cr 1. qui : quis/, cf Isid-ant-ct-uulg qx cap xxxvii
xxxvi [xvi] pccudas a* puhuti A polliti 5* A/
tabiscunt A* I, rationabiliter A* 2. lepbra
A lebra ut ttid /3* alius A 3. praecipit A
sinodus A
XXXVII [xvil] promuti A 1. epsi A
102
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
can xxxvn suscipiantur in sua regione in qua
fuerant denominati, et uoluerint
\foli§ib\ uim facere aliis qui sunt constituti
5 ret seditiones excitare aduersus eos,
§/0/184 a\ hos re^moueri oportet ; ut si uolunt
in praesbyterio in ecclesia ubi
prius fuerunt tamquam praesbyteri
sedere, non repellantur a digni-
iotate. quod si etiam ibi seditiones
f a R W
2. suscipiuntur A W2 in suam regionem
R 3. fuerunt f W uoluerint : +
alias parrocias occupare et (cf Dion II) A
5. seditiones: sedicionis R seditionem f W
eos hos ( = Isid-uulg) R: eum hos W hos
(tuntum) f J. ini°: et A in prae-
sbiterium R 8. praesbyteri sedere :
prebis sede R 9. repellantur : re-
pellant R 10. ibi A : ubi f W ; om R
f AR xxxvii [xviii] 1. ordinatio R 3. fuejerant R
4. fare A* 5. sedicionis R aduersum f
6. remouiri R 7. psbyterio f praesbit. K
aeclesia R 8. prebis R psbyteri f sede
R 10. seditionis A* (corr m /) sediciones R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[VIIl] Vt episcopus qui ordinatus non
suscipitur aliam ecclesiam non occu-
pct, sed in ecclesia ubi pracsbyter
fuerat tamquam pracsbyter sedeat.
5 COXCIL : ANQVIRITAXO TIT : XVIII
C trcc viii 2. aliam trtc : alienam C 3. in
ecclesia trcc : in ea ecclesia C prbr C
4- rrbr C 5- CONCILIVM ANCYRANO
TITVLVM trCC
IV (Isidori uulgata)
in sua diocesi in qua fuerant de- can xvni
nominati, et uolucrint alias ecclesias
occupare et uim facere aliis epi-
5 scopis quos ibi inuenerunt seditiones
excitando aduersus eos, hos segre-
gari oportet. quod si uolunt in
presbyterio in ecclesia ubi prius
fuerunt tamquam presbyteri re-
10 sidere, non repellantur a propria
dignitate : quod si etiam ibi sedi-
2. in i° 6 F : a V Sp S v C G Q
cesin (om in) 0 in 2°: om 2
rant P fuerunt Q fuerint V E
dio- 0 V F/E
defue-SPXYZMa;
deno-
minati : denotati Sp-ed (cum alv mat
urg ?) nominati C G 3. et : ad eadem
(eamdem Sp-ed) iudicis (-es K G) edicto
(-tum C) redire conpellantur quod si Sp C
G uoluerunt S* 4. occuparent
u facere : + in S ( - Y) v aliis :
om SvCGQ 5. quos : praem in
C quos ibi : quod sibi F quod si E
inuenerunt : inuenerint Sp C (inuenerit
A) G Q P Z v inuenerent S inuenirent X
inuenirint Y seditionem F 6. ex-
citandum A excitandos u hos : hoc A ;
+ placuit (e Dion I) v segregari :
+ et ad presbyterii (a psbiterii 2a prbrs?
Y* ad prbri **) gradum (gradu 2) hos
reuocari Q 7. uoluerint F nolunt C
noluerint G in presbyterio . . .
presbyteri residere 0 Y F Sp : in prae-
sbyterii (praesbyteriis X praesbyteri P Y)
residere (sedere Y) honore S in presbyterii
ordine in ecclesia ubiprius fuerant tamquam
presbyteri residere (c Dion I) v in prae-
sbyterii honore residere (sedere A redire
G) C G Q 8. in : om Q prius :
om F* 9. fuerunt e V : fuerant F Sp
sedere A Y 10. pellantur v repellentur G
a : ad F propriam/ 11. si : om u
CKAG
xviii. 2. diocese SP X Z/wO* diocesae T dio-eTVCK
caese "V diocesse u diocessae n diocissae Y S X Y Z
iocisae C iocese K diocesim A diocessem F
3. eclesias C aecclesias Y 4. facire C K X
eps K 5. siditiones C siditionis K 6.
aduersos K segretari 0 segregare SG?*
7. oportit K 8. presb. C praesbyt. K S X
praesbit. Y <j. prezbyteri W rcsedire
C rcscdcre K X II. dignitatc K sedi-
CANONES
103
V (Dionysii I)
can xvn sunt in sua diocesi in qua fuerant
denominati, ct uoluerint alias
accclcsias occuparc et uim facere
5 praesulibus carum seditioncs ad-
uersum eos inconditis motibus ex-
citando, hos placuit abici. sed si
uoluerint in praesbiterii ordine in
accclcsia ubi prius fuerant tamquam
10 pracsbiteri residere, non abiciantur
a propria dignitate : quod si etiam
MB
2. fuerunt B 5. eorum M* seditionis
M 8. presbiterii M ordinem B
9. prius fuerant scripsi cum Dion II (c/
hid-uulg) : fuerant prius M prius fuerunt
B 10. presbiteri M 11. pro-
pria B, cf Isid-uulg et Dion II : priore M
IV Isidori epitome Hispana
XIIII Episcopus si acceptus non fuerit
ubi ordinatus fuerit, presbyter sit
in ecclesia sua.
U Z h Xini 2. fuerit : fuerat h prb U prbr Z
sit : om Z 3. eccesia U sua : om h
VI (Dionysii II)
recepti ab illa parrocia in qua can xxxvn
fucrant dcnominati, uoluerintque
alias occupare parrocias et uim
5 praesulibus carum inferre scditiones
aduersus eos excitando, hos abici
placuit. quod si uoluerint in prae-
sbyterii ordine ubi prius fuerant ut
praesbyteri residere, non abiciantur
to propria dignitate : si autem sediti-
3. fuerunt Cr y* que alias k in ras (occu- A aj Ims
pare k*) 7. si : om k* 8. ordine : "# 7 5 C* *
ordine in ras s (sed corr m p) ; + in eccle-
siam a S* in ecclesia / b\ c/Dion I ut:
om 8* 9. presbiterii m /3* residere :
presedere ? k* 10. propria : praem a
(c/Dion I)y
seditiones : om k*
2. parrochia / 4. occopare A par- A/
rochias / 5. praesolibus A seditionis
a /3 f* 6. aduersos A hos : os
7 7. prbri A pbrii / 9. pribi A pbri /
io4
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
concitaucrint cpiscopis constitutis,
abdicatos eos ab ecclesia honorc
quoque praesbyterii debere priuari.
xxxviii [xviiii]
Ouodquod uirginitatcm professi
uel professae propositum uiolant,
digamorum constitutum inplcant
gradum. uirgincs autem conucni-
5 entes cum aliquibus tamquam so-
rores arcemus.
fARW 12. ab ecclesiam A honore: hondes? R
§ G xxxvin : xxxvim R xxxvn f xvim A W
G, habet enim hunc canonem, sub titulo IN
EPISTVLAQVEM CCCXVIII EPISCOPI NICENI
SCRIPSERVNT ROME CAP XVIIII, cod G
folyia i. Quodquod : otn G 3.
digamorum A R et Ferrandus (uide ad
calcem paginae) cu?n Gr diydfioiv : biga-
morum f W G (de digamus et bigamus uide
Addetida p 16 supra) 6. arceamus G2
f AR
12. abdicatus R aeclcsia R 13.
praesbiterii A R
xxxvi 11 [xviiii] 3. digamurom R* digamurum R2
contitutum A impleant f 4. uirginis A
III Eiusdem epitome Ferrandi
[cl] Vt quicumquc uirginitatem pro-
fitentes propositum uiolant, di-
gamorum constitutum inpleant
gradum. CONCIL : ANQVIRITANO
TIT: XVIIII
q trec CL 1. uirginitatem : + suam trcc
runi C
2. degamo-
IV (Isidori uulgata)
tiones concitare probantur episcopis
ibidem constitutis, segregari eos ne-
cesse est et nihilominus prcsbyterii
15 dignitate priuari.
XVIIII
Ouodquod uirginitatem polliciti
praeuaricati sunt professione con-
tcmpta, intcr digamos (id est qui ad
secundas nuptias transicrunt) haberi
5 debebunt. uirgines autem puellas
quae tamquam sorores cum non-
nullis uiris habitare uolunt,ab corum
consortio prohibemus.
12. concitare . . . priuari (/ 15) : om ** ® ^^{"J%
probabuntur 0 episcopus E 13.
segregare Q ( - 2) G
14. et: om AQ
SPXYZmw
C KAG
On 2T*¥
( - 2) presbyteri VPZvn*Y**'
tr dignitate (dignitatem S XvG) presbyt.
SvCG
xviiii Sp C (C K) Q : xv e xviii F S v
Xim A (XX V) : canonem laudat G/o/31 b
CAN ANQVIRITANORVM CAP XVIIII 7Yt
/ra^/DehisquiuirginitatcmprofitenturSp
i.Quodquod: QuodE** uirginitate
(-ati C*) C K G 2. praeuaricate G
profeseione contempta : om 2 confes-
sione K contempta : + et ad nuptias
conuolarunt e 3. inter (in S) digamos de digamus et
(digamus SYon digamas P) Sp S O n Y2 bigamus uide
w2: inter degamus C K inter dicamos ¥ AdJenda p 16
interdicamus A G* Y* * u u>* interdicimus
2 inter diaconas v inter bigamos (-us F)
e V F idest: ««SvCGQ 4.
transierant S v ( - w) habire e habere
S G A 5. debent V F v debunt w*
habebunt utuid S* 6. quae : qui C ;
om G sororem S nonnullis :
nullis F S P Z v A G illis Q (tr uiris illis 2)
tionis K 12. episcupis K episcopiscopis P 0 T V C K
13. ibide E constituis « segregare S X Y Z
OriT neccssest 0 14. prezbyterii 0 Y
presbii C praesbyterii K S X praesbiterii Y
15. pribari VSP X YZ
xvini 1. quodqui 0 quotquot YT uirgitatem/
2. priuaricati K preuarieali 0 X Z contemla
0CK 3. ad : a S 4. transsierunt 0
habire 0 habiri C abere A 5. oirginis K X «
6. quc 0 tanquam 0 rores O 7.
ab : hab F 8. consortiu V proibemus 0
CANONES
105
V (Dionysii I)
ibi scditioncs cxcitare pracsulibus
conprobentur, pracsbiterii quoquc
honor a talibus aufcratur.
XVIII Dc his qui uirginitatem profcssi
sunt et quae sub sororis habitu cum
aliquibus commorantur.
Quodquod uirginitatem promit-
tentcs pollicitationem in irritum
ducunt, inter bigamos censcantur.
uirgincs autcm pucllas tamquam
5 sorores habitarc cum aliquibus
prohibemus.
M B 12. ibi : ab his B seditionis M exci-
tari B 14. auferatur : + fiantque
dampnatione * notabiles (cf Dion II) B
xviii Tit De his qui uirginitatem profitentes
cum aliquibus quasi sub soris habitu com-
morantur (uide p 41) B I. uirginita-
tem : autem (tantum : cfcods. Dion II) M
2. in irritum : irritum B* irritam B2
5. tr cum aliquibus habitare B
IV Isidori epitome Hispana
XV Oui uirginitatem professi sunt, si
errauerint, scptem annos penctcant.
U Z h XV Epi/omen habes canomtm XVI III et XX
1. prafessi /. 2. septe U vii Zh anii
Z h peniteat Z pen h
VI (Dionysii II)
oncs commoucnt ibidcm constitutis
episcopis,pracsbytcrii quoquc honor
talibus aufcratur rfiantque dam- %fol 54 l> \
natione notabiles.
xxxviii [xvill] De his qui uirgini-
tatem professi sunt ct dc his quac
sub1 sororis habitu cum aliquibus §/0/55 a a
commorantur.
Ouodquod uirginitatcm promit-
tentes irritam faciunt sponsionem,
inter bigamos censeantur. uirgincs
autcm quae conueniunt cum ali-
5 quibus tamquam sorores habitare
prohibcmus.
11. amobent / commouentibus ? 8* trhajlms
episcopis constitutis Cr 12. prbi .\"#75C«*
presbiteri 8* prbris itt uid Cr-w* 13.
a talibus/
XXXVIII j : XVIII codd cett (XVIIII s* h) Cr cap c
Tit om Cr uirginitate y quae :
qui / sub sororibus/* I. Quodquod:
Quod qui s ; + autem A /3 2. faciant
y* sponsione ut uid fi* sponsiones
Cr-w 3. digamos / censea.n\.\xr 8
in ras 4. quae : qui a
prbi A pbrii /
12. epsis A eps k
dampnatione /
XXXVIII [xvm] uirginita/* uirginate 7* sorores
i* sororibus/* comorantur A 1. quotquot
/ 3. biganius m 4. cuueniunt fi
13- A/
II
io6
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (isidori antiqua)
XXXVIIII [XX]
Si quis uel si qua adulterium
commiserit, septem annis oportet
perfectionem consequi secundum
pristinos gradus.
XL [xxi]
De mulieribus quae fornicantur
et partus suos necant, sed et [de] his
quae agunt ut utero conceptos ex-
cutiant, antiqua quidem definitio
f A R W XXXVIIII : XL R XXXVIII f XX A W ITEM
G IN EADEM EPISTOLAM CAP XX G (tlide
canonem praecedentem, p 104) 2.
commiserint R septem : praem in
A annis . . . consequi : aS penet (c/
Epiiomen infra) G
xl : xli R xxxvim f xxi A W 2. negant
f de f W : om A R 3. quae : qui A
agunt : -f secum (cf Jsid-uulg et Dion)
A ut A W : om per homoeoarcton f R
conceptos \ : concepto f R conceptu W
f G
f A R xxxviiii [xx] 2.septem: vnfG oportit R
DegradosuiJe 3. consiqui A 4. grados f G gradis? R*
Addcndap\b xl[xxi] 2. partosf R negant f 3-excuciantR
III Eiusdem epitome Ferrandi
[cli] Vt qui adulterium conmiserit,
septem annis paenitentiam agat.
CONCIL: ANQVIRITANO TIT : XX
[CLll] Vt muliercs fornicantes quae
paruolos suos necant aut aborsu,
C trec clii 2. paruolus C negant/ra: aborsu: exri-
disse uidetur uerbum ; sutplct excutiunt Justel
IV (Isidori uulgata)
XX
Si quis adulterium commiserit,
septem annis in paenitentiam con-
pletis perfectioni reddatur secundum
pristinos gradus.
XXI
De mulieribus quae fornicantur
et partus suos necant. sed et de
his quae agunt secum ut utero
conceptos excutiant,antiqua quidem
xx Sp C (C K) Q : xvi 9 xvini PSvxvQV F/E
A (xxi V) Tit prae?n De adulteris Sp S P- X . Y Z u w
Canonem taudani sub tit CAN ANQVIRITINS 0 n 2 T ♦ V
HR XX f fol I92 b, sub tit CAN ANQVIRI-
TANORVM CAP CXX Gfoi 54 b
I. adulterio A 2. annis . . . gradus
(/ 4) : ann peneteat (cet om) G in : om
SvCf paenitentia Y2 0 2 *2 * w1
penitent f 3. perfectioni . . . gradus :
presbyter (presbr C prbr K prbti f) uel di-
aconus (diacs C K diac f) in (et pro in C)
laicorum (lahic. K) communione (tr comm.
laicorum f) reddantur Cf redditur S v *\ f G
xxi Sp C (C K) Q : xvii 9 xx P S v xvi A
(xxil V) Tit praem De mulieribus quae
fornicatae partus suos necant Sp
1. De mulieribus eVPSp: Mulieres
(-eris X) uero S v C Q quae : qui
O* 2. suos : suo (uel sui) e* ? negant
ePS*w,5X2ai/* et2°:w;/S(-Y)
v A Y* de his : his S v C eas Q
3. qui C u secum : secundum Q (se-
cum secundum 2) ut : in F ; om C
(habct A2) uteros EQ(-Ot) 4. con-
cepto SPZv excutiant: praem se CK
XX 1. conmiserit S P X Z conmisserit 6 commis- 0 T V C K
serit V 2. vii 0 S P Z u n f G penitent. 0 Y S X Y Z
completisV 3. perfectione F/ redatur
0 reditur S 4. pristinus S F/ grados T u
XXIl.que0 2. partos 0TCSX YF/ set0
3. que 0 4. conceptus 0 F* E anqua O
CANONES
107
V (Dionysii I)
XVI III De his qui adultcras habcnt
uxorcs uel si ipsi adulteri conpro-
bantur.
Si cuius uxor adultcra fucrit uel
si ipse adulterium commiserit, sep-
tem annis conplctis in paenitentia
pcrfectioni reddatur sccundum pris-
5 tinos gradus.
XX De his quae diuerso modo partus
suos interimunt.
De mulieribus quae fornicantur
et partus suos necant uel quae
agunt secum ut utcro conceptos
excutiant, antiqua quidem definitio
M B xvilll Tit De his qui uxores habent adul-
teras uel ipsi adultcri conprobantur (tiide
p 43) B 1. Si cuiuB : Sicutus tit tiid
M* 3. in poenitentiam B* 4.
perfeotioni B2 cum Jsid: perfectionis
M B* (sub quo fortasse latet perfectio eis)
reddantur B 5. grados B
xx Tit De his qui partus suos ex fornicatione
diuersis modis interimunt (uide p 43) B 3.
ut: om M (cfcodd fKIsid-ant, C hid-utilg)
IV Isidori epitome Hispana
XVI Qui aborsum sibi dederit, Xannos
peneteat.
UZA xvi 1. abosum U* dederit U : dcderint Z
fecerit h anii pen Z h
VI (Dionysii II)
.w.wnil [XVIIII] De his qui adulteras
habent uxores uel si ipsi adulteri
conprobcntur.
Si cuius uxor adultcrata fuerit
ucl si ipsc adultcrium commiserit,
septem annorum paenitentia oportet
eum perfectionem consequi sccun-
5 dum pristinos gradus.
XL [xx] De his qui partus suos ex
fornicatione diuersis modis interi-
munt.
De mulieribus quae fornicantur
ct partus suos necant uel quae agunt
secum ut utero conceptos cxcutiant,
antiqua quidem definitio usque ad
XXXVIIII j : XVIIII coddcett (XX s* 8) De A «/ / m s
his : om A si ipsi : ipsi ;* 8* ifisi a & f 5 £ K K
„ * J . VL Cr-w
y tn ras; om Cr conprobentur ay
l m 8: conprobantur A J2 s H ( - /3 8) Cr r "^ °U
conprobt /3 1. Si: omj*l cuius:
q y adultera/!y 2. ipsi A* 3.
annorum : firaem post a2J* m paeni-
tentia aj"1 1 /32 82 Cr : paenitentiam \j* m
paenitenti ^H 4. eum : et eum/
** Cr-w perfectione /3 y k X
XLj: XX codd cett (XXI s* h) qui: quae Cr cap ciii
Cr-ed ex fornicationem A diuersis :
praem de 8* mo^/is /3 in ras 1 .
quae : qui /3 2. partes X negant
m* Cr-ed 3. se secum y* utero :
ex utero / uteros 8* 4. antiquam A* X
quidem : quidam 0 k X ad : om k*
xxxviiii [xviiii] hab /3 1. cuiuxuxor/* 2. A /
cumiserit /3 3. septem : vii 5 poenitentia /
4. saecundum / 5. grados a Cr-w*
XL [xx] jiartos a/3* suus A* 2.
paitos a &* 7 3. conceptus A* 7*
P 2
]o8
CONCILIl TM ANCYRITA N l M
III (Isidori antiqua)
%fol 184 a a s usque ad exitum uitae reas ab
ecclesia remouit : humanius autem1
S>/i84^a nunc definiuimus, ut eis deccm an-
norum tempus pacnitentiae tribua-
tur secundum gradus statutos.
XLI [xxii]
Qui uoluntariac homicidium fece-
rint, summittant se quidem iugiter :
circa exitum autcm uitae perfecticne
digni habeantur.
f A R W 5. eas : has R 6. remouit R { Gr (K<i>-
kotrtv, cf Isid-uulg) \ remouet f W 7.
definiuimus (Gr wpia-afx(v) : definimus f
(=Isid-uulg) 9. secundum gradus
statutos A : secundus status f secundum
statuta R (uterque, ut conicio, secun[dum
grajdus statutus emendare conatus) se-
cundum profixos gradus (cf Dion) W
xli : xlii R xl f xxii A W 2. sum-
mittunt A 3. perfectionem dignae R
f A R 6. aeclesia R 7. rlecim R 9. statutus A
XI. 1 [xxn] 1. uoluntarie f 2. submittant f R
4. habiantur A
III Eiusdem epitome Ferrandi
dccem annis paenitentiam agant.
CONCIL: ANQVIRITANO TIT : XXI
[CLIll] Vt qui uoluntariae homicidium
feccrint, in nouissimo uitae reconci-
lientur. CONCIL : ANQVIRITANO
TIT: XXII
IV (Isidori uulgata)
5 definitio usque ad exitum uitae eas
ab ecclcsia remouit : humanius au-
tem nunc definimus, ut cis decem
annorum tempus paenitentiae tribu-
atur.
XXII
Qui uoluntariae homicidium fece-
rint, ad paenitentiam quidem iugitcr
se summittant : circa exitum autem
uitae communioni digni habeantur.
C tra CLIII 2. fecerit . . . rcconcilictur trtt
TITVLVM trec
5. definitionis C* 6. ab : om F ab @ V F/E
ecclesias 6 ab ecclesiam E ab ecclesiae ** SPXYZkid
C K A
remouit V Sp S v : remouet T remoui ©QonST*^
(remouent 2 remoueri iussit O Y2 SP) remo-
ueri (-iri C) C humani Y* 7.
definiemus C finimus K* definiuimus A
ut: om Q(-2) eis: his S(hiisY) vCQ
8. annis S v paenitentia O Y
XXII Sp C ( C K) Q : xvm 9 xxi FSv xvn
A (xxili V) : canoncm laudat G fol 53 a, § G
sub tit CAN ANQVIRITANORVM CAP XXII
Tit firacm De his qui uolentes homicidium
fecerunt Sp
I. fecerit O F K* G -u>* fecerunt E* Sp-ed
(u ?) 2. ad : et ad C K ; om 2 ad
paenitentia K quidem iugiter se 9 E :
quidcm iugitcr sese VSp-ed quidem iugiter
(om se) F quidem (om quidem *■*) se iugi-
ter SvQ se (si C*A) quidem iugiter C
3. conmittant Sp mittant S admittant C
tr autem exitum 0 4. communioni
0 C S : communi V communione (com-
munionem autem 2) F Sp Q perfectionem
id est ( + uite iv) communioni christi gratia
(e Dion I) v digna E habeantur :
habeatur G ; + et decennium poeniteant
Sp-ed (cum aem a/v?)
6. aecclcsia V 0 T V C K
7. decim CKYSXVZ
5. definito S uite 0
remobit u humanus K
8. penitentiae 0S Y
XXII 1. uolumtarie 0 uolumtariae K humicidium
0K 2. ]>enitentiam 0 poenitentiam Y 3.
submittant 0T cxercitum V* 4. uite 0
conmunioni P X Z
CANONES
109
V (Dionysii I)
5 usque ad exitum uitae eas ab acc-
clcsia rcmouct : humanius autcm
nunc definimus, ut cis dcccm an-
norum tempus sccundum praefixos
gradus paenitcntiae tribuatur.
xxi De homicidis.
Qui uoluntariachomicidium fccc-
rint, ad paenitcntiam quidem iugiter
se summittant : circa cxitum ucro
uitae pcrfectionem (id cst com-
5 munionis Christi gratiam) conse-
quantur.
M B
7. nun B* 8. praefixus M 9. tri-
buantur M
xxi Tit De homicidiis (cj f> 43) B 1.
fecerunt B* 4. perfeotionem . . .
gratiam M (et codd a 8 Dion 1 1 : cf cann Nic
xiii / 12 xviii //317 [tom 1 f>p 267 271]) :
perfectionem id cst communioni christi
gratia v (uide Isid-uulg p 108) perfectionem
id est communioncm christi gratiae B
IV Isidori epitome Hispana
xvii Qui homicidium uoluntarie fe-
ccrit, in cxitum communicet :
U Z h xvii Z: praecedenti coniungit U (prorsus desunt
numeri in h) : epilomen habes canonum XXI 1
XXIII 1. humicidium U uoluntariae Z
2. in cxitu Z cummunicit U comunicet Z
VI (Dionysii II)
5 cxitum uitac eas abecclesia remouet:
humanius autem nunc dcfinimus, ut
cis dccem annorum rtempus secun- U/0/55 a A
dum praefixos gradus paenitcntiae
largiamur.
XLI [xxi]1 De homicidiis. hfol^ b a
Qui uoluntariae homicidium fe-
ccrint, pacnitcntiae quidem iugitcr
se summittant : perfcctionem uero
circa uitae exitum conscquantur.
5. remouit A (cf Isid-ant et -uulg)
definimur y 9. largiamus 8
6. A aj l m s
aPybtKK
xli /: xxi coddcett (xxn s* 8) De homi- „r"W A
... _ , ^ . r Cr cap cun
cidis a s Cr-ed 1. Qui : om a fecent
Aj'8*C 3. se : om a* 8* summittunt
A perfectionem . . . exitum : circa
exitum uero uitae perfectionem id est
communionem christi gratiam (cf Dion I,
et uide notam scquentem) m uero :
4- communionis / id est communionis christi
gratiam (gratia a 8*) a 8 (= Dion I) 4.
circa: om k* uita X* exitus
Cr-ed
5. aecclesia * 6. humanus? k 7. x 5 k \ ,
saecundum / 8. profixos k* (cf \V Isid-ant)
grados a Cr-w* poenitentiae /
XLI [xxi] humicidiis A 1. uoluntarie A hu-
mici(him A* humicidium A2 2. poenitenUae
3. submitjmittant
IIO
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XLII [XXIII]
Eos uero qui casu non uoluntate
homicidium fecerint, prior quidem
definitio post septimum annum
perfectioni participari iubet secun-
5 dum gradus constitutos, secunda
uero quinquennii tempus inplere.
f A RW XLIl: XLIII R XLI f XXIII A\V i. casu:
+ uel A 3. definicio fiost R in ras 4.
perfectioni : perfecti f participare A
6. quinquennium tempus A
f A R XI. II [XXUi] 3. definicio R 4. parlicipare A
iobit R 5. constituts R 6. implcre
F
III Eiusdem epitome Ferrandi
[CLIIIl] Vtqui casu homicidiumfccerit,
quinquc annos paenitentiam agat.
CONCIL: ANQVIRITANO TIT : XXIII
C trcc CLilll 2. anfi C
IV (Isidori uulgata)
XXIII
Eos uero qui non uoluntate sed
casu homicidium fecerint, prior
quidem regula post septem annorum
paenitentiam communioni sociauit
5 secundum gradus constitutos ; haec
uero humanior definitio quinquennii
tempus adtribuit.
xxill SpC(C K)Q: XXII FS v xvm A © V F/E
(XXIIII V): canonem praccedenti adiun-^J^^ ]-? u w
gunt 6 G Tit praetn De his qui nolentes onntl'
homicidium feccrunt Sp
I. uero : autem S non : omS* 2.
fecerint F Sp: fecerunt V G fecerit 6 per-
petrauerint CKo^ perpetrauerunt SvAQ
( - O Nk) priori e Y 3. regulam K
annorum . . . sociauit : annos communi-
cent G 4. paenitentia E K com-
munioni 6 S Pait/C O SY^Sp-ed: com-
munio V communione F E Y communionis
X Z v n Y* ** sociauit : sociabat
(sociat 2) Q sociabuntur (-bintur S*) S v C
5. gradus : gradum C; om K consti-
tuti G 6. uero . . . quinquennii : om
u uerum G humanius S huma-
nior in ras X (sed corr m />) humanios Y*
quinquennii tempus adtribuit: quinque
annis penitere permittat G 7. temporis
0 C E alv- mat- csc- tol 1 -gcr-ed tempori-
bus ac7>i-ed adtribuit e V F v ( =
Dion I) : tribuit Sp-ed S (- P*) Qtribuat
E C A P* finiatur K ^ G
xxiii 1. nolumptate 0 uolumtate K 2. cassu Y 0 T V C K
humicidium K 3. regola C septem : S X Y Z
vii-eSPGw 4. peDitentiam 0 Y con-
munion. X Z comminion. T* 5. grados Z)<?grados uide
0 V F Z constitos C constitutus K S / Addenda /> 16
hec 0 6. humanios Y* difinitio K X* Y
diffinitio S quinquenni V Y quinquinnii K
CANONES
iii
V (Dionysii I)
VI (Dionysii II)
XXII De his qui praeter uoluntatcm
xlii [xxn] De his qui non sponte
homicidium commiserunt.
homicidium commiscrint.
Eos qui non uoluntate scd casu
De homicidiis non sponte com-
homicidium fccerint, prior quidcm
missis, prior quidem definitio post
regula post septem annorum pacni-
septenncm pacnitcntiam perfecti-
tcntiam communioni sociauit se-
oncm conscqui praccipit, secunda
5 cundum gradus constitutos ; haec
5 uero quinquennii tempus explere.
uero humanior dcfinitio quinquennii
tempus adtribuit.
M B XXII 77/ De his qui non sponte homicidia
xlii/.- xxil coddcett (xxm s*8) non: om
perpetrarunt (uide p 43) B
(* commiserint (A ?) a j l (m ?) : com-
miserunt s H ( - 8) Cr ( = Dion I) fecerint h
1. De homicidiis . . . commissis : de his
qui non sponte homicidium commisissent
(cftif) 8 3. septennem paenitentiam :
septennium paenitentiam A septem anno-
rum poenitentiae / septem annorum paeni-
tentiam m 4. praecipit H.J* l Cr-ed
(cum Gr Kthtvti) : praecepit a j"1 sTS. Cr-w
5. explere : expleto A implere 7* explete
K*
IV Isidori epitome Hispana
[qui non uoluntarie, quinque annos
peneteat]
U: h 3. qui non . . . peneteat : om U* {supplet
XLII [xxn] exponte yK* exsponte s k\2 3.
mantis satis antiqna) Z uoluntariae IP
septemnemy poenitent. / 4. precipit /
v anii pefi h
saccunda /
A aj l m s
a 0y 5 (k K
Cr-w
Cr cap ciiii
A/
112
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (l8idori antiqua)
XLIII [XXIIIl]
Qui ariolantur moreque genti-
lium sequentes et in domos suas
aliquos introducunt, uel lustrandi
causa uel ad explorandam artem
5 malcficiam, regulae quinqucnnii
subcumbant sccundum gradum de-
finitionem.
IV (Isidori uulgata)
fARW XLIII : XLIIII R XLII f XXIIII A W I.
moreque R : more A moremque f W
2. et: om A suos ut itidW* 3.
introducent R 4. causam R ad :
om W 5. maleficiam R : maleficam
A W maleficia f ; uocem alibi quoad sciam
inauditam restituere ad fidem codicum Jiic
et in Isid-uulg ausus sum regulae . . .
definitionem : quinquennii temporis gra-
dum regulae definioni succumbant A 6.
subcumbcnt f gradum R (A), cf
Neue- V/agener Formenlehre i 547 548 :
graduum f W definitione f
f A R xliii [xxnil] 2. sequentis A domus R 5.
regolae R 6. succumbant A graduum
f \V difmitionem R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[clv] Vt qui hariolantur uel in domo
sua huius artis alios introducunt,
quinque annis paenitentiam agant.
CONCIL: ANQVIRITANO TIT : XXIIII
C trec CLV 1. ariolantur tree
titvlvm tree
3. ann C
XXIIII
Oui auguria auspicia siue somnia Deut xviii 10
uel diuinationcs quaslibet secundum (*/"/<?'?)
more genti[li]um obseruant, aut in
domos suas huiusmodi homines in-
5 troducunt in exquirendis aliquibus
artc maleficia aut ut domos suas
lustrent, confessi quinquennio paeni-
tcntiam agant secundum antiquas
regulas constitutas.
xxilll Sp C (C K) Q : xvilll 9 xxill F S v ® v F/K
xviiii A (xxv V) Tit praem De Wscra
qui more gentilium uiuunt Sp o n 2 T * v
I. auspicia: auspicitFauspiciaque(quae
SPX**)SvCQ siue:sibiA som-
nia : omnia S ( - Y) v C 3. more
V S ( — Y) u 7V, cf Isid-ant : morem 9 Sp
F Q mores (moris KJCY^ gentilium
(gegentilium e) e Sp (cflsid-ant etDion II):
gentium V F S v C Q (cfDion I) ob-
seruat V F in domibus suis e Q 4.
huiusmodi . . . domos suas (/ 6) : om fier
/iomoeote/1? inducuntA 5. in: ad
e aliquibus : rebus urg-cd aliqui-
bus arte maleficia V E : aliquibus arte
malefica e w" Sp-ed aliqua arte maleficia
S ( - Y) v C aliquam artem maleficiorum Y
aliqua arte maleficiis Q 6. ut : ad E ;
om C suas : om S* 7. lustrant E
inlustrent Y confessi : qui confessi
fuerint itrg-ed quinquennio paeniten-
tiam eVSp: quinquennium penitentiae
F quinquennium paenitenciam/paeniten-
tiam quinquennio S ( - Y) v Q penitentiam
si de clero sunt abiciantur si uero
saeculares quinquennio Y paenitentiam
quinquennium C 8. tr regulas (-am S)
antiquas Sv C regulas antiquitus Q
XXIIII 1. augnria X augurianspitia A* 2. diui- 8TVC K
nationis C*KXV* quaslibit K 3. obserhant S X Y Z
Y 4. domus S Y 6. domus 0 S I' X Y Z T
7. quinquinn. K penitentiam 0 V 8. sac-
cundum Y 9. regolas C constituas f
CANONES
TI3
V (Dionysii I)
xxill De his qui sortilegos expetunt.
Qui auguria uel diuinationes se-
cundum morem gentium subse-
quuntur, aut in domus suas huius-
modi homines introducunt exqui-
l rendis aliquibus arte malifica aut
ut domus suas expient, sub regula
quinquennii iaceant secundum gra-
dus paenitentiae constitutos.
M B xxill sortilegos : praem diuinos uel {uide
■p 43) B 1. auguria : auriga M*
diuinationis M 2. consequntur B 3.
huiuscemodi ( = Dion II) B
IV Isidori epitome Hispana
XVIII Qui augurias et somnia obser-
uant aut homines introducunt in
domibus suis malificos, V annos
peneteant.
U Z /r xviii Z: xvii U 1. augurias U, cfcodX}
apud Gall-epit p \ \ supra : auguria Z h 2.
intraducunt Z tr maleficos in domos suas //
3. malificus U maleficos Z anri pen Z k
II
VI (Dionysii II)
xliii [xxin] De his qui diuinationes
expetunt
Qui diuinationes expetunt et
morem gcntilium subsecuntur, aut
in domos suas huiuscemodi homines
introducunt cxquirendi aliquid arte
5 malefica aut expiandi causa, sub
regulaquinquenniiiaceantsecundum
gradus paenitentiae definitos.
XLlll/: xxill coddcett (xxilll s* 8) qui : tiajtms
om ut uid (H* deuinationum /3 I# Cr-w
et : om j3* 2. more H (3* y * X et h* ?) Cr cap xc
fortasse recte, cf Isid-ant et -uulg aut :
uel 3 3. huiusmodi A a 8 k { =Dion I)
5. maleficia s h* k {confer Isid-ant et -uulg)
expienda j* 6. iacent a 8 iaceat
C* iaceantur k 7. *gradus : om (*
XLIH [xxm] 2. subsequuntur / 6. saecun- A /
dum / 7. grados a /3* poenitentiae /
ii4
CONCILIVM ANCYRITANVM
III (Isidori antiqua)
XLIIII [XX\7]
Quidam sponsam habens sorori
eius intulit uitium, ex quo etiam
grauida facta est ; postea uxorem
%foli%\b\ duxit disponsatam, rilla uero quae
%fol 185 a a 5 uifium pertulit laqueo rse perem^it.
constitutum est conscios decimo
anno suscipi inter consistentes se-
cundum gradus definitos.
FINIT CONCILIVM ANCYRITANVM
fARW xliiii : xlv R XLIH f xxv A W 4. illam
R 5. (perem)et A praemit R 6.
conscios Wa : conscius f R W* cunscius
A 7. secundum gradus definitos :
secundus gradus difitus R ; om A
% A FlNIT f W : EXPL R ANCYRITARVM
f AM (sc AMEN) R Nihil habet A
f A R XLiiil [xxv] 2. uicium R 3. graueda R
oxorem R 4. que R 5. laquaeo R
(pereirOet A 6. conscius f R cunscius A
7. intur A secundus R 8. grados f
difitus R
III Eiusdem epitome Ferrandi
Canonis XXV [XLIIIl] apud Ferrandum
nulla inucnitur mentio
IV (Isidori uulgata)
XXV
Si quis sponsam habens sorori
eius forsitan intulerit uitium eique
inheserit tamquam suae, hac autem
decepta postea uxorem duxerit de-
5 sponsatam, illa uero quae uitium
passa est si forte necemsibi intulerit ;
omnes hii qui huius facti conscii sunt
decemannisinpaenitentiam redigan-
tur secundum canones constitutos.
EXPLICIT CONCILIVM ANCYRITANVM
XXV SpC (CK)Q: xxe XXIIII F S v 0 V F/E
XX A (xxvi V) Titpraem De eo qui s p x Y z u w
sororem sponsae suae uitiauit Sp 0 n 2 T * V
I. sponsa 0 A soror C K* 2.
uitium : uiolentiam SvCQ eique :
ei qui V Sv A 3. suae : + et sibi expe-
tendam esse coniunctionem (et sibi expet.
in coniunctione se promiserit urg-ed) Sp
hac 0 2 Sp-ed : haec V P hanc E S v C
(han K) Q 4. decepta e V P Sp-ed A :
deceptam E S v C K desepta n T* **
deserta O 2 Y2 *2 *■ postea : post eam
Z ; om S* v tr duxerit uxorem Y 5.
qui E F uitio A 6. forte : om e
nece P tr intulerit sibi C intulerint u
7. omn^j in ras (sed corr m p) V homs **
huius facti e P Sp : huiusmodi facti V
facti huius S v (facti conscii eius u)CQ
tr sunt conscii Sp 8. in paeniten-
tiam: penitentie e in paenitentia E;o»iP
9. constitutos : om E*
EXPLICIT CONCILIVM ANCYRITANVM (ANCI- de v uide App.
RITANVM E ANCHERITANVM F ANCERI- lU P J44
TANVM/) VE P: EXPL CANONES ANQVI-
RITANOS (INQVIRITA S ANQVIRITANES Y
INQVIRITANOS Z) S EXPL (FINIVNT C)
CANONES ANQVIRITANI C ; 0»l 6 Q (EX-
PLICIT SYNOD 2) Sp-ed
xxv i. habemus o 2. forsitam 0 C K intullerit e T V C K
0/ ei qnac E P 3. ineserit 0 inhaeserit C T S X Y Z
4. disponsatam C K 5. illam S* que 0
6. necim K intullerit 0 7. concii Z
8. decim CKYxen/w penitent. 0 Y
redegantur C K 9. scundum 0 saecundum Y
canonones A constitutus fc>*
CANONES
1 1
V (Dionysii I)
xxnil De his qui corruptioni uirginum
conscii esse noscuntur.
Quidam sponsam habens eius
sororem uiolauit et grauidam red-
didit ; postmodum disponsatam sibi
duxit uxorem, illa quae uiolata
5 est laqueo se peremit. qui conscii
fuerunt iussi sunt post decem an-
norum satisfactionem suscipi se-
cundum gradus paenitentiae con-
stitutos.
EXrLICIT CANONES ANCYRANI
M B xxim Tit De his qui corruptionibus uir-
ginum conscii conprobantur (uide p 43) B
5. hi qui post conscii fuerint B 6.
decem : x B 7. suscepi M
EXPL M ANCYRADI M ANQVIRITANI B
IV Isidori epitome Hispana
XVIIII Si sponsus sponsam demiserit
et sororem eius acceperit, [et ille]
et qui consenserint X annos pene-
teant.
U Z h xviiii Z: xviii U 1. sporjsam : sponsa U
dimiserit h 2. acciperit Z et ille // .-
om per homoeoarcton ? UZ 3. consenserit U
X : om an h pen Z h
VI (Dionysii II)
XLIIII [xxmi] De his qui uirginum
corruptionibus conscii sunt.
Ouidam sponsam habens sororem
eius uiolauit ret grauidam reddidit ; H/0/55 b A
postmodum disponsatam sibi duxir*
uxorem, illa uero quae corrupta est
5 laqueo se1 peremit. hii qui fuerunt §/>'56 aA
rconscii post1 decennem satisfacti-
onem iussi sunt suscipi secundum
gradus paenitentiae constitutos.
EXPLICIT CANONES CONCILII
ANQVIRANI
xliiii/: xxiiii£YMWc£tf (xxvj*8) corrup- A aj l m s
tionis 8 5. perimit ut uid A hii:°e?8£*x
hi jl s ( Cr-ed fuerant £ fuerint Cr-w 0r cap cvj
Post canones apud ;H(.\) inueniunlur epi-
scoporum notnina, uide /51 sttpra
EXPLICIT (EXPL A EXPLIC S EXPLICIVNT /3 y)
CANONES (CANNONVM A CAN s) CONCILII
(pm CONCILII S) ANQVIRANI (ANQVIRITANI
a ANCYRANI 0 y k X ANCIRANI 5 () A s H :
EXPLICIT (iantum) a ; nihil habent j l m
XLIIII [xxim] corruptionionibus k 6. constii A /
a decennen A 7. saecundum / 8_ grados
a 7 Cr-w* poenitentiae / constitos 7*
0 2
u6
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III IV (Isidori antiqua et uulgata)
INCIPIT CONCILIVM NEOCAESARIENSE
Et isti quidem canones secundi
sunt eorum qui in Ancyra, et Caesa-
reae expositi sunt : Nicenis uero
priores inueniuntur.
f R W INCIPIT CONCILIVM NEOCAESARIENSE (NEO-
ct>v\T7 CESARRIENSE 0 NEOCAESARIENSEM f
NEOCESEM R NOVECAESARIENSIS V NEC-
C K A
o n st * y
CESSARIENSIS F NEOCAESARIENSIS /; +
A DECEM ET NOVEM EPISCOPIS HABITVM
Sp-edJfRWeVPSp: Incipitsinodvm
(SYNODVM Y) NEOCAESARIENSEM (NEO-
CESARIENSIS P NEOCESSARI Y NEOCAESA-
riensev; om S) S v: Incipivntcanones
(CANON A) CAESARIENSIS C : ITEM (o??l
2) INCIPIT SYNODVS CAESARIENSIS Q.
Post titu/um ?w??tina cpiscoporum praebct
F (uidc f> 52 supra). Quare uox Caesarea
pro Neocaesarea usurpetur,plane nescio
§ nov Canones Neocaesarienses (non tamen Ancyri-
tanos) secundu??? interpretatione??i Isidori
uulgata?n, et (ut e fluri?nis locis conicere
licct) sccundu??! fa??iiliae coddV F textu?n,
praebet codex Noicariensis lxxxiv (54)/?/ 1 a
subtitu/o lxxxiiii Incipit concilium eorum
qui in Ancyra et Caesarea expositi sunt
Nichenis priores inueniuntur
Et isti usquc ad inueniuntur f R W e
V F Sp : a/teram ciusdc??i praefationis in-
tcrprctationc??i cu??i P?-isca (uide p 28)
conscntancam /tabcnt S v Isti canones se-
cundi sunt Ancyrensium (Ancyrinensium
S Anquirensium Y Ancirensium Z u An-
cirentium w) qui in Neocaesariam (Neo-
cessariam Y Neocaesaria v) sunt expositi,
et hii(hi P w) priores (-oreP) sunt Nicaenis
(-cenis Y), tituli (titulis -w) xiiii : + et sub-
scripserunt qui conuenerant in synodo
Neocaesariae (= Prisc, p 32 supra) w :
omC Q,
I. isti : his E quidem : o?n F caniis R
secundi sunt : secundum R 2. in : om
R Ancyra B V Sp nov: Ancyrae f W
Ancaere R Ancaeram F Anceram/ et :
o?n R Caesareae (Cesareae 9) 0 f R
W: Caesarca (-ia V) V F/2 nov Sp Caesare-
am/* 3. expossiti 6 Nicaenis R V Ni-
chenis nov Niceni F uero : o??i ??ov
4. inueniuntur : -f et quia calente fide sunt
expossiti a discipulis discipulorum domini
nostri Iesu Christi, et sicut Niceni ita et
hii debent ab (ad e*) omnibus custodiri e
Post pracfationcm addit iteru??i INC CON-
CILIVM NOVACAESARIENSE V
Post praefationem antc ca?iones no??iina prae-
bentepiscopo?um SpSvCQ: Conuenerunt
autem in sinodum memoratam Nouecesa-
riensis (-se E, Neoc. Sp-ed) ciuitatis (-te E)
hii (hi Sp-ed) qui infra scripti (-ta E*)
sunt — sequuntur no??iina, uide p 52 col a
supra — a quibus haec (hae Sp-ed) regulae
prolatae sunt quae infra scriptae sunt Sp ;
Conuenientibus (+ in unum C Q) sanctis
et (ac C Z) uenerabilibus episcopis in urbe
(urbem C K Y v 2) Caesarea (Caesaria S
X Cessariae Y Caesaream C Caesariam 2)
— sequuntur no??:ina, uidc p 52 col b supra
— ( + qui A) statuerunt hacc quae (qui X)
infra (in v) scripta sunt S v C Q
PRAEFA TIO
117
V (Dionysii I)
[iNCIPIT CANONES] PROLATI
IN SYNODO NEOCAESARIENSI
XIIII
Et hi canones post eos quidem
probantur essc qui apud Ancyram
et Caesaream constituti sunt: sed
Nicaenis regulis anteriores cxistunt.
M B INCIPIT CANONES collatis eis quae ceteris
conciliis praemittuntur restitui: om M ;
INCIPIVNT REGVLAE (c/ Dion II) B
PROLATAE B xilll : praem nvmero
B, c/Dion II
I. hi canones post eos . . . qui M : hae
regulae post eas . . . quae ( = Dion II) B
3. et : uel (= Dion II) B constituti :
expositae (= Dion II) B 4. existunt :
repperiuntur (= Dion II) B
VI (Dionysii II)
INCIPIT REGVLAE PROLATAE
IN SYNODO NEOCAESARIENSI
NVMERO XIIII
Et haec regulae post eas quidem
probantur esse quae apud Ancyram
uel Caesaream expositae sunt : sed
Nicenis anteriores repperiuntur.
INCIPIT : praetn IIII INCP CANONES CONCILII A aj l m s
NEOCAESARIENSIS a, canon concil neo- a ^ 1 5 * *
caesar s, incipivnt canones concilii
NEOCAESARIENSIS (-SI ( K X) H IN-
CIPIVNT a SYNHODO A NEOCAE-
SARIENSE j NEOCESARIENSI / £ y X NEO-
CESARIENSIS 6 C NVMERO : NVM A S ;
om aj m 8 xilll : xill /; om 8
1. haec A a m 8* k X : hac y hae/ / s a fi S2 £
regula m post eas : postea A 2.
Ancram a Anquiram s (8* ut uid) Anciram
0 y 3. Cesareamy //3 y 8 Cessaream m (
exposite / exposita { 4. Nichenis A
Nicaenis / anteriores : ante priores
n8
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
INCIPIVNT REGVLAE PROLATAE IN
CONCILIO NEOCAESARIAE
XLV [1]
Praesbyter si uxorem duxerit, ab
ordine illum deponi debere. quod
si fornicatus fuerit uel adulterium
commiserit, eo magis pelli gradu et
5 ad paenitentiam redigi oportet.
f R W Incipivnt: Nvnc R nevcaesariensis R
XLV : xlvi (sed tr ante Et isti, p 1 16 supra)
R XLllll f i W 2.ilhxni( = Isid-uulg;
Gr avrdv) W : illo f R (cf F Isid-uulg)
4. a gradu R 5. ad : a R*
f R XLV [1] 1. prbt R oxorcm R 2. depone
R 3. furnicatus R 5. oportit R
IV (Isidori uulgata)
III Eiusdem epitome Ferrandi
[xcvm] Vt praesbyter, si uxorem
duxerit, deponatur : si autem for
nicatus fuerit, etiam paenitentiam
agere conpellatur. CONCIL : NO-
5 BACI : TIT : I
C trec xcviii 1. prbr C 4. CONCII.IVM NOVE-
CESARIENSIS TITVLVM trtc
Presbyter si uxorem duxerit, ab
ordine illum deponi debere. quod
si fornicatus fuerit uel adulterium
commiserit, extra ecclesiam abici
et ad paenitentiam inter laicos red-
igi oportet.
I Canonem om A, laudat Gfol 25 £ sub titulo 0 V Yfnov E
CANON CESARIENSIS cap primo Titulum s p X Y Z u w
praemittunt De prb uel diaconus 6 Pre- o n 2 T * ^
sbyteris uxorem ducere non licere Sp
1. Presbyter . . . debere : Siue prbs siue
diaconus uxorem duxerint ab (ad 6*)
ordine illos debere fieri et de gradu de-
poni 0 Presbyter : + aut diconus X1
si : qui SvCGQ ab ordine : ab or-
dinem C G* X ad ordinem S P Z ab ordine
suo Q 2. illum : illo F (cff R Isid-ant) ;
om nov deponi debere : deponatur G
quod si : +uero 0 3. fornicati fuerint
. . . commisserint 0 uel : aut G
adulterum G* (corr m p) 4. admiserit
C extra ecclesiay"w ab ecclesia C G
abioi : proici nov abiciatur (adiciatur C*,
item in can ii / 2, p 120) SvCGQ 5.
et : om C G Y ad : om S v C (non
autem G) Q paenitentiam : -f uero
S v C G redigi oportet : redigi debere
nov redactus agat (sensum, omisso in l 5
ad, claudicantem insiaurare uolens) Q, «fl g
1 1. pbr tiov prbs © presb C praebr K praesbiter S^TV nov
prsbt F praesbyter X Y n pris u uxore S *- ^ S *■ *
3. depone X 3. si : sic X* 4. commiss. 0
V G conmiserit X comiserit P nov aecclesiam Y
habici 0 adic. C* g. penitentiam 0 Y nov
laico 0 lahicos K laicus S F 6. oportit C K
CANONES
119
V (Dionyaii I)
I De praesbiteris qui uxores accipe-
runt uel fornicati sunt.
Praesbiter si uxorem acciperit,
ab ordine deponatur: si uero forni-
catus fucrit aut adulterium per-
petrarit, expellatur amplius et ad
5 paenitentiam deducatur.
MBm MBv,et similiter usqne ad finem
om B* 3. perpetrauerit B
poenitentiam M
I. si
5-
IV Isidori epitome Hispana
VI EX CONCILIO NOVECESARIAE
I Presbyter si uxorem duxerit aut
adulterauerit deponatur a clero.
UZAvi U Z : omh novecesariae U : neoce-
SARIAE Z NEOCESARIENSE h
I U Z : nutneros om h 1. Prb U oxore U
duxerit Z : duxere U ; om h 2. a U h : in Z
VI (Dionysii II)
xi.v [1] De praesbyteris qui uxores
acceperunt uel fornicati sunt.
Praesbyter si uxorem acceperit,
ab ordine deponatur: si uero forni-
catus fuerit aut adulterium rper- *hfol 56 a a
petrarit, amplius pelli debet et ad
5 paenitcntiam redigi.1
xlv j^umIohannepapa(uidequaesequuntur): Kaj l tn s
I coddcett Canonem huncisub titulo Can % " ' „ %
\ Cr-w K L
XLV [XCV cod L]) laudat Iohannes U papa qt cap cvjii
in epistula ad Caesariutn Arelatensem
directa, teste cod K (Colon. ccxii) _/"<?/ 127 b,
cf operis nostri fasc i fip 18 20 : apud
codicem L (Vat. Pal. 574,/^/ iSa),quiet ipse
epistulam lohannis praebet, adbreuiaiur
canonis initium De presbeteris qui fornicati
sunt. Presbiter si fornicatus fuerit etc
I. uxores y* k \* uxore y2 2. si uero :
siue a* 3. perpetrarit KJ (a* ?) Cr-ed:
perpetraret a m a2 Cr-w perpetrauerit / s H
L (pertrauerit L* : corr m p) 4. pelli :
depelli a et: om y ad : otn m % K L
XLV [1] prbis A pbris / accipere K accerunt / A K /
1. prbr A pbr / acciperit K 4. pelle 7
debit K L 5. poenitentiam / redegi K f K
120
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
XLVI [il]
Mulier si duobus fratribus nup-
serit, abiciatur usque ad mortem,
sed propter humanitatem in ex-
tremis suis reconciliari eam oportct ;
5 quae tamen sanitate recepta si
matrimonium soluerit, ad paeni-
tentiam admittatur. quod si de-
functa fuerit uel mulier uel uir
in huiusmodi consortio constitutus,
10 difncilis erit paenitentia in uita re-
manenti.
f R W xlvi : xlvii R xlv f 11 W 1. fratres R
4. eam : ea R 5. sanitatem R 7.
admittantur R 8. uel 2° : aut R 9.
huiusmodi : eiusmodi W con-
sortio eonstitutus scripsi, cf Isid-uulg :
consortitutus R consortio (tantum) f W
10. in uita remanenti : inuitari manenti
R
f R xlvi [11] 1. fratres R 2. abitiatur R 3.
extrimis R 10. diffkiles f inuitari
manenti R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[CLVl] Vt mulier qui duobus fratribus
nupserit in extremis suis reconci-
lietur. CONCIL : NOVACI : TIT :II
C trec CLVI 1. qui : ita codd 2. suis : om trcc
3. CONCILIVM NOVECESARIENSIS TITVLVM
trec
IV (Isidori uulgata)
11
Mulier si duobus fratribus nup-
serit, abici debere usque ad diem
mortis: sed propter humanitatem
in extremis suis sacramentis con-
5 ciliari oportet, ita tamen ut, si forte
sanitatem recuperauerit, matrimonio
soluto ad paenitentiam admittatur.
quod si defuncta fuerit mulier in
huiusmodi consortio constituta, dif-
10 ficilis erit paenitentia remanenti.
quae sententia tam uiros quam
mulicres tenere debebit.
II Canonem om A Tit praem De muliere 0 V F fnov E
duobus fratribus nubere non licere Sp X.Y Zuw
I. Mulieres u 2. abici : + eam Q
deberet 9 ad diem : ad die Q fu
a diae F 3. humilitatem F 4. suis
sacramentis suis S Zu sacramento (-ta
2) Q conciliari 0V nov Sp-ed : con-
ciliare E reconciliari (= Isid-ant) S u C Q
aem-ed reconciliare F iv 5. oporte*/ Y
ita tamen ut : adtamen nov forte :
postea K ; om F 6. reparauerit nov
7. ad paenitentia Z 8. in : om « K Q
9. eiusmodi e 10. paenitentia
F nov v C Q P2 Y Sp : paenitentiam e* V
5 ( - P2 Y) paenitentiae e2 remanen-
ti: remeanti VC;w«P II. quae
sententia tam uiros quam mulieres
tenere debebit V F nov Sp : que sententia
tam uiro quam mulieri (mueri e*) deuebit
6 quae sententia quam uiros tam mulieres
tenere debebunt S ( - Y) v quae sententiae
tam uiros quam mulieres tenere debebunt
Y quae sententiae tam uiri quam mulieres
tenere debebunt C qua sententia (-tiam
112) tam uiri quam (que **) mulieres teneri
debebunt Q
C K
onnt*
11 1. nubserit K 2.' adici C*, cfcan i / 4,/ 118 0 y V nov
4. stremis K extrimis C Y 5- oportit C K C K S X Y
6. sanitate P recoperauerit K matri-
munio C 7. penitentiam 0 Y nov ad-
mitatur 0 9. dificilis 0 Y nov difnciles S u iv
10. penitent. 0 nov poententia Y II. que©X
sentia V* 1 2. deucbit 0* debeuit V
CANONES
121
V (Dionysii I)
II Dc his quac duobus fratribus
nuptae fuerint ucl qui duas sororcs
uxores accipcrint.
Mulicr si duobus fratribus nupta
fucrit, abiciatur usquc ad mortem :
ucrumtamcn crga exitum propter
miscricordiam, si promiserit quod
5 facta incolomis huius coniunctionis
uincula dissoluat, pacnitcntiam con-
sequatur. quod si defecerit mulicr
in talibus nuptiis constituta, ucl
etiam uir, paenitentia erit in uita
10 remancnti difficilis.
M B v ii quae M B : qui v fuerunt B* acce-
perunt B* 6. paenitentiam M v, cf
Gr Trjv ptTuvoiav : fructum paenitentiae ( =
Dion II) B 7. defecerit: fecerit M
9. paenitentia M in penitentiam v
IV Isidori epitome Hispana
II Mulier si duo fratres maritos ha-
bucrit, in exitum cummunicet.
U Z h II 1. duo U (de duo pro duos uide Neue-Wagencr
Formenlehre3 ii 279-283 : e scriptoribns ecclesi-
asticis laudant ps-Cyprianum de montibus Sina
et Sion 2 [Ilartel iii 105]) : duos 7, h tr ha-
buerit niaritusU abuerit Z 2. in exitum
U : in exitu Z in finem h cummunicit U
communicct Z
II
VI (Dionysii II)
XI, VI [11] De his quac duobus fratribus hfol&bx
rnupscrint ucl1 qui duas sororcs
uxores accepcrint.
Mulier si duobus fratribus nup-
scrit, abiciatur usque ad mortem :
ucrumtamen in exitum proptcr
misericordiam, si promiserit quod
5 facta incolomis huius coniunctionis
uincla dissoluat, fructum pacnitcn-
tiae consequatur. quod si defccerit
mulier aut uir in talibus nuptiis,
difficilis erit paenitentia in uita
10 permanenti.
xlvi j\ 11 codd cett quae : qui j /3 y k
duabus k nupserit / 3 qui : otn y*
ir acceperint uxores Cr-ed uxores : om
a 8* acceperunt 8* 1. duabus A
nupserint A* /3* 2. abicitur /3 3. in
exitum A j m /3 y k \*, cf Isid-epit-hisp :
in exitu a l a 8 C \2 Cr (tr propter in exitu
Cr-w*) in exitu * * * * (fortasse eius s*) s
8. aut uir : om a 9. paenitentia in
uita : paenitentiamnuita A* paenitentiam
in uita A2 /3* penitentiam et uita y 10.
permaneant /
A ajlm s
a/378 (k\
Cr-w
Cr cap cxii
XLVI [11] 5. incolumis A 6. uincula a* s Cr A /
uincola m poenitentiae / 9. poenitentia /
122
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
XLVII [ill]
De. multinubis tcmpus quidcm
quod his constitutum est mani-
fcstum cst : conucrsatio autcm ct
fidcs corum tcmpus adbrcuiat.
XLYIII [iiii]
Si quis concupita muliere etiam
concumbere cum cadem dccreuerit,
non autcm subscquatur effectus,
manifcstum est hunc fuisse per
5 diuinam gratiam liberatum.
F R W xlvii : xlviii R xlvi f iii W i. mul-
tinubis : multis nobis R quidem :
quid R 4. adbreuiat (Gr avvrffiva.)
f W: adbreuiauit R, cf Isid-uulg
xlviii: xlviiii R xlvii f iiii W 2.
concumbere : concupere R
1 1 1 Eiusdem epitome Ferrandi
Canonis III [ XLVll] apud Fcrrandum
nulla inucnitur mcntio
[CLVll] Vtquicumque concupisccntiam
non consummat, pcr diuinam iudi-
cetur gcatiam liberatus. CONCIL:
NOVACI: TIT: IIII
C tret ci.vn 4. novecesariensis trec titvi.vm trtc
IV (isidori uulgata)
III
De his qui frequentcr uxores
ducunt et [de] his quae saepius
nubunt, tempus quidem quod his
constitutum cst manifestum est :
5 conucrsatio autcm et fides eorum
tempus adbreuiabit.
IITI
Si quis concupita muliere etiam
concubitus eius desidcrium habeat,
non autem subscquatur effectus,
manifestum est hunc fuissc per
5 diuinam gratiam liberatum.
III : 1 A Tit pracm De his qui multis nup- 0 V F f nov E
tiis (nuptis E) communicauerint Sp S P X Y Z uw
I. De his . . . ducunt : om 6* hiis Y C K A
/ruxores frequentcr 2 2. de V P C: om ° n 2 Y * ^
e nov SpSvQ hiis Y quae K A
0 2*: qui e V F nov S v C n Y * 3.
nubunt: om ** quidem : om E
quod : quos n Y * quod est 0 ¥ his :
hiiseY;+qui/ 4. est i° : om S O II*
manife8tum est (et nov) V F nov : om
(perhomoeoteleuton ut uid) e ; obseruabunt
(lacunam ut puto pcr meram coniecturam
comfi/entes) S v Q, manifestum est obser-
uabunt C manifestum est (om est E) obser-
uari (E aem-ed : -are Sp-ed) Sp 5.
conuersio (conuersi O*, sed corr m p) Q
autem : om nov fide E 6. tempus :
om 2 adbreuiat F nov 2 U A
IIII Canonem om A Tit praem De con-
cupiscentia non consummata (consumpta
E)Sp
1. quis: +autem 6 concupita* Y
etiam: etiamsi Sp et C 2. concubitum
nov tv desiderius nov habet E
3. consequatur nov adfectus V effectum
P 4. manifestus E fuisse : fuisset
e u ; om nov per diuina gratia e 5.
diuinam : ruinam X diuinae C* gra-
tiam : +dei (e Dion ?) v liueratur e
iii 1. is/ 2. sepius 0 X Y nov 4. constitum 0 T V nov
X*/ 6. adhreuiauit K Y n3 T * u w ad- C K S X Y
breauit P adreauit n*
11 11 1. concnbita 0 (O* utl 2) ^3 concupla F
muliercm 0 2. concubilos C conbitusO* con-
cu])itus X * 2 disiderium K 5. liuerat. 0
CANONES
123
V (Dionysii I)
III De his qui multis nuptiis obli-
gantur.
De his qui in plurimas nuptias
incidcrunt tcmpus quidem quod
pracfinitum est constat csse mani-
festum : scd conucrsatio corum et
5 fidcs tempus adbreuiat.
I II I Dc his qui proposuerint fornicari
ct prohibcntur.
Si quis proposucrit mulicrem con-
cupisccns cum ca concumbcrc ncc
cogitatio eius ueniat ad cffcctum,
apparet a gratia libcratus.
M B v III 2. quod praefinitum est M v: quod
praefinitum B* praefinitum (= Dion II) Bs
IIII Tit De his qui fornicari proposuerint
(-unt B*) et uetantur (uide p 45) B 2.
nec . . . eius ueniat : nec . . . eius uenit
tit uid B* et . . . eius non peruenit (cf
Dion 1 1 ) B2 4. a gratia liberatus M
v, cf Gr vn6 rijs x"PlT0S '• quod gratia Dei
liberatus sit B, cf Dion 1 1
Canonnm III IIII apnd epitomcn Ilispa-
nam nnlla mcntio
VI (Dionysii II)
xlvii [111] Dc multinubis.
Dc his qui in plurimas nuptias
inciderunt tcmpus quidcm pracfini-
tum manifcstum cst: scd conucrsatio
eorum et fidcs tcmpus adbrcuiat.
XLVIII [illl] De his qui proponcntcs
fornicari uetantur.
Si quis mulierem concupisccns
proposuerit cum ca concumberc, ct
cogitatio eius non perucniat ad
cffectum, apparct quod Dci gratia
5 libcratus sit.
multinubis ajs^ajl * '
multis nubiis A* multis nuptiis ~ "* ^ K
r Cr-w
praem et s H Cr rjr cap cxiii
conuersio k
om s* (corr m p)
xlvii/ : iii codd cett
H ( - 8) Cr
A2 lm 8 2. tempus :
3. manifestatum est A
4. earum k X et :
tempus : om k*
XLVlllj: II 11 codd cett Titulum om
Cr ponentes k 2. proposuerint k* Cr cap cxiiii
concumbere : concubere y concubuere 8*
C 3. perueniat A _/ /3 y 82 X : proueniat
a peruenerit/ perueniet m peruenit s n 8* (
k Cr 4. affectum a 8* dei gratia
A j l m s 8 : gratia dei Cr a gratia dei a £
X2 a gratia (fortasse recte: cfDion I) H
(a & k X*) ad gratiam y* a dei gratiam y2
5. liberati s
xi. vii [111] 2. inccrlcrunt A Cr-w
Cr-w* adbrebiat /
xi.vill [1111] 2. concubere 7
4. fidij A /
R 2
I24
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
XLVIIII [v]
Cathecuminus ingrediens in cc-
clesiam si in ordine steterit cathc-
cuminorum et peccare fuerit uisus,
si quidem flectens genua, audiat
5 iam non peccans : quod si etiam
audicns adhuc pcccat, abiciatur.
L [VI]
Pracgnantes oportet baptizari
quando uolunt : nihil enim com-
mune est paricnti et illi qui cditur,
f K W xlviiii : L R xlviii f vW I. in: om R
4. flectens f W (Cr k\'ivu>v) : flecterit R
6. peccai «biciatur in ras W
L : Li R xlviiii f vi W 1. baptizare R
aeclesiam
3. fueri R
f R XI.VIIII [v] 1. chathicuminus K
R 2. cathicuminorum R
6. habitiatur R
L [vi] 1. pregnantes R baptizare R
aeditur f R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[CLVlll] Vt catecumini pcccantcs, nisi
se correxerint, abiciantur. CONCIL:
NOVACI : TIT : V
[ccilii] Vt pregnantes mulieres bap-
tizentur quando uolunt. CONCIL :
NOBACI: TIT: VI
C trec clviii 1. cathecumini trec 3. nove-
CESARIENSIS trec TITVI.VM tlCC
CCIIII 1. prignantes trcc 2. uolunt trcc :
uoluerint C 3. NOVECESARIENSIS trec
TITVLVM trcc VI : v trcc
VI
IV (Isidori uulgata)
Catecuminus (id est audiens) qui
ingreditur ecclcsiam et stat cum
catecuminis, si peccare fuerit uisus,
figens gcnua audiat uerbum, sed
abstineat ab illo peccato quod fccit :
quod si in eo pcrdurat, abici omnino
debere.
Dcpregnantibusquoniam oportet
bapti/.ari quando uolunt : nihil cnim
in hoc sacramento communc est
pariturae et illi quod de eius utero
V : II A Tit firaem De catecuminis 0 V Y / nov Y.
peccantibus Sp | PXY Zuw
2. ingreditur : ingrediuntur P;+in?n*on2T<|,,j,
ecclesia Z/Y 3. fuerit : om S* 4.
fingens O genua : om S ; + ut K (A* ?)
audiat uerbum: auditu eius F audiatur w
sed : + ut S v C Q ( - Y2) 5. illo : idolo
(idulo Y) S v idoli Q ( - Y2) quod fecit :
om (per homoeoarcton ?) ncv S v C Q ( - Y2)
6. in eo . . omnino: perdurata/perdurare
F (cet om) eo : illo V tr omnino
debere (om debere E*) abici Sp S v C Q
VI : III A Tit praem De pregnantibus
baptizandis Sp
1. pregnantibus : peregrinantibus K* A
F*2 ; + grauidis2 oporteat Q 2.
baptizare 0 X / 10 baptizare debere F
uolunt : om V* 3. in : om E S v C 2
hoc : quo 6 est : + matri 2 4.
pariturae et illi quod . . . editum : partu-
rientis et illius qui . . . editus urg-ed illi :
illud (illut V) S v C Q ( - 2) de : om
nov tr utero eius S v C Q utero
V 1 ct 3. catichnmen. 0 bis, cathecumin. S X V O 8 T V turv
IIT turv bis, caticumin. C bis K i°, cathecuminis CKSXY
m id est : i<l et V3 idens u 2. aeccle-
siam V 3. cathccuminus X* 4- ienua u
5. absteneat K S abstinea 0 pccato 0
7. debere : dcre 0 O
VI 1. prcgnatibus K* praegnantibus S n opor-
tit C K portet 0 2. baptizare 0 X Y/w
baptiszari K 3. conmune S conmuni X
CANONES
125
V (Dionysii I)
V De cathccuminis pcccantibus.
Cathecuminus si ingrediatur aec-
clcsiam et in ordincm eorum qui
ucrbo instruuntur adsistat, appareat
autem huiusmodi peccans, si qui-
5 dem genu flectit ct intcr audientcs
cst, ultra non pcccet : si uero ct
audiens dcliquerit, abdicetur.
VI Dc cathecumina pregnante.
Grauidam baptizari conucnit
quandocumque uolucrit, nihil cnim
in hoc pariens nascenti communi-
M B z> v i. Cathecuminus : Cathecuminis id est
audiens (cf Isid-uulg) v ingrediatur :
intrauerit B 2. in ordine ( = Dion II) B
6. est : e v
VI Tit De cathecumina grauida quod de-
beat baptizari (uide p 45) B 4.
IV Isidori epitome Hispana
III Chaticuminus si peccauerit, pene-
teat : si post penitcntia peccauerit,
non recipiatur.
IIIT Prignans baptidietur, ct postea
infans.
U Z h Iir '• Cathechuminus Z poeniteat Z pen h
2. post penitentia : pos penitentia U, cf can
viii / 131 : post poenitentiam Z h
I III 1. Prinna U* Prigna U* baptidietur ut
uid U* : baptizetur Z
VI (Dionysii II)
xlviiii [v] De cathecuminis peccan-
tibus. %fol-s6 6\
rCathccuminus si ingrcdiatur ec-
clcsiam et in ordine eorum qui
instruuntur adsistat, hic autcm dc-
pre^hensus fuerit peccans,si quidem §/^57aA
5 genu flectit, audiat ut non delinquat
ulterius : si uero ct audiens pec-
caucrit, expellatur.
L [vi] De cathecumina pregna[n]tc.
Grauidam oportet baptizari
quando uoluerit, nihil enim in hoc
quae parit nascenti communicat,
XLVim j : v codd cett peccantibus : A aj l tu s
peccatoribus Cr 1. Cathecuminis a* ^ 7 ^ "
ingreditur a* ecclesia y 2. ordinem cr cap cxv
Cr-ed qui : om 8* 3. instruuntur
j m s H ( - n) Cr : firaem uerbo a l
( = Dion I [cf tom 1 fi 258, can Nic iiii / 8,
ubi idem codices uocem episcopis e Dion I
mutuati sunt\ ; Gr tS>v Karrjxoviievojv), in
uerbo a adsistant a (5* ?) autem :
+ si /, + et Cr 5. flectet / flectat y k
(Cr-w* ?) aud/<?t Cr-w in ras ut:
et Cr-ed ; om 8*
Lj: VI codd cett 1. Mulierem grauidam 8 Cr cap cxvi
baptizare Cr-ed 3. quae : quod/* / m
xlviiii [v] 1. aecclesiam / A/
L [vi] pregnatae A* pregnantae A3 pregnatc j C,
uide Rbnsch Itala und Vulgata / 461 : testibus
Bcnoisl-Goehcr forma praegnas praegnatis in-
ucnilur apud Plaut Tcrcnt Cic Varr Fronton
Macrob \ . obportet 7 3. nascendi a
126
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
proptcr quod scorsum uoluntas
5 uniuscuiusque
dcclarctur.
LI [VII]
in illa confessione
Praesbyterum secundarum conui-
uio nuptiarum intcrcsse non deberc,
maximae cum petatur secundis
nuptiis pacnitcntia ; quis crgo cst
5 pracsbyter qui proptcr conuiuium
illis conscntiat nuptiis?
f R W li : Lll R L f vn W i. Prbos (sc Praes-
byteros) R : collatis ca?tn lv [xi] l \ p 132
pbm pro praesbyter, lvi [xii] l2p 134 prbm
pro praesbyter, lvii [xiii] / 3 p 136 prbri
pro praesbyteris, uidetur codicis R arche-
typum uocevi praesbyter praesbyterum etc
per compendium prb uel prbt uel aliquid
simile [pmissis littcris uitimis) repraesen-
tasse 3. secundis R : secunda f \\
6. consentiant R
r R Li [vil] 1. prbos R 3. conpetatur (cfP Isid-
utilg) R 4. paenitcncia R 5. prbt
K
III Eiusdem epitome Ferrandi
[LXXXVlli] Vt pracsbytcr in conuiuio
secundarum nuptiarum non intcrsit.
CONCIL: NOBACESITIT: VII
C trtc LXXXVIU 1. prbr C
C : om trcc
3. CONCII. : NOBACESl
IV (Isidori uulgata)
5 fucrit editum, quia uniuscuiusque
in illa confessione libcrtas arbitrii
declaratur.
VII
Prcsbyterum conuiuium sccun-
darum nuptiarum intcresse non
debere, maxime cum petatur se-
cundis nuptiis pacnitentia ; quis ergo
5 est prcsbyter qui propter conuiuium
illis consentiat nuptiis ?
fuerit : om V 5. editum : deductum V © V Yfnov E
F deditum A edictum E genitum acm-ed ; p k A
+ parentibus denegatur F 6. in illam o n jt * ¥
confessionem w illa : om Y* con-
fessio F libertas arbitrii 6 V nov Sp
QY: liberatus arbitrii F liberi arbitrii S
( - Y) v C K liberum arbitrium A 7.
declaratur : declaretur Y* ** : + idcirco
natus per se baptizabitur urg-cd ^ ^
VII Canoncm om A Tit praem De pres-
biteris ad secundas nuptias non orare Sp
1. Presbyter E conuiuium 0 V (sed
interesse cum accusatiuo nusquam inucni) :
in conuiuium F in conuiuioy conuiuio Sp
BvCQ conubio nov 3. petatur :
oporteat Y2 4. paenitentia e F nov :
paenitentiam V paenitentiam ( + debere
«/*) tribuere Sp S v Q paenitentia tri-
buere C 5. est : om nov qui
propter : om (per homoeoteleuton ?) S
qui : om w propter conuiuium :
conuiuio G propter coniugium F con-
uiuium illis : illas P* 6. illius X*
consentiat : consentiet ut uid *•* conitiat
F* coniciat F2/ nuptias X
5. acclitum Y nov unuscuiusque K* (corrm p) 0 Y V nov
6. liberiariarbitrii C* 7. clec/aratur in ras V ^ ^ S X Y
VII 1. prbm K pbrum nov presbm C prbiterum T
pracsbyterum SYII conbib P* X* 2.
nupstiarum 0 3. maximac V noo com-
petatni O w conpctatur P secundusy" 4.
nnptias X nnptis Y penitent. *-) C* Y nov
i. ]>rb 0 prcsb (' pbr nov prbr T prcbr K psbytcr
n pracsbytcr \' S \ N' conuibium X
CANONES
127
V (Dionysii I)
cat, propterca quod singulorum
5 propositum suum in confcssione
declaretur.
VII Ouod non oporteat in digami
nubtiis orarc pracsbiterum.
Pracsbiterum in nuptiis digami
prandcre non conuenit ; quia cum
paenitentia digamus egcat, quis erit
pracsbiter qui propter conuiuium
5 talibus nuptiis possit pracberc con-
sensum ?
M 15 v propierea (in ras) B singularum R,
sed cf Gr «'/«iotou 5. sUum : om 13
in confessionem B
VII in digami (digami, = digammi ?, M)
nubtiis orare praesbiterum (pbris v)
M v : in nuptiis bigam**orum orare prbos
(cfp 45) B ; de digamus et bigamus uidc
Addenda p 16 supra 2. conuenit
M v (cuin Dion II): dcbere ( = Isid) B
3. paenitentia M 5. conscnsu M
IV Isidori epitome Hispana
V Presbyter in sccundas nuptias in-
teresse non debct.
UZiv 1. Prb U Presbiter Z
2. ck-bit U
in secundis nuptiis //
VI (Dionysii II)
proptcrca quod uniuscuiusquc suum
S propositum in confcssione dc-
claretur.
LI [vn] Ouod non oportcat in bigamis
nuptiis orare praesbyteros.
Praesbyterum in nuptiis bigami
prandcre non conucnit ; quia cum
pacnitcntia bigamus cgeat, quis erit
praesbyter qui propter conuiuium
5 talibus nuptiis possit pracberc con-
sensum ?
4. quod : ut y* 5. praepositum j k\* A aj l m s
declaraturxX a075<>A
LI_/: Vll codd cett Tituhon om ( Quod Cr cap cxv;j
non : Quoniam ut uid k* bigamis A a
j m y (cf Prisc pp 28 30) : bigami / s H ( - y)
Cr praesbyteros ajmfiPb'1: prbs (sc
praesbyteros ?) A prb y presbiteres 8* pre-
sbyter k prbt X praesbytcrum / s a /3* ( Cr
1. tr bigami nuptiis Cr bigamis a
2. quia : qui A* (corr m p) 3. paeni-
tentiam A poenitentiae Cr-ed bigamis
a* dygamusy / (uide Addenda p 16 supra)
4 propter conuiuii a
5. confesfessione k
LI [Vli] prbs A pbrm / 1. prbm A 3. poe-
nitcntia / bygamos A (dygamu^/ /) aegeat
A 4. prbr A pbr / 5. possi k \*
A /
128
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
1 1 1 (Isidori antiqua)
LII [Vlll]
Si cuius uxorem cum esset
laicus adulteratam fuisse euidenter
constiterit, hic ad ministerium
ecclcsiasticum admitti non potest :
5 si uero in clericato eius adulterata
est, dato repudio dimittere eam
debet. si uero retinere eius con-
sortium elegit, non potest in mini-
sterio sibi commisso haberi.
fRW lii: liii R li f viii W i. uxor W*
2. /rticus in ras f 5. in clericato
eius f W (Cr \xtra rfjv xfLP0T0,'iav) '• m
clericato iam constituto eo (fortasse recte ;
cf Isid-nulg) R 7. consortio R 9.
haberi : abire R
f R Lli [vi 11] 1. oxorem R 3. constetirit R
4. aeclesiasticum R 6. demittere f 7.
rctenere R 9. abire R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[cxxxvii] Vt clericus non fiat cuius
uxor, cum adhuc essct laicus, adul-
terata est : et ut clericus uxorem
adulteram deserat. CONCIL:NOBACI:
5 TIT : VIII
IV (Isidoi'i uulgata)
C tlCC CXXXVII 4. NOVECESARIENSl t)CC
trcc
5. TITVI.VM
VIII
Si cuius uxor adulterium com-
misisse cum essct laicus fuerit
conprobatum, hic ad ministerium
ecclesiasticum admitti non potcst.
quod si in clericatu iam constituto
eo adulterauit, dato repudio dimit-
tere eam debet : si uero retinere
eius consortium uelit, non potest
suscepto ministerio perfrui.
VIII Canonem om A, habet 11 1-4 cod f&VFfttcvE
fol IQ2 b Sltb tit CAN CESARIENS ER VIII SPXYZww
C Kf
Tit praem Vxoris adulterae uirum clericum q n 2 T * ^
fieri non licere (debere E) Sp
I. Si cuius uxor . . . commisisse . . .
fuerit conprobatum 0 V F nov f Y'2 : Si
cuius uxore . . . commississet . . . fuerit con-
probatum/ Si cuius uxor . . . conmisisset
(conmiset P) . . . fuerit conprobatum S (- Y)
v Si cuius uxor . . . commisisse . . . et fuerit
conprobatum C Si cuius uxor...commissis-
set . . . et fuerit conprobatum Y Si cuius
uxorem . . . commisisse . . . fuerit conproba-
tum QSp ( - urg-ed) Si cuius uxor. . .cogno-
scitur commisisse . . . et fuerit conprobatum
urg-ed 2. cum esset: om fier homoeote-
leuton S Z v 3. hic : iste SvCQ isti f
4. admitti 0 V F nov Sp : admitti pae-
nitus (penitus Y) S v Q paenitus (penitus
K) admitti C penitus (om admitti) f
potest : debet (-it K) S v C Q f 5. in 1f r"
clericatu iam 0 V Sp : in clericatu (otn
iam) F in clericum iam S v in clero
iam C nov iam in clero O 2 ¥ iam in
clerum n Y * constitutum Y 6.
eo : o m S v C Q adulterauerit 0
urg-ed dato repudio: daturus repu-
dium (-dio C) C demittere S O n Y/
7. debent u retinere : inherere in nov
8. consortio V F nov w uelit G Sp-ed
nov : uellet V uellit F E uoluerit S v C Q
viii 1. conmisiss. 0 S (P) X commisse V O com- 0 T V nov
mississ. Y 2. cssit K lacus O V* laicos T C K S X Y
liaicus Y* 5. clcricalo V F clericatum/* 6.
adulterabit V W adterauit E demittere
S O n T/ 7. debit C K rctenere K S
CANONES
129
V (Dionysii I)
viii De his qui mulicribus adulteris
iuncti sunt.
Cuiusdam mulier adulterata laici
existcnt/s si cuidcntcr arguatur,
talis ad ministcrium clcricatus ucnire
non poterit. si ucro post ordina-
5 tioncm adulterata fuerit, dimittcrc
eam conucnit : quod si cum illa con-
uixcrit, non potcrit obtincrc mini-
sterium sibi commissum.
MB» VIII iuncti sunt : sociantur (uide p 47) B
2. existentis scripsi: existentes M v
cxistens B (fortasse e conicctura, lectione
codicum M v existentes ?nale intellecta)
IV Isidori epitome Hispana
VI Maritus adultcrae in clero non
promoueatur.
VII Clerici uxor si fornicata fucrit, et
non eam demiserit, non promouea-
tur in honorem.
UZ^ VI Z : titulum praecedcnti conittngit U 1. mari-
tus : 07)i h adulterae : adultere Z adulter*
U adulter h Mansi 2. promoueantur h
VII Z : tititlum praecedenti coniungit U 1.
oxor U uxor si : nxores Z* fornicatas Z
2. dimiserit h 3. in honore Z
II
VI (Dionysii II)
Lll [vill] De his qui mulieribus adul-
teris iuncti sunt.
Mulier cuiusdam adultcrata laici
constituti si euidcnter arguatur.talis
ad ministerium clcri uenire non
potcrit. si ucro post ordinationem
5 adulterata fuerit, dimittere eam
conucnit : rquod si cum illa con- H>/ 57 a a
uixcrit, ministerium sibi commissum
obtinere non poterit.
cap cxviii
Lll j : viii codd cett mulieribus : praem ^ aj / m s
cum ^ adulteri k iuncti : con- a /3 7 5 £ k \
iuncti a* coniucti k I. cuiusquam j|;r'w
adultcra Cr-w* 3. cleri : clericatus
( = Dion I) a a B* el 3 4. potuerit a*
5. adultera A* dimittere : dimitti A
6. cum illa y con?^/xerit in ras s
8. tr non poterit obtinere Cr potuerit
(cfl 4) a *
lii [vni] iuncii/ 2. euidentury 5. demit- A /
tcrey'2 \ 8. optinere /
"3°
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
LIII [vnil]
Praesbyter qui corporali prae-
ccdcnte peccato ad ordinem pro-
ucctus cst, si postea confessus
fuerit ante ordinationcm peccasse
5 se, non quidem offerat sacrificium
maneat autem in reliquis officiis
propter aliud studium eius : nam
cetera pcccata ccnsuerunt plurimi
etiam ordinationc priuari. quod si
10 de his non fuerit confessus nec ab
aliquo poterit manifeste conuinci,
[huic] ipsi de se potestas est per-
mittcnda.
f R W Llll : Lim R Lll f viiii W 5. so : om per
homoeoteleuton R 7. alium R g.
priuari : praem dimitti (scil glosscma e
ntargine archetypi ; cf Dion) YV 11.
potest W 12. huic ipsi ( = Isid-uulg :
Gr fV ai tw tKiivui) R : ipsi f W
f R Llil [viiii] 11. alico R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[lxxxvii] Vt praesbyterordinatus, si
de aliquo crimine confessus fucrit,
aut de his qui lapsi sunt, non sus-
cepiatur. CONCIL : NICIN : TIT: VIII.
5 CONCIL : NOBACESI TIT : VIIII
C trec i.xxxvii 1. prbr C si * de (sed de C*?) C
3. do his trtc : eis (tantum) C qui trec :
quae C suscipiantur trec 4. NICENO trec
fi. NOVECESARIENSIS tlCC TITVLVM trcc
IV (Isidori uulgata)
VIIII
Oui admiscrit corporale pecca-
tum ct hic postea presbytcr ordi-
natus est, si confessus fucrit quod
antc ordinationem suam peccauerit,
5 non quidem offerat, maneat autem
in aliis officiis propter eius studii
utilitatem : nam cetera peccata cen-
suerunt plurimi etiam ordinatione
priuari. quod si de his non fuerit
10 confessus nec ab aliquo poterit
manifeste conuinci, huic ipsi de se
potestas est pcrmittcnda.
Vllll : iiii A Tit praem De presbiteris 0 V Ffnov E
corporali (corporalia E) peccato praeoccu- ~ K A uv>
patis Sp onn*?
2. hic : si P ; om nov K 3. est : sit
n 2 Y* <I> 4. peccauit S(-Y) v 5.
autem: tamen Q, 6. aliis : his P
illis Y* ; om F studii : om C 7.
utilitatem : utilitate C humilitatem A
nam : + et Sp-ed, et propter aem-ed, ob
2 iul censuerunt : consuerunt V P
nov 8. ordinationi A ordinationem S
( - Z) v C K 9. priuari : priuarc V P
Sp-ed (non autem aem-ed) ; + dixerunt per
manus inpositionem possedimitti ( = Dion)
v si : om A de his : is C de hiis Y
non : om P fuerit : + ipse ( = Dion) v
10. nec ab aliquo : quo (cet om) v (quod
«/*) poterit ( = Isid-ant): potest V P
post E 11. manifeste : moleste Q
ipse F S u K ^* de se : om 71071 12.
conmittenda E
VIIII 1. admisserit 0 amiserit A u ammiscrit w 0 T V nov
2 . prb 0 pbr nov prbr K T psby t n praes V presbt C K S X Y
C pracsbyter S 5. maneautem S* 6. alliis O
eiustudii u studi/ 7. citcra C consuerunt
VFfnov 9. priuare V F/priuaui O 10.
ab aquo I* ab alico/P 1 1. maiiifestae Y nov
conuici?fc)* conuin F ipKKSFttV* 12.
permitenda 0
CANONES
>3<
V (Dionysii I)
VIIII De his qui ad pracsbitcriuni
prouchuntur ct antc ordinationcm
sibi sunt conscii peccatorum.
Si pracoccupatus corporali pcc-
cato pracsbiter proucatur et con-
fcssus de sc fucrit quod ante ordi-
nationem dcliquerit, oblata non con-
5 sccrct, mancns in rcliquo ministcrio
proptcr aliud studium bonum :
nam pcccata rcliqua plcrique dixe-
runt per manus inpositionem posse
dimitti. quod si de se non fucrit
10 ipsc confessus et argui manifcste
ncquiucrit, potestatis suac iudicio
relinquatur.
MB» villl 77/ Dc prbis qui antequam adipisce-
rcntur ordinem peccauerunt (uidc p 47) B
2. proueatur (sc prouehatur) M : proue-
hatur v B 4. h consccret in ras B 7.
dixerunt . . . dimitti : habet v (sed demitti
u), uide Isid-uulgp 130 10. ipse: ha-
bet v, uide Isid-uulg 11. potestatisuae
B
IV Isidori epitome Hispana
VIII Post ordinatione prcsbytcri dia-
coni si se detexerint, nomen ha-
beant tantum.
VIIII Si ab aliis, nec hoc ipsum.
UZ/i VIII Z : vi U 1. Post : Pos U ordina-
tione U (cf can III / 125): ordinationem Z //
presbyteri diaconi soipsi: prbi diaconus U
prb diac Z pbri diac h 2. si se U : si Z ;
om h detexerint Z : ditexirint U deterit h
nomen U // : non Z Mansi habeat U h
vim Z: vii U 1. ipsum U h : ipsud Z
VI (Dionysii II)
LIII [villl] De1 his qui ad pracsby- %fd
tcrium promoucnrtur ct antc^ordina-
tioncm pcccatorum sibi sunt conscii.
Pracsbyter si pracoccupatus cor-
porali peccato proucatur ct confcssus
fucrit dc sc quod antc ordinationcm
deliquerit, oblata non consccret,
5 mancns in rcliquis officiis propter
studium bonum : nam pcccata rcli-
qua plerique dixcrunt per manus
inpositioncm posse dimitti. quod
si de se non fucrit ipse confessus ct
10 argui manifeste ncquiucrit, potcs-
tatis suae iudicio rclinquatur.
b \
Ullji vim codd cett
prbm ut uid A ;;/*
praesbyterium : \ajlms
ordinationem : a # 7 s ( K K
Cr-w
ordinatione A m y ordinem / tr
conscii sunt /3 S 1. praeoccupatus : +
fucrit utuidb* 2. proueatur (sc pro-
uchatur : cf Dion I) A* j m Cr-w S2 <\:
prouetur A2 prouehatur a sn $ y £ promoue-
atur /; oni 8* 3. /;- de se fuerit y 4.
dercliquerit k oblatam A s" £ non :
om a* consccret in ras k 5.
officium Cr-ed 6. reliqua: praem
\x\(cfli)K* 7. plerique: pleri qui (
dixerit j* 8. inpositione y 9. tr
ipse non fuerit / fuerint X* 10.
potestati suae j h ( k ii. iudicio :
indicio A
Cr cap xci
LIII [Vllll] prbm ut uid A pbrium / presterium s* \ /
(sed corr m p prb /3 1 . prbr A pbr / 4 .
dclinciucrit a* Cr-w 10. arguae 7
- '
132
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
LIIII [x]
Similiter diaconus, si in similc
peccatum incederit, ab ordine mini-
sterii abstinebitur.
LV [XI]
Praesbyter ante XXX annorum
aetate, quamuis sit dignus, non
ordinetur, scd obseruetur usque ad
praefinitum tempus: Dominus cnim
f R W Lim : LV R liii f x W 2. peccato R
lv: lvi R liiii f xi W i. Pbm (sc
Praesbyterum) R, uide qttae adnotaui ad
p 126 can li [vii] / 1 2. aetate f R, cf
Ferrand ct Isid-iadg: aetatem W 3.
obserueturW (GranoT^pua-dus): obseruet
f R (W* ?) 4. tr tempus praefinitum R
f R liiii [x] 1. diac R 3. abatinibitui R
LV [xi] 1. prbt f pbm R triginta R W
III Eiusdem epitome Ferrandi
[cxvn] Vt diaconus qui in corporale
peccatum incedit ab ordine mini-
stcrii abstineatur. CONCIL : NOVACI :
TITVLO VIII
[lxxxv] Vt praesbyter ante triginta
annorum actate, quamuis sit dignus,
non ordinctur. CONCIL : NOVA-
CAESARIENSI TIT : X
C t>cc rxvii 1. diac C diaci trec 3. novecesariensis
tree 4. Vllitrec: octaho C
lxxxv 1. prbi C xxx trcc 2. etatem irec
3. CONCILIVM NOVECESARIENSIS TITVl.VM tn\
IV (Isidori uulgata)
Similiteret diaconus, si in eodem
ipso culpae genere fuerit inuolutus,
sese a ministcrio cohibebit.
XI
Presbyter ante xxx annorum
aetate non ordinetur, quamuis sit
probabilis uitae, sed obscruetur us-
quc ad prefinitum tempus: Dominus
X Canonem canoni praecedenti coniungit C 0 V Y fnov V,
Tit praem De diaconibus corporali peccato p^»^ZM w
praeoccupatis Sp o n 2 T * ¥
1. et : om A diacones . . . fuerint
inuoluti . . . cohibebunt acm-ed dia-
conus : de diacono nov si in : sine E
eodem ipso culpae genere 0 V : eodcm
culpae genere F Sp eo culpa genere nov
eodcm ipsa culpa C eundem ipsa culpa K
codem in (scil in bis) ipsa culpa A eadem
ipsa culpa S u eadem culpa Q w 3.
sese : sc F C ipse se Y v ; omnov ad
ministerium / cohibebit G V F
(F2/) Sp : cohibcat SvCQF* esse co-
hibendum nov
Xl:xC(CK)xnF Canonem laudat sub
titulo CAN CESARIEN C fol 20 a ; omittit A,
sequcnti postponii F Tit praem Pre-
sbitcrum minus triginta annorum minime
ordinandum Sp
1. Presbyterum F (Prsbt/) ante
xxx annorum aetate 9 V F ?iov E : ante
XXX annorum aetatcm Sp-cd ante annorum
xxx (tr xxx annorum 10) aetatis suae
(aetatisue u) S v C G ante annos XXX
aetatis suae Q 2. sit : ei 0 sit pro-
babilis sit X* 3. sed . . . preflnitum
tempus : finitum tempus (cct om; exe?n-
plaris utia linca ut uidctur perdita est) C ;
om G obseruetur 9 (cfCr anoT^ptiadu)
et W Isid-ant) : obseruet V F nov Sp S v
Q (dcf C) 4. tr tempus prefinitum e
X 1. diaconos S diacon X diac K T F/ 2. in- O T V nov
uolutos P 3. cohibeuit V C K S X Y
XI 1. prbQ pbr nov presbC prebr K prsbt / prc-
sbittr X pracsbitcr Y praesbyter S n T tri-
ginta V F C Z E 3. probilis V* probabilcs
nov 4. pracfinitum S X V n no7.< 5. trc-
CANONES
J33
V (Dionysii I)
X De diaconibus.
Simili modo etiam diaconus, si
corporali peccato succubuerit, ab
ordine ministerii subtrahatur.
XI Quo tempore praesbitcrum opor-
teat ordinari.
Praesbiter ante tricensimum ae-
tatis suae annum nullatenus ordi-
netur, licct homo ille ualde dignus
existat : nam et Dominus noster
MB»X De diaconibus : + similiter {uide p 47) B
1. etiam : + et B* diaconos M
XI praesbiterum oporteat v B : praesbiter
debeat M 1. tr annum aetatis suae M
4. existat : + sed hoc tempus obseruet ( =
Dion II) B3
IV Isidori epitome Hispana
X Presbyter ante xxx annos etatis
non ordinetur.
U Z X Z : VIII U Canonem om h I. Prb U Z
XXX UZ: uiginti quinque pei-peram Mansi
annos scripsi : ann Z ; oiu U
VI (Dionysii II)
LIIII [x] De diaconis similiter.
Simili modo etiam diaconus, si
eodem peccato subcubuerit, ab
ordine ministcrii subtrahatur.
LV [xi] Quo tempore praesbytcrum
conueniat ordinari.
Praesbyter antc tricesimum acta-
tis suae annum nullatenus ordinctur,
licet ualde sit dignus, sed hoc
tempus obseruet : nam Dominus
Ulllj: Xcoddcett Tit om Cr diaconi- \ajlms
bus A similiter: om 8 I. diaconis "^H K x
Lr-w
2. ad ordine A* * * ordinem s*
Gr cap xci
LV j : XI codd cett oonueniat ajmsa.fi Cr cap lxxvi
£Cr: conuenit A / y2 (conuent y*) 5 con-
ueniatur k X ordinare / u 8 tr
conuenit ordinare prbm 5 I. tr
annum aetatis suae m y {cf cod M Dion I)
LIIII [X] diacb: A 1. diac A 2. subcum- A
buerit a* 5 3. omine £
LV [Xl] praesbiterum A pbrm / ordinare
ta5 ordinr 7 1. praesbitcr A pbr / tri-
cesemum A 2. nullatinus A 5.
134
. < IL 1 1 rM NEOCAES. I RIENSE
III (Isidori antiqua)
5 triccnsimo anno baptizatus cst et
tunc pracdicauit.
LVI [xil]
Si quis in aegritudinem fucrit
baptizatus, ordinari praesbyter non
potest, non enim fides illius uolun-
taria scd ex neccssitate ; nisi forte
5 propter posterius studium cius ct
fidem aut hominum raritatcm.
f k W lvi : lvii R lv f xn W I. in aegritu-
dinem f R, cf Isid-uulg: in aegritudine W
2. prbm (sc praesbytcrum) R, uide ad ca?i
li [vii] / i p 126 4. nisi : praem et R
6. aut \V in ras (et 1 W*)
f R 5- trcccsinio R
I.VI [Xll] 2. ordenari f onlinarc R prbt f
prbm K 4. forto: lur K 6. larijiitatcm K
III Eiusdem epitome Ferrandi
[LXXXVl] Vt qui in egritudine fucrit
baptizatus non ordinctur pracsbytcr,
nisi fortc proptcr uitam bonam aut
hominum raritatcm. CONCIL : NO-
5 BACESI TIT : XI
C irte LXXXVl 2. prbr C 4. raritatc C
NOVECESARIENSIS TITVLVM trec
CONCILIVM
IV (Isidori uulgata)
5 cnim triccnsimo anno baptizatus cst
ct tunc pracdicauit.
XII
Si quis in egritudincm consti-
tutus fuerit baptizatus, prcsbyter
ordinari non debet, non enim fidcs
illius uoluntaria scd cx nccessitate:
5 nisi forte postea huius ipsius
studium et fidcs probabilis aut
hominum raritas cogat.
5. enim : om nov enim : + noster flVF fttov E
(nrt u) v, noster (om noster n*) ihsxps (o?n ^X?^ Zuw
xps 2) Q tricensimo anno : XXX o n 2 T * *
annorum 0 tricensimum annum C in xxx
annorum G 6. tunc : sic (cf Dion) nov ^ q
xii : xi C (C K) F Canonem omittit A,
praeccdenti ' ■praeponit P Tit pracm De
his qui in egritudine sunt baptizati Sp
1. Si qui Z in : om Y egritudi-
nem V S ( - Y) v C O* : egritudine e F Sp
novQ(-0*)Y constitutus : om ?iov
2. presbytcrum ordinari non licet 6 presby-
tero ordinari (-are F) non debet F presbiter-
orumari debet X 3. debent u 4.
illius (cum Jsid-ant et Gr) e Sp (habet
tamen est post necessitate Sp) : + est V
F ?wv S v Q, et C uoluntariae S*
uoluntarie/" 5. forte : om 2 tr
ipsius studium et fidem huius nov hu-
ius : husus (sc usus ?) V2 6. studium
et fides : studium et fide Q E studius et
fides S Z v studius fides X probabiles F
?iov aut : ut n* ; praem fucrit Sp S
v C Q aut . . . cogat: et hominum
caritas cogatur F 7. coagat C
cinsim. C trccesimo S tricesimo X tricissimo Y © T V tiov
triResimo O xxx 0 nov xxxm0 P Y f w bap- C K S X Y
tiszattlB K 6. predicanit 0 pracdicabit V
xii 1. aegritadin. K X n T constitutos S
2. baptiszatns K baptizatur? w pbr nov prbr
T presb C prebr K presbiter X praesbiter Y pracs-
byter S n prsbtero F prbo / 3. debit C K
4. uolumtnria K uontaria P* necissitatc K
5, hius !•* 6. probabiles Ffnov 7. ritas u
' . 1 XON/-S
135
V (Dionysii I)
5 triccsimo anno baptizatus cst ct
sic cocpit doccrc.
XII Dc his qui in cgritudine bap-
tismum consequuntur.
Si quis in cgritudinc fucrit bap-
tizatus, ad honorcm praesbitcrii non
potcst promoueri, quia non ex pro-
posito fides eius scd ex neccssitatc
5 dcducitur: nisi forte propter scquens
studium eius et fidem, et propter
hominum raritatem, talis possit ad-
mitti.
MEi» XII baptismumconsequuntur: baptizantur
(uide p 47) B 3. moucri B* quian
ex /Vvposito in ras B 4. sed * * ex B
7. ammitti v
IV Isidori epitome Hispana
XI In infirmitatc baptidiatus presby-
ter non fiat.
UZ/< xi Z: viiii U
2. liant U
1. baptizatur Z
prb U
VI (Dionysii II)
5 nostcr triccsimo aetatis suae anno
baptizatus cst ct sic cocpit doccrc. f/^57//A
LVI [xn] rDe his qui in egritudine
baptisma consequuntur.
Si quis in egritudine fuerit bap-
tizatus,ad honorem praesbytcrii non"1
potcst promouerri, quia non1 ex pro- § fol 58 a a
posito fides eius sed ex necessitate
5 desccndit: nisi forte proptcr sequens
studium eius et fidcm adque homi-
num raritatem talis possit admitti.
5. noster : N-Ant«;«8; om j : exemplar a aj l m s
codiris j compendium illud antiquissimum a & ~t 5 5 " *•
N = noster fortasse praebuerat, quod com-
pendiufii quam male reddant scribae re-
centiores docet amicus noster L. Traube
in opusculo egregio aii titulus Perrona
Scottorum ( Monaci A. D. 1 900) trecen-
simu . . . annu Cr-w*
\M\j\ xil codd cctt baptisma conse- Cr cap lxvi
quuntur: baptizantur / baptisma h
consequantur 8* 2. prbri Cr-w
3. quia : qui (* ex proposito : ex
propositum A exposito y* ex pposito y2
7. caritatem ^ raritatc S talis possit
admitti : tales ammitti a admittit tales
S* admitti talis possit 52 ammitti
a j* l amitti vi
xxx A* trecesimo A- sut
caepit S
lvi [xn] 2. pbrii /prbriCr-w
6. atque / 7. tales a a 5*
aniitti m
6. cepit/ A/
5. discendit A
ammitti aj* l
136
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
LVII [XIII]
Praesbyteri conregionales qui
non sunt in ecclesia, praesentibus
episcopis uel praesbyteris ciuitatis,
offerre non poterunt nec sacrum
5 panem dare; in oratione autem cali-
cem dabunt. quod si absentes sunt
ciuitatis sacerdotes et fuerit inuita-
tus in orationem, solus poterit dare.
fRW lvii : lviii R lvi f xiii W 1. qui : om
R 2. non sunt : ns R 3. prbri R,
</6 K Isid-uulg 5. in oratione
autem R W (cf Isid-uulg : quasi graece
legatur eV dxy Se noTi]ptt>v pro iv fixij, oube
•noTrjpiov) : in orationem f 6. sint R
8. orationem f W (Gr els evxrjv) : ora-
tione R solis f* (corr ut uid m p)
f R LVH [xiii] 1. prbi R conregionalis R 2.
aeclesia R 3. psbyterisfprbri R (ttide can \\
[vii] / 1 / 1 26) 6. absentis R 8. solis f*
III Eiusdem epitome Ferrandi
[cill] Vt praesbyteri altcrius regionis,
praesentibus praesbyteris, non sacri-
ficent. CONCIL : NOBACI : TIT : X
C trec cill 1. prbi C
sariensis trcc
codd
2. prbis C 3. NOVECE-
titvlvm trec X : ita
IV (Isidori uulgata)
XIII
Presbyteri qui conregionales
non sunt in ecclesia, presentibus
episcopis uel presbyteris ciuitatis,
offerre non poterunt nec panem
dare ; in oratione autem caliccm
dabunt. quod si absentes sunt ciui-
tatis sacerdotes et fuerit inuitatus
in oratione, solus poterit dare.
XIII : Xll C (C K) Canonem omittit A ©~V Yfnov E
Tit praem De presbiteris (prbs E) alterius ^C " w
regionis Sp O n 2 T * *
I. Presbyteris (prsbtis F prbis/) F
qui conregionales e V F nov Sp Q io2 :
qui (quiqui Z) congregationales S v quicum-
que regionales (-alis C) C 2. non :
om 2 3. presbyteri e K 4. poterint
S 5. dare : pace e* (corr m p) in
oratione (Gr iv tvxii) V Q Y Sp w2: in
ordinatione F in orationem nov S ( - Y) v
C ; om e tr caliccm autem (qttippe qui
uoces praecedcntes omiserit) 6 autem :
aut S ( - Y) v neque Y ; om F 6.
absentes : abse*es O (ncque de e*
neque de e2 satis certe potcst iudicari)
sunt V F nov SPZv(t/ Isid-ant) : fuerunt
e sint Sp X Y C Q, 7. sacerdotes :
om (per homocotel, praecesserat enim ciui-
tates) F fuerit . . . dare: inuitati sunt
tunc liceat illis panem dare e fuerit
. . . oratione : om C 8. in oratione
V F nov Sp S : in orationem (cf Isid-ant
et Gr tls cvxr/v) S ( - S) v ad orationem Q ;
om e (defC)
USv
xill 1. prbi 0 pbri vov presbi C prebi K praesby- 0 T V no
teri S n praesbiteri Y T conregionalis/(C) C K S X \
2. accclesia Y T praesentibus K S Y nov
3. episcopiscopis P uel : ue Q ueb O prbi
0 K pbris nov presbis C praesbyteris S X praesbi-
teris Y T prbts F 4. offere K 6. absentis X
ciuitates S X F/ciuitis P* 7. sacerdotis X
8. poteri K peterit P
CANONES
137
V (Dionysii I)
XIII De praesbitcris agrorum.
Praesbytcri ruris in accclcsiaciui-
tatis, episcopo praesente ucl prac-
sbiteris eiusdem urbis, offcrre non
possunt nec panem sanctificatum
5 dare caliccmque porrigcre. si uero
abscntcs hii fucrint ct ad orationis
officium conuocentur.soli darc dcbc-
M B v XIII I. Prbis? B* 2. presentem v 3.
oflerri M 6. absentis M abscentes v
hii M : hi V> v 7. conuocetur M* de-
IV Isidori epitomo Hispana
xil Presbyteri peregrini non offerant.
U Z h xii Z: x U
offcrat U
1. Prbi U
perecrini ? U
VI (Dionysii II)
LVII [xill] Dc praesbyteris agrorum.
Pracsbyteri ruris in ecclcsia ciuita-
tis, episcopo pracsentc uel praesby-
teris urbis ipsius, offcrrc non possunt
nec panem sanctificatum dare cali-
5 ccmque porrigcre. si uero absentes
hii fuerint et ad dandam orati-
onem uoccntur, soli dare dcbebunt.
lvii j : xill codd cclt Titulum om CrAa;7 m s
praesbyteris: presbiterii /* 1. Prbis S* ~ 7 *• K K
Praesbyterii k ecclesiam y 3. rjr cap cxviiii
urbis: uerbis a* a* 8* 5. absens *c
6. hi d1 1 s Cr-ed (f2?) 7. soli : solum-
modo / dare : debere 8* {corr m p)
lvii [xni] tit et 1 2. presbyteris a pbria / 1. A /
prbriApLri/ aeoclesia/ 5. porrire k
r38
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
can lvii uicarii autem episcoporum, quos
10 greci corepiscopos dicunt, constituti
sunt ad exemplum septuaginta
seniorum; sed tamquam sacerdotes,
propter sollicitudinem in pauperes,
oflerant honorabiles habiti.
f R \v
13. propter sollicitudinem (c/ Isid-uulg;
Gr dia tijv a-iTovhrjv) R : pro sollicitudinem
f pro sollicitudine W 14. inhonora-
bilis R
f R 10. coreps f choreps R corepis W II.
1 x.\ W 14. honorabilis f inhonorabilis
R
IV (Isidori uulgata)
Vicarii autem episcoporum, quos can xm
10 greci corepiscopos dicunt, constituti
sunt quidem ad exemplum septua-
ginta seniorum ; sed tamquam con-
sacerdotes, propter sollicitudinem
et studium in pauperes, orTerant et
15 honorabiles habeantur.
9. Quae sequuntur (Vicarii autem ... 0 VFfnovE
habeantur) firaecedcntibus coniunpunt e C K G
on jT*f
nov Sp, distincte numerant (sub titulo
XIIll [V] F Q, xill C) V F C Q : omittit S,
Dionysii textum mutuatur (uide Dion I,
P 1 39) v (u e* ut U{d w* '• Isidori secundum
syllogen Hispanam habet in ras 7<r) :
laudat G/ol II a sub titulo IN CAN CESAR
CAP Xlll tr episcoporum autem F
quos: quod G 10. coepiscopos (coeps
C coepis K) C dicunt : uocant Sp
11. ab exemplo F ad : om K 12.
consacerdotes : sacerdotes ( = Isid-ant :
scd Cr avXktiTovpyoi) 62 F sacerdotem O*
(sed corr m p) 13. Bollicitudinem
et studium : sollicitudinem studium V
sollicitudines studium / solitudines stu-
dium (studiorum F*) F sollicitudinem
(tanium) nov 14. in pauperes : in
pauperij /ortasse in ras (scd corr m p) V
pauperum nov quod ut in pauperes 0
9. epor 0 episcuporum K episcrum nov 10. 0 T V nov
graeci C K pregi nov chorepiscopos V C K
coreps T* nov choreps F/ coeps C coepis K
corepis G constitu ** II. epcmplo F
lxx eEGOn* nov w1 14. pauperis V C /
15 lionorabilis C K/
CANONES
139
V (Dionysii I)
can xiii bunt. corepiscopi quoquc ad cx-
emplum quidem ct formam illorum
10 septuaginta uidcntur existerc ; ut
conministri autem, proptcr studium
quod crga paupcres exhibent, hono-
rantur.
M Bvu
bunt M 8. corepiscopi MBv :
episcopi u (de sylloge v, quae ab hac uoce
usque ad finem canonis firo Isidorianis
nostrum firacbet textum, uide p 138)
quoque B v u: om M ad exemfi/um B
in ras 9. et: om B* ? 10. lxxta B
uidetur u 1 1. cumministri v u 12.
qutfd in ras B
IV Isidori epitome Hispana
XIII Chorepiscopi honore[m] saccr-
dotis habeant.
UZ/( xiii Z : xi U 1. Chorepiseopi : Choreps si
(sc chorepsi) U Corepsi Z Chorcpi h hono-
rem sacerdotis : honore saccrdotis UZ honorem
sacerdotii h in honore sacerdotes perpcram
Mansi 2. habeat U
VI (Dionysii II)
corcpiscopi quoquc ad excmplum can lvii
quidcm et formam scp"tuaginta ui-
10 dcntur esse ; ut comministri autcm,
proptcr studium quod erga paupcrcs
cxhibent, honorantur.
8. quoque : punctis notat /3' (c/ M Dion I) A <* j Int s
9. quidem : quidam k X
om a* 12. honorentur s a X2 Cr (Cr-w*
Cr-ed)
X autem: cf_J8C"*
S. corepsi A chorepi s k \
9. lxx A 5 uidenter/*
ademplum k* A /
T 2
140
CONCILIVM NEOCAESARIENSE
III (Isidori antiqua)
LVIII [XIIII]
Diaconi scptem cssc dcbent sc-
cundum regulam, quamuis magna
sit ciuitas : cui regulae auctoritas
erit libcr Actuum apostolorum.
FINIT CONCILIVM
NEOCAESARIENSIVM
f R W LVlll : LVllil R lvii f xiiii W I.
coni W : Diac ( = Diacones ?) f R
sit : om f*
EXPL CONCILIVM NEOCESEM R
Dia-
3-
f R lviii [Xllll] 1. diac f R 2. regolam R
regolac R
III Eiusdem epitome Ferrandi
CIIII Vt diaconi septcm esse debeant.
CONCILIVM NOI5AC TIT : XIII
C trec CIIIl 2. NOVECESARIENSIS trcc
trcc
IV (Isidori uulgata)
xiiii [xv]
Diacones septem essc dcbcnt
sccundum regulam, quamuis magna
sit ciuitas : cui regulae auctoritas
crit libcr Actuum apostolorum.
EXPLICIT
XIIII : XV [V] F Q Canonem omittit A <=> V F fnovY.
Titpraem De diaconibus septem Sp ^ P^X Y Z u w
I. Diaconi (praem De E) Sp C ^onn**
debent esse K 3. sit : om nov cui :
cuius mat-ed regulae : regalis 6 (qui
codex uoces ciuitas cui regalis auctoritas
erit sine dubio coniungi uoluit) regula E
auctoritas 0 V twv Q Sp w2 ( = Isid-ant) :
auctoritatis F S v C 4. liber aotuum
apostolorum : om 9 K liber : om 2
apostolorum : + informat (e Dion I) v
Adfinem eandem quam ad initium canonum
iam dederant notitiam (uide p 116 supra)
iterant S u (praem numcrum XV solus Y)
Isti canones (kanones Y) secundi sunt
Ancyrensium, qui in Neocaesarium (Neo-
caesariam S Eocaesariam P Neocessa-
rium Y) sunt expositi, et hii (hi S P X)
priores sunt Nicenis (Nicaenis X Z), tituli
XIIII : et subscripserunt (suscribserunt P
suscripserunt Y) qui conuenerant (con-
uenerunt S) in synodo (sinodo S sido Z)
Neocaesariae(Neocesariae P Neocessariae
Y Neocesarie u) : de w uide Appendicem
IV / 144 infra
EXPLICIT S X Z : EXPLICIVNT 9 EXP V P
epl F explic/explc C expl K nov : +
LIBER ACTVVM APOSTOLORVM (qiias UOCCS
in textu canoHis xiiii omiserat K) K*
KANONES ANCYROMACI (sic) nov ; om Sp
QYv
xi in 1. diac F diacis/diaconi C E septc C 0 T V nov
vii S P Fftt nov 2. regolam C 3. C K S X Y
regolac C 4. actum Y apostulorum S
apostl X
CANONES
141
V (Dionysii I)
Xllll Dc ccrto numero diaconorum.
Diaconi scptcm sccundum regu-
lam debcnt cssc, licct ualdc magna
sit ciuitas : idipsum ucro et Actuum
apostolorum liber informat.
EXPLICIT
M B v xilll 3. uero : uerum B* 4. informat :
habct v, uide Isid-uulg
EXPLICIT M : EXPLICIVNT REGVLAE NEO-
CAESARIENSES B EXPLICIT CANN NEO-
CESARIENSE(S) V
IV Isidori epitome Hispana
XIIII In aecclesia seniore VII diacuni
sint.
U Z h XIIII Z : XII U i.ecclesiaZ VII Z h :
septe U diacuni sint : diacuni sint tantum
U diac sint Z diacones sint h in ras {scd tn />)
VI (Dionysii II)
LVIII [xilll] Dc numcro ccrto diaco-
norum.
Diaconi scptcm dcbcnt cssc iuxta
regulam, licct ualde magna sit
ciuitas : idipsum autem ct Actuum
apostolorum libcr insinuat. ^i/ol^SaA
LVUiJ : xilll codd cctt Tit om Cr 1. A aj l m s
Diacones A 1,/ortasse recte 2. licet : « 0 7 5 C " *
+ et H ( - n) Cr ualde : om a a '
ualde magna ualde sit y* tr sit magna ; ?
^S 3. aotuum : actus/j 4. liber :
Ad/inem canonum nomina episcoporum habent
coddsH, uide p 53 supra : de/icit cod \, sed
etipsitm nonnulla praebuisse nomina docent
et lacunae spatium et consuetudo codicis in
aliis conciliis constanter obsertiata
EXPLICIT a : nihil habent j / m sH
LVIII [xim] dianorum k*
rcgolam A
1. diaconesA/
2. A t
142
APPENDIX I
Capitula interpretationi canonum Ancyritanorum Isidori antiquae
praefixa in codice A {fol 20 b)
Incp concilium siue sinodus apud Ancyram et Caesaream congregatus
ct isti quidem canones seu regulae priores sunt Nicenis [H fol 20 b
[desunt ut uidetur quatluor lineae ad initiumfol 21 a\
ata sy ncy
quorum nomina et loca in graeco
superius continentur
1 Praesbos qui immolauerunt et postea con
gressi sunt
11 Diaces similiter qui immolauerunt
iii Qui fugientes tempore persequutionis
conpraehensi sunt
mi De his qui sacrificare coacti sunt
v Quodquod autem ascenderunt templa
cum ueste lugubrae et reclinati inter alios
manducauerunt
vi De his qui minis tantum cesserunt
vii De his qui festis diebus gentilitatis in remotis
paganorum locis conuiuae fuerunt
vin Hi uero qui secundo et tertio sacrificauerunt [^ foi 21 a
\desunt quattuor lineae ad initiumfl 21 b]
em no m discesse
sed et insurrexerunt
Diaci qui cum constituuntur si in ipsa ordina
tione protestati sunt
XI De sponsatas puellas
xii Eos qui ante baptismum sacrificauerunt
xiii Vicarios eporum quos graeci chorepiscopos
dicunt
xim Qui in clero sunt prbi uel hii qui ministraucrunt
xv De his quae ad ius ecclesia pertinent
xvi In hoc titulo graeca uerba haec sunt
xvii It in hoc titulo graeco uerba haec sunt
xviii Si quis epi ordinati non suscipiantur in sua
regione in qua fuerant denominati
xviiii Quodquod uirginitatem professi uel pro
fessae propositum uiolant \^f°l 2 J &
\desuni quatiuor lineae ad initiumfol 22 a\
Qui uolunt homici
xxni Eos uero qui casu uel non uoluntate
fecerint
xxim Qui ariolantur morc gentilium sequentes
xxv Quidam sponsam habens sorori eius intulit
uitium
H3
APPENDIX II
Praefatio supposititia
conciliis Anquiritano Neocaesariensi Gangrensi praemissa
secundum codices Gallicos C K A
Osius episcopus dixit :
Quoniam multa praetermissa sunt
quae ad robor ecclesiasticum pertinent,
quae iam priori synodo Anquiritano
5 Caesariensi et Graniensi constituta sunt,
et nunc prae manibus habentur ; praeci-
piat beatitudo uestra ut lectione pan-
dantur, quo omnia acta sinodo inno-
tiscant quae prioribus nostris pro disci-
loplina ecclesiastica acta sunt.
Vniuersi dixerunt :
Ea quae a prioribus nostris acta sunt
recitentur.
Et recitata sunt.
Ifanc praefaliunculam , ad modum canonnm Sar-
dicensinm cotiscrtptam, illud spectare iudico ut
canones interdum pro JVicaetiis habiti (exem-
plum habes intetpretalionem Gallicam, uide
pp 3-15 suprd), etsi synodo Nicaenae abiudica-
rentur, auctorilate tamen ATicaena tion priua-
rentur ; auctorcm enim cius rcctc uidit Alaassen
(pp 117, 557, 560) Sardicenses canones tamquam
uere Nicaenos adhibere. quinque igitur concilio-
rum decreta in corpus iuris Nicacni recensuit
(circa medium, ul conicere licet, quintnm sae-
ctdutit) priscus ille canonista
Tit praem incipivnt synodalia qvae praxe-
NIE (kge PRAESENTE) OSIO EI'«) acta svnt A
i.OsiusC: OsiaeK Hosius A epis K 3.
robor C : robore K roborem A pertinent
C* A : pertinet C* pertinit K 4. prioi is A
Antiquiritano K 5. Caesariense A Gra-
niensi C K : C.ranginsim A 6. prae : per
K 7. lictione C* pnndatur C* A 8.
quo : quod K omnia acta sinodo :
omnes actas modo C omnis actas modo K omnia
acta synodo A
i44
APPENDIX III
Canones supposititii qui post canones Ancyritanos tamquam et ipsi Ancyri-
tani in codd v inueniuntur : confer huius operis tom I appendiccm VI p 146
[xxv] His qui penitentiam in infirmitate
petit, si casu, dum ad eum sacerdos in-
uitaius uenit, oppressus infirmitate om-
mutuerit uel in frenesis uersus fuerit,
5 dent testimonium qui eum audierunt et
accipiat penitentiam. et si continuo
creditur moriturus, reconcilietur per ma-
nus inpositionem et infundatur ori eius
eucharistia ; et si superuixerit, ammo-
Hos canones supposititios apnd Statuta eccle-
siae antiqua (sytiogen apud Calios ineri-
dionalcs, uergente fortasse saeculo quinto,
coagmetitatam) inuetiies : uiite sylioges
illius cann LXXVI, LXXVIII
In orthographicis codicem u sccutus sum
Tilulos horum canonum in indice omittunt
u v, habet solus 10 : uide p 42 supra
10 neatur supradictis testibus petitioni sue
satisfactum, et subdatur statutis peni-
tentie quamdiu sacerdos qui penitentiam
dedit probauerit.
[xxvi] Penitentes qui in infirmitate uiaticum
eucharistie acceperint, non se credant
absolutos sine manus inpositionis si
superuixeriwt.
XXV u w : numerum om v His codd : scilicet
Is 4. frenesim w 7. morituru v
manus inpositionis v 10. supradicti u w*
petitioni scripsi: petitionis codd 11.
penitentie . . . qui : om per homoeoarcton v*
xxvi u iu: mmentm om v 1. in infirmitate
v w, c/can xxv / 1 : infirmitate (om in) u 4.
superuixerint v" : superuixerit u v* w
APPENDIX IV
Canon supposititius qui post canones Neocaesarienses tamquam et ipse
Neocaesariensis in cod w inuenitur
Vt nullus clcricus neque monachus audeat per ciuitates aut plebes uel in quocumque
loco animas commendationis facere uel sepelire aut decimas recipere sine consensu
episcopi praesentis cui commissum est. et si oc facere praesumpserit, hoc quod
fraudauit duplum restituat et ante fores ecclesiae iudicante episcopo publicas
5 poenitenlias agat.
4. plublicas cod
ECCLESIAE OCCIDENTALIS
MONVMENTA IVRIS ANTIOVISSIMA
LONDINI et NOVI EBORACI
ATVD HENRICVM FROWDE, A.M.
ECCLESIAE OCCIDENTALIS
MONVMENTA IVRIS ANTIQVISSIMA
CANONVM ET CONCILIORVM GRAECORVM
INTERPRETA TIONES LATINAE
POST CHRISTOPHORVM IVSTEL
PASCHASIVM QVESNEL
PETRVM ET HIERONYMVM BALLERINI
IOANNEM DOMINICVM MANSI
FRANCISCVM ANTONIVM GONZALEZ
FRIDERICVM MAASSEN
EDIDIT
CVTHBERTVS HAMILTON TURNER, A.M.
COLLEGII B. MARIAE MAGDALENAE APVD OXONIENSES SOCIVS
VTRIVSQVE COLLEGII B. MARIAE VIRGINIS WINTONIAE OLIM SCHOLARIS
ACADEMIAE BRITANNICAE SOCIVS
TOMVS II
PARS II
OXONI I
E TYPOGRAPHEO CLARENDONIANO
MCMXIII
OXONIl
Excudebat Horatius Hart, A.AI
Ty/ogra/hus academicus
CANONES ET CONCILIA GRAECA
AB ANTIQVIS INTERPRETIBVS LATINE REDDITA
TOMI SECVNDI PARS ALTERA
CONCILIVM GANGRENSE
i
SFXVNDVM INTERPRETATIONEM GALLICAM
CVM EPITOME EIVS HISPANA
11
ITEM SECVNDVM INTERPRETATIONEM PRISCAM
III IV V VI
ITEM SECVNDVM INTERPRETATIONES
ISIDORI ANTIQVAM CVM EPITOME FVLGENTI FERRANDI
ISIDORI VVLGATAM CVM EPITOME EIVS HISPANA
DIONYSII EXIGVI PRIOREM
EIVSDEM ALTERAM
CONCILIVM ANTIOCHENVM
i
SECVNDVM INTERPRETATIONEM GALLICAM
CVM EPITOME EIVS HISPANA
II III IV V
ITEM SECVNDVM INTERPRETATIONES
PRISCAM
ISIDORI CVM EPITOMIS FVLGENTI ET HISPANA
DIONVSII EXIGVI PRIORLM
EIVSDEM ALTERAM
PRAEFATIO
Elenchus rerum quae in hac parte continentur.
Tabula qua ostenduntur numcrus et ordo canonum Gangrensium secundum
diuersas interpietationes siue syllogas . .
De indicibus episcoporum qui concilio Gangrensi interfuerunt et de tempore
quo habitum sit concilium .......
CONCILIYM GANGRENSE: CANONES
I 1NTERPRETATI0 GALLICA : EPITOME EIVSDEM HISPANA ....
Canones ..........
CONCILIVM GANGRENSE: CAPITVLA EPISTVLA SYNODICA
CVM NOMINTBVS EPISCOPORVM CANONES
II INTERPRETATIO QVAE DICITVR PRISCA
De sermone et uerbis ' Prisci ' interpretis
Capitula .......
Epistula synodica cum nominibus episcoporum
Canones .......
Epistulae synodicae pars altera .
CONCILIVM GANGRENSE: CAPITVLA EPISTVLA SYNODICA
CVM NOMIXIBYS EPISCOPORVM CANONES
III INTERPRETATIONIS QVAE FALSO DICITVR ISIDORI RECENSIO ANTIQVA :
EIVSDEM EPITOME EERRANDI IV INTERPRETATIONIS EIVSDEM
RECENSIO VVLGATA : EPITOME EIVSDEM HISPANA V INTERPRE-
TATIO DIONVSII EXIGVI PRIOR VI INTERPRETATIO EIVSDEM
ALTERA ........
Capitula .......
Epistula synodica cum nominibus episcoporum
Canones .......
Epistulae synodicae pars altera .
Tabula qua ostenduntur numerus et ordo canonum Antiochenorum secundum
diuersas interpretaliones siue syllogas .....
CONCILIVM ANTIOCHENVM : CANONES
I INTERPRETATIO GAI.I.ICA : EITTOME EIVSDEM HISPANA .
Canones ..........
CONCILIVM ANTIOCIIENYM: CAPITYLA EPISTYLA SYN-
ODICA CANONES NOMINA EPISCOPORYM
II INTERPRETATIO QVAE DICITVR PRISCA III INTERPRETATIO QVAE
FALSO DICITVR ISIDOKI : EIVSDEM BPITOMAE FERRANDI ET HISPANA
IV INTERPRETA IIO DIONYSII BXIGVl PRIOR V INTERPRETATIO
FIVSDEM ALTERA ......
Capitula .......
Epistula synodica .....
Xomina episcoporum ....
Canones .......
P 146
P M7
P M7
P *5°
P 15°
P 151
P 153
P 155
P x59
p 161
P 164
p 170
p 184
p 212
P 215
p 216
p 216
p 218
p 220
p 228
P 231
P 2.32
PRAEFATIO vn
Nbmina episcoporum . . . . . . P312
Notanda de nominum indicibus . . . . P 3'.5
APPXNDIX \ ( apitula intorprctationi canonum Isidorianao praefiza in codicibus
CTE p3i6
APPKNDIX vi Canon suppositicius qui post canonos Antiochenos, tamquam et
ipse Antiochenus, in codice I inucnitur . . p 318
aitendix vii Canones Antiochcni in Actis Chalcedonensibus laudati
1. Ex actione quarta canon Antiochcnus v . . . p 319
2. Ex actione undecima (siue duodccima) canoncs Antiocheni
xvi et xvii ......... p ,320
Ad concilia Gangrense et Antiochcnum edcnda noua subsidia non adhibui,
solo exccpto fragmento Gothano (nobis H : pp 1 87—199), de quo uide pracfationem
Tomi primi fasc. ii partis 1, p x ; cum enim et hanc et illam operis nostri partem
simul in publicum prodire decretum sit, quidquid de codicibus siuc adhuc ignotis
siue non satis notis disputandum erat illuc congcssi.
Ouod ad concilium Antiochenum attinet, hacc te uclim, lector. animaduertere.
codicem Z, deficicnte cum in manibus habcrem pertractandi spatio, adhiberc
non potui. interpretationcm Isidorianam utrum in duas recensioncs, scilicct
antiquam ct uulgatam, separarem, an potius in unum omnes testes redigcrem,
diu haesitaui : illud ad concilia Ancyritanum Neocaesariense Gangrense con-
stituenda, hoc ad Xicacnum feceram ; hoc etiam ad Antiochcnum facio.
Qui latinas graecorum conciliorum interpretationes adgreditur, eum necesse
est quae sit aetas interpretum, quoue ordine uel ratione inter se colligentur,
inquirere perpendere iudicare ; non tamen eius est negotium de conciliis ipsis
disceptare quorum studet actis siue canonibus latine uersis. .si quid ergo dc
quaestionibus circa concilium utrumque (Gangrense dico et Antiochenum) agitatis
suggerere ausus sum, id speculantis tantum est, ut ita dicam, et uiam posteris
indicantis. dubitatur quo tempore habita sit synodus Gangrensis ; sed episco-
porum qui concilio interfuerunt nomina ad primos Constanti imperatoris annos
spectare, scilicct circa 340 A.D., post Ludouicum Le Nain deTillemont (quo ncmo
in tali materia tractanda eruditior, nemo sagacior) et Henricum Gwatkin ostendi,
infra p 146. e contrario de tcmpore synodi Antiochenae uix ulla fuit dubitatio,
et fatendum est interpretationes Priscam et Dionysii altcram discrte Encacnia,
tol eyKaLvia, anni 341 commemorarc, uide pp 228 col a. 233 col b : nomina autcm
episcoporum tam arcte cum nominibus eorum qui Nicaeae A.n. 325 adcrant (uidc
Tomum I pp 35-91) consentiunt ut non facile credas in tot ecclcsiis eosdem
episcopos ct in anno 325 et in anno 341 praesedisse. scd in hac re non aliud
a nobis elaboratum est quam ut indiccs et separatim dispiciantur ct expcdite
congregcntur : uide infra pp 313 et 315 (col a).
/// fcsto Conuersionis beatissimi Pauli apostoli,
a. d. viii Kalciuias Februarias Anno Salutis M CM XIII.
ADDENDA EMENDANDA CORRIGENDA
/ 3 col b cod Z : debui adicert (post ' sacc viii-ix ') ' [fol 290 '
/ 9 col b can XLVIIII : debui hic adnotare S. Ambrosittm huftc canonem uideri
respicere, qttippe qtti patres Aricaenos clericum csse adscrat uctuisse
eti/fi qui secunda coningia sortitus sit. uerba eius /audaui p 16 supra
p 1 7 § 4 ' bigamus ' : dcbui testimonium addtncre cetcris multo anliquius,
scilicel concilii Iliberritani canonem XXXVIII ' fidelem qui lauacrum
suum integrum habet nec sit bigamus '. scd utrum libris impressis
Jides adhibcnda sit, tialde dubito : ueram lectioncm suspicor esse
' digamus '
/ 34 col a cod Z : debui adiccre, posl fol 237 b (concilittm Ancyritanuni), ' fc-l 238 b'
{concilium Xcocaesariense)
p 34 col b : ad ftnem indicis codicum Isidorianorttnt dcbui libros illius intcrprc-
tationis impressos recensere. collalis quae infra p 162 col b cnumc-
raui, potcris lacttnani supp/ere
p 112 colb can XXIIII : con/eras Paenitentiale Theodori Angliae archiepiscopi (eden/ibtts
A. W. Haddan et IV. Stttbbs Councils and Ecclesiastical Documents
relating to Great Britain and Ireland iii [Oxonii, A.D. 1871] / 190),
lib I cap xv can 4 ' de hoc in canone dicitur : Qui auguria auspicia
siue somnia uel diuinationes quaslibet secundum mores gentilium
obseruant aut in domus suas huiusmodi homines introducunt in
exquirendis aliquam artem maleficiorum, penitentes isti si de clero
sunt abiciantur, si uero secularesquinquennio pcniteant '. conscntiunt
contra ceteros testes Paenitentiale et codcx noster Y, uide quae adnotaui
1 oc cit ad //57: de eo qttod inde de patria ct origine codicis Y colligere
licet, disptttaui in pracfationc Tom \fasc ii partis 1, p viii
p 204 cot a, can LXXIIII (xvi) / 1 ad uoces ' maxime fideles' dcbtti in margine
ponere ' 1 Tim iv 10 '
/ 207 col a, Isidori epitome can XVI : formam Si quis mulier ex codcm coaice U recepi
in textum p 149 col b can i.xxxi
/ 264 col a, / 16 ' excorepiscopum ' : confcr p 26 can XVII / 14 (eitisdcm iutcrpreta-
tionis ' Priscae ') ' expraedicatos ' ttel ' expraedicatores '
/270 col a. can XII /8 in notu/is : dchtti secundum codiccm Patmium POB' scribere
' Gr rr)i' irap" avTwv' ktK. qtto testimonio lcctio codicis I ' ab eorum '
mirifice probatur
col b, ib l 15 ;';/ uottdis : debui sccundum codiccm Patmium scriberc ' Gr . . .
iKiriha p.eXXov(rr)S a-noKaTaoTnotius '
p 272 co/ a, can xiii / 1 in notulis : debui, eodem codicc teste, scriberc ' Gr . . . im-
/3aiVfii/' (pro (ifTaPaivttv), qttocum concordat inlerprctatio Prisca
' ingrcdi '
CANONVM GANGRENSIVM
NVMERI ET ORDINIS
SECVNDVM DIVERSAS INTERPRETATIONES SIVE SYLLOGAS
CONSPECTVS
a s
Epistula Synodica : pars i
1 . Ef tu t6v yduov . .
2. Ef tu iaOiovra Kpia
3. Ef tij dovKov irpoQaaa
[2. Ef tij iaQiovTa Kpia]
4. Ef tij StaKpivotTo irapd
5. Ef tij StSdaKoi tov oJkov .
[4. Ef tij BtaKpivotTO rrapd'
6. Ef tij rrapd tt)v iKKXrjaiav
7. Ef Tif Kapiro<popias .
8. Ef tij 5i5of t) \au0dvot
9. Ef tu -napOivtvot ij .
10. Ef tij tojv napBtvtvovTOiv
11. Ef tu KaTaippovoii) .
12. Ef ns dcSpwv 5ifi
13. Ef tij yvvii Std . . .
14. Ef tij yvvr) KaTaXiurrdvot
[13. Ef tij ywr) 5id] .
15. Ef tij KaTaXtfiirdvT} rd .
16. Ef Tifa riicva yoviwv .
17. Ef tij yvvatKwv 5id .
18. Ef tij 5id voptt^optivrjv .
19. Ef tij tw aOKOvuivojv .
[18. Ef tij 5id vo(u£ouivT)v~}
20. Ef tu airiaiTo
Epistula Synodica : pars II
"habent s
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
7°
7'
72
73
74
75
76
77
78
3
5-S
c a
o o
Z?««-H] £afc/ //afc^ ^a^
1 » 59 [58 f 60 R] 1
2 2 60 [59 f 61 R] 2
3 3 61 [60 f 62 R] 3
7
S
9
10
11
12
13
•4
15
16
17
18
19
4 62 [61 f 63 R]
5 63 [62 f 64 R]
6 64 [63 f 65 R] 6
7 65 [64 f 66 R] 7
8 66 [65 f 67 R] 8
9 67 [66 f 68 R] 9
10 68 [67 f 69 R] 10
1 1 69 [68 f 70 R] 11
12 70 [69 f 71 R] 12
13
'4
»5
16
17
18
'9
20 78 [77 F 79 R] 20
//a<W habet hai>et
71 [70 f 72 R] 13
72 [71 f 73 R] H
73 [72 F 74 R] '5
74 [73 F 75 R] 16
75 [74 F 76 R] 17
76 [75 f 77 R] 1«
77 [76/: 78 R] 19
9
10
'4
co
0
oj
*»
e3
tc
a
3
M
•-H
3
H3
te «
73 W
habent omnes (F *«6 numero 1)
1 1 1 2 1
22232
3 3 3 4 3
4 5 <"w
5 4 4 <"» 4
7
8
9
10
11
12
13
16
'7
[8
19
9
10
1 1
12
13
•4
'o
16
17
18
'9
.1
6
7
s
9
10
1 1
1 1
'3
'4
15
i6
17
18
«9
'3
om
'4
15
16
•7
18
1 1
12
'3
14
•5
16
17
18
73
74
75
76
57
60
68
78
79
80
81
8j
19 u)
habent (-) V T F Sp (C) : omSvCQ
83
om ?
Zl< S v «0/a canonem 4 M aliena interpretatione inueniri, unde patet eum in archctypo defccissc ut in U Q)
/?£ bb noia canones 7 [6] et 6 [5] ordine praepostero inueniri
De V «itf-j numcros penitus dejuere} ccttonis cuiusque initium nonnisi littcris rubricatis distingui
u
146 CONCILIVM GANGRENSE
Concilii Gtangrensis index episcoporum
Episcoporum qui concilio Gangrensi interfucrunt exstant indices antiqui apud latinos tres
(uide interpretationem Priscam p 153 in/ra, interpretationem Isidori secundum textum
uutgatum pp 170 col b 172, interpretationem Dionysii sccundum codices A s H p 173), apud
syros duo, uide Fr. Schulthess Die syrischen Kanones der Synoden von Nicaea bis Chal-
cedon, Berolini A. D. 1908, pp 51 52 ; codicum graecorum antiquissimi, Patmium dico POB'
saeculo nono scriptum, habeo in manibus apographum. horum indicwn archetypum non
multum a sequenti discrepare putandum est :
Evo-tQios Eusebius
.\l\tav6s Elianus
Kv-yeVto? Eugenius
'OXvfxmos Olympius
5 BtdwiKos 5 Bithynicus
Yprjyopios Gregorius
<$i\r)Tos Filetus
ndmros Pappus
EvXdXios Eulalius
10 'Yttutios 10 Hypatius
Upoaiptotos Proaeresius
BaoiXaos Basilius
Bdoo-os [Bassus]
Evyevios Eugenius
15 ['UpdicXfios] 15 Heraclius
codices syri omncs nomen Bassus transferunt , unus i?iter nomina 7 et 8, plerique inter
nomina 10 et 1 1 ; uterque item ultitna nomina mutato ordinc Eugenius Heraclius Basilius
praebct. index interprctationis Priscac, jidclis alioqui, omittit Bassus ; nomen 7 corruptum
Feliculus uix pro Filetus positum csse suspiceris. in indicc lsidoriano debueram pro
Hieratius lcgissc cum codice V I Ieracius, scilicet Heraclius, cctcrotum tiominum orthographia
cuiii archctypo supra scripto concordat ; ordo tamen paululum mutatur, uide nomina 2 ct 9,
quorum alterum altcrius locum uidetur obtinerc, nimirum ob similitudincm Eulalius Elianus
uocabulorum, ct nomcn 14, quod pcrpcram post nomen 7 occurrit. c codicibus Diouysianis
unus reliquos longc antcccliit, A ; apud omncs tameu ordo turbatur, nomina nonnulla nouatu
induuntur spccicm, scilicct Broerius pro Proeresius et Bassianos^r^ Basilius Bassus. codex
Patmius nomcn 15 Heraclius omittit, nomen 13 Bassus (una cum Jsidoro nostro) habet:
credo equidem utrumquc nomcn pro gcnuino habcndum essc, cxcidisse apud Patmium nomcn
Heraclius ut in indicc ultimum, apud aiios noiucn Bassus ob homoeoarcton post nomcn
i2*Basilius.
dc tcmpore Gangrensis concilii ego in candcm scntentiam ire statui cum Ludouico Tillemont
Mdmoires pour servir a 1'histoire eccle"siastique des six premiers siecles tom. ix in noiula
xxvii (pp 650-652) et Henrico Gwatkin, Studies of Arianism, Cantabrigiae a.d. 1882,
in notula E pp 185-188, qui circa annum 340 habitum esse bonis argumentis docuerunt.
intcr quat nounih/I contulit nominum index; recte enirn monuit uir clarissimus //.
Gwatkin raro rcpcriri iio/iiina Proeresius Bithynicus Philetus, undc magni est momenti ea
omnia apud conciliabuluiit Philippopolitanum siue Serdicense anno circiter 343 habito
occurrere ct ad prouinciam Pontitoiu pcrtincrc, scilicct Pioaeresius Sinopeus, Philetus Iulio-
politanus. Ilithynicus Zelensi:,.
Canon
Gangrensis 1
Canon
Gangrensis
III
CONCILIVM GANGRENSE
CANONES
I
INTERPRETATIO GALLICA
G Codex unicus sylloges ' systematicae '
quae uocatur S. Germani de Pratis
Parisinus lat. 12444 : canones adducit iiii
sub titulo ' In Nic cap lvii'), viiii (' In
senodo Niceno cap lx '), xviiii (' In Nic cap
lxviii ') : saec. ix [foll. 23 b, 31 b, 57 a
Edidit Fr. Maasseti Geschichte der Quellen und
der Literatur des canonischen Rechts im Abend-
lande/ 942
Canonem i, uel fortasse canones i ct xiiii, respicit
Gregorius Turonensis Historia Francorum ix 33,
quem citaui secnndum editionem Wilhelmi
Arndt (Monutnenta Germaniae Historica : Scri/>-
torttm Rerum Merovingicantm Tom i) p 387
Interpretatio quae dicitur Gallica
[Gregorii Historia Francorum ix 33
At illa . . . dicebat uiro : ' Regredere hinc
et gubernare liberos nostros, nam ego
non reuertar tecum. non enim uidebit
regnum Dei coniugio copulatus.' ille
uero ad me ueniens nuntiauit mihi
omnia quae a coniuge audierat. tunc ego
accedens ad monasterium canonum Ni-
cenum decreta relegi in quibus conti-
netur quia
Si quis reliquerit uirum, et torum
in quo bene uixit spreuerit, diccns
quia non sit ei portio in illa
caelestis regni gloria qui fuerit
5 coniugio copulatus ; anathema sit.]
[In synodo Niceno capitulum liiii]
Canonem hvnc non landat codcx ( ! .
sed nidc cpitomen Hispanam col b
Gregorium canonem 1 Gangrensem (ucl for-
tasse canones I ct xilll) spectare uerisimile
est : nec dubitandum est quin qui canones
Gangrenses sub titulo Nicaeno usurpauerit
(et ipse scriptor Gallicus), interpretatione
utatur Gallica. hic tamen canonum non
uerba ipsissima laudai, sed tantum sensum
reddit
EIVSDEM INTERPRETATIONIS EPITOME
U Codex Veronensis bibliothecae Capitularis
lxi (59) : saec. vii-viii [fol. 15 n
Z Codex Lucensis bibliothecae Capitularis 490 :
saec. viii-ix [fol. 291 a
h Codex ut uidetur Bobiensis nunc Vati-
canus 5751 : saec. x [fol. ja b
Edidit Mansi Concilia IV 536 e cod Z: codices U //
primus adhibui
Interpretationis Gallicae epitome
Hispana
LXXIII Nuptias qui prohibet, ana-
thima sit.
LXXIIII Scruus ut non scruiat domino
suo, anathima sit.
LXXIII U (LXXllll Z), scilicet post Nicaenos U ZA
Scrdicenses Ancyritanos Neocaesarienses,
uide pp 1 2 supra : numeros om h 1 .
proibit U anathema Z
LXXllii : LXXV Z I. SeruQ // seruiat:
seruia U 2. anathema Z
U 2
148
CONCILIVM GANGRENSE
Catwn
Gangrensis
11
Caiwn
Gattgrensis
\
Canon
Gangrensis
1 1 1 1
( anones
Gangrenses
VI VII VIII
Canon
Gangrensis
VIII I
Interpretatio Gallica
[In synodo Niccno capitulum lv]
Canoncm hunc non landat codtx G,
scd nidc cpitomen Hispanam col b
[In synodo Niccno capitulum LVl]
Canoncm Iiunc non laudat codex G,
sed uidc cpitomcn Hispanam col b
1 11 synodo Niccno capitulum lvii
Si quis spernit presbyterum
uxorem habentem, et dicat quia
non oportet eum offerre, et de
manus eius non accipiat ; anathema
5 sit.
[In synodo Niceno capitula lviii
LVIIIl]
Horum canonum neque apud G neque
in cpitome Hispana cxstat ulla mcn-
tio; nnum tamen c tribus uidetur
iutcrpretatio nostra omittere
In synodo Niceno capitulum LX
Si quis uirginitatem suam cus-
todit et abstinet spernens nuptias
suas tantum, et uon ideo quod
sanctum et bonum sit uirginitas ;
5 anathema sit.
( i i.vii In synodo Niceno capitulum lvii (sc
post Nicaenot Ancyritanes Neocaesarienses,
uide supra pp 1 2) scripsi: In Nic cap LVH
G (fol 23 b). de titulo Niceno uide supra
#3 4
1. prbrm G
1 \ In synodo Niceno capitulum L.\ :
In senodo Niceno cap LX G (fol 31 b)
2. et V, : fortasse legendum aut cutn Gr rj
3. non ideo conieci e Gr *.a\ [>}] hC avro t6 :
cum fide eo G : mirum quod corruptela
ut uid simi/is inuenitur apud Prisc, uide
p 157, can viiii /4 4. sanctum et :
sanctum est et G
Eiusdem epitome Hispana
LXXV Si quis manducauerit sine san-
guine, non maculatum neque offo-
catum, cum reuerentia et fede, et
iudicauerit aliquis, anathima sit.
i.xxvi Qui spernit domum Dei, ana-
thima sit.
lxxvii Si quis custodit uirginitatem
suam [et] spernit nuptias, anathima
sit.
LXXV : LXXVI Z ; numerum otn U, ita ut hic \JZh
titulus praecedenti coniungatur 1. sene
Z 2. magulatum ut uid U macolatum Z
nequae Z offocatum U Z, uide Rbnsch
Itala und Vulgata p 195 et Forcellini-de
Vit sub uoce (Tert. de idol. 24 ; Cypr. ep
lv § 13 ; S. Marc. iv 7 cod l et Vulgatae
cod M, iv lgcodc) : suffocatum // 3.
fede (sc fide) U Z : fide h 4. ana-
thema Z
lxwi : lxxv U lxxvii Z 1. spernit // :
expernit Z sperne U2 **perne U* donum
h anathema Z
lxxvii : lxxvi U lxxviii Z 1. custodit
Z : costode U custoditur /; uirgini-
tatem U h cum Gall : uirginem Z (cf 1 Cor
vii 37) 2. et h : otn U Z spernit
Z h : jpornit in ras U anathema Z
CANONES
149
I
Cattones
Gangrenses
x XI XII
XIII XIIII
XV XVI XVII
XVIII
Interpretatio Gallica
[In synodo Niccno capitulaLXI-LXVIl]
Horum omnium capitulorum, scilicct
canonum Gangrcnsium X— XVIII,
nulla jit apud cod G mcntio :
ca7ionum XIII XIIII XVI XVII inucnics
iu col b epitomen, ceterorum uidetur
intcrpretatio nostra duos exliibuisse
duos omisisse
Cation
Gamgrtnsis
XVIIII
Cation
Gangrtnsis
XX
In synodo Niceno capitulum LXVIII
Si quis de abstinentibus sinc
corporale necessitate ieiunia indicta
non obseruet ; anathema sit.
[In synodo Niceno capitulum LXVllll]
Canonem liunc non lattdat codex G,
sed 7iide epitomen Hispanam col b
G LXVIII In synodo Niceno capitulum
lxviii scripsi: In Nic cap LXVIII G (fol
57«)
UZ/j martyrorum scrifisi cutn U martirorum :
martyrum Z h. cf C. I. L. v 6186 (Mcdio-
tani)ETA DO.MINO CORONATl SVNT BAEATI
CONFESSORES COMITES MARTYRORVM,
viii 7924 (Cirtae) + III J NON : SEPT :
PASSIONE MARTVRORVM HORTENSIVM
MARIANI ET IACOBI ; quibus inscriptioni-
bus adde, teste O. Marucchi Epigrafia cris-
tiana, A.D. 1910, Romanas duas POSTERA
DIE MARTVRORVM (145 : p 164), MARTV-
RORV[M 1N CIMl]TERV MAIORE VICTORIS
(151 : p 167) acciperit Z anathema Z
Eiuadem epitome Hispana
LXXViil Mulierqui propter castitatem
si mutauerit uestem uirilem, ana-
thima sit.
LXXVIIII Mulicr qui dimiserit mari-
tum spcrnens coniugium, anathima
sit.
I.XXX Si quis filius in saccrdotio
positus non honorauerit parentes ;
anathima sit.
LXXXI Si quis mulier quasi propter
religionem capillos suos detondcrit ;
anathima sit.
LXXXII Si quis abstinens ieiunia inter-
dicta soluerit ; anathima sit.
LXXXIII Si quis oblationes in honore
martyrorum non acceperit ; anathi-
ma sit.
lxxviii : lxxvii U lxxviiii Z 2. si Z : u Z //
se U ; om h uerile ut uid U ana-
thema Z anath U 3. sit : om U* U Z
lxxviiii : lxxviii U ; titulum hunc oni Z
1. qui U : que // maritum : +suum //
2. spernens h : sepernit U cuniugium
ut uid U
lxxxZ: lxxviiii U 1. filios U 3. § Z
anathema U Z
LXXXI Z: LXXX U 1. quis U, cf epitomen
/sidorip 207 col a : qua Z h quasi : om
h propter: prop«/*«V/U 2. capillusZ
detonderit h : detonderet Z tonde «/ uid
U 3. anathl U anathema Z
LXXXIl Z : LXXXI U; titulum hunc sequenti
postponit h 1. abstenens Z interdicta:
ita uel epitomator tul scriba pro indicta,
uide Gall 2. anathema Z
LXXXHlZ: lxxxii U ; titulum hunc prae-
cedenti praeponit h 1 . quis : qua //
oblationes h et in ras Z : oblationis U 2.
cetera uide sis itt col a
CONCILIVM GANGRENSE
CAPITVLA FPISTVLA SYNODICA PRAEFATIO
CANONES
II
INTERPRETATIO QVAE DICITVR PRISCA
I Codex Ingilrami episcopi Teatini nunc Vaticanus Reginae 1997 : saec. ix ineunt.
[fol. 6 *
J Codex Christophori Justel nunc Oxoniensis Bodleianus e Mus. 10 1 : saec. vi-vii
[fol. 29 a
Capitula et praefatiuncula (pp 151, 155 col b) inueninntur etiam in S v, scilicet in syllogis
Sanblasiana et Vaticana :
S sylloge Sanblasiana, cuius testes sunt
S codex Augiensis postea Sanblasianus nunc coenobii S. Pauli apud
Carinthios xxvS ; saec. vii-viii [fol. 19 b
X codex prope Treueros ut uidetur scriptus nunc Parisinus lat. 3S36 :
saec. viii exeunt. [fol. 12 a
V codex Coloniensis bibliothecae Capitularis ccxiii : saec. viii ineunt. [fol. 27 a
v sylloge Vaticana, cuius testes sunt
M codex Farfensis nunc Vaticanus Barberinus lat. 679 : saec. ix [fol. 29 b
'.u codex Florentinus Laurentianus bibl. aedil. eccl. S2 : saec. x [fol. 19«
Luiideritnl Chr. Jnstel Bibliotheca Iuris Canonici Veteris (Lutetiae A.D. 1661) I 2SS e
cod J, et habita ciiai/i ratione codicis I fratres Balkrini S. Leonis Magni Opera III
(Venetiis A.D. 1757) 527 (= Migne P. L. lvi 785)
Citni de loco et aetate hotninis qui Priscam interpretatione7>i coagmentauit satis constet —
Italusfuit, et scripsit tum post concilium Chalcedonense tum ante Dionysium Exiguum (uide
pp 273 col a 299 col d) — et concilium Gangrense nonnul/a suppeditet quae interpretis seu
aequa/ium eius et inco/arum mentem atque indolem apte illustrent, non displicebit ea hic
breuiter recensere quae docent quam cito, uergente quinto saeculo, christianus popu/us non
tam nouis in laiina lingua uerbis quam nouo latine loquendi genere uti inceperit. quippe
orta erat latinitas ecclesiae.
1 . sanctus. sancta est ecclesia, siuc catholica siue Gangretisis, sancti sunt martyres ;
quorum omnium cum mcntio fit, uoccm sanctus quasi epitheton ortians quod uocant, contra
te.vtum Graecum, tacentibus cetcris intcrpretibus, praemittcre solet noster. exempla habes
p 160/ 38 ' in sancta ecclesia' GrevTJj tKK\t}o-ia,p 153/3 'aput Gangrensem ecclesiam sanctam'
Gr iv rfi KdTii Tayypav €KK\j;<ri'n, p l$q can xx / 3 ' congregationes sanctorum martyrum ' Gr
t<\s awdt-us to)v fiaprvpav. de hac uoce uide imprimis libellum amici praeter omnes in hac
matcria ficriii, Hippolyti Delehayc Bolhmdistae, ' Sanctus ' apud Analecta Bollandiana tom xxviii
pp 145-200 et praccipue 179 // 3. prior ut ftuto apud popularcs quam apud litteratos talis
erat uocis sanctus usus ; confcr Luciani martyris epistulam apud Cyprianum (C. S. E. L. iii
P 536) ' optamus te cum sanctis martyribus pacem habere ', necnoti Gesta inter Liberium et
Felicem (C. S. E.L. xxxv pp 3 4) 'post tres autem dies sancta plebs in unum conueniens '
1 cui plebs sancta gratanter occurrit ' ' cum ad sanctam Agnem multi fidelium conuenissent '.
2. XciTovpyia XeiTovpyeiv, ucrba in tc.rtu concilii Gangrcnsis usitata, uarie repraesentat
noster ; cxempli gratia
a. sacrosanctus. p 154 / 54 ' de sacrosanctis quae ab eis ministrantur ' Gr tv>v Xtnovpyivv
tu>v ini avTaiv yivoptvwv (Isid ' sacramenta quae ab eis conficiuntur ') ; cf can Antiocli iiii
tit, p 246 col a, ' de his qui degradati praesumunt sacrosanctum agere '. de uoce
sacrosanctus uide Koffnwne Geschichte dcs Kirchenlateins p 66, qui censet eam
apud christianos raro inucniri.
CAPITVLA
151
b. agere. p 154 / 58 ' qui ibi conueniunt et agunt ' Gr to>v iiul ovvtpxapivu>v Kai \ttTovpyovvrcov
(Isid ' sacramenta conficiunt '). dc ucrbo agere (eucharistiam) uide Tom \ p 279 col b.
c. consecrare. p 156 can iiii / 2 'consecrante eo ' Gr XtiTOvpyfioxwros abrov (Isid-ant
' celebrare ', lsid-uulg ' offerre ', Dion ' ministrai e ').
d. celebritas. p 1 59 can xx / 4 ' quac supra eos fiunt celebritates ' Gr riu hr avTnis ytvnpivas
\tiTovpyias (Isid ' oblationes quae ibidem celebrantur ', Dion ' ministeria quae in eis
fiunt').
3. religiosua. dc iis apud nostrum adhibctur qui uita/u agunt asceticam, Galtice ' un
religieux ' ' une religieuse'. p 159 can xviii / 1 ' quicumque religiosus ' Gr 11 tis tlov ookov-
pivwv (cctcri intcrpretcs ' qui in proposito sunt continentiae ' ' qui continentiae student'):
confer p 158 can xii / 2 ' pro extimatione religionis' Gr otd voptCnpivnv aoKrjotv (apud ceteros
'continentia' ' sanctum propositum id est continentia ').
4. uenerabilis, ueneratio, pro Gr deooifteta tv\d^aa (habes ctiam cultura, uel secundum
cod J cultus, pro Gr npns Btooifittav p 158 can xv / 3).
p 154/41 ' occasione uenerabili ' Gr npofaioet deooefieias (Jsid ' specie religionis ').
p 155 can i / 3 ' fidelis et uenerabilis ' Gr tnoTrjv *a\ tv\afii~) (ceteri ' fidelem ac religiosam ').
p 158 can xii / 2 ' uitae uenerabilis ', Gr ?
/ 4 ' uenerabiliter ' Gr ptT tv\a^tias (ceteri ' cum reuerentia '),
can xvi / 2 ' occasione Dei uenerationis ' Gr Trpncpdoei Otootfitias (Isid-ant ' religio ',
Isid-uulg ' Dei cultus ', Dion ' diuinus cultus ').
/ 5 ' Dei ueneratio ' Gr rrjs 6tnot(itias (Isid-ant ' Dei cultum ', Dion I • diuinam
culturam ', Dion II ' diuinum cultum ' : sed Isid-uulg ' hoc ipsum quod fideles sunt').
can xvii / 2 ' Dei ueneratione' Gr (secundum cod Patmium) Btooefitiav (Isid 'religio'
Dion ' diuinum cultum ').
p 160 / 12 ' cum pudicitia et ueneratione' Gr ptra oepvoTrjTos Kai Gtootfitias (Isid 'cum
castitate et religione ').
5. misericordia. de caritate et praecipue de eleemosynis erga pauperes agendis adhibetur,
uide Kofftnane op cit^ 30.
p 157 can viii / 4 ' ad gubcrnandam misericordiam pauperum ' Gr tls otKovopiav ewrouar
(' misericordiam ' Dion : Isid ' boni operis ').
p 160 / 18 ' diuitias cum iustitia et misericordia ' Gr it\ovtov ptra oiKainovvns km tv7THiias (Isid
'cum iustitia et operibus bonis').
/ 33 ' plures misericordias fratrum ' Gr rds Ka6' v?Ttpfio\r)v tvnottas rwi/ dot\cpcov (Isid
' bona opera quae supra uires in fratres ').
confer Italice ' fratelli di misericordia ', Anglice 'Sisters of Mercy ' : similiter apud christianos
antiquos dydnq, apud hodiernos ' charity ' ' charite ', non diligcndi tantum qualitatcm sed
opcra dilectionis designant.
INCIPIT CAPITVLA CANONVM
GANGRENSIVM
I De his qui abominantur nubtias.
Capitula dc hac interprctationc mutuantur
S v (uide interprctationem Isidori infra
p 164) ct in omnibus fere cum J concinuut.
notandum est codicem I, qui quod ad ipsos
canones attinet praestantissimum habet
lextum, in capitulis interdum infcriorem
se praebcrc codici J
INCIPIT . . . GANGRENSIVM : NONVM GAN- I J
GRENSIVM (cct om) w ; om Y INC- J S X Y u \
INCP X CAPITVLA J S ( - Y) U \ TITVLI I
CANGRENSIVM S
I his : hiis Y, et simititcr usquc infinem in-
diculi capitulorum nuptiis w
1 abhominantur X Y nuptias I S X Y
I J S X Y
!52
CONCILIVM GANGRENSE
II (Prisca)
II De his qui abominantur carnes
[eden&s uel minime].
III De seruis qui [excusatione fidei]
dominos contemnunt.
IIII Dc praesbyteris in nuptiis.
V De his qui ccclesiac congregationes
humiliant.
VI De his qui extra ecclesia congre-
gant.
vn Dc oblationibus ecclesiae [nulli
liceat commutare].
vili De ea quae paupcribus con-
feruntur.
villl Dc uirginitate et abstinentia.
X De elatis propter nomen uirgini-
tatis.
Ij ll abominantur carnes edentes scripsi
S X Y u w collato canone et titulo canotii prae/ixo :
carnes abominantur I abominantur edens J
abominantur carnes edens (om edens S)
S v uel minime J S ( - S) v : uel rel
(scilicet reliqua) S ; o/u I
III seruos Xw,/ortassc recte excusatione
fidei I : ow J S v
1 1 1 1 in nuptiis I : nuptis J qui coniuges
habuerunt S qui uxores habuerunt v
v ecclesiae congregationes humiliant (c/
p 156) J S v: ecclesia spernunt I
vi extra ecclesia J S ( - Y) u : ecclesiam
(om extra) I extra ecclesiam Y w
vii oblatis I (sed c/p 157) nulli liceat
commutare J S v, cf cod J can vii / 3,
p 157 : om I
viii eaquaej S v: his qui 1 pauperibus
I, confcr can viii p 157 : praem in J S v
conferunt S v
X De his qui se extollunt (lantum) I
IJSY 11 abhominantur Y carnes|sedens Y
1 1 1 dominos (recte sine compendio) J X Y ; dns
(sc dominus) u
nii praesbyt I praesbiteris Y
v cclesiae J aecclesiae Y
vi cclesia J aeccles. Y
vii eclcsiae J accclcsiac Y
\ helatis h>
xi De his qui agapes inrident.
XII De his qui in pallio gloriantur.
XIII De mulieres qui uirilem uestcm
utuntur.
xim De his quae de nubtiis recedunt.
xv De his qui excusatione religionis
natos relinquunt.
xvi De his qui occasione religionis
despiciunt parentes.
xvii Dc mulieribus quae se tondent.
xvill Dc his qui ieiunia ecclesiastica
contemnunt.
xvilll De his qui dominico die
ieiunant.
xx De his qui abominantur mar-
tyrum congregationes.
XI agape w inuidunt Y
XIII muliere S* v qui I S Y v : quae J X
uirilem uestem (c/] p 158) I : uirileueste
J uirili (uili S) ueste S v
xilll quae : qui Ya de nuptias X de nuptis
Y recedunt I (c/p 158) : fugiunt J X Y
u w" fugient S w*
xv excusatione (-ones u) religionis J S v :
0111 I, scd c/p 158 natos I (c/ p 158) :
filios (filius S) J S v
xvi De filiis quae parentes despiciunt (tan-
tum) I religioni w
xvn quae I J v : qui S se : 0111 S
Titulos xvill xviiii transponunt S v, cum
Gr et interprctatione Isidoriana, cui hi
tituli in S v praemittuntur, c/pp 168 206
xviii ecclesiastica : 0111 I, sed c/ p 159
xviin dominica Y dominicae w diei J
Post capitula subiungunt (sub numero XXI Y)
prae/atiunculam S v, uide p 155 col b
IJ
SXYuw
XI gapes Y*
xiiii nupt. ISX Y
xv relegionis S Y relinqunt Y
xvi occassione Y relegionis S Y dispiciunt Y
xvn tundent S
xvi 11 ieiuna S* eclesiastica J aeclesiastica S*
aecclesiastica S2 Y comtemnunt Y
xvim diei J
\x abhominantur Y martirum Y congrc-
yatiouis X
IJSY
EPISTVLA SYNODICA
'53
II (Priscaj
[iNCIPIT
QVAE APVT GANGAT-:A'SE ACTA SVNTJ
Dominis honorabilibus in Armocnia
constitutis sanctis et comministris ;
Euscbius Ellianus Eugcnius Olym-
pius Bythinicus Gregorius Ecliculus
Papus Eulalius Hypatius Proeresius
Basilius Eugenius Hcraclius, qui
conuenerunt in sanctam synodum
in ciuitate Gangre^se.
Quoniam congregata sancta syn-
odus episcoporum aput Gangrensem
ecclesiaw sanctaw propter aliquas
quae opus sunt ecclesiae necessi-
5 tates, discuticntes quae secundum
Eusthatium, inueniantur aliqua in-
disposita [plurima] facta, omnino
necessariae disposuit et omnibus
manifestum facere cclerius festinauit
J Titpraem INC- QVAE APVT GRANGEMSE ACTA
svnt J ; om I
Dominis honorabilibus usquc ad ciuitate
Gangrense J : om I in ciuitate Gan-
grense scripsi : in ciuitatem Grangemse J
5 I I. congregata I (Gr ovvihBovo-a) : + est J
3. ecclesiam sanctam scripsi : ecclesiae
sanctae I J sed archctypus ut conicio ecl
sanct aliquas quae opus sunt I
(Gr rivas (KK\ti<Tiao-TiKas xpeiay) : aliqua
quae opus sunt uel pro J 6. inuenian-
tur codd: fortasse legendum inuenientes
kidisposita codd: fortasse legendum in-
disposite cum Gr dde'ap.a>s 7. plurima I :
plurimum J ; ideo in uncinis inc/usi, quia
glossema uidetur esse ad uocem aliqua
adpositum, c Gr iroWd dcriuatum 8.
disposuit et . . . festinauit I (Gra>pi<jf ko.\
nao-t (pavtpbv Troirjaai io"iT0v8a<T(v) '. disposita
(cet om) J 10. auferantur : +omnia J
I J 2. episcopp- J grangensem J 3, 4, 21, 22,
25, 26. ecles. J 5. descutientes I 6. heustha-
II
10 ut aufcrantur quac ab eis malc fi-
unt : quia in co quod uctant nubtias can 1
et dicunt quia nullus qui nubtiarum
coniugio e.st spem possit ad Deum
habere, multae muliercs maritatac can xim
15 seductae rccesserunt a suis uiris
(ct uiri a suis mulicribus) ct post-
modum cum non possent sufferre
adulteratae sunt et propter hac
causa opprobriatae sunt. inuenie-
20 bantur enim et reccdcntes a domo can v
Dei et ab ecclesia, et contemnendo
uidebantur contra ecclesiam pro- can vi
prias congregationes facientes ct
conuocationcs et doctrinas alias,
25 ct alia contra ecclesiastica ct ad-
uersus ccclesiam qui congrcgaban-
tur ; ct peregrina uestimcnta ajdcanxu
ruinam communi//m uestimentorum
13. ooniugio est scripsi c Gr tm tv ydp.(p j t
ovt<ov : coniugio et I coniugio sit sortitus J
possit I : posset J 15. seductae J (Gr
dnuTTjdelo-ai) : seiunctae I 16. uiris I*
et2° I (Grelra): ita ut J 18. hac I : haec
J 19. opprobriatae codti : pro forma
usitata opprobratae inueniebantur :
inueniebant uir I 20. recedentes I (Gr
dvaxuprpus), cfcan iii l j,p 156 : secedentes
J> cf l 35 25- et alia I Gr <al tu <1\\a) :
et alias I ; om J ecclesiastica codd:
sed Gr tu>v tKKk^cnav et aduersua ec-
clesiam qui congregabantur I (Gr ko\
Kara to>v iv ttj ('KKkrjvlq avvayop.(Vojv, unde
foriassc ecclesia legendum) : doctrina ita ut
docerent J 27. et : ut I ; 0111 J uesti-
menta : + uti J 28. communium ues-
timentorum scripsi (Gr tt)s koivottjtos
tg>v dp.<j)iao-ndTu>v) : communem ct uesti-
mentorum I communionem pertinere J
cium I
I
9. caelerius I
sufferrac I
12. nuptiarum I J
19. obprobriatae I
T54
CONCILIVM GANGRENSE
II (Prisca)
can vii congregantes ; c\. fructum obla-
30 tiones ecclesiasticas quae ab initio
traditac sunt eclesiac sd semet
ipsos tollcntes, et suis rationibus
et corum qui cum ipsis sicut
can iii sanctis crogata facient^ ; et serui
35 a dominis sccedentes, et in pcre-
grino uestimento contemnentes
can xiii suos dominos ; et mulieres cxtra
consuetudinem pro mulicbre uesti-
mento uirilc inducntcs ct in hoc
^oiudicantes se iustificari, multae
can xvii autcm tondentes se, occasione uene-
rabili, natura capillorum mulicrum ;
Kin xviin ieiunia autem in dominico facientes
ct libcrtatcw sancti diei contem-
45 ncntcs, ct iciunia quae in ecclesia
can xviii sunt constituta contemnentes ; et
can 11 quidam ex eis accipcre carnes
II
29. et fructum oblationes ecclesiasticas
scriftsi (de casn gcnctiuo pluralis nunteri
fructum uidc infra ft 177 coi a) cum
(//>' Kapirofpoplas re tus tKKXrjo-iuaTtKus:
fructum aut oblationes ecclesiasticas I
fructus eclesiae et oblationes J 31. ad
scriftsi: a 1 acj 33. eorum J : suorum
et I ipsis 1 : 4- sunt J, scd Grrols avv avro'is
34. facientes scripsi cutn Gr nowvptvoi. :
facientibus codd 35. domini J et I
l Gr Kal) : om J in peregrino uesti-
mento I (Gr oiarov ^vov dp^idaparos) : in
pcregrinum uestimentum J 38. pro
muliebre (mulicbrac I ) uestimento uirile
I (Gr avTi dp<Piuapu'ncov yvvaiK€icov dvdpiKa
dp(fndapara) : uestimentum uirilem (tan-
tum) J 41. occasione uenerabili
(dc ucnerabilis uidc ft 151) I : occasionis
uenerabili J 42. natura codd : pro
naturam (Gr atroKtipovrai . . . ttjv cpvaiv)
43. in J (Gr iv rjj k.) : om I dominico :
hoc scnsu non inucni sine uoce die 44.
libertatc codd 47. quidam ex eis I (Gr
60
timentcs ; ct in domos cuius domini
nubserint orare nolentes, et dum
flunt orationes contemnent<<\r, et
multotiens oblationes quae fiunt in
domos qui nubserunt non recipi-
entes; et praesbyteros qui nubserint can 1111
reprobantes et de sacrosanctis quae
ab eis ministrantur non adtingentes ;
et loca ubi martyres positi sunt can xx
contemnentes, et qui ibi conueniunt
et agunt reprchendunt ; et diuites
qui ab omni substantia diuitiarum
non recedunt spem ad Deum non
habere dicunt ; et quanta alia quae
numerare nemo possit. singub/s
enim eorum, quitf a canone ccclesi-
astico exiit, sicut leges proprias
habuit ; quia nec communLr iam
uoluntas fuit cis, sed unusquisque
Tivks avToiv) : /;e.\eisquidam J 48. cuius
codd : ftro quarum 49. nubserit I
dum fiunt orationes I (Gr yivopiviov
ev)(a>v): ubi oratur deus ipsi J 50. con-
temnentes scriftsi e Gr KaracppovoivTfs :
contemnunt 1 contemnent J 51. multo-
tiens I (GrnoWaKis) : om J 52. domos
qui codd: scilicet eorum qui (Gr oiKiais
Ticv) 53. praesbyteros : ftracni requiren-
tes J nubserunt I 54. dej:al sacro-
sanetis quae . . . ministrantur I (Gr
tcov XeiTovpyiiov tiov) : sacrosancto quod . . .
ministratur J 55. contingentes J 57.
conuenerunt ? I* 59. omni : omine J
60. ad I, cf l 13: aput J non 20:
om I* (add suft iin m ft) 61. quae
numerare J (Grd dpiBp^aai) : qui numerari
I 62. singulus scriftsi, cf Gr tKaaros :
singulos I singuli J 63. quia a scriftsi
cum Gr eVftSi) tov kuvovos : qui a codd
64. exiit : +et I 65. communis iam
scripsi cum cod Patmio Koivfj . . . Xomov :
communicare iam codd 66. tr eis
I J 30, 31,45.63- ecles. J
38. muliebrae I
53. presbiteros I 58. diuitis J*
omine J diuitias|rum J
59-
EPISTVLA ET CANONES
»55
II (Prisca)
quod tracta//it hoc addidit \ut hoc ci
placuit, ct sicut fnon dominantemf
habuit cogitatum] ad incusationem
70 ecclesiae et suam laesionem. prop-
ter hoc coacta ert ucnicns in
Gangra sancta synodus condcm-
nare eos et tcrmincs cxponcrc ut
foris eos esse ecclesia ; si autcm
75 pacniteantur ct anathcmatizent sin-
gula quae malc dixcrunt, suscipi
eos. et propter hoc exposuit sancta
synodus singula qu^e debent ana-
thematizare et sic suscipi eos. si
80 autem aliquis non consenserit ad
ea quae sunt disposita, sicut hereti-
cum eum anathema esse feriendum
et esse excommunicatum et separa-
IJ
(ei J*) fuit J 67. tractauit scripsi cum
Gr eve6vpr)6r) : tractabit I uoluit J ut hoc
ei usque ad cogitatum : in uncinis inc/usi,
tajnquam eorundem uerborttm Snep av e've6v-
tit'j6rj, quae iam uerterat quod tractauit, alia
interpretis conamina ut scripsi : et J ;
om I 68. dominante J 70. sua
laesione I 71. coacta I: sancta J
est scripsi: et I ; om J 72. Glangra I
sancta I cum Gr ; o?n J (sed uide ad l 71)
73. et I (Gr <ai) : ut J termines J :
terminos I ; haudraro (apud Agrimensores)
terminibus, nonnisi semel laudantur
termo et termine ; cgo tamen sine termine
inueni, uide 7'o?n I p 32 b l 2 exponere
I (Gr tK6ta6ai) : eis ponere J ut J : et I
74. foris : praem eos qui permanserint in
suis sententiis J (sed contra Gr) si autem
I (Gr el be) : qui uero J 75. pacnitentur
et anathemauerint J 76. dixerunt I
(Gr \ex6(VTu>v) : senserunt J 77. et
propter usque ad suscipi eos (/ 79) : om
per homoeoteleuton J 78. debent con-
ieci e Gr 6(peCKovcriv : om I 80. non :
om I consenserit J : consentierit I
I J 67. tractabit I 70. aecclesiae I cclesiae J
lesionem J 72. glangra I 73. terminos I
74, 84. eclesia J 78. que I 84. episcopus I
tum ab ccclcsia : ctiam oportct cpi-
85 scopos aput omncs qui inucniuntur
talcs hoc custodirc.
III CANONES
POST SANCTAM SYNODVM NICAENAM
EXPOSITI SVNT [IN GANGRAM]
[ID EST] TITVLI -XX-
I De his qui abominantur nubtias.
Si quis nubtias queritur, et eam
qui dormit cum marito suo, cum sit
fidelis et uenerabilis. abominatur
ad J : om I 84. etiam oportet I J
scripsi (Gr Ka\ber)o-ei): quia oportet I oportet
etiam J 85. inueniuntur I (Gr tS>v
(vpio-KO(ifv<i>v) : inuenti fuerint J 86. hoc
I (Gr tovto) : haec J
Hl CANONES . . . titvli XX : hanc praefati- S Y u w
tinculam habent e/iam Sv (post capitula,
uide supra p 152) Hi J S : Hll I Y v
IN GANGRAM J S v, cfpp 20 28 : om I ID
EST I, cfp 20 supra : om J S v titvli :
TITVLOS J V TITVLVS S Y xx: +
EXPLICIT CAPITOLA S EXPLICIVNT CAPI-
TVLA V H S Y« ffl
1 1. Si quis I (Gr el tis) : Qui J nubtias
queritur scripsi e Gr tov ydpov pep(poiTo :
nuptias abominatur uel queritur I de nub-
tias quaeritur J eam : ea J 2. qui
I, cf tit xiii (p 152) et p 149 col b : quae J
dormit cum marito suo I {Grri\v <a6ei-
ftavaav Liera) : cum marito suo dormierit J
?cm Y nycenam I nicenam V
grangram u*
I nuptias til el 1 I 1 c/ 4. quaeritur J
cangram I J S Y
IbY
X 2
■56
(O.XCILIVM GANCRENSE
II (Prisca)
aut queritur, eo quod non possunt
S in regnum inuenire ; anathema sit.
II De his qui abominantur aedere
carncs.
Si quis cdens absque sanguine et
idolatriac ct suffocato cum uenera-
tione et fide; qui condemnat pro
hoc quod accepit spem non habcre ;
5 anathcma sit.
iii Dc christianismi occasione seruum
non subiacendum.
Si quis seruum, cxcusationr uene-
randi Deum, contcmnere doceat
dominum et reccdere a ministerio
ct non cum oboedientia et totius
5 festinationis suae domino seruire ;
sit anathema.
[J
4. eo quod non possunt in regnum I
(Gru>s uv pi) Svvapevovs (is fiao-i\(iav) : dicens
eos ad regnum non posse J 5. inuenire
I (Gr do-(\6(iv) : uenire J
II 1. Si quis I ((j'r fiTis) : om ) edens
codd (c/ tit p 152, codd J S v), quasi Gr
io-Bitov : /ortassc corruptum suspiceris ex
eden[tem carne]s 2. idolatriae codd :
legendum idolatria cum J (Gr ptr) : sed I
3. fide : + cdens (iterum) J qui con-
demnat I : his qui eum condemnat J 4.
accepit : -fct dixerit eum (contra Gr) J
non I (Grfifj) : minime J, quod uocabulum
liaud raro apud intcrprctcs in/crioris aeui
latinos pro Gr p,r) adhibctur
III christianismi ut itid ) : christianissimo
I seruum scripsi: seruorum I seruis
J 1. qui J seruus J excusatione
(-oni totid): + causa J (glossema scilicet
Jiabcs ad uoccm cxcusatione) uene-
randu I 2. dooeat I : dicat J 3. a
ministerio I (Gr rrjs vnriptoias) : ab eius
ministerio J 4. totius festinationis :
pendet genetiuus e Gr ntrii . . ndtTijS 5.
suae codd: fortasse legendum suo cum
dr TU> fainov
1J
Iiil De nubtis praesbyteris.
Si quis dubitet a praesbytero qui
nubsit, quasi non oportere conse-
crante eo oblationem accipere ; sit
anathema.
V De his qui congregationes ecclesiae
humiliant.
Si quis docet domum Dei con-
temni et quae in ea sunt congrega-
tiones ; anathema sit.
VI De his qui ecclesiasticas admirtis-
trationes foris [ab] ccclesia faciunt.
Si quis practer ecclesiam proprie
congregat et contemnens ecclesiam
uoluerit agere, non consentiente
episcopo aut praesbytero ; sit ana-
s thema.
iiii I. a praesbytero J (Gr napa Trpto-^vri-
pov) : ad presbyterum I 2. consecrante
eo scripsi cit/n G r XaTovpyi/o-avTos avrov :
consecrante ab eo I eum consecrare J
3. oblationem accipere (Gr npoo-(popus
p(Ta\apftdv(iv) : oblationem (tantitm) I no-
luerit oblationem accipere J
v congregationem I
VI Tit . . . eclesia fa . . . nt J : cciera uix legi
possunt, sed uidetur omitti ab foris ab
ecclesia : foris ab ecclesias I (foris) eccle-
sia ut uid J, ct c/ can vii 1 1 et epistutam
synodi /74 (p 155 supra) 2. et I (Gr
Kui) : om ) 3. uoluerit agere I :
uoluerit extra agere J ; Gr tu tt)$ (KKXrjaias
(6(\oi npuTTdv, sed exciderunt /ortasse tu.
ttjs (KK\r)o-ias post KaTa(ppovu>v rqs (KK\rjo-ias
nisi malis cum titulo canoni praefixo ec-
clesiastica (post ecclesiam) legere, c/ l 25
p 153 consentient I
prbis I
1 1 1 1 nuptis I
v eclesiae J
vi eclesiasticas J eclesias J
eclesiam J 1. propriae J
praesb- J presbytero I
presbyt. I
1 et 2.
4. episo- J
CANONES
'57
II (Prisca)
VII De oblationibus ccclesiac.
Si quis quac conferuntur ccclcsiac
uoluerit foris ecclesia accipcrc aut
darc sine conscnsum cpiscopi aut
eius cui ista iniuncta sunt, et non
5 cum conscientia eius uoluerit aliquid
agerc ; sit anathema.
VIII De his quae pauperibus con-
feruntur.
Si quis dat aut accipit dc hoc
quod offcrtur extra episcopo aut
eius qui ordinatus est ad gubcr-
nandam misericordiam pauperum ;
5 et qui dat et qui accipit sit ana-
thema.
viiii De uirginitatem et abstinentiam.
Si quis uirginitatis aut abstinen-
tiae gloriantur et quasi abominandis
VII Titulns in J legi nonfotest 1. quae :
praem ea J 3. dare : + aut commutare
J [confer titulum codd J Svj) 152 suprd)
consensum : concessum I consensu J (Gr
jrapa yi/cjurjv) episcopi aut eius cui I (Gr
tov (nio-KOTrov r) toii) : eclesiae aut episo cui
J 5. cum conscientia eius (Gr uera
yv6>ur]s avTov) : cum eorum conscientia J
vill 1. dat aut accipit I (Gr StSoI r) X«/i-
/3aioi) : dans aut accipiens J hoc quod
offertur I (Gr KapTroqbopiav) : haec quae
offerentur J 2. extra episcopo (epi-
scopum I9) aut eius (eiu I3, scilicet eum?)
I (Gr napeKTos tov (ttictkottov r) tov) : extra
consensu episc aut eius J 3. guber-
nandam J : iuuernandam (quod pro eodem
uocabulo Jiabendum est) I* dispensandam
I2 4. misericordiam l2 J : miseri-
cordiae I*, fortasse recte, cf Gr tvjroitas
pauperibus I2 5. sit anathema J :
anathema sit I
nubtiis recedunt, et non sccundum
fidem hoc ipsum bonum et sanctum
5 uirginitatis nomen custodiunt; ana-
thcma sit.
x De his qui propter nomen uirgini-
tatis elati sunt.
Si quis uirginitatem custodiens
exaltat sc ab his qui nubunt ; sit
anathcma.
XI De his qui pauperum agapes in-
rident.
Si quis contemnit fidelium aga-
pes facientes et propter honorem
Domini conuocantar fratres, et
nolunt communicare cum eis, in-
5 ridentes ut adnihilent hoc quod fit ;
anathema sit.
vim De uirginitate et abstinentia J 1.
Si quis . . . gloriantur : de quis plurali
numero uide quae adnotaui Tom l p 150,
et cfcan xvi / 1 infra uirginitatis :
uirginitate J ; cum genetiuis supplendum
ut uid causa. aut J (Gr fj) : et I 2.
abominandis codd : cum codice Patmio
ft8(\vKTU)v, non (38(\vtto>v 4. fidem :
fortasse corruptum ex idem, Gr enim 6Y
aiTu to kuXov, cf Gall p 148 col a, cap lx
x nomen uirginitatis I (cf tit x codicis J
supra p 152) : uirginitatem J 2. nubent I
XI I. contemnit (contemnet I) fidelium aga-
pes facientes codd : Gr KaTaqbpovolrj tu>v (k
nio-Tta>s ayuTras ttoiovvtwv, quae uerba in-
tellexisse uidetur noster quasiiroiovvTuv ras
to>v (K ttio-t€o>s dyaTTas 3. conuocantes
conieci e Gr o~vy<a\ovvTu>v : conuocant codd
4. noluerint J 5. ut I (Gr 8ia t6) : et
vii 1 eclesiae J
vl 11 2. episo J
:. eclesia J
iuuernandam I
viiii 3. nuptiis I
X aelati I
IJ
158
CONCILIVM GANGRENSE
II (Prisca)
XII De his qui in pallio elati glori-
antur.
Si quis uirorum, pro cxtimatione
rcligionis ct uitae ucnerabili^, pallio
utatur et aestimet ab hoc posse
iustificari, et reprobet eos qui uenc-
5 rabilitcr consuctam uestem utuntur
et fcommunia quae in consuetu-
dinis cst ucstisf ; anathema sit.
XIII De mulieres qui uirilem uestcm
utuntur.
Si qua mulier a rcputata asccse
mutct uestem ct pro consueta mu-
liebri uirilcm accipiat ; anathema
sit.
XIIII De his quae de nubtiis recedunt.
Si qua mulier derelinquens uirum
suum recedere ab eo uoluerit, quasi
abominans nubtias ; sit anathema.
I T XII I. uirorum J (Grdvhpav) : horum I 2.
religionis et uitae uenerabilis scripsi:
religionis uitae et uenerabili I et rcligionis
uitae uenerabili J 3. aestimet :
-t-se J hoc I (Gr tovtov): eo J 5.
tr uestem consuetam J 6. tcommunia
quae in consuetudinis est uestist codd
(Gr 177 liWrj Koivrj Ka\ iv o-vvqdfia 01*077 to~8r)Ti
Kcxpipevoav) : lectio ut Uldetur dcprauaia
quofiotissimum modo corriQCtuta sit tiescio,
sed scnsus planus est
XIII qui I*, cf titulum p 152: quae I2 J
uirile ucste I, sed cf titulum ut sup 1.
a reputata ascese mutet uestem coti-
leci collato Gr 8ia vopi£op.(vr}V <io-Ki]o~iv pera-
/3(iA\oi t6 diKpiao-fia : arripuerit (adripuc-
rit I) scemate (soematae I) uestem codd ;
uocetn ao-Krjo-is inierprcs nostcr ascesis
uertit, uide infra can xv / 4, xviiii / 1
(insolitum uocabulum scriba codicis I can
xv / 4 muiauit in a se, can xviiii / 1 ucl
omisit uclin aut mutauit), cpist 1 % fi 1 59. de
Ijxn 2. uenerabile I 7. anath J
xiii 2. muliebre J
XIIII nuptiis I 3. nuptias I
XV De his qui excusatione religionis
natos relinquunt.
Si quis dereliquerit filios suos et
non eos enutriat, sed quantum ad se
quasi pro Dei culturam deserat
quemlibet et occasionc ascese^
5 neglegat ; anathema sit.
XVI De his qui occasione Christi
nominis despiciunt parentes.
Si quis fidelium filii despiciant
parcntes occasione Dei uenerationis
et non debitum honorem parentibus
reddant, honorificantes eos quia in
5 hoc Dei ueneratio est ; sit ana-
thema.
XVII De mulieribus quae se tondent.
Si qua mulier, quae se extimet
Dei ueneratione, tondet caput suum
quod Deus ad commemorationem
do-Keio-6ni uide etiam epistulatn synodicatn
l 3> P x 59 2. et suppleui e Gr Kai :
otn codd
XV natos relinquunt J : relinquent natos I
1. dereliquerit I (Gr KaTa\ip.ndvot) : dere-
linquens J et J (Gr Kai): ut I 2. ad
se I (Gr iv iavTch) : ad rem J 3. cultu-
ram I : cultu J 4. et scripsi : set I3
sed ? I * ; om J (pcr homoeoteleuton post
quemlibet ?) occasioni I2 asceseos
conicccrunt Ballerini e Gr do-Ki]o-fws (confer
tatnen epistulam /5 p 159 col b ascesis) :
ascesem J a se I 5. negleget I nejlegat J
xvi despiciant I* (sed corr m p) 1. Si
quis . . . despiciant : de quis plurali
uide sufira ad can viiii / I 2. dei
uenerationis I (Gr Btoo-tfifias;) ut in 1 5 :
+ ritu J 4. reddat J
XVII 1. quae se extimet I (Gr Tr)v vofii^o-
ptvrjv, quod simili modo itt can xviiii / I
uertit intcrpres noster ea quae arbitratur) :
cxistimet (tantutn) J 2. tondet scripsi
e Gr dnoKeipotTo: tondent J tondente I
xvi 2. uenerationes I*
xvii 3. conmemorationem J
CANONES ET EPISTVLA
T59
II (Prisca)
praccepit ci ut sit subdita, et soluerit
5 praeceptum ; anathcma sit.
xvin Dc his qui ccclesiastica iciunia
contcmnunt.
Ouicumque religiosus sine cor-
porale necessitate superuiens ct
quac traduntur ieiunia in communc
omnibus ct seruantur in ccclesia
5 contemnit, et suo sensu dicat non
esse perfecta ; sit anathema.
XVIIII De his qui in dominico die
ieiunant.
Si quis ea quae arbitratur ascese
dissimulat et \n diew dominicum
ieiunat ; sit anathema.
4. subdita I (Gr rrjs vnoTayi)s) : + uiro J
soluerit J : seruet I
Xviii 1. corporale I (Gr o-utpxniKr)^) : cor-
poris J 2. superuiens J (stilicet super-
biens, cfcan xx / 1 ; Gr vneprjqbavevoiTo) :
superueniens I et codd: superfluiun
uidetur, sed c/ Gr Kai et can xx / 2 4.
omnibus I : firaem ab J et scripsi e
Gr Kai: om codd 5. contempserit J
sensum I (fortasse V) 6. perfectas I
tr anathema sit I
XVllll in dominico die I : dominico diei J
1. ea quae arbitratur codd: Gr bia tijv
i>ofjLi{ofji(vr)v ascese : ascesem J (for-
tasse recte ; Gr iiaKrjo-tv) aut I, cf cann
xiii / I, xv / 4 2. dissimulat scripsi :
dissimulatione I per dissimulationem J
in diem scripsi (Gr iv tij KvpiaKrj) : ideo I
die J dominicum : om I* (scd suppl
m p) 3. ieiunant I tr anathema sit I
XX 1. quis I : qui J tali superuiens
dispositione conieci, cf can xviii / 2 :
talis superueniens dispositionis I superuiens
dispositioni J ; Gr uItlcoto infprjcpdvco 8ia-
dio-a Kexpip-ivos, sed ut arbitror interprcs
noster toioutw pro acYuuro prae se Jiabuit
2. abominauerit : uocem uerbi actiuam
x.\ De his qui abominantur martyrum
congregationes.
Si quis tali supcruicns disposi-
tion<? et abominauerit congrcgati-
ones sanctorum martyrum et quae
supra cos fiunt celebritatcs et mcmo-
5 riae eorum ; sit anathema.
Haec scripsimus non reczVJentes
qui sunt in ccclcsia secundum scrib-
turas ascire uoluntate Dei : cos
uero qui accipicnt dispositionem
5 asccsis et qui superbiam contra cos
qui simplicitcr uiuunt, et elatos
laudant cx antiqua S. Scripturae uersione I J
Rbnsch p 297 et Forcellini-de Vit sub
uoce ; Iudith ix 4 (apud Luciferum Cara-
litanum) ' et abominauerunt coinquina-
tionem generis sui ', Mic. iii 9 ' domus
Israhel, qui abominatis aequitatem ' :
Ambrosiast in Eph ii 14 addit Thes. L. L.
congregatione I 4. supra eos I recte,
cum cod Patmio «V : in eis J et :
+ derogauerit J memoriae (Gr ras
fivl)p.as) J2 : memoria I memoriam J*
1. Haec scripsimus I (GrTavra Se ypdqbo'
pev) : praem Et suscribserunt dicentes J
recidentes J ut uid cum Gr iKKimTovTts :
recedentes I 2. qui sunt I (GrTovs iv
tj) e.) : ab his quae sunt J in ecclesia
(Gr iv Tjj iKK\r)o-ia) J : in ecclesiam I 3.
ascire conieci e Gr do-Keio-dai : has scire I
custodire J uoluntate Dei : qui uolun-
tate Dei I secundum uoluntatem Dei J ;
interpres nostcr pro tovs iv tt) iKKkr)o-ia tov
6(ov KaTa. Tas ypa(f)as do-Keicrdai ftovXopivovs
legisse uidctur tovs iv tjj iKK.\r)7ia Kara ras
ypa(piis do-K(io-6ai fiovXopivov roii 8(ov 60S
uero J (Gr dWii tovs): om I 4. dis-
positione I 5. superbiam : legere
malim superbiunt, scd Gr ds vneprjcpaviav
xviii eclesiastica J ieiuna J 4. eclesia J
xx 4. caelobritates I (Ja?)
1. recedentes I 2. ccles. J
5. superiam J
U
i6o
COXCILIVM GANGRENSE
contra scribturas et
canones, et nouitatem introducentes
aliquam, abicit catholica et apo-
iostolica ecclesia. nos autem uirgini-
tate cum humilitate miramur, et
abstinentiam cum pudicitia et uene-
ratione fiendam suscipimus, et rece-
dere a saeculari///// rerum cum
iohumilitate suscipimus ; [et nubtias
cum habitatione pudica honorifi-
camus] et diuitias cum iustitia et
misericordia non reprobamus ; et
paucitatem et multitudinem uesti-
20 mentorum pro diligentiam corporis
non curiosam laudamus, solutas
autem et conteritas in uestibus pro-
cessioncs non suscipimus ; et domus
II (Prisca)
ecclesiasticos ' Dei nostri honorificamus, ct quae
25 in eis fiunt orationes sanctas et
sanandas accipimus, non conclu-
dentcs pictatem domibus sed
omncm locum in nomine Dei
aedificatum honoramus, et quae in
30 eum congregat/zr \n commune ec-
clesiam ad salutem nostram et
////iuersitatis suscipimus ; et plures
misericordias fratrum quae secun-
dum traditionem per ecclesias pau-
35 peribus fient beatas dicimus ; et
omnia quae a diuinis scribturis
tradita sunt et apostolorum tradi-
tiones in sancta ecclesia fieri ex-
oramus.
AMEN.
9. abicit . . . eeclesia codd: om Gr 12.
abstinentiam . . . fiendam I : abstinentia
. . . fienda J pudicitia : de clausula
a codicibus nostris huc transposita
uide infra aii l 15 ueneratione :
Praem cum J 13. et recedere . . .
humilitate suscipimus : om I* 14.
saecularium rerum scripsi e Cr tu>v
f'yKO(T^la>v -npayfxnTuiv : seculari rerum I2
(om I*) saeculi rerum J cum humi-
litatem I2 (om I*) 15. suscepimus
I2 (om I*) et nubtias . . . honorifica-
mus : Graeci textus ordincm rcstitui,
codiccs autcm nostri hanc clausulam supra
ingerunt, post cum pudicitia / 12 16.
pudica ( G> o-f /xi/r]p) : om J honorifi-
cauimus J 18. misericordiam I et J
(Gritafyi om I 19. paucitatem et
multitudinem : quasi contraria sint
~Kitot7]s et €VT(\fia, ac non potius inter se
aequipollcntia 23. conteritas codd, sc
contritas (Gr TtBpvppJvas) : hanc tamen
formatn nusquam agnoscunt libri 23.
domus . . . in eis I (Gr tovs oikovs . . .
u
6. aclatus T
eclesia J
7. ecleslasticos J
14. secular. I
eV avToIy) : domum . . . in eam J 24.
honorificauimus J 26. accepimus I
29. honoramus J (Gr Tipayvra) : honora-
bimus I et J (Gr Kai) : om I 30.
congregatur in commune ecclesiam
scripsi : congregatio commune ecclesiam
I congregationem communem eclesiam J ;
pro ti)v (v avrjj Trj tKK\r]o-ia, legisse uidetur
intcrprcs nostcr tt)v iv avTjj (KKXrjo-iav 31.
nostram et uniuersitatis scripsi, cf Tom 1
p 376 /11, ubi diuersi scripsi pro uniuersi
(Gr tov koivov) : nostram et diuersitatis I
nostram et omnium diuersitate J 32.
plures I (Gr ras Ka&' vTTtpfio\r)v) :
plurimas J 36. a diuinis scribturis
I (Gr imb tuv Qfimv ypa(pa)v) : secundum
diuinas scribturas J 37. apostolorum
J : apostolis I ; fortasse legendum apo-
stolicas cum Gr airoaTo\iKuiv cx archetypo
ut conicio apostol 7/r/apostolI ; cfepistulam
canonibus praemissam l 3
AMEN : + EXPLI CANONES GLANGRENSIVM I,
ITA SVBSCRIPSIMVS FELICITER J
ni J 30. cclesiam J 34. eclesias J
24. 36. scripturis T 38. eclesia J
CONCILIVM GANGRENSE
CAHTVLA EPISTVLA SYNODICA CANONES
III
INTERPRETATIO QVAE DICITVR ISIDORI
SECVNDVM FORMAM ANTIQVAM
f Codex Frisingensis nunc Monacensis lat.
6243: sacc. viii [fol. 23 b
R Codex Remensis postea Parisinus Claro-
raontanus nunc Berolinus Phillip. lat.
84 : saec. viii [fol. 5 a
\Y Codex Wirceburgensis bibliothecae olim
Capitularis nunc Vniuersitatis Mp. th. f.
146 : saec. iz [fol. 35 a
C manus secunda codicis C (uide interpretationem
Isidori uulgatam) quae canonem iiii [lxii]
ex hac interpretatione mutuatur
Edidit Fr. Maassen Geschichte der Quellen und der
I.iteratur des canonischen Rechts im Abendlande
(Gratz, a.d. 1870) // 935-938 e codd f W:
codiccm R primus adhibui
EIVSDEM EPITOME FERRANDI
C Codex Corbeiensis nunc Parisinus lat.
12097 : saec. vi [fol. 144 a
trec Codex Trecensis nunc Montispessulanus
bibliothecae Vniuersitatis 233 : saec. ix
[fol. 113 b
Edidcrunt Petrus ftthou Fulgenti Ferrandi Car-
thaginensis ecclesiae diaconi Breuiatio canonum
(Lutetiae, a.d. 1588) e cod Trecensi, et P. F.
Chifflet Fulgentii Ferrandi Carthaginensis eccle-
siae diaconi op^ra (Diuione, a. d. 1649)/. 1
e cod C : cfetiam Chr. Justel Bibliotheca Iuris
Canonici Veteris I 448 = Migne P. L. lxvii 817
II
IV
INTERPRETATIO QVAE DICITVR ISIDORI
SECVNDVM FORMAM VVLGATAM
0 Codex sylloges Theodosii diaconi Ve-
ronensis bibliothecae Capitularis lx
(58) : saec. vii-viii [fol. 47 a
V Codex Veronensis bibliothecae Capitularis
lix (57; : saec. vi exeunt. [fol. 242 b
T Codex Parisinus lat. 8901 (qui codex nihil
aliud est ac quaternio xxi codicis nostri T,
uide ea quae disputaui in ephemeride
Thejournalof Theological Studies [ mense
Ianuario a. d. 1901] ii 266-273) : incipit
paullo ante finem epistulae canonibus
praemissae, p 183 1. 95 : saec. vii
[fol. 1 a
Tj Exemplum epistulae synodicae canonibus sub-
missae aliud in eodem codice, scilicet
Tolosano bibliothecae publicae 364 (1 63)
[fol. 55 b
P Consensus codicum sylloges cui nomen
S. Mauri :
F codex Fossatensis S. Mauri nunc
Parisinus lat. 1451 : saec. viii exeunt.
[fol. 50 a
f codex Engolismensis nunc Vaticanus
Reginae 11 27 : saec. ix ineunt.
[fol. 64 a
Sp Sylloge Hispana consentientibus codicibus
et editione infra scriptis :
E codex Ambrasianus ad Enipontum
nunc Vindobonensis 41 1 : saec.
ix-x [fol. 1 2 b
aem codex Aemilianus nunc Escurialensis
I D I : scriptus anno 992 [fol. 59 b
Sp-ed Collectio canonum ccdesiae Hispanae
edente F. A. Gonzalez (^Matriti, a. d.
1808) 27: de codicibus ibi adhibitis
uide supra p 33
l62
CONCILIVM
S Consensus codicum sylloges cui nomen
S. Blasii (de canonum capitulis uide
supra p 151):
S codex Augiensis postea Sanblasianus
coenobii S. Pauli apud Carinthios
xxv^ : saec. vii-viii [fol. 19^
1' codex bibliothecae Thomae Phillipps
Cheltenhamensis 17849: saec.viii-ix
[fol. 14/'
X codex ut uidetur Treuerensis nunc
Parisinus lat. 3836 : saec- viii
[fol. 1 2 a
V codex Coloniensis bibliothecae Capitularis
ccxiii : saec. viii [fol. 27 a
Z codex Lucensis bibliothecae Capitularis
490 : saec. viii-ix [fol. 239 a
v Consensus codicum sylloges cui nomen
Vaticana (de canonum capitulis uidc
supra p 151):
u codex Farfensis nunc Vaticanus liar-
berinus xiv 52 : saec. ix [fol. 29^
w codex Florentinus Laurentianus bibl.
aedil. eccl. 82 : saec. x [fol. 190
C Consensus codicum Gallicorum C K bb (sed
apud episcoporum nomina et epistolam
synodicam, quae omnia omittit bb, non
nisi C K^ :
C codex Corbeiensis nunc Parisinus lat.
12097 : saec. vi : uide p 212 col b
[foll. 3 b, i$b, 62 a
K codex Coloniensis bibliothecae Capitu-
laris ccxii : saec. vi-vii [fol. 165«
bb codex Bruxellensis lat. 2493 (olim bur-
gund. 8780-8793) : saec. viii [fol. 62 a
G codex sylloges 'systematicae ' S. Oer-
mani de Pratis, nuuc Parisinus lat.
12444: canones adducit viiii x (,sub
titulis 'viii' 'viiii'), plerumque cum C
consentit : saec. ix ineunt. [fol. 31 b
Q, Consensus codicum sylloges Paschasii
Quesnel :
O codex coenobii Eremitarum Einsied-
lensis 191 : saec. viii-ix [fol. 230
n codex Francisci Pithou Trecensis nunc
Parisinus lat. 3848 A : sacc. ix
[fol. \ib
2 consensus codicum Parisinorum lat.
1454 (olim G. Sacheri) et 3842 A :
utriusque saec. ix-x [foll. 59^, 420
T codex Vindobonensis 2 141 : saec. ix
ineunt. [fol. 13 a
* codex Vindobonensis 3147 : saec. ix-x
[fol. 32 a
V codex S. Vedasti nunc Atrebatensis
bibliothecae publicae 572 (644): saec.
ix ineunt. [fol. 25 b
Codices qui epistulam synodicam canonibus prae-
missam secundum interpretationem nostram
praebent (e quibus codex v secunduni interpreta-
tionem Dionysii priorem, ceteri secundum
eiusdem alteram, canones exhibent)
v Codex Vaticanus 1342 : saec. ix-x
[fol. 6 b
s Codex olim Sessorianus lxiii nunc
bibliothecae Victoris Emmanuelis
2i 02 : saec. viii exeunt. [fol. 22 b
H Consensus codicum sylloges ab Hadriano
papa ad Carolum Magnum missae ;
scilicet
a (fol. 390), /3 (fol. 11 b), 7 (fol. 27 a),
k (fol. 15 b), \ (fol. 38 b), de quibus
uide p 163: apud codicem 5 amissum
est folium inter foll. 67 68 continens
epistulae 11. 5-70, unde non curaui
reliqua conferrc
Edidcrunt lacobus Merlin Concilia I (1'arisiis,
a. d. 1524) yi>/. i.xxti a secundum Sp, ct qui
post eum Concilia collegcriint usque ad Labbe-
Colcti II 437 et Mansi II 1109. ttoua codicum
subsidia adhibucrunt (iN Paschasius Qucsncl S.
Leonis Magni Opera II (Lutctiae, A. n. 1675)
48, codd 2n ; (2) Dominitiis Mansi op cit cod Z ;
(3) fratrcs Ballerini S. Leonis Magni Opera III
(Venetiis, A.D. 1757) [=■ Mignc P- L. lvi 446]
codices Vittdoboncnscs T ♦, Vcroncnses 0 V, l\o-
manum u ; (4) Franciscus Gonzalcz op cit codd
Hispatws. codiccs T F/ E S P X Y iu C K bb
Onf primus quod sciam contuli
EIVSDEM EPITOME HISPANA
U Codex Veronensis bibliothecae Capitularis
lxi (59) : sacc. vii-viii [fol. 19 b
Z Codex Lucensis bibliothecae Capitularis 490 :
saec. viii-ix [fol. 292 a
h Codex ut uidetur Bobiensis nunc Vati-
canus 5751 : sacc. x [fol. 33^
Edidit Mansi Concilia II 1 1 1 3 e cod Z : codices U h
primus adhibui
GANGRENSE
163
INTERPRETATIO DIONYSII EXIGVI
PRIMA
M Codex Moguntiensis nuno Vatioanus Pala-
tinus 577 : saec. viii exeunt. [foll. 190, 33 £
v Codex Vaticanus 1343: saec. ix [fol. 6 b
Interpretationcm hanc primus edidi
VI
INTERFRETATIO DIOXYSII EXTGVI
ALTERA
A Codex Lugdunensis postea Parisinus
Claromontanus nunc Petropolitanus
F II 3 : lacunas sigillis r ' significaui,
confer p 35 supra : saec. vii [foll. 6 />, 58 b
H Folium unum Erfordiense bibliothecae
Amplonianae, olim tegumento codicis F 74
adglutinatum : habet canones lxi-lxx, inde
a uerbis ' anathema sit' lxi [iii] 5, p 187
infra, usque ad ' per hoc habere ' lxx [xii]
1 3) P- J99! arctam cum codice / cogna-
tionem prae sc fert : saec vii
a Codex Andegauensis nunc Parisinus lat.
3837 : saec. ix ineunt. [foll. 3 b, 24 a
j Codei Christophori Justel nunc Oxo-
niensis Bodleianus e Mus. 103 : saec. x
[foll. 2,b, iga
l Codei apud Lombardos meridionales
(Beneuenti ut uidetur) scriptus, nunc
Vaticanus 5S45 : saec. ix-x [foll. 2 b, 17 a
m Codei Colbertinus nunc Pariainus lat.
3845 (habita etiam ratione codicis gemelli
Colbertini nunc Parisini lat. 1536, saec. x,
fol. 56 b, ita fere ut ea tantum laudentur
quae apud utrumque inueniuntur : deficit
tamen hic codex inde a can lxxiii [xv] 1 2):
saec. x [fol. 26 a
s Codei olim Bessorianus basilicae sanctae
Crucis lxiii nunc blibiothecae Victoris
Emmanuelis 2102 : saec. viii exeunt.
[fol. 23/3
B Codei Bobiensis nuno Mediolanensis
Ambrosianus S 33 sup : saec. ix exeunt.
[foll. 17 b, 52 a
H Consensus codicum syllogea ab Hadriano
Papa ad Carolum Magnum a. D. 774
missae :
a codei ut uidetur Augiensis nunc San-
blasianus 6 (34) coenobii S. Pauli
apud Carinthios : saec. ix ineunt.
[fol. 41 a
6 codei Bellouacenais nunc Parisinus
lat. 8921 : saec. viii exeunt. [fol. 12 a
7 codei S. Germani de Pratis nunc
Parisinus lat. 11710: scriptus a.d. 805
[foll. 50, 28 a
5 codei Bernensis 89 : saec. viii-ix
[foll. 21 a, 68 a
k codei Coloniensis bibliothecae Capitu-
laris cxvi : saec. ix ineunt. [fol. 16 b
\ codex Coloniensis bibliothecae Capitu-
laris cxv : scriptus ante A. D. 819
[foll. 4^,39/*
Cr Cresconii Breuiarium Canonicum, con-
sentiente codice et editione infra scriptis :
Cr-w codex Wirceburgensis nunc Oionien-
sis Bodleianus Laud. misc. 436 :
saec. ix ineunt.
Cr-ed editio Christophori Justel (Bibliotheca
Iuris Canonici Veteris I app. p.
xxxiii, Lutetiae A. D. 1661 : Migne
P. L. lxxxviii 829)
citantur a Cresconio omnes canones excepto
tantum canone iiii
Ediderunt secundum syllogen Hadriani papae
loannes Wendelstinus Canones Apostolorum :
Veterum Conciliorum Constitutiones : Decreta
Pontificum Antiquioia (Aloguntiae, A. D. 1525")
folQ iiii, et post Wendelstinum Codex Canonum
Vetus Ecclesiae Romanae Lutetiae Parisiorum,
A. D. 1609) p 43: edidit e cod j Christopkorus
yMj/c/CoHexCanonum Ecclesiasticorum Dionysii
Exigui (Lutetiae, A. D. 1628)// 9 60, et Biblio-
theca Iuris Canonici Vcteris (Lutetiae, A. n.
1661) I 104, 123 = Migne P. L. lxvii 157:
uide etiam Labbe-Colcti Concilia II 431, Mansi
Concilia II 1105
Y 2
164
COXCILIVM GANGRENSE
IV
Interpretatio Isidori uulgata
(Capitula non habeni 0VTO*: de S v uide p 151 supra)
secundum codd F
INCiriYNT CAPITVLA CANONVM GRANGENSIYM
I Epistola synodi.
II De nuptiis ut non sint accusandas.
iii De his qui carnes condemnant.
11 u De seruo qui domino suo docet.
v De his qui docent domum Dei con-
temptibilem esse.
vi De his qui praesbyteris discernunt.
INCIPT F CAPTL F CAPIL / CANN P
GRANGENSIVM F2 : GRANGENSIS F* GRAN-
GRENSIVM/
I sinodi/
111 condempnant F
V contemtibilem F
vi prsbis F prbis/
secundum codd Q (Y *)
INtTPIYNT CAPITVLA CANONVM GKANGRENSIYM
QVOD EVSTASIVS NYPTIAS MALE CONDEMNET
ET 1N CONIVGALl GRADV POSITVS NVLLVS
SPEM HABEAT APVD DEVM
ET DE CARNE NON MANDVCANDVM
1 Qui nuptias uel mulierem dicit abominan-
dam, anathema sit
n Qui carnem cum relegione manducare
prohibet.
iii Vt seruus sub relegionis habitu dominum
,-uum non contemnat.
mi Vt domus Dei contemptibilis non sit.
Dt titulis apud codd Q uide p 36 col a supra
secundum cod C
INCIPIVNT CAPITVLA SVNODI GRANGENSIS
I De his qui nuptias in accusatione de-
ducunt.
II De his qui carnem manducantem ex fide
crediderint non condemnandum.
iii De his qui seruum alienum occasione
religionis doceat dominum suum debere
contemnere.
iiii De his qui docent domum Dei con-
temtibilem esse.
secundum Sp (cod E)
INCIPIT GANGRENSE CONCILIVM
POST NICENVM SYNODVM EDITVM
TITYLI
I De his qui nuptias damnant.
II De his qui carnem manducantes dam-
nant.
iii Non debere seruum occasione relegionis
dominum suum contemnere.
iiii De oblatione presbiteri coniugati.
v Orationes ecclesiae non debere contemni.
Codex aem cundem /itu/um, eadem ferc capitula,
habet atquc E
CAPITVLA
165
V
Interpretatio Dionysii Exigui
prima
ITEM CAPITVLA GANGRENSIS
CONCILII
I De his qui nuptias exsecrantur.
II De his qui abhominantur eos qui
carnibus moderate uescuntur.
III De his qui iugum seruitutis eftu-
giunt christianitatis obtcntu.
Illl De praesbiteris qui coniuges ha-
buerunt.
v De his qui aecclesiae conuentus
abiciunt.
M v Orthographiam secundum cod M constitui
ITEM CAPITVLA GANGRENSIS CONCILIAE M :
INCIPIVNT CAPITVLA CANONVM GANGREN-
SIVM V
Capitulis praep07iit epistulam synodicajn
(uide interprctationem Isidori, p \"joi?ifra)
cod v
Capitula secundum cod M redegi : quae
ptaebet v, ea iterum singulis praejixa can-
onibus apud M et v inueniuntur. cum
idem de codd M B apud capitula Nicaena
(cf tom 1 p 248) iam deprehenderi??ius,
ipse uidetur Dionysius in hac pritna
interprelatione capitula diverse in indice
atque in tcxtu rediidisse ; lcctiones igitur
•J v codicis v non hic curaui conferre
VI
Interpretatio Dionysii Exigui
altera
TITVLI CANONVM GANGRENSIS CON-
CILII NVMERO XX
rLVIIII [1] De his qui nuptias exse- «; fot 6 6 \
crantur.
LX [11] De his qui abominantur eos
qui carnibus uescuntur.
LXI [lll] De seruis qui iugum famula-
tus abiciunt christianitatis obtcntu.
LXII [1111] De praesbyteris qui h^abu- §>/ 7 <*
ere coniugria.
LXIII [v] De his1 qui ecclesiae con-
uentus sper^nendos1 existimant.
Titulos om k \ a / l
TITVLI : TITVLVM 7; praem V A, INCIPIVNT m s B
a B, INCIPIT/ CANNONVM A CANON /a#75*
CAN 8 tr CONCILII GANGRENS 8
GRANGRESIS A GANGENSISy* CANGRENSIS
m S CONCLy' CONC (i NVMERO :
N\T A NVIU /3 NVMERVM y ERA 8 XX :
+ INUPIT SYNODVS GANGRENSIS DEINDE
y
LVlIliy: I codd cett (IN PRIMO CAP y, ct
si??iilitcr usque i?ifi?ie??i)
LX;': II codd cett abominatur / ue8-
cuntur : uescentur 8 uescentur preter
sanguinem et idolis hymmolatum et suffo-
catum y
lxi j: 111 codd cett seruis : his 8 ob-
tentus /3 obtentum y
lxii j: illl codd cett qui : quis B*
habuerunt a habere X coniugia : + si
quis eos exsecrantur B
lxiii j: v codd cett
lviiii [i1 execrantury / exegrantur 7
lx [11] abhominantur/
LXI [111] cristianitatis/ xpianitatus 0 optentu /
LXII [illl] pbris / abuerey habere X
lxiii [v] aecclesiae / aestimant s extimant /3 K
i66
CONCILIVM GANGRENSE
IV (Isidori uulgata)
secundum codd P
vn De his qui populos congregant.
viii De oblatione fructus.
viiii De his qui dant et accipiunt.
x De uirginitatem et continentiam.
xi De his qui uirginitatem profitentur.
xii De his qui agapen contempnunt.
xiii De his qui pallio utuntur.
xiiii De mulieribus qui uirile ueste utuntur.
X continencia/
xii agape F
Xllll uirileF/J: uirile/*
seoundum codd Q (y *)
v De conuenticulis.
vi Vt primitiae frugum ecclesie offerantur.
vn De dandis et accipiendis fructibus sine
permissu episcopi.
vm Qui uirginitatem professus est nuptias
non condempnet.
viiii Vt continentes non uituperent in
coniugio positos.
x Qui elymosinam faciunt non esse con-
temnendos.
xi De pallio utendo.
xii Vt mulier uirili ueste non utatur.
VI frngrnm T *
VII De: L)a T*
oflrT *
et : uel *
secundum cod C
v De his qui extra ecclesiam priuatam
populos congregant.
vi De his qui oblationis fructuum uel
primitias extra ecclesiam acceperint.
vn De his qui dederit uel acciperit fructuum
oblationis extra episcopum.
vin De his qui uirginitatem uel continen-
tiam tamquam abuminabilis nuptias di-
cant.
vini De his qui propter Dominum uirgeni-
tatem professi sunt.
x Si quis contemnendum duxerit agapem.
xi De his qui in sancto proposito palleum
utuntur.
xii Similiter et de mulieribus.
seeundum Sp (cod E)
vi Non debere extra ecclesiam congregare.
vn De fructibus in ecclesiam et non alibi
dandis.
viii De his quae in usus pauperum con-
feruntur.
viiii Virginitati studentem non debere
nuptias execrare.
x De his qui pro uirginitate superbiunt.
xi Agapem fratrum non debere contemni.
xn De continentibus et usu palleorum.
xiii Non debere mulierem continentie
causa uirilem abitum usurpare.
vni usis F.
XII pallecorum ut uid E*
CAPITVLA
167
V (Dionysii I)
vi Ue his qui aecclesiastica officia
praeter aecclesiam faciunt.
VII Dc oblationibus quae ministris
aecclesiae conferuntur.
vin De his quae pauperibus con-
feruntur.
villl De his qui in uirginitate con-
tinentiaque persistunt.
X De his qui in uirginitate superbiunt.
XI De his qui agapes id est pas/iones
pauperibus inpensas inrident.
XII De his qui utentes palliis ele-
uantur.
XIII De mulieribus quae utuntur uiri-
/zbus indumentis.
M VIIII uirgitate M* (sed corr m p)
xi qui: om M passiones M
XIII uiribus M
VI (Dionysii II)
LXIIII [vi] De his qui ecclcsiastica
ministeria praetcr ecclesiam faciunt.
LXV [vn] De fructuum oblationibus
quae ministris ecclesiae conferuntur.
LXVI [viii] De his quae in usus pau-
perum conferuntur.
LXVII [villl] De his qui in uirginitate
continentiaque persistunt.
LXVIII [x] De his qui pro uirginitate
superbiunt.
LXViiii [xi] De his qui agapas id est
pastiones pauperum risui deputant.
LXX [xn] De his qui palleis utuntur %/oi- a \
et idcirco superbiunt.
rLXXl [xill] De mulieribus quae
utuntur uirilibus indumentis.
ministeria : officia A aj !
faciunt : + dispiciendo "' s K
r a/3 7 5 A
LXini /: vicoddceit
(= Dion I) B
ecclesiam y
LXV /: VII codd cett fructuum obla-
tionibuB A s y2 d" X : fructum oblationibus
jtn £7* fructu oblationibus a fructu obla-
tionum /8* conferuntur : conferunt
uel dare uoluerint praeter conscientiam
episcopi 7
LXVi/: vill codd cett De his : om a con-
feruntur : conferunt /3 ; + sine licentiam
piscopi 7
LXViiy: villl coddcett in : om a que :
om 0 persistunt : + nuptias horrescens 7
lxviii/: x coddcett
LXVim/: xi codd cett in agapas ji
pastiones : passionis A passiones j* X
pascionis m pauperum : + inpensas
( = Dion I) B risui deputant : o>n a
LXX j: xn codd cett
LXXI /: xm codd cett quae : qui a 7
uirilibus : uiribus 7
lxiiii [vi] aecclesiastica / accclesiam /
L.xv [vn] fructum/ #/ j8 7* aecclesiae /
lxvi [vni] usos a
lxvii [vmi] continentiaquae A 5
i.xviiii [xi] agapcs a B passionis A passiones
/* m \
LXX [XIl] pallies m
i68
CONCILIVM GANGRENSE
IV
secundum codd F
xv De his qui conlempnunt proprios filios.
xvi De filiis qui parentes deserunt.
xvii De mulieribus qui comas amputant.
xviii De his qui dominica die ieiunant.
xviiii De his qui ieiunia communia con-
temnunL
xx De his qui conuentum martyrum accu-
sant.
Isidori uulgata)
secundum cod C
xiii De mulieribus qui uiris relictis discedere
uolunt.
xiiii De his qui dereliquerint proprios filios.
xv De filiis qui parentes deseruerunt.
xvi De mulieribus quae in religione comas
ampotauerint.
xvn De his qui die domineco ieiunauerint.
xvin De his qui ieiunia crediderint con-
temnenda.
xvim De his qui conuentus qui per loca
fiunt crediderint spernendos.
xvn c5mns F
xvm diae F
XX conucrtuntur F*
secundum codd Q (y *)
xiii Yt niulier sine permissu non dimittat
uirum.
xiiii Vt unusquisque filios suos nutriat.
xv Vt filii parentes oboediant.
xvi Vt mulier comam non tundat.
xvn Vt die dominico non ieiunet.
xvin De continentia et ieiunio.
xvim Vt conuentos per loca sanctorum
martyrum non contemnant.
xvi tundant *
secundum Sp (cod E)
xim Non debere condemnantem nuptias a
uiro discedere.
xv Non debere quemquam continentiac
causa filios suos neglegere.
xvi Ne filii occasione relegionis parentes
suos despiciant.
xvn Caput tundere non debere mulieri.
xviii Non debere die dominico ieiunare.
xvmi Non licere ieiunia communia soluere.
xx Conmunicandum in basilicis martyrum.
CAPITVLA
169
V (Dionysii I )
Xllll De his qui uelut pecratum nup-
tias deserunt.
xv De his qui filios suos christianitatis
obtentu dispiciunt.
X\i De his qui parentes suos chris-
tianitatis obtentu contempnunt.
x\ II De mulieribus quae se sub prae-
tcxtu christianitatis attondunt.
XVIII De his qui dominico die ieiunant.
xyiiii De his qui aecclesiae ieiunia
absque necessitate dissoluunt.
xx De his qui martyrum memorias
execrantur.
M xiiii pecatum M
VI (Dionysii II)
i.xxn [xim] De his quae uelut pccca-
tum copulam descrunt nuptiarum.
LXXlii [XV] Dc his qui christPanitatis hfol 7 >> a
obtentu disrpiciunt filios.
LXXllii [xvi] De his1 qui parentes
christianitatis ocrcasionne contem-
nunt.
lxxv [xvil] De mulieribus quae se
adtundunt christianitatis obtentu.
LXXVl [XYin] De his qui dominico
die iciunant tamquam nihil prae ce-
teris differente.
LXXVil [xviin] De his qui ecclesi-
astica ieiunia absque necessitate
dissoluunt.
i.xxyiii [xx] De his qui collectas
quae fiunt in martyrum commemo-
rationibus exsccrantur.
LXXll j : xiiii codd cett quae : qui ;'Ba aj l
qua 8 ; o/n /3 copulam : copulant y de- m s ^
ferunt ? B* '
Lxxmy: xv codd cett filios suos despici-
unt (cf Dion I) B despiciant/* despi-
ciuntur y
lxxiiii j: xvicoddcett christianitatis :
christianis a
lxxv/: xvii codd cett
obtundunt a adtondent/2
lxxvi j: xvi 11 codd cett
differentem /3 5 X
lxxvii /: xviiii codd cett
lxxviii j: XX codd cett
faciunt \ martyrium A
quae : qui B y
dominicum y
fiunt : sunt y
commemora-
tione B in ras commer/iorationibus j3 in ras
i.xxiil [xv] optentu s despiciunt / j
i.xxiill [xvi] xpianis a cristianitatisy* con-
tempnunt /
I.xxv [xvu] adtondunt /attondunt j optentu / s
obtemtuy
lxxvii [xvmi] aecclesiastica /
lxxviii [xx] excgrantur A execrantur / s
II
I70
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
INCIPIVNT CANONES GANGRENSIS
ET IIII IPSI
>ST NICENOS EXPOSITI SVNT
Dominis honorabilibus consacer-
dotibus in Armenia constitutis
Eusebius
Eulalius
5 et ceteri quorum nomina iam supe-
rius in greco codice continentur :
In Domino salutem.
fRWlNCP CANONS GANGRENSIS R INCIPIVNT
CANONES CANGRENSIS f W
POST NICENOS f W : ANTE NICAENT R
2. Arminia K 5. cetiri R 6. grego R
continentur f YV : tcnentur R
IV (Isidori uulgata)
INCIPIVNT CANONES GANGREXSES
l.T IIII IPSI CANONES
QVI INFRA SCRIPTI SVNT
POST NICENOS EXPOSITI SVNT
Dominis honorabilibus consaccr-
dotibus in Armenia constitutis
Eusebius
INCIPIVNT CANONES GANGRENSESV: INCIPT (-) V F/
CAN GANGRENSIS (GAG*RENSIS/*) FELI- ^f"'
CITER P : INCIPIVNT CONCILIVM CANGRA- u w q k W
GENSES G : INCIPIT SVNODVM (SINODVM O n 2 T * V
S V SYNOD P SINODVS Y) GANGRENSEM s a & "* K K
(CRANGRENSEM S GANGRENTIVM Y CAN-
GRENSEM Z GRANGRENSEM U GANGREN-
SIVM W ; + DEO GRATl X, TITVLI XX Z)
S V : INCIPIT SYNODVM GRANGENSKM
(INCIPIT SINODVS GRANGENSIS bb\ pracm
LXIIII K) C: ITEM (om ITEM 2) INCIPIT
SYNODVS (SYNHODVS Y) GRANGRENSIS
Q: INCIPIT SYNODI (SYNODVS y) SVPRA-
SCRIPTI (SSTi s SS X SCS ^ k; om y)
GANGRENSIS PRAEFATIO S Dioft-H, qili
partcm priorem epistulae synodicae ex Jtac
interprctalionc muttiati sunt : CONCILIV.M
GANGRENSE POST NICAENAM SYNODVM
EDITVM AB EPISCOPIS QVINDECIM (otn hic
E aem, scd ttidc supra p 164 col b) Sp-ed
ET HII usquc ad EXFOSITI SVNT 6 V F :
om SpSvCQ.f Dton-M hii : om e
IPSI : in ras (POST? F*) F; +QVIDAM e
INFRA SCRIPTI : INSCRIPTI F* SCRIUTI
V NTCAENOS V EXPOSSITI 6
/:/ nomina episcoporutn ci cpistulam synodi- 7 66
cam om bb : ex hoc loco usquc ad initium
cattonuttt siglum C nott nisi codices C K
rcpracsetttat
Dominis . . . constitutis : Dominus . . . § v
constitutus X* ; om 2 uenerabilibus
consacerdotibus: sacerdotibus F ; otn n*
Arminia 9FCK
I. Eusebius (Esebius S*) usquc ad Euge-
nius (/ 15): episcopis quorum nomina
superius (inferius s*) sunt scripta s Dion-
H ( - n, qui codcx sacpc codiccm S, c t ^ * 0 7 " A
ipsutn Augiensem, secuius est)
TITVLVS
171
V (Dionysii I)
INCIPIT CANONES GANGRENSIS
HAEC GANGRENSIS REGVLAE POST
NICAENAM SYNODVM PROBANTVR
i:\rosiT.\i
M v INCIPIT . . . expositae M : titulum hunc
(sed NICEAM pro nicaenam) firaebet ante
cpistulam synodicam et capitula, de qui-
bus uide fi 1 70 col b p 151, hic tantuin
INCIPIT SYNODVS GANGRENSE habet, V
GANGRENSIS 1°: GANGRESSIS M
VI (Dionysii II)
INCIPIT REGVLAE GANGrRENSES \f0l5St
QVAE POST1 NICENVM CONCILIVM
EXPOSITAE SVNT
NVMERO rXX1
INCP A INCIP / S INCIPIVNT aj 2 B X REGV- A aj (
lae: capitvla a gangrenses: gan- m * ,!
GRENSIS a P X GANGRESSIS (c/ M, COl a) " Y
/ CANGRENSIS tfl B 7 CONCILII GANG . . .
A EIVSDEM CONCILII S CANGRENSIS III
CONCILII B
QVAE POST NICENVM CONCILIVM EXPOSITAE
SVNT : om B* NICAENVM CONCL /
NYMERO: NVMA/y; om a j s b* XX:
om s 8*
Z 2
T72
CONCILIVM GANGRENSE
Eulalius
Eugenius
Olimpius
5 Bytinicus
Gregorius
Filetus
Hieratius
IV (Isidori uulgata)
Elianus
10 Pappus
Hypatius
Proeresius
Basilius
Bassus
15 Eugenius
qui conuenerunt in Gangrensem concilium
In Domino salutem.
SPXVZ
ii v -ut a C K
< ) n 2 t * -v
(-) V V /Y.aem Ordo nominum in tcxiu receptus de codice
V {et inuersis 5, 4 de codd Q) desumptus
est : eadctn nomina si quatemn per lincas
describas 1234567819 10 II 121131415,
et inde non de sinistra ad dexteravi scd
dcsuper deorsum lcgas, inucnies ordinetn
codicis 6, 15 91326 10 143 7111548
12, etinuersis nominibus 45 ordinem codi-
cum SvnC, 1 49 13 26 10 143 7 ll 15
5812 (in codd S Z v (i propter homoeotel
tiominum 3 15 Eugenius Eugenius omit-
tuntur nominatria 7 1 1 15 Filetus Hypatius
Eugenius) : simili ntodo si quina nomina
pcr lineas describas 1 2345 J678910!
1 1 12 13 14 15, et desuper iegas, inuenies
ordinem codd F, 1 6 11 2 7 12 3 8 13 4 9
14 5 10 15 : si terna, 1 2 3I45 6 j 7 8 9 |
10 11 12 | 13 14 15, ct desuper Icgas 147
101325811143691215, habes prope-
modum ordinetn Sp, 12471013581114
3 69 12 15
4, 5. Olimpius Bytinicus : ordinem nomi-
num 4 5 inuertunt S v a C Q
4. Olympius V X K w Sp-ed Oliympius P
Olimphius 2 Olipius E Olimpus acm
5. Bytinicus sctipsi (Gr Bidwiicos) : Bita-
nicus B Bytynicus V Bitenicus F Bytenicus
f Bithynicus Sp-ed Bitinicus E Binicus
aetn Bytinius C Z Bytinus K Bytthinius S
Thinus P Bittinus X Byttinus Y Bytynius
u Bithinius vw Bitenius (Betenius Y*)
Q
6. Graegorius C Grigorius Y
7. Filetus VQ(-*)XY: Phyletus e Phy-
litus r Philetus Sp (Piletus tol-i ed Philc-
stus tol-2 ed) Filestus P Feletus * Pilitus
C : otn S Z v a
8. Hieratius e F: Hieracius V f Sp-ed
Heracius V* Iheratius E Iheracius aetn
Heracles S u a 2 Eracles vw Q ( - 2) He-
raclis K Eraclis C
9. E/ianus in ras e (sed corr 111 p) Aelianus Q
Sp-ed Heliancus P Helarius K Hilarius C
10. Pappus eVTSp (Gr nd7T7ror) : Papius
S u v a C Q Pappius w Papinius K
11. Hypatius e V (Gr 'Yirdrtos) : Epatius S
( - S Z) C Q ( - Y**) Epacius P ( - F*) *
Apicius F* Hipatius Sp-ed Ipatius E
Ipanius aetn Lipacius urg-cd; otn S Z v
«Y*
1 2. Proeresius V F (sed Proes . . . incipicbat
ut uid scribere V*) : Proaeresius/ Proere-
tius e C Proerecius (Proereciui ? K*) K
Praeresius S X a Preresius Y v Presius P
Presius E aetn Sp-ed Proesius tnat-ed iol-
l-ed Proserius Q
13. Bassilius Y
14. Bassus : om II*
15. Eugenius : Eugenicus P; praem item
C ; om SZva
16. qui : et reliqui qui e et s Dion-H ( - a) § s $ 7 « \
uenerunt S* convenerant O Qan-
grensem V S X* Y u v: Cangrensem Z
Grangrensem P2 X* w Grangressem P*
Cangrensium F Gangrensim/Grangensim
C Grangensem K Gangrense Sp Dion-H
(-k*) Cangrense s Grangense e Gran-
grense Q ** concylium Y concilio e
Dion-H. ( - a)
17. Domino : Deo C salute e salut P
NOMIN/l EPISCOPORVM
173
VI (Dionysii II)
(secundum cod \)
[Et suscripserunt XV episcopi
qui in eodcm concilio conucncrunt
Elianus
Eusebius
Eugenuis
Ypasius
5 Bithinius
Filetus
Bassianus
Eugenius
Eulalius
10 Olimpius
Heraclius
Brocrius
Groegorius
Bassus
15 Pappus]
A Indiccm nominum quia omittunt aj l m, haud
dubium est ipsi Dionysio esse abiudi-
canduni. ceterorum codicum indices, re uera
canonibus postpositos, ideo /a'c tratistuli ut
cum indice Isidoriano facilius comparentur
(c/ pp 50-53 supra). indicem codicis A, ab
indicibus codicum sllnon nihildiffercntem,
scparatim typis mandaui : noiaueris duo
nomina Proheresius Basilius in his adesse,
in illo deficere, quorum prius nihil aliud
est ac nominis 12 Broerius, alterum nomi-
uis 7 Bassianus, melior forma. nomen
8 in indice secundo Osius planc Jicticium est
(secundum codd sH.)
\\:X subscripscrunt
Elianus
Eusebius
Eugenius
Ypatius
5 Bythinicus
Filetus
Bassianus
Osius
Eulalius
10 Olympius
Heraclius
Brocrius
Gregorius
Bassus
15 Pappus
Prohereseus
Basilius]
Nihil habet k nisi Et subscripserunt xvi s a 0 7 8 \
episcopi, omissis ipsis nominibus
Et subscripserunt : + qui in eodem concilio
fuerunt (cfcol a) 8
Ordinem nominum secundum cod X cotistitui,
nisi quod nomina 16 Prohereseus et 17
Basilius, quae codd $y\ ad initium indicis
(unum inter 1 et 2, alterum intcr 2 et 4 )
praebent, cum s adfinetn transtuli : codit i
X consentiunt /3 y, nisi quod (3 nomina 1 3
1 4 inter se uertit. ordo in cod s 1 2 3 | 4 5
6 10 14 | 7 11 15 8 12 | 16 9 13 17 : incod
a 1 2 9 14 16 17 10 15 3 6 11 4 7 12 5 8
13 : in cod S 1 2 j 9 14 | 16 17 j 6 12 | 8
13 | 10 11 | 5 15 I 43 I 7
I. Elienus a*
3. Engenius 8
4. Ypacius y
5. Bithinichus /3 Bithinicus 8
7. Basianus j
10. Olimpius y 8
II. Eraclius a P 8
12. Bruherius y
14. Basius 8
15. Papis /3 Pompius 8
16. Proereseus /3 Prohereseos y
174
COXCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
Ouoniam conuenicns sancta synodus
cpiscoporum in Gangrensem ccclc-
siam,proptcr quasdam ccclcsiasticas
nccessarias causas inquirendas et ea
5 quae secundum Eustathium gesta
sunt dinoscenda, inuenit multa fieri
indecentcr ab his ipsis qui hunc
cundcm Eustathium sccuti sunt ; ne-
cessariae igitur statuit palam factis
io omnibus amputare uniuersa quac ab
f R W 4- causas inquirendas et ea quae : causa
inquaerenda sit aequa R requirendas
f j. his : om W 8. eundem :
om f* necessarium R 10. ab : om R
f R 2. Cangrensem f W aeclesiam R 3.
aeclesiasticas R 4. inquaerend. R 5.
secunda R* Eostathium f Eustasium
W EttStafiuam i» ras R 6. denuscenda
R 7. indicenter R 8. Eostathium
f* '"''• Eustasiuin W 10. ampotare R
IV (Isidori uulgata)
Ouoniam conucniens sancta synodus
episcoporum in Gangrcnsem eccle-
siam, propter quasdam ecclcsiasticas
necessarias causas inquircndas ct ca
5 quae sccundum Eustathium gesta
sunt dinoscenda, inuenit multa fieri
indecenter ab his ipsis qui hunc
eundcm Eustathium secuti sunt ;
necessario statuit palam factis om-
lonibus amputarc uniuersa quae ab
1. conueniens : conuenit acm Dion-H (- y)
conueniat y ((i* ?) cum ueniens w sca
synodum w scm synodum v 2. in
Gangrese ecclesiam V in Gangrense (Gran-
grensi Q) ecclesia F Q ( - 2) in Gagrensem
ecclesia P 3. quodam E ecclesi-
asticas : ecclesiae F 4. necessarias :
necess«r/as in ras s (scd corr m p) ; praem
et Sp Q ca V in ras (sed corr 111 p)
5. gesta : lecta?Y* 6. dinoscendas 6
deposcenda C inueniat S* P Z u v
fierint 0 7. indicenter e V F his :
hiis 6 Y ipsis e V F Sp (Gr tovt<ov
avT<i>v) : om S v C Q s Dion-H. 8.
eodem C sunt : 0111 Dion-TL (-a*) 9.
necessario statuit: placuit j necessaria
(0111 statuit) F pactis F 10.
uniuersa : dcficit hinc cod ¥, pcrdito uno
foiio, usoue ad can VII (vi),^ 192 ab
0 V F/
E acm
S i' X V z
// V -o C K
onntv
s a P 7 k \
U v
. synodos S synhodus Y 2. episcuporum K 9 T VC K
Cangrensem S s Gagrensem P Grangenscm 0K °P X 1
2 Gangrensen /3 Grangensim C Gangres. V
Grangrens. w O T H' eccle S aecclesiam Y
4. necissarias K 5. quc 0 X scundum O
saccundum Y Eustathium hic et inf. 0 V«=
Gr: Eusthasium F Eusthacium/Eustasium S v
C Q, s Dion-TS. Eustatium E Eusthatium acm
Eustachium Sp-ed 6. denoscenda V T 7.
indicenter 0 V F/ hanc C* (sed corr m /)
8. eumdem 0 eodem C K Eustathium
uidc supra 1 5 : sed nota Eustacium hic habere
f Eusthacium F Eustatium aem sicuti
C* 0 k \ 9. necessarios statuit 0 necissario
K palmam Z 10. huniuersa F
EPISTVLA SYNODICA
175
III (Isidori antiqua)
codcm malc commissa sunt. decla-
ratum cst cnim hos eosdem nuptias
accusare et docere quod nullus in
coniugali positus gradu spem ha-
15 beat aput Ucum ; undc factum est ut
multac mulicrcs scductac derelictis
propriis uiris ct uiri uxoribus di-
stitutis uinculum iugale dissoluercnt
contincntiam promittcntes, quam
20 cum contenere non posscnt adul-
tcria commiserunt. inuentac sunt
/" R W
12. eosdeni : eius de R 16. relictis W
(= Jsid-uulg) 17. uiri : uirR dis-
tituti R 18. iugale R: iugalem f con-
iugale \V desoluerint R 19. pro-
fitentes R (= Is/d-uufg) 20. non : om
W* possent f R2 : possunt W R* ?
f R 15. apud R 17. oxoribus R 18. iogalc
R desolnerint R jo. continere K
IV (Isidori uulgata)
eodcm malc commissa sunt. dccla-
ratum cst cnim hos cosdcm nuptias can 1
accusare ct doccrc quod nullus in
coniugali positus gradu spcm ha-
15 bcat aput Deum ; unde factum cst ut
multac mulieres scductae rclictis can :
propriis uiris et uiri uxoribus de-
stitutis uinculum coniugalcm dis-
soluercnt contincntiam profitentes,
20 quam cum retinerc non posscnt
adulteriacommiserunt. inuenti sunt
[XIII]
eundem C 11. male e V C Sp (= Gr
kcikus) : mala F S V Q Dion-YL multa s
12. eosdem : eosdem in ras X eiusdem u v
easdem w eodem O* (sed corr m p) j3* y* ;
om Q 13. accusare : causare E et
docere 9 V F Sp (Cr ku\ iiroTiBtadiu):
edocere C : om SvQi Dion-TL 14. tr
gradu possitus e , gradum V habet
V 15. deum : Iesum (ihm pro dm)
C 16. seductae e V F C E Sp-ed
(Gr uir(iTr}8el<T(u) : inductae aem secutae
(saecutae X Z saecut P) S v, eos secutae
(-te Y*) Q ; om s D/on-H 17. distituti
C 2 s: 18. uinculis S Y* /3* coniugale
(coniugalae O coniugala **) e Sp C Q s a
dissoluerent Sp C* Qs( = fs/d-ant) : solue-
rent V F dissoluerint K dissoluerunt e S v
/J/Vw-H (dissoluerint uel dissoluerunt C2)
19. continentia 2 7 20. qud cu ;rtinere
/n ras 0 ( sed corr m />) cum : dum s
retinere: si tenere F possent e Sp
Q ( - O* ) s D/oti-H. ( - 0) : possint V F C o '
possunt Sv;i 21. inuenti e V Sp S
v Q : inuentae (-te 3 y k)F CY3 s Dion-H
0 V F/
E tlCHI
S PX Y Z
C K
o n 2 T !•
s a /3 7 ic A
11. conmissa S P X 13. acusare 0 accussare 0 T V C K
V 14. coniugale Y coniali w possitus S P X 1
0 positum ** grado C/ 15. aput V, <f 11
38, 65 : apud 0 C K S X Y T )6. multe 0T*
niulieris/ seducte 0 1 7. propris Y
distitut. C K S P F/0 T 18. disoluer.e
desoluer. V 19. profitentis X profitentem a*
20. rttenere C 21. adultera n* adultcri k
conmiserunt 0 P X commisserunt Y 22.
176
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
can v etiam dissensiones ac separationes
a dominicis constitutis et ecclesiis
Dei docere, id est et traditiones
25 ecclesiasticas et ea quae in ecclesiis
ran vi aguntur debere contemni, priuatis
scilicet conuenticulis institutis.atque
ad imitationem eorum quae in domo
Dei aguntur omnia praesumere
30 caelebrare : adhuc etiam uestibus
can xit communibus spraetis nouos et in-
solitos habitus adsumpsisse : primi-
f R W
f k
23. dominicis pro nomine, non pro
adicctiuo, habeatur necesse est : gracco
etlint respondct tu>p oIkcdp tov 6(ov
et W (Gr K(u), cf Isid-uulg codd opt ':
om f R 26. contempnere R 28.
ad imitationem : emetationes (om ad) R
22. drscensioncs R hac R 23, 35. accles.
tcr R 26. contempn. R 27. conuinticolis R
28. emetation. R 29. praesumjmere R 31.
insolidus R 32. habitos f primicias R
IV (Isidori uulgata)
etiam dissensiones ac separationes
a dominicis constitutis et ecclcsiis
Dei docere, id est et traditiones
25 ecclesiasticas et ea quae in ecclesiis
aguntur debere contemni, priuatis
conuenticulis institutis, adque ad
imitationem eorum quae in domo
Dei aguntur omnia praesumere
30 celebrare : adhuc etiam uestibus
communibus spretis nouos et in-
solitos habitus adsumsisse : primi-
22. etiam G VF Sp ( = Isid-uulg) : enim © V F/
S v C Q s Dion-TS. discessionis V Jr """ y y
descensiones F (uide etiam notulas ortho- u v w q x
graphicas infra) ac separationes : O n 2 T 4>
om pcr homoeoteleuton ? V F 23. s a ® 7 * K
a : om 8 v s Dion-TEL constitutis :
om F Dion-IEL ( - a2) et 6 V F (Cr
Kai) : in Q a : om /SpSvCi Dion-H
( - a) ecclesiis : ecclesiasticas F
ecclesiarum Sp 24. et : omY 25.
in ecclesia 0 K in ecclesias / 26. re-
guntur k debere : + aguntur (iterum)
K* 27. conuenticulis : conuenti-
bus taliter (aliter Y* ** scd corr m p)
Q statutis S v s Dion-H. adque :
07ii O* ad : om v k ad imitatione 0/C
28. qua 0 29. praesumere : + et Sp
31. communis S* nouos : + etiam
Svftj Dion-H et : om P insoli
0 32. habitu Dion-TL ( - a) habito v
habitas ** adsumpsisset 0 adsum-
misse u adsumisse v iv primitias
dissentiones 0 dissensionis C discensiones Y* 6 T V C K
discensionis K descensiones F descensionis/dis- S P X Y
cessionis V separationis C K seperationes P
23. ecclesis Y 24. traditionis C K P tradi-
cionis/ 25. eclesiasticas C ecclesis Y
26. deuere 0* contempni Y 27. con-
uenticulas? S* conuinticulis K atque Y
28. inmitation. 0 emitation. C que X domu
Y 29. presummere 6 30. caclebrare S
31. commonibus C conmunibus P X commini-
bus T* spraetis K S T practis n* expretis
F/ nouus K F/ insoli 0 insolitus K 1/
32. habitos P 0* 0*"«'2n T* abitos S habitur/
adsumpsisse S V (0) assumpsisse Q 33-
EPISTVLA SYXODICA
177
III (Isidori antiqua)
tias quoque fructum et oblationcs
eorum quas ueterum institutio ec-
35 clesiis tribuit sibimet uindicasse. id
est propria ratiocinatione doctrinae
tamquam sanctis sibi eas offerri
debere aput se et inter se dispen-
sandas : seruos a dominis reccdentes
40 per hunc inusitatum regionis suac
habitum specie rcligionis dominos
f l< W
fR
33. fructum R : fructuum f W ; hanc lec-
tionem et hic et in Isid-uuigrecepi, collatis
i ,vi vii / 1 p 192, can VIII / 2 p 194 ; uidc
Neue-Wagener* i 548 ' auch in der Prosa
isi nicht selten in guten Hdschr. um fiir
uum, passum . . . tribum . . . magistra-
tum . . . exercitum . . . domum . . . fruc-
tum.' 38. et: omK 40. inusitatum :
inuisitantum f* inuisitatum f2 re-
gionis R W [i/itod idem ualere uidetur
11 f status) : religionis f 41. habitu f
34. aeclesiia R 38. npud R 39. seruus
R dns R 41. speciaefR rektjionis R
IV (Isidori uulgata)
tias quoque fructum ct oblationes can v"
eorum quas ueterum institutio ec-
35 clesiis tribuit sibimct uindicasse. id
cst propria ratiocinatione doctrinae
tamquam sanctis sibi eas offerri
debere aput se et inter se dispen-
sandas: seruos a dominis recedentes <a» "i
40 ct per hunc inusitatum regionis suae
habitum specie religionis dominos
V F Sp Q s Dion-H : primitiua e pri- 0 \
mitus S v C 33. fructum (fructu tu) E aem
S v C y* : fructuum 6 Sp Q s Dion-B. ; S V X ,V ,Z
om V F 34. earum Q. ecclesiis o n 2 T «1»
eVPSpC (Cr TjJ (KKXrja-ia) : om S v Q s s a & 7 * K
Dion-H 35. uindicasset S ( - S2 Y>
36. propria : propriae Q « ; om v ratione
F tot-2 ct urg-ed ratiocinationi O Y3 ratio-
cinatio E, 37. tamquam : etiam quam
C ; om O* (scd suppt m p) eas : om Y
offerre F X Y n* /3 y offcrrae k X (eas
offerreas offerri Z) 38. dispensensas
V dispensanda (desponsanda P) S u 10 s
Dion-H dispensandum v 39. seruos :
seruis O* X* et serui Y recedentes :
retinentes F retentis C 40. hunc :
hanc Y s Dion-H. ( — a7) hoc aem ; om F
inuisitatum 0 inusitatem Y /3 inusitatae s
inusitate Dion-H. ( - £) regionis . . .
specie : om pcr homoeoarcton s regi- *
onis (-69 SPYZ«a/y)V acm* Sp-ed S
u iu Dion-IL: religionis i-es O) C F Q v
E acm2 alv- et esc-ed religioni 0 suae
. . . religionis : omper homoeoteleulon S v
Q Dion-H (sed scnsum claudicantem in-
staurare vo/ens, sicut et alibi in ista sylloga
fit, addit morem Q) 41. sub specie Sp
species K dominos : praem et S v
fructnm C R S ollarF 35. tribui 0 0 T V C K
sibime 0 simet 7- uindecasse C nindiscasse S P X \
K 36. raciocinntione K ratiocinationi O
doctrine 0 37. tanquam 0 scs K
scisibi &aem 38. apud C K X Y T dis-
j)cnsensas V desponsand. P 39. seruus C K
T*# u a dominis : ad hominis F reci-
dentes V u 40. inusitum * regiones
SPYZm sue 0 41. speciae C dns
0 K dmos Z {plcne scrUfi opo> tct) dominus u
II
A a
178
COXCILIVM GANGRENSE
cmn xiii
[XIIH]
III (Isidori antiquaj
contcmpsissc : mulieres praeter con-
suctudincm et sui sexus ornatum
hinc sc iustificarc credentcs si uiri-
45 lem habitum suscepissent, plurcsque
can xvii carum tonsas occansione religionis
genuini decoris comas penitus am-
ra»xviiii putasse: ieiuniaquac inecclesiaprae-
dicantur contcmnendo ucntri ser-
«1 11 50 uisse : nonnullos etiam eorum cybos
f R W
43. sui sexus ornatum: suis exornatum R
45. habitu R 47. amputasse : post koc
■;>i COtnma graecum vrjaTfias tc h>
KVplOKt) irOlOVfteVOI KOi Trjs ayiOTrjTOS TTjS
t'\(i()(i>(is ijfupas KaTa<f)^ovovvTfs neglexit
ucl intcrprcs ucl scriba, proptcr homoeo-
arcton ut uidetur : dccst ct apud Isid-
uu/g, habct tamen Prisca p 154 / 43
supra 48. ieiunia R W : + quoque
f 49. contemnendo \V : contemnenda
f contemnendae R uentris seruisse K
f R 45. suscipissent f pluresquae R 4^. tun<ris R
occasione f* relegyonis R 47. cumas R
pamitus f ampota-se R 4S. aeclesia R 50.
nonnullus R cyb (sc cybus) R cibis u: uid\\ *
IV (Isidori uulgata)
contcmsisse : mulieres praetcr con-
suetudinem et sui scxus ornatum
hinc se iustificari credentes uirilem
45 habitum susccpisse.pluresqueearum
occasionc religionis tonsas genuini
decoris comas penitus amputasse :
iciunia quac in ccclesia praedicantur
contemncndo uentri seruisse : non-
50 nullos etiam eorum cibos carnium
42. contemsissit K mulieres : +quoque ® V
Sp practer consuetudine K F 43. g p ^ y y
sui sexus ornatum : suis exornatum P Uv\
ornatu 6 44. hinc : hic S v in Q ( - 2) O n z T +
his 2 hoc s haec Dion-E ( - a \2l hac X2 s a e y K
se : om X* iustirkare XYO* j
uirilem habitum suscepisse 6 V F Sp
Q Y : uirilem habitu usu coepisse (ce-
pisse Z iv caepisse u) S ( — Y) u w uirile
habitum suscepisset v uirilem habitum usu
coepisse (uirilem habitu suscoepisse C2)
C s a /3 uirilem habitum usum coepisse
(caepisse k) y k X 45. earum : om Dion-
H (— a) 46. occansionem V tunsa
K genuini: ieiunii F (ienuini/) 47.
penitus : om (adjinem paginae) 6 48.
ieiunia : +quidemw in ecclesiis 6
praedicari C 49. contemnendo 6 V
F Sp (Gr virf^povovvTfs): contemnenda
SvCQi Dion-H. uentri seruisse
0 Sp-ed S a O 2 Y2 : uentris seruisse V F
E n + (V* ?) uenturis eruisse aem uesti
(uestri C2) seruisse C uenteruisse u esse
debere w inuenimus v adseruisse s Dion-
H ( - a) 50. etiam eorum G V F Sp :
tr eorum etiam SvCQj Dion-B. (eorum
42. contemp muliere S mulieris/ 8 T V C K
preter 0 consuituilin. K S 43. suis scxus -s P X V
aem tf 45. abitum C suscipisse V
plnrisqoe C pluresquae X 46. occansion. V
occassione &' Y occanione ? 6* relegionisS
YT* tunsasC ;K)SF/ genueniC ienuini/
47. deoorcs X 7 comas F paenitus C S
P Q, 48. que O K C) aecclesia Y predi-
cantur 6 49. contempnend. Y nonnullus
C K S X I/7 50. cibus C/cybus F 52.
EPISTVLA SYXODICA
179
III (Isidori antiqua)
carnium tamquaminlicitosrcfutassc:
in domibus coniugatis nc orationcs
quidem deberecaclebrari persuasisse
in tantum ut easdem ficri uetent ct
55 oblationibusquac in domibus factae
fuerint minimc communicandum
csse dccernant : praesbyteros qui
matrimonia contraxerunt sperni dc-
bcre, ncc sacramenta quae ab ipsis
60 conficiuntur attineri : loca sanctorum
f R W
51. carnis R
W ne R W
R : om f W
oblationes R
eorum R
Isid-uulg) : contraxerint R \V
nec : ne R ipsis f W :
52. domibus : + suis
nec f 53. quidem
caelebrare R 55.
in domibus : +
58. contraxerunt f ( =
59-
his R
f R 51. inlicitus R 53. caelebrare R 54.
liere R 56. minimae f 57. prbos R
IV (Isidori uulgata)
tamquam inlicitos refutasse : in
domibus coniugatis ne orationes
quidem debcrc celebrari persuasissc
in tantum ut easdem fieri uetcnt et
5.; oblationibus quac in domibus factac
fucrint minime communicandum
esse decernant : presbytcros qui ean 1111
matrimonia contraxcrunt spcrni
deberc nec sacramenta quac ab eis
60 conficiuntur adtingi : loca sanctorum
cybos etiam /3) 51. tamquam : tam V v 0 V Y f
inlieitos : inlicitis F inlicitas S [ - V) ▼ ?£'yV7
inlicita C refutasse : reputasse (repo- w ^ ^ c K
tasse S) S a2 w (C* ?) Q ( - Y*) E aem tol- O n 2 T *
2-ed s Dion-H. reputasset u deputasset -j s a & "f K *■
52. coniugatorum 2 s Dion-H acm2( = Cr)
ne : nec F Q, Y s Dion-H 53. debere :
om s Dion-H celebrari : om K ; collaiis
iis quae ^/ // 53 54 55 57 (61) 64 67 69 84
88 95 aduotata sunt, ticri simile fit arche-
typum codicis K ad margines fiaginarum
mutilum uel saltem iiic illic lectu difficil-
limum fuisse persuasisti K persuasi
se Y 54. eadem F n* ea sede ? Y*
uetent: uetita K et: otn S v Q s
Dion-H 55. oblationis K oblationes
S v 2 Dion-H ( - n) quae : quidem K
quae . . . factae fuerint : quoque . . .
factis (fatis P* factas Y)SvQi Dion-B.
in domo 6 56. fuerant C minime :
nimiae S 57. decernat V decerni K
decernunt 2 presbyteros : + uero
Sp 58. matrimonium B matrimonio V vj
matrimonias u in matrimonia v 59.
debere : + dicunt e Sp eis : his V F
Sp 60. contingi 2 sanctarum V
coniun^atU fc» orationis KF/«A 53. 0 T V C K
quidam 0 deber? Y* caelebrari S cele- S P X \
brare F* persuasse E 55, que O facte ©
56. minimae C nimiac S conmunicandum V P
communicand X commonicandum Y commini-
candum T communicant dum * 57. prcsbos
C praesbyteros K S prbros T 58. matrima
E contrnxerunt K* contrajrerunt in ras
9 (sed corr m p) sperne X 59. deberi e
dibere X que e 60. adtingui Y 61.
A a 2
i8o
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
martyrum uel basilicas contemnere
et omnes qui illuc conueniunt et sa-
cramenta conficiunt repraehenclere :
diuites fideles qui non omnibus
f>5 renuntiant spcm aput Deum non ha-
bere : et multa alia quac nulli enar-
rare possibile est singulos quosque
eorum pro suo arbitrio constituere ;
unusquisque cnim eorum per talem
70 institutionem ab ecclesiastico ca-
none recedens tamquam proprias
F R ^ 66. quae nulli: quaea quae non nullis R
nulli : + alia ? f* enarrare R : narrare
f W, cf enumerare numerare Isid-uulg
F*
62. omnis f
renunciant R
63. rephendere f 65.
apud R 67. singulus R
IV (Isidori uulgata)
martyrum uel basilicas contcmnere
et omnes qui illuc conueniunt et
sacramenta conficiunt reprehendcre:
diuites fideles qui non omnibus rc-
65 nuntiant quae possident spem aput
Deum non habere : et multa alia
quae enumerare nulli possibile est
singulos quosquc eorum pro suo
arbitrio constituere ; unusquisque
70 enim eorum per talem institutionem
ab eccleMastico canone recedcns
tamquam proprias leges sibimct
62. © V F/
E aem
61. contemnere : contincre K*
illuc (illic aem) conueniunt: in luce ueni- v
unt F et sacramenta conficiunt : u v w c K
om per homoeotelcuton !SvQj Dion-H O n 2 Y *
63. conficiuntur E 64. diuites : di- s a 0 7 * *
centes E dicites K non : om v 66.
alia : om a* 67. enum erre nulli
0 VJ F : et numerare nulli V* cnumerari
nulli Sp numerare nulli XYOsa nume-
rari nulli S FZvCQ(-O) Dion-TS. ( - a)
nominari nulli K 68. quosque :
quoque Svj Dion-H suo arbitrio
(arbitrium 6J e V P Sp : tr arbitrio suo
SvCQi Dion-TL 69. unusquisquis K
unumquemque Q 70. enim G Sp ( Gr
ydp) = hid-a?it : om rell per : pro E
talem institutionem eVFSp: tales in-
stitutiones (-onis C K) SvCQi Dion-H
71. canone : canone in ras s ; om v Sp
recedens eVPrf in ras ut uid s ( = Cr) :
recedentes S vC QDion-H. 72. tam-
quihan ut uidV legem Dion-H ( - u)
martirum Y contempnere Y 63. reprae- 0 Y V C
hendere C K S X Y 64. diuitis C* dicites K S P X V
deuites Y* fidelis C K X/ non : nonon 1'
omnibur K onnibus Z 65. que 9 X possc-
dent S apud C K S X Y Y appud / 67.
enumerare & possibili P O 0* 68. singulo P
constituaere P 71. recedes 0 recid. u k A 72.
tamquihan V sibime et K* simct S u met v
EPISTVLA SYXODICA
181
III (Isidori antiqua)
leges sibimet condedit. sed nec
communis his omnibus et una sen-
tentia est : singuli enim prout uidc-
JT5 tur ct libet accusatione ecclesiac
nitendo. tamquam rcctor non sit, ucl
addit decreta ucl minuit. proptcr
hacc crgo coactum est hoc con-
cilium in Gangrensc ecclcsia regu-
So las istas exponcre, quibus proba-
buntur memorati extra ecclesiam
f R W
fR
72. leges : + eorum R 75. accusa-
tione R (Gr wri StaftoXfi) : accusationem
f W {fortasse legendum ad accusationem
cum Isid-uulg) 76. nitendo R :
nitendu f W rector f W : rectus R
72. legis R 73. communes R 74. singoli R
75. accausntion. \V* acelesiae R 79.
Gangres.se R Cangrense f Cani;rcnsi \V ae-
t l Si) R regolas R Si. memorati R
IV (Isidori uulgata)
condidit. scd ncc communis his
omnibus ct una sententia est : sin-
7; guli enim prout uidetur ct libct ad
accusationem ccclesiac nitcndo.tam-
quam rcctor non sit, ucl addidit
dccreta uel minuit. propter hacc
crgo coactum est hoc concilium in
80 Gangrcnsi ecclesia habitum cano-
ncs istos exponcrc, quibus proba-
buntur mcmorati cxtra ecclesiam
73. condidit sed eVFSp: condidisse S u 0 V b /
Q s Dion-H.cond\d\sset vw concedisse sed J; ™"'
C condedisse sed K hiis Y hii e 75. u ,
enim. : autcm P* 76. nltddo in ras Q (sed onrr ■(>
m p) yj. recta non sint s uel addidit r ° * ^ * A
. . . nainuit : om fier homoeoteleidon ? 6
addidit (Gr npoo-edrjKfv) VSvuE: addit
(addet Cj F C s Dion-~EL (- a) Sp-ed
addunt Q 78. minuet ? C* minuunt
(miniunt Y*) Q propter : prt (sc
preter ?) 9 haec V F Sp-ed (CrTuvTu):
hoc eESveaCQj Dion-H 79.
actum est hoc concilium E urg-ed coactus
est hoc concilium Z coactus est hoc con-
cilio S P X v hoc : hic K in : om
S ( - Y) v C 80. Gangrensi ecclesia
e Sp S Q s a X- : Gangrensi ecclesiae F v
C Gangrensetn ccclesiam /Jion-H. ( - <i X2)
habitum : facere et e habitum . . .
exponere : habitum ut . . . exponcret Q
( - 2) a 81. istos V F S u v Q s Dion-
H Sp-ed : ipsos e istas E O isti w ; om C
quibus : om C probabuntur V F
Sp («= Isid-ant) : probantur e S v C Q f
Dion-H. 82. ne memorati essent extra
ecclesiam Dion-H ( - n) tr esse extra
ecclesiam s (c/Dion-JI) extra: intra
E aem (Sp ?) extra ecclesia e C y
73. conckd. K comnmnes P O* comminis s '{ \ ( : K
T* 74. sentia 0 scntetia P sententiam / •"> P X V
singoli C 75. uiditur X libit K 76.
accusatione $ 77. rectur K 79.
quoacta C*quoactum C3 80. Gangrensi V
Fy*X Y : Grangensi 0 C K Grangrensi Q, S u w
Gangenensi P* Gangrenensi Pa Cangrensi ZEs
Gangrense v accclesia Y 81.
eponere P* 82. eccles X aecclesiam Y
l82
COXCILIVM GANGREXSE
III (Isidori antiqua)
cssc. quod si per paenitentiam
condemnauerint haec omnia quae
malc scnserunt, tamquam a sc non
Bj bcnc prolata, acceptabiles fiant :
adquc ideo singula quae debcant
condemnare synodus crededit ex-
ponenda. quod si qui rennucrit
haec quae hodie constituta sunt,
90 tamquam hcreticus dcputatus ab-
iciatur : et erit non solum incom-
municatus, ucrum etiam ab ecclcsia
f R W
83. condemnauerint : non emendaucrint
R 85. aceeptabiles f W [Gr SeKrovs) :
notabiles R 86. debet R 88. qui :
qus R rennuerint f 89. quae :
qua R hodie : eo diae R 90. deputa-
tus abiciatur f \Y : denotatus habeatur R
f R 86. atque f ringola K 87. credidet R SS.
renuerit R 90. haertticus R 92. actiam R
IV (Isidori uulgata)
csse. quod si per paenitentiam
condemnauerint haec omnia quae
85 male senserunt, tamquam a sc non
bcne prolata, acceptabiles fiant :
adque ideo singula quae debeant
condemnare synodus credidit ex-
ponenda. quod si quis rennucrit
yohacc quae hodic constituta sunt,
tamquam hereticus anathematizatus
et damnatus abiciatur : et erit non
solum incommunicatus ucrum etiam
83. esse: om 0 pcr paenitentia C 84. 0 V F/
condemnauerit S (-Y) v condcnm; intm uyVy
K hac omni C* omnia haec Sp 85. u 7/ w c K
mala S /3 senserunt: scripscrunt F O n 2 T *
86. probata F proba e acccptabilis fa^a
fiat C 87. ideo : adeo S Y Z ad eos
C P X v s Dion-H. (- a) ad eas K eos
aem debeant G V F Q ( - O) a Sp :
dcbent SvCOj Dion-H. 88. condcm-
nari 0 credidit : crcdit aon ; om X*
cxponcndum K 89. quod: quos C
quis: qui s* ; -f- nonCry k2X rcnuntiauerit
C* k2 renuntiauerint k* X 90. haec : hic
X*?luiell* hodie:^;//VF institutaS
sunt: + rennui C (dclet C2) 91. here-
ticus HVFSp: +etSvCQj Dion-lS.
anathematizatus et damnatus : anathe-
matizatur et dampnatus F anathematizatur
ct damnatur/** 92. non solum :
notus v 93. excommunicatus Y incom-
municatur C etiam : + ct S Q, s a (3 y
83. penitentiam 0 V Y 84. comclemnauer. S « T \' C K
que 0 C* S5. sense P* senser P3 sin- S P X Ti
Bernnt C 86. acceptabilis C K F/accep-
tauiles 0* 87. atque C X Y que 0
8S. condemnere V* «conclemnari 0 contemnare
* synhodus T crededit K 89. renuerit 0
90. hec 0 . que 0 hodiae P odie X*
constita E 91. haereticus V hcredicus E ere-
ticus P analeniathezatus C anatemazatos K
93. incommunicatur C K (**?) incomnicatus 13
EPISTVLA SYNODICA
,83
III (isidori antiqua)
habcatur extorrens, doncc deprae-
cetur episcopos ct dc uniuersis quac
95 paeucs eos depraehensa adque dc-
tecta sunt prodiderit quid horum
unusquisque susceperit obscruan-
dum.
f R W
r"R
93. extorrens, c/ codd F Isid-uulg: han,
/ormam, in locum uocis cxtorris adhibitam,
non agnoscunt adkuc Thesauri : sed apud
codices Cypriancos interdum inueni. an
ipsc adhibuerit Cyprianus, dubium (uide
tatnen epp xiii 4 [Harie/ 507. 2], lii 1
[616. 16]) ; homines minus doctos, Cele-
rinum dico et Caldonium, quorum epi-
stulae cum Cypriani cpistulis setuatae
sunt, scripsisse extorrentes extorrentibus
testantur codices (quamuis rcpugnante
Hartei) epp xxi 2, xxiv I, xlii bis [531. 5 ;
536. 13 ; 590. 5, 7] depraecetur :
quasi pro gracco (non 8er)<j(i sed) bttfirerai
94. episcopo R 96. proderit R, c/codd
F Isid-uu/sr
93. extnrrens f extnrres R depcctur f
paenis R dephensa f atque f
proderit R 97. susciperit f
95-
96.
IV (Isidori uulgata)
ab ecclesia habeatur extorris. donec
95 deprecetur cpiscopos ct de uniuersis
quae pcncs cos dcprehcnsa adque
dctccta sunt prodidcrit quid horum
susccpcrit obseruandum.
94. ab ecclesiam F S ( - Y) habeatur : 0 V !■ /
abicitur F abiciatur E extorrens F j? '[""
exter C extorres IJion-H (-a jS9) 95. u .,-, w q j<
I/nipit cod T ad ucrba -cctur eps epi- O n 2 T *
scopos 6 V Sp 2 J k \ : eps T F C S Z v * a0 7" x
(32 y episcopus P X Y cpiscopum Q ( - 2)
epis jd* de : om F* X* de unixier-
sis : diuersis K 96. poene Dion-H (-a)
dcpraehensae atque detcctae s Dion-JL
97. detecta: detracta F sunt : om
6 T Q ( - 2) proderit F prodiderint 2
prouiderit s Dion-H. ( - a) quid : qui
C Dion-H ( - a) quod alv toll ct urg-cd
quid borum : quo honorum E 98.
susceperis 6 obseruandum : obse-
quendum tol-2-ed
Inde a/ine epistulae synodicae transeunt ad^lvsa(}yic\
Dionysiutn codices v s Dion-TL (e quibus v
capitula et canones sccundum priorcm, s
Dion-TL secundum a/teram,eius interpreta-
tionetn exhibent)
94. ecclcsi m* extorrens F/extorres )3* 7 « A 0 t V (' K
extoris Y 95. depraecetur K S X V depcetnr ° ,'' * ^
P eps F/C K TS Z u /32 7 episcopus P X Y 5
huniuersis F 96. qne 0 paenes V T
S P pocnis C K penis F/ poene 0 7 A pene k
depraehensa C K T S X dephensa P Y T dcpre-
hense /3 atque T X Y 97. prodedirit K
proderit F/ 98. suscijerit T X Y
l84
CoXCILIVM GANGREXSE
III (Isidori antiqua)
LVIIII [i]
Si quis nuptias accusandas pu-
tauerit, et mulicrem fidelem ac reli-
giosam cum uiro suo dormientem
abominandam crediderit, aut etiam
5 accusandam tamquam non posse
coniugalos in regno Dei ingredi :
anathema sit.
LX [II]
Si quis carnes manducantem
ex fide cum rcligione (praeter san-
guinem et idolo immolatum et suf-
f R \V lyiiii scripsi, ui.ie canones Ancyrilanos ct
Neocaesarienses sufira fi 140: lviii f lx
R I W 2. fidilissimam R 6. con-
iugatosfW: coniogatum R in regno
R [cf Isid-uulg) : in regnura f W
LX : lviiii f lxi R 11 W 1. carnes R
(Gr Kpea) : carncmfW 2. religione
R W (Gr ei\afitias) : dilectione f 3.
idolo immolato ? R*
f R i.viiii [1] 1. potauerk R 2. fidil. K rele-
giosam R 4. crededirit R 5. taquam R
6. coniogat. R rigno R 7. anathima (in-
grc(liant athima R*) K
IX 1 11] 1. mamlucantim R 3. immolato K
III Eiusdem epitome Ferrandi
Caiiouis I [lviih] apud Fcrrauduui
uulla iuucuitur mcutio : scd uidc
P ^94
[clviiii] Vt qui manducantem carnes
( ' trc: ci.vi iii : desunt ct hic ct apnJ cctcros canones nutneri
incodQ 1. manducantem : inantem C
\\ (Isidori uulgata)
Si quis nuptias in accusationem
deduxerit, et mulierem fidelem ac
religiosam cum uiro suo dormientem
abominandam crediderit, aut etiam
.; accusandam tamquam non posse
coniugatos in regno Dei ingredi :
anathema sit.
II
Si quis carncm manducantcm
cx fide cum rcligione (praeter san-
guinem et idolo immolatum et suf-
: II F, qui codices epistulain synodicam firo W V T F/
canone 1 kabent Jr 2*2! , , ,.
1. Si quis nuptias : singulorum canonum ,t w q jr /,/,
initia (nimirum ut i/iinio distinguerentur 1 < ) n 2 Y *
sfiatio relicto omisit Z in accusationem
eVSpSvWQ: in accusatione T F C K
2. duxerit u* et : * * (et uel ut sub
rasura) bb fidelem . . . dormientem
(-ente Frf/*?)eVTPSp [cum Isid-ant
et Gr Trjv Kadivftavaav fxtrli tov arfipbs avrrjs
ovcrav 7no-Ti;v koi evXajS^) : Oin S V C Q, 4.
abominanda V IT 5. tamquam : quam
VF 6. coniugatis F in regno 9 V
TFSK: in regnum Bp8(-S)vCWQ
ingredi : om K
[ : III F
1 . carnes F (fortassc recte, cf Gr Kpia et
Isid-ant cod R) 2. cum religionem 0 T bb
practer s mguine aem 3. idolum^ im-
molato 6 immolatam TFEQ et suf-
I 1. acusationcm 6* {corr m />) P O accussa- 0 T V T
tionem Y accusacionem bb 2. hac 9 3. ( • K bb
religiosum O* (corr m />) 4. abhominandam ° l 'v *
Y credidedirit Z credederit bb 5.
adcusandam K acusandam P accussandam Y
accusandandam E 6. coniugatus C K bb Y u
7. anatima K
II 2. relegion. bb S Y T* preter QXbb 3.
idulo K imolat. T inimolato 0 4.
CANONES
185
V (Dionysii I)
I De his qui nuptias execrantur.
Si quis uituperat nuptias, et dor-
mientem cum uiro suo fidelem et
relegiosam abominatur, aut cuJpa-
biles aestimat uelut qui in regnum
5 Dei introire non possint : anathema
sit.
II De his qui abhominantur eos qui
carnibus moderate uescuntur.
Si quiscarnem(praetersanguinem
et idolis immolatum et suffocatum)
cum reliLrione manducantem et fide
M "' 1 Tiiulutn om hic (habet tamen in indice) v
4. aestimant v* in regno v
II Titulum om hic (habet tamen in indice)
v 3. cum religionem v* 5.
IV Epitome interpretationis Isidori
Vulgatae Hispana
VII EX CONCILIO CANGRENSE
I Oui nuptias accusat, anathima sit.
II Oui carnes exacrat fmanducandif,
anathima sit.
U Z A Vn u 2 : om h cangrensi h
I 1 . accusa U anathcma Z
II 1. carnis U exacrat Z : exagrat U execrat
// ; formam exsecrare non solum exsecrari) apud
uetustissimos in usu fuisse docet Netu-Wagener
Formenlehre3 iii 39 ; e christianis confcras
I.actantium mort. pers. xxii 4, ' pro inimicis
hostibusque protriu et execrati ' manducan-
di Z h : manducantdi U* manducant U2 2.
anati U anathema Z
II B b
VI (Dionysii II)
i.xiiii L1] Dc his qui nuptias exse- Cr ca/> cxxi
crantur.
Si quis uituperat nuptias, ct dor-
mientem cum uiro suo fidelem ac
religiosam detestatur, aut culpabiles
aestimat uelut qui in regnum Dei
5 introire non possint : anathema sit.
LX [11] De his qui abominantur eos Cr cap cxxii
qui carnibus uescuntur.
Si quis carnes edentem (praeter
sanguinem et idolis immolatum et
suffocatum) cum religione et fide
lviiii j: 1 codd cett exsecrarunt A ex- A aj l m s I'»
ecratur / I. dormiente ;'* 2. fidele*c2 a 0 7 5 K K
ac : a /* 4. m : om s a regno Cr-ed
5. possent Cr-w possunt Cr-ed
lx j: 11 codd cett 1. carnem B* Cr
edentium 3 3. cum religionem et fidem
a y* 8* fide condemnat : fide con-
LVIIII [1] execr. / 3. uiro : uero A 3. A
reliosam A* culpabilis/ 4. estimat la 0 5
extimat y rignum A
LX [11] habuminantur A abhominantur j abo-
mintur k* i. aedentem A 3. suffugatum A
i86
COXCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
focatum) crediderit condcmnandum.
5 tamquam spem non habentem quod
eas manducet : anathema sit.
I.XI [III]
Si quis seruum occasione religi-
onis doceat dominum suum [dcbere]
contemnere et eius ministerium
deserere, ac non potius docuerit
5 eum suo domino bona fide et cum
omni honorificentia deseruirc: ana-
thema sit.
f R W lxi : lx f lxii R m W 2. debere R
(cum Isid-uulg) : om f W (cum Gr)
F&
4. crededirit R 6. mamducit R
ana-
thima R
I.XI [111] 1. occansione R relegionis R
4
pocius R 6. honore ficencia K
ana-
thima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
ex fide condcmnandum credidcrit.
anathema sit.
TITL: II
CONCL: GANGRKNSI
Canouisiu [lxi] mentio non inuenitur
apud Eerrandnm
crc* diderit trec GANGENSI semper C CAN-
c; kknsi scmpcr trec
IV (Isidori uulgata)
focatum) crediderit condemnandum,
5 tamquam spem non habentem quod
eas manducct : anathema sit.
III
Si quis seruum occasione religi-
onis doceat dominum suum debere
contemncre et eius ministerium
dcstituere ac non potius docuerit
eum suo domino bona fide ct cum
omni honorificentia deseruire : ana-
thema sit.
focatum : et suffocatam T ; om Q 4. (-) v T V /
crediderint E condemnandam Q ( - O), E ac»<
SPXYZ
e can i // 2-5 5. tamquam : in ras O ; q ^ ^.
tam 9 quamquam w spem : om V ; o n 2 T *
+ apud deum urg-ed quod : quos S
ut C (corr C2) 6. eas : + non F C K
(delet C2) manducat T F
III : ilil F
1. seruum: seruorumV; + alienum Sp
SvCQ occasionis K occasionem O*
2. dominicum V* (sed corr m p) de-
bere : de uero T libere ? X* 3. et : om
S ( - Y) v ministerium : minis w
4. ac : om F 5. suo : suumS ride:
in ras ? 0 6. deseruire 6 V T F O Y3
Sp (cum Isid-ant) : seruire S ( - S) v C Q
( - O) suo dominae S anatbema sit :
om O*
credederit X bb contemnandum 9 g. abent 0 T V T
P 6. manducit K mandicet ? P* anth T C K bb
III 1. occassione 0 Y occansione VS occus**ione ^ * ^ '
T occa**satione * relegionis S Y bb T* 3.
condemnere Y contempnere T 4. distituere C K
TSPXF/WT hac 0 C K pocius P
6. honoreficentia C honorificencia P anth T
7. si 0
CANONES
187
M
V (Dionysii I)
condempnat.tamquamspcm proptcr
5 esum huiuscemodi non habentem :
anathema sit.
III Dc scruis qui iugum famulatus
excutiunt christianitatis obtcntu.
Si quis praetcxtu diuini cultus
doceat scruum dominum contcm-
pncre proprium, ut disccdat ab eius
obscquio nec ei cum bcncuolcntia
5 ct omnihonorcdeseruiat: anathema
sit.
huiuscaemodi M
III Titulum o»i hic (habei tamen in indice,
ubi pro obtentu habuerat obtentus) v I.
praetectu M 2. dominum : + suum
(sed habet etiam proprium infra) v 5.
deseruire v
IV Isidori epitome Hispana
III Seruum alienum qui suaserit quasi
propter regula, anathima sit.
U Z iii Canoncm om h 2. propter regula U, cf
Neocaes can III / 125, can VIII / 131 : propter
regulam Z anathema Z
B b 2
VI (Dionysii II)
condcmnat, uclut spcm propter
5 huiusmodi pcrccptioncm non ha-
bcntem : anathema sit.
LXI [111] Dc scruis qui iugum famu- Or cap cxxiii
latus abiciunt christianitatis ob-
tcntu.
Si quis seruum praetcxtu diuini
cultus doceat dominum contcm- «
nerc proprium, ut disccdat ab eius
obsequio ncc ci cum beneuolcntia
5 ct omni honore deseruiat : anathema
sit. %M 58 b A
dempiWB in ras fidemnat 6* 4. spem :
* * .spe7// in ras A (semper ? A*) 5.
preceptionem ut uid$* non : om Cr-w*
habentem : habendum A ; + salutis B
lxi j: 111 codd cett seruis: his B
famulatus abiciunt : seruitutis effugiunt
(cf indicem cafiitulorion apud Dion I,
/165 supra) B famulatuj in ras d
1. seruum : + a\\c\\wn\ I, cf Jsid-uulg codd
praetextu: praetextum B*/3* subpraetextu
Cr diuinae y 4. obsequium /3*
S* 5. omni: oni s* rtVseruiat in ras y
anathema sit : incipit hincfragmentum S, § =
uide p 163 supra,
A a j l m s B
a /3 7 5 k K
Cr-w
4 condemnat/
LXI [ui] famulatos Cr-w
4. beniuolentiay
i88
COXCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
LXII [illl]
Si quis discernit, dc oblatione
non communicans cjuam praesbytcr
caelcbrauerit coniugatus: anathcma
sit.
I.xili [v]
Si quis docct domum Dci con-
tcmtibilcm csse debcrc et congrc-
gationcs quac in ea fiunt : anathcma
sit.
f R W LXll : lxi f lxiii R iiii W i. discernit
f \Y (Gr StaKiilvoiTo napd: cf Isid-uulg) :
descedens R discedit C2, canonem enim
hunc adducit codicis C manus secunda
(de C* uide Isid-uutg) Si quis discedit de
oblacione non tomunecans quam prsb cele-
brauerit coniugatus anathema sit
LXIIi: LXII f LXIIII R v W
f R LXII [llll] I. oblation R i. prbt f pbr R
3. celebrauerit R cum iogatus R coniugatos
W* ut uid anathima R
LXIII [v] 1. docit R 2. congregaciones R
3. anatliima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[LXXXVIIIl] Vt dc oblationc praesby-
tcri coniugati nullus audcat non
conmunicarc. CONCL: GANGRENSl
TIT: 1 1 II
[Cl.x] Vt qui domum Dei contempti-
bilcm duxcrit, anathcma sit. CON-
I I : GANGRENSI TITL: V
C trec LXXXVIIIl 1. prl)i < ' pbri trec 2. non trtc '. omC
3. CONCIL: CARTHAGINENSI TITVLVM III trec
CLX 3. TITI.: V (rec : TITL VIIII ET X (e Ferraudi
canone sequenti, sc ci.xi, uide / 194 infra,
ceteris <juae interueniunt pcr komototchuton
omissi I
IV (Isidori uulgata!
IIII
Si quis discernit presbyterum
coniugatum, tamquam occasione
nuptiarum quod ofifcrre non debeat
et ab eius oblatione ideo abstineat :
5 anathema sit.
Si quis docet domum Dei con-
temtibilem esse dcbcre et congre-
gationes quae in ea fiunt : anathema
sit.
II II : V P (ct V T, (juippe qui una cum (-) V T F/
cpitome Hispana, p 189 col a, canonem * acm
scqucnti postponant) Hunc canoncm
ob HiCntiam matrimonii prcsbytcris datam
disciplinae occidentali minimc COngruum
prorsus omittunt C Q (scd C2 interpreta-
tionem Isid-ant supplet, quam uide) et
cxcniplar ut uid codicum S v quippe qui
interpretationcvi Dionysii priorcm mutu-
entur, uidc p 1S9 col a. de CQ confer
canonem x concilii Ancyritani, p 80 col b
supra, in notutis ad l 5. tcxtum ad Jidem
codicum o V T F Sp constitui
2. occasionem nuptiarum OVT occa-
sione nuptiale F 3. debere E debet
aem Sp-ed 4. ab : om F eius: eis T
ideo : + se Sp abstineat : abstinet E
aem cum mat-esc-urg-ed U Y f
v O Sp S v : iiii V T C Q Hunc canonem 5 S PXV Z
• • t-, , J j- . -u 1 TT T> u w C K i>b
omittit F, praccedcnti praenuttunt V T o n 2 T *
2. deberet et u et . . . fiunt: et non
congregationes quae in ea fiunt sequitur Q
4. sit : om Y * &
iiii 1. prbmT praesbyt S1'X praesbit. Y presbi- (-) V T
tere E 2. occassion. 0 occansion. VT
V 1 . doce 6 docit K contemtiuilem 0 con- § x bb
ttmptibikm T S Y T .'. congregationis KXSPXY
congregaciones bb 3. (jue 0 anath T
canon/;>
189
V (Dionysii I)
11 ii De praesbiteris qui coniugcs ha-
bucrunt.
Si quis praesbitcro qui uxorem
habuit forte disccrnit, quod non
debeat eo ministrantc dc oblationc
perciperc : anathema sit.
v De his qui aecclcsiae conuentus
abiciunt.
Si quis domum Dei docet esse
contemptibilem eiusque conuentus :
anathcma sit.
M v IIII presbiteris M J/irius canonis (omisso
S P X \ Z titnlo) interpretationem nostram mutuan-
tur codices Isidoriani S v (scilicet S P X Y
Z u w : cf p 162 supra) 1. praesbitero
(prbos u) M S X* v : a praesbitero v X2
Y (cf Dion II) praesbyterorum P (de Z
uide ad can I / I p 184 col b supra) 2.
forte: for M* 3. debeat M 7': habeat
(habea u) S v ministrant P ministrantcm
S 4. percipere : om v anathema
■ S v sit : praem qui accipere rcnnuerit IV
v 2. contemptibilem : + deberet v
IV Isidori epitome Hispana
1 II I Si quis domum Dei contemptu
habere uidetur, anathima sit.
V Oui presbyterum coniugatum sper-
nit, anathima sit.
U Z // iiii 1. quis U Z : que h contemtu Z contemtui
// 2. uidetur (nedetur V U // : nidentni 7.
^I /* anathema Z
V Canonem om h I. prm U* prbm U2 2.
anatlien.a Z
VI (Dionysii II)
rLXH L1111] Dcpracsbyterisqui habucrc Canonemom
coniugia. r
Quicumquc disccrnit a praesby-
tcro qui uxorcm habuit. quod non
opor^teateoministrante dcoblatione \fol 594 A
percipcre : anathema sit.
LXIII [v] De his qui ccclcsiae con- Cr cap cxxiiii
ucntus spernendos existimant.
Si quis docet domum Dei con-
tcmtibilem cssc et conuentus qui in
ea celebrantur : anathema sit.
LXll aj: IIII codd cett Hunc canonem ut \ =
discipiinae occidentalium minime coneru- a J '
cutcm om Cr habuere 3 j m s H :
habuerunt a l \\ (ir coniugia habuerunt li>
1. discernit : disceserity a: om 8* (sed
suppl m p) 3. ministrante : mini-
steria a* ministrare X* de oblationem
ad*
lxiii S j: v codd cett qui : + in 0 /; § cr
conuentus ecclesiae Cr-ed spernendos
existimant : spernunt Cr existiment
u* exestimati sunt 8 1. doceat Cr-w 2.
esse : om B* et : aut a a 3. ea * * *
X in ras anath (om sit) 8, et similiter
apttd cann Ixv lxvi Ixviii lxx lxxiii Ixxiiii
lxxvi
I.XII [llll] pbris / habere 7 1. presbyteroy .\ H
prbo / 4. anethema S
LXIII [v] aecclesiae / conuentos An connentis 7
exsistimant H I. contemptibilem H2 / com-
temtibilem /3* 3. caelebrantury
190
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
LXIIII [Vl]
Si quis, cxtra ecclesiam priuatim
populos congregans et contemnens
ecclesiam, praeter praesbyterum
qui episcopi consilio constitutus
5 est actiones ecclesiasticas uoluerit
caelebrare : anathema sit.
f R \Y LXllll : lxiii f lxv R vi \Y 3. praeter
praesbyterum qui episcopi consilio con-
stitutus (Gr pr) otvvovtos tov irpeo-fivTepov
KuTu yviop-qv tov emo-KOKov) f \Y : et prbt cjui
epis concilio remotus R
f R LXIIII [vi] 1 et 3. aeclesiam R 2. populus R
3. prbt R 4. epis R 5. acciones R
acclesiastica^ R 6. anatima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
Canonis VI [LXIIIl] nnlla apud Fcr
randinn inucnitur mcntio
IV (Isidori uulgata)
v \ TC K vi 1. eccl X pribatim F prinatam E 2.
S I' X \ 66 populus K (ut uid, X 66 T* * polos O* populo
V V / contcmnatc X contcmpnat Q, 3.
onis K sancxionis bb quac S 4. apud
C K T S X V Z bb T presbo C prbo T bb
praesbiteroSX praesbytro P presbitcro Y prebm
K prbro T 5. aga K 6. anathemo 66
IV (Isidori uulgata)
VI
Si quis extra ecclcsiam priuatim
populos congregans contemnat
[ecclesiasticas sanctiones ipsamque]
ecclesiam, aput se autcm sinc pres-
5 bytero agat cum consilio episcopi :
anathema sit.
vi : v C K (bb enim canonem canoni sequenti V T V/
postponit) Q, Hunc canonem diuerse 7-eddit ^ ****
(Jortasse exemplar cius per /lomoeoareton u w r ^ ^,
Si quis. . . Si quis canonem omiserat, omis- o n 2 T <i>
sitm ab alio fonte su/pleucrat) 6 Si quis
extra ecclesia in alio lo [sc loco] priuato
contemnens ccclesiam Dei populos congre-
gat et citra prbm ucl episcopum eucha-
ristia crrogat anathema sit
1. extra ecclesia K/ priuate K 2.
populo V F populum T congregat aem
contemnat: ct contemnit acm2 contem-
nant Y* 3. ecclesiasticas sanctiones
ipsamque Sp S v C Q : kaec ucrba a V F
T (c/ Isid-anl) omissa ideo non in totum
rcieci quia uoci ecclcsiae apud graecum
textum bis memoraiae 1 KaTa<p)Wva>v t>js €kk\t]-
0~iaiTciTt]S CKK\t]uias (6t\oi nj)aTT(iv)/ortasse
respondcnt ct ob hotnocoarcton posse uidcn-
tur c.vcidisse 4. ecclesiam : bis K
sine presbytero agat cum consilio epi- f S P X
scopi V T : uerba quae ita graecum tcxtum " xu
reddunt ut seusum inucrtant (pr) ovvovtos
tov irpeal3vrepov K-aro yvajprjv tov enio-KOTrov)
non miritm cst apud scribas oj/cnsam
excitasse ; undc codd S v intcrprctationcm
Dionysii prioretn (c/ can Illl SUpra) mu-
tuati sunty p 191 col a ; codd F Sp C Q
suo Martc alii alio modo in mclius trahere
temptaucruut sine presbytero agat et sine
consilio(consilium n Y* *)episcopi (epo/*)
F Q, cum presbytcro (prebm K) agat sine
consilio episcopi C, sine consilio episcopi
cum presbitero (presbitcrum E presbiteris
Sp-ed cum alv ?) agat Sp 5. cum consilio :
cum filium T epo/* 6. sit : om Y
Notulas orthographicas in col a inuenies
CANONES
191
V (Dionysii I)
VI Dc his qui accclcsiastica ministcria
praeter accclcsiam faciunt.
Si quis extra aecclesiam scorsum
conuentus caclcbrat, ct dispicicns
accclcsiam ea quae sunt aecclcsiac
uolucrit agerc, non conueniente
5 pracsbitero sccundum episcopi ius-
sionem : anathema sit.
2. cele-
anathema
M vi aecclesiasticamministeria M
1 c p V
V /. uv> ^rant v 3' eaquaesunt.
sit : hanc ulteriorem canonis fiartem mtl-
tuati sunt S v (uide can Illl sufira) aea
P 4. uolueri P uoluerint u 5. praes-
bytero M praesbytro P presbitero Y
■: S v
IV Isidori epitome Hispana
vi Si quis populum congregat absque
ecclesia quasi exacrando, anathima
sit.
UZ// vi 1. congregat : congreca ««.-/congrcga U 2.
eccl Z exacrando Z : exgrandum U cxe-
crando h anathema Z
VI (Dionysii II)
LXIIIl LVI] De his qui ecclesiastica Or cap cmn
ministeria practc»ccclcsiam faciunt.
Si quis extra ecclesiam seorsum
conuentus cclcbrat, ct dispiciens
ecclcsiam ca quae sunt ccclesiac
uolucrit usurpare, non conucnientc
5 praesbytcro iuxta decrctum epi-
scopi : anathcma sit.
LXIIII 2 y': VI codd cett mysteria B* a =
ecclesia 8* 2. celebrat et : caele- a i l m s ' '•
bratey* caelebraty2 caelebret et a /3 3. q?2 °
ea : firaem et k 4. non ueniente 8*
LXIIII [vi] aecclesiastica / prater B aecclesiam A H
/ 1. aecclcsiam / 2. conuentos 7 cae-
lebrat A/ despiciens Sy'/despiens 0* 3.
aecclesiam / aecclesiae/ 5. presbytero A
prboy pbro / epsi A
192
CONCILIVM GANGREXSE
III (Isidori antiqua)
LXV [\ 11]
■
Si quis oblationes fructum ec-
clesiae debitas uoluerit extra ec-
clesiam accipcre uel dare practcr
conscicntiam episcopi, et non magis
5 cum consilio eius cui haec credita
sunt de his agendum putauerit :
anathema sit.
f R W lxv : lxiiii f LXVI R vii W 1. fructum
R, cfp 177 / 33 : fructuum f\\ 2.
debitas uoluerit (Gr sQtkoi) f W : debita
soluerit R 3. dare : + praesumserit (con-
fet notulam pracccdentcm) R 5. cum
consilio eius : cum consilium (om eius) R
f R i.xv [vii] 1. fructuum f\\ eclesiae R 2.
dcbetas f eclesiam R 3. accepeie R 4.
eonscienciam R 5. crcdicta R* 6. potaue-
rit R 7. anathima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[xxxvn] Vt praeter conscientia epi-
scopi oblationcs fructum ecclesiae
C trec xxxvii 1. praeter conscientia C : practer con-
scicntiam trtc 2. fructum C, uide Isid-aut
cod R, Isid-uulg codd 9 V X Y : fructuum trec
IV (Isidori uulgata)
VII
Si quis oblationcs fructum uel
primitias ecclesiae debitas uoluerit
cxtra ecclesiam accipere uel dare
praetcr conscientiam cpiscopi ct
5 non magis cum consilio eius de his
agendum putaucrit : anathema sit.
VII : VI C K Q V bb (quippc (/ui canoncm 0 V T F/
praecedenti canoni praemittaf) : incipithinc £ **?? ,
denuo cod * u w c K
1. oblationes fructum (contracta gcni- O n JT ♦ f
tiui casits forma pro fructuum adhibetur,
uidc quae ouinotani ad p 177 col a l 33
snpra ; Gr Kapnncfiopias) V : oblationis
fructum 9 oblationis (obltis F) fructus
(fructos T) T F oblationem fructum P* X Y
oblationem fructuum S P2 Z v bb Q obla-
tionem ucl fructuum (ncqite dcest uel ante
primitias) C K 2. primitiuas e eccle-
sias E debitas : diuites v deditas urg-ed
3. extra ecclesia F C K u 4. praeter :
cxtra E praeter conscientia F K epi-
scopi : + uel eius qui huiusmodi (eiusmodi
Sp-ed) officia commissa sunt ( = Dion II)
Sp et : ut bb 5. cum : quam aem
cum consilio : cum solio F cum consilium
T* (scd itt uid m p) eiusdem his E 6.
agendam C agere 9
vii 1. oblationis e T*/(obltis F) oblacion. Wer*
fructum © V P* X Y : fructuum SP''ZCQ 2 . V T
primicias X bb ecclesie 0 aecclesiae P Y acles ^ .^/',
u 3. accepere S Y darae P 4. preter '
0 bb prepter F constientiam C conscienciam
bb epis E 6. potauerit C K S putarit/
anath T
CANONES
193
V (Dionysii I)
vil Dc fructuum oblationibus quae
ministris accclcsiac confcruntur.
Si quis oblationcs aecclesiac cxtra
Aecclesiam accipere uel dare praeter
conscicntiam episcopi uel eius cui
commissa sunt ista uoluerit, nec
5 cum consilio eius cgcrit : anathema
sit.
M v VII fructuum M (et in capitnlorum indice
v) : fructum v quae M (et in indice v) :
qui v aeclesiae M I. oblationis M
3. consientiam v*
IV Isidori epitome Hispana
VII Si quis primitias uel decimas abs-
que ecclesia dederit uel acciperit,
anathima sit.
U Z h vii 2. acceperit Z 3. anathema Z
VI (Dionysii II)
LXV [vil] De fructuum oblationibus Cr<ra/cxx\i
quae ministris ecclcsiae confcruntur.
Si quis oblationcs ecclcsiae extra
ecclcsiam accipere ucl dare uoluerit,
practer conscicntiam cpiscopi ucl
eius cui huiuscemodi officia com-
5 missa sunt, ncc cum cius uoluerit
agere consilio : anathcma sit.
Lxv S j: VII codd cett fructuum A =
oblationibus A 2 / s a 8 «X : oblationibus aJ l '" s K
fructuum Cr fructum oblationibus a m y Qt.^
(oblationum ut uid y*) fructuum oblationis
/ fructu oblationum B 8 quae : qui &
coni#rantur in ras l 3. conscientia 8 y
4. cui : om 8* huiusmodi a B k \ Cr
officium a*
i.xv [Vll] friictum a tn 7 aecclesiae// 1. A
aecclesiac / 2. aecclesiam /ecclaesiam/
accepere A 3. prctcr epsi A
[I
C C
i94
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
LXVI [VIIl]
Si quis dcderit uel acceperit
fructum oblationes extra cpiscopum
uel eum qui ad dispensationem
boni operis constitutus est : ana-
5 thema sit.
LXVII [VIIIl]
Si quis uel uirginitatcm uel
continentiam profcssus tamquam
abominabiles nuptias iudicauerit
et non solum propter hoc quod
f R W LXVI : lxv f lxvii R vill W 2. fructum
R* ? [cfcan vn / \,p 92) : fructuum f RaW
oblationis f oblacioni R extra: praem
et f W
lxvii : lxvi f lxviii R viiii W 2. pro-
f R I.XVI [vni] I. acciperit f 2. fructum R* ?
oblationis f oblacion. R 3. dispinsacioncm R
4. anatbima R
lxvii [viiii] 1. uirgitatem R* 6. anathima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
debitas nullus uel darc ucl accipere
audeat. CONCL: GANGRENSI TITL:
5 VII ET VIII
[clxi] Vt qui nuptias condemnat.
anathema sit. CONCL: GANGRENSI
TITL: VIIII ET X
C trcc 3- deuitas trcc 4. audeat C : uideat trcc
GANGRENSI : CARTH C CARTHAG trcc
CI.XI 1. Vt qui . . . GANGRENSI : cationem om
pcr homocotckuton C, uide /188 col a su/ra
condemnatur trcc
IV (isidori uulgata)
VIII
Si quis dederit ucl acceperit
fructum oblationes extra episcopum
uel quemlibet ministrum tamquam
ad dispensationem boni operis :
5 anathema sit.
YIIII
Si quis uel uirginitatem uel
continentiam professus tamquam
abominabiles nuptias iudicat et
non propter solum hoc quod
viii : vii CQ 0 V T F/
2. fructum oblationes 6 V Sp-cd (uide E aem
can vn) : fructum oblationis (oblt F) TF ^p^
S ( - S) v C fructuum oblationes (-is E*)Eonn*?
aem fructuum oblationem OS* fructum ob-
lationem n Y * oblationes S extra:
firaem est w episcopum : eps 9 epo u
3. quemlibet usque ad boni operis (/ 4) :
eum qui constitutus est ab eo ad dispen-
sandam misericordiam pauperibus ( — Dioji
II) Sp quemlibet : quilibet F que-
libet / ministro v 4. a dis-
pensationem G u a dispositionem w ad
dispensatione F operis : +et qui dat
et qui (quia u) accipit (accepit E u accip
■w) Sp v ( = Dion I II) 5. sit: om Y § G
viiii : viii C Q G, canonem enim laudat
cod Gfol 31 bsub tit can GRANG CAP viii
1. uel i° : om F B v 2. professus : om
C G 3. abominabilis T F C iudicat
. . . propositum (16): om G iudicat 1f G
0 V F aem Sp-cd : is dicat T dicat S v C Q
indicat E et : ut 0 4. tr solum
propter S v C Q tr hoc solum T E
vm 1. acciperit VTCYM 2. fnictuumOS^a^w 0 T ¥
oblationis CKTXYZ/k oblacionis bb obTt v T C K bb
SP V V
F eps 0 3. quemlibit K quilibet F quelibct/
quemliuet u 4. dispengacionem bb disponsa-
tioncm T* dispinsationem ¥*
VIIII 2. contenentiam Z bb cotencntia u 3.
abominabilis C K T G / abuminabilis bb ab-
hominabilesY abominabelis X abhominabilis F
CANONES
J95
V (Dionysii I)
VIII De his quac ad usus pauperum
confcruntur.
Si quis dederit uel accipcrit ob-
lata practer episcopum uel illum
qui constitutus est ad dispensandam
miscricordiam : et qui dat et qui
5 accipit anathema sit.
ytiii De his qui in uirginitate con-
tinentiaque persistunt.
Si quis uirginitatem custodi-
ens continentiae studet et uelut
exhorrens a nuptiis tcmperet, nec
propter hoc quod bonum ct
M v VIII quae?/: qui M pauperum v: pauper
M 3. dispendam v 5. accipit v :
accepit M
VII II 3. exhorrens M v : uerbum perrarum
in prosa non nisi e Vulgata V. T. interpre-
tatione laudatur apud Thesauros
IV Isidori epitorne Hispana
VIII Si quis dederit ucl accipcrit obla-
tiones absque conscientia episcopi
ucl ministn, anathima sit.
VIIII Si quis uirginitatem uel conti-
nentiam professus, tamquam abomi-
nabiles nuptias iudicat, anathima
sit.
UZ/i vili 1. acceperit Z oblationis U 2. absquae
Z conchientia U* conschientia Ua 3.
uel ministri Mansi : uel ministros U uel mi-
nistru Z ; om h anathema Z
vim 1. uerginitatem Z continentiara : con-
scientiam U 2. abomminauelis U* abomi-
nauelis Ua 3. anathima : anathimat U
anathema Z
VI (Dionysii II)
lxvi [viii] De his quae in usus pau- Cr <r<7/cxxvii
perum confcruntur. %/ol 59 a a
rSi quis dcderit uel acceperit
oblata practcr cpiscopum uel eum
qui constitutus est ab eo ad dispen-
sandam miseVicordiam paupcribus : §/<?/ 59 £ a
5 et rqui dat et qui accipit1 anathema
sit.
LXVII [villi] De his qui in uirginitate Cr cap cxxviii
continentiaque persistunt.
Quicumquc uirginitatem cus-
todiens aut continentiae studcns,
uelut horrescens nuptias, temperat,
nec propter hoc quod bonum et
Titulum ad in- A =
quae :
qui aJ l m s B
1. uel: autyCr.J
LXVI SJ: vill codd cett
itium canonis iterat Cr
A m 8*kB usu Cr-w
acciperet Cr-w 2. oblata : oblationem
a ad 3. est : om y ad dispensanda.m
in ras l (sed corr m p) ad : om B
dispensandum k X 5. et 2°: om *.*
qui 20 : om k X accipit 3 d1 j ' l s 13
02 y 82 k X Cr : accepit a* m a /3* S*
LXVli S j: villl codd cett Tituhim mutat
De his qui non legitime in uirginitate per-
sistunt Cr qui in uirginitate: praem
qui in continen X* in : om A a a 8*
uirginitatem 5* consistunt B 1.
Quicumque : Qui cum -y* 2. aut con-
tinentiae studens : om Cr (habet Cr-w2)
continentia S j m continentiam / 3.
nuptias temperat A Sj/m B* a & Cr:
nuptiis temperat a B2nuptiis temper * * 6*
nuptias temerat y 82*cX nuptias uituperat s
LXVI [vm] 1. acciperit s j* 4. poperibus a* 5. A H
acipit/
lxvii [viiii] continentque 7 1. costudiens A*
3. uellut j* orrescens A horrens 5* (sed
corr m p) herescens /
C C 2
196
COXCIL 1 1 fM GA XGRENSE
III (Isidori antiqua)
5 continentia et uirginitas bonum
sanctumquc propositum sit: ana-
thcma sit.
LXVIII [x]
Si quis propter Dominum uirgini-
tatem confessus aduersus coniugatos
se superextulcrit per arrogantiam :
anathema sit.
LXVIIII [xi]
Si quis contcmnendoj- duxerit
agapem facientes ex fide et propter
F R W fessus : om F 5- continentia : + tamen
R uirginitates R
lxviii: lxvii F Lxvim R x W 1. uir-
ginitate R
LXVIIII : Lxvm F lxx R xi W 1. con-
temnendos scripsi cum Isid-uulg'. con-
temnendo R contemnendum f W, fortasse
ex archetypo contemnend 2. agapem :
adipem R, sc notam uocem pro ignota
F R 1. xvin [x] 2. confissus R
anathima R
coniugatus R
III Eiusdem epitome Ferrandi
Canonis XI [LXVIIIl] nnlla apud Fcr-
randnni inncnitnr mcntio
IV (Isidori uulgata)
5 continentia uel uirginitas bonum
sanctumque propositum : anathe-
ma sit.
Si quis propter Dominum uirgini-
tatem professus in coniugio positos
per adrogantiam uituperauerit :
anathema sit.
XI
Si quis contemnendos duxerit
agapem facientes et propter hono-
§G
5. continentia uel uirginitas V T F: ® V T F/
continentia et uirginitas aem Sp-ed S ( - Y) £ Sf^ y y
vOYH' continentiae (-tie 6) uirginitatis ;/ w c K M
6 K E* (** ?) continentiae uirginitas CYOniTtv
ME2nj (Y* ** ?) *2 bonum san-
ctumque propositum e T (praem esi ante
quod / 4 T) : bonum sanctumque proposi-
tum est V F Sp S v bonum sit sanctumque
(sanctum quoque O*) propositum Q ; om C
7. sit : om X Y
x: vmi C Q G (G fol 31 b item GRANG
CAP VIII)
1. qui e* [sed corr m p) dominum :
deum T Sp bb Q, G ; om X* uirginitate/
2. tr per adrogantiam in coniugio positos
Q coniugio : coniugatione F positus
T F S ( - P) v C G* o* <v* (c/ epitomen
Mspanam,p 197 col a, coniugatus) 3.
uituperauit SYbbG*
XI : x C Q
1. contemnendum C contemnendo aem
2. facientes : patientes (-etes 11) v et :
« G
6. quae S P V propossitnm 0 ppositum V (et 8Tf
similiter in can xviiii /> 20S et ad initium epi- * T C K hl>
T t S '' ^ V
stulac p 2i.' anath X
x 2. possitos e possitus V positus C K T S X Z E
v o* »<«l '1 K / hb 3. arrojjantiam C V uetu.
peraucrit C K 4. anath T
XI 1. contemnendus F/ 2. agapem 0 C K T
SYZfbbOV: agape-f ad finem lincae : ui.x
duhium est t/uin apud cod V hoc eompendium
non nisi m significet) V agape X F T agapea P
CANONES
197
V (Dionysii I)
5 sanctum est nomcn uirginitatis as-
sumat : anathcma sit.
X De his qui in uirginitate superbiunt.
Si quis eorum qui uirginitatem
propter Dominum custodiunt ex-
tollitur aduersus eos qui coniugia
contraxerunt : anathema sit.
XI De his qui agapes, id est pastiones
pauperibus impensas, dispiciunt.
Si quis dispicit eos qui fidelitcr
agapcs (id est conuiuia pauperibus)
M v
IV Isidori epitome Hispana
X Si quis coniugatus per arrogantia
coniugium uituperauerit. anathima
sit.
xi Si quis, agapem faciens quem roga-
U Z /1 X 1. coniugatus (cuniucatus U) U Z2, cflcctioncm
codicum plurimorum [sidorianorum in coniugio
positus : coniugatos Z* incongatus h* inconiu-
gatus h2 per arrogantia U, cf ' can 111
supra : per arrogantiam Z h 2. coniungio U
anathema Z 3. sit : omTL
XI 1. agapen Z quem : que U 2.
VI (Dionysii II)
5 sanctum cst nomcn uirginitatis ad-
sumit : anathema sit.
i.XYiil [x] De his qui pro uirginitatc Cr cap cxwiiii
superbiunt.
Si quis ex his qui uirginitatem
propter Dominum seruant extolli-
turaduersum coniugatos : anathcma
sit.
LXVIIII [xi] De his qui agapas, id est Cr capaxx
pastiones paupcrum, risui dcputant.
Si quis dispicit eos qui fideliter
agapas (id est conuiuia pauperibus)
5. adsumit tn assumet Cr-w
thema sit : anatheni (om sit) 8* Cr-w*
6. ana- a 3
a j l m s B
a /3 7 5 k X
LXVlll S / : X codd cett pro uirginitate : Cr-w
propter uirginitatem A y d uirginitate (om
pro) B* 1. his qui : om 15* qui :
quae s* 2. dominum : dm d1 s a (5*?)
seruat Cr-w 3. aduersum A EjtnsH:
aduersus a l B Cr
LXViin S j: xi codii cett agapas A
&j'lmsyi?\ Cr (Cr-ed Cr-w*) : agapes
aBa|38 Cr-w2 agapis k* passiones
j* m passionis ut uid \* pasciones 8 y
pauperum: pauperumque inpensas (-sa
B*) B (cf Dion I) deputant : dicunt
Cr-w ducunt Cr-ed 2. agapes a B a 8
LXVIII [x] 3. coniugatus A*
LXVIIII [Xl] pas//onis A
1. despicit =. j l
A 3
depotant A dept 7
198
CONCILIVM GANGREXSE
III (Isidori antiqua)
honorem Domini fratres conuocan-
tes, et noluerit ideo communicare
5 tamquam parui pendens et uile
aestimans quod fit : anathema sit.
lxx [xil]
Si quis uirorum putauerit con-
tinentiae suae hoc conuenire ut
pallio utatur, ct tamquam ex eo
iustitiam habiturus repraehendat et
5 iudicet alios qui cum reuerentia
birris utuntur et alia ueste communi
quae in usu est : anathema sit.
f R\Y
4. noluerunt R
lxx : lxviiii f lxxi R xil W 1. uero-
rum R 3. et tamquam : etiam quam f
5. iudicat R 6. birris (Gr /3;}pour) W :
ab illis (fortasse pro abollis, ut conicit uir
linguae latinae peritissimus A. Souter;
abolla est uestis tum militutn tum philoso-
phorum) f R alia : alii R 7. quae
in usu: quaem | in usu (iniusu R*) R
f R LXVliii [XI] 5. uilae R 6. anath R
LXX [xn] 1. uerorum R potauerit R 3.
pallaco R 4. iusticiam R 5. reuerencia R
6. cumune R 7. anathima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
Cauouis XII [lxx] mcntio apud Fcr-
randuvi nou inuenitur
er y
VTCKW
S P X Y
IY Isidori uulgata)
3. f? 0 P 4. nolueri 0* (scd corr m f) con-
municarc X Z 6. deducins K anathe s F
XII 1. potaucrit K S F* 2. propossito 0 pre-
posito w 3. ut : bis F palleo C K bl> f
palio P 4. iusticium X habitur 0
rcpraehendat C K '1' S Y X T 5. iudicit K bb
alius/ 6. birris T F P X Y Z (0): uirris V
hyrns S u hurris/ 7. contnuni X Z cummuni
V* uso CKS«
IV (Isidori uulgata)
rem Domini fratres paupcres con-
uocantes, ct noluerit communicarc
5 uocationibus [eorum], tamquam in
nihilum quod fit dcducens : ana-
thema sit.
XII
Si quis uirorum putauerit sancto
proposito (id est contincntiae) con-
ucnire ut pallio utatur tamquam ex
eo iustitiam habiturus, et repre-
5 hendat uel iudicet alios qui cum
reuerentia birris utuntur et alia
ueste communi quae in usu est :
anathema sit.
om T 3. domini : dei Q tr pauperes © Y T F /
fratres Y fratres : +ad se Q 4. et . . . ?£** v ,.
uocationibus : auocationibus eorum com- u w'q ^ (,(,
municare noluerit (uoluerit ** ?) Q 5,OnJT*v
uocationibus G S v C (Gr rals KXr/vio-t) :
+ eorum VTPSpQ in : + quod ut
uid Y* ; om T P C E acm cum mai-ioll-
urg-ed (** ?) 6. nibilum : om C* (sed
supplet m p) fit : om Z deducens :
deducent F diiudicans mat-toll-urg-ed
xii : xi C Q
1. uirorum : uerum bb 2. conuenire
ut : cum conuencrint C 3. pallia w ex
eo : exosus T 4. iustitia F bb u (w* ?)
habiturum C habitur 0 et : ut v ; om
Q reprehendat uel : om Z 5. uel :
et V cum reuerentiam P 6. birris
(Gr tovs firjpovs) V T F Sp S v : birro B
uiri C uirili Q utatur T F utantur K
et : aut S v C Q alia ueste communi
(Gr rfi uWji Koivij . . . e'o-dr)Ti) V T F Sp :
alio uestimento (om communi) e alba ueste
uel communi (comam w communioni bb)
S v C alba (alia *P* sed corr nip) ueste aut
communi Q 7. quae : quod e usu
e Sp (-aem) S ( - S) w Q : uso C K S u
usum V T F bb usus aem
Aolulas orihographicas in col a inuenies
r.LVONES
'99
V (Dionysii I)
exhibcnt ct proptcr honorem Do-
mini conuocant fratrcs, nolueritquc
5 communicare huiusmodi conuenti-
bus, parui pcndcns quod geritur :
anathcma sit.
XII De his qui palliis utuntur ct idcirco
superbiunt.
Si quis uirorum propter con-
tincntiam quac putatur amictu
pallci utitur, uelut cx hoc habcre
sc iustitiam credens, et dispicit eos
5 qui cum reuercntia byrris ct aliis
communibus ct consuetis utuntur
uestibus : anathema sit.
M v XI 4. noluertq: M uoluerintque v
XII 3. uelud M* (sed corr m p) ex v
(cfGrtK tovtov) : om"S\ 5. byrris M :
hymis ut uid v 6. communibus :
scripserat ut uid communion(ibus) primis
curis M
IV Isidori epitome Hispana
ucrit, non uoluerit ire, anathima sit.
XII Si quis ucstiens palleum uitu-
perarit birros uel alias uestes, ana-
thima sit.
UZh
non uoluerit / : noluerit h ; om />cr homocote-
huton U irae U anathema Z
XII 1. pallium Z uituperarit : uetoperarit U
uituperauerit Z h 2. birros Z2 // : ueros U
uiros Z* anatiie (om sit) Z
VI (Dionysii II)
cxhibcnt ct proptcr honorem Do-
mini conuocant fratrcs, et nolucrit
5 communicare huiuscemodi uocatio-
nibus, parui pcndens quod geritur :
anathema sit.
LXX LXII1 D° his qui palliis utuntur cr r^/cxxxi
et idcirco supcrbiunt. * ■ j0i 59 0 a
rSi quis uirorum proptcr con-
tincntiam quae putatur amictu
pallii utitur, quasi per hoc habere
sc iustitiam crednens et dispicit cos §>/6o«a
5 qui rcum reue^rentia byrris et aliis
communibus ct solitis utuntur ues-
tibus : anathcma sit.
Cr-w2 3. dei (dl) s k 4. conuocat k
noluerint /8* 5. commu*are (fortasse
commutare) S* communicari 8
LXX 3 J: Xll codd cctt 1. continentia y
2. putantur y amicto pallio y Cr-w 3.
habere : desinit dehinc S 4. se :
om y* 8* credens a!/jBHCr: cre-
dentes (A) j m credunt a* despiciunt j m
despiciat Cr-ed 5. cum reuerentiam a h*
6. communibus: communionibus //3 8*
(corr 83) k (\2 ?) solitis: solutis A* j
B* solidis y stolis s (tr uestibus et stolis
utuntur s) uestibus: om y
A B
ajlm s B
a 0 7 5 k K
Cr-w
LXX [xil] paliis A* itcirco / 2. amicto A 2
Cr-w 3. pallei 2/ 4. dispicet A despicit// H H
5. birrisy Cr-w uyrrisxX* comunibus A
200
COXCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
LXXI [xill]
Si qua mulier uiro derelicto
discedere uoluerit soluto uinculo
coni.ugali, nuptias condemnando :
anathema sit.
LXXII [xiill]
Si qua mulier, continentiae quae
uidetur causa, mutato uestis habitu
et pro consueto muliebri adsumat
uirilem tantummodo uestis orna-
5 tum : anathema sit.
IV (Isidori uulgata)
f R \Y LXXI : I.XX f LXXII R XIII W
Lxxn : lxxi f lxxiii R xiiii W i. quae
uidetur iGr ri)v vo^o^tv^v) R: quae qui
uidetur (uidertur? f*) f ; om \Y 2.
habitu : om R 4. uirilem . . . ornatu f
uirile . . . ornatum R
f R lxxi [xm] 4. anathima R
lxxii [Xllll] 2. uestes R 3. consuetu R
sumat f adsumat R 5. anthm R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[CLXIIIl] Vt si qua mulier quasi
relegionis causa uirtim dimiscrit.
anathcma sit. CONCL: GANGRENSl
TITL: XIIII
[CLXli] Vt si qua mulier uirilem ha-
bitum adsumpscrit, anathema sit.
CONXL: GANGRENSI TITL: XIII
C trec clxiiii Canones xi\l xim imterso ordine habuit
Ferrandtu cum ceteris inttrfrttationibus nec non
graeco authentico 2. uirum dimiserit : om
(spatio lineae unius uacuo relicto) C carth
TITL! XXVII C CANGRENSI TIIVI: XVIII trcc
CLXII 2. adsumpserit C, cflsid ant: sumserit trtc
XIII
Si qua mulier, hoc proposito utile
iudicans, uirili ueste utatur ad hoc
ut uirum habitu imitetur: anathema
sit.
XIIII
Si qua mulier uiro derelicto
discedere uoluerit soluto uinculo
coniugali, nuptias condemnando:
anathema sit.
xiii : xii C Q ("> V T F/
1. Si qua : Siua E* qua : quis F y£*v v 7
propossitummutile 0 proposito suo utile Q M w c K bb
2. iudicans : + ut S v, si Q uirili ;Onn*f
uiri V utantur v ad hoc ut : adhuc
ut V* ut uid (sed corr m p) a * * * * u * 0
(utrum prae umore an prae rasura legi
tioti possit, incertum) 3. ut : om v C Q
uirum habitu V : uirorum habitum 0 F
uirili habitu T S ( - X* : uoces ueste . . .
ut uirili om per homoeoteleuton P*, suppiet
ad calcem paginae manu alia scd satis
antiqua P2) v K uiri habitu C bb X* uiri
habitum Sp Q imitetur: utuntur Y
anathema sit : uel (cetom, ita ut cann xm
xmi inunum redigantur)'! 4. sit :
om Y
XIIII : XIII CQ Hunc canonem omittit (per
homocoarcton }) F : dc T uide ttd finem
canonis praecedentis
I. quis ** mulier : + si (iterum)
E aem tr derelicto uiro Sp 2.
discendere K T* Y* ut uid descendere bb
3. condemnando 6 V Sp: condemnans T
contemnendo S v C Q 4. sit : om Y
XIII 1. propossit. 0 prosito V uteli bb utele ?' 0T*
2. uirile F/C KTVOa 3. emitetur C K v J C K i><
xi 111 1. niuliere 6* uero bb delicto w
2. uoluorit V 4. anth T anathemo bb
s r x v
CANONES
20 1
V (Dionysii I)
XIII De mulieribus quae utuntur uiri-
libus indumentis.
Si qua mulicr, propter conti-
nentiam quae putatur, commutat
habitum et pro solitis mulie^ribus
uestibus uiriles assumit : anathema
5 sit.
Xllll De his quae uelut peccatum
nuptias deserunt.
Si qua mulier uirum relinquens
proprium discedere uoluerit ex-
secrata conubium : anathema sit.
xill quae M (et in capitulorum indice v) :
qui v 4. muliebribus scripsi (cf Gr
ywaiKfiov : Dion II muliebri) : mulieribus
M v
xilll 3. conubium v : concubium M, scd
uocem /am raram (ne dicam inauditam)
non ausus sim nisi conscntienle utroque
codice in textum rccipere : legendum for-
tasse concubitum
IV Isidori epitome Hispana
XIII Si qua mulier uestem uirilem
induerit, uel maritum demiserit
exagrando coniugium, anathima
sit.
U Z h xin 1. qua Z h : qua U uerilem U 2.
uel U (quam lcctioncm idco practuli quia cano-
uis xiiu Isidoriani hic incipit epitomc) : et Z h
demiserit U Z : dimiserit h 3. exagrando
(scilicet exeerancloj U Z : execrando h con-
iugium Z : coniungio U ; om h anathcma Z
II D d
VI (Dionysii II)
LXXl [Xlll] De mulicribus quae Cr cap cxxxii
utuntur uirilibus indumcntis.
Si qua mulier, propter conti-
nentiam quae putatur, habitum mu-
tat et pro solito muliebri amictu
uirilem sumit : anathema sit.
I.xxii [xilll] De his quae uclut pcc- Cr cap cxxxiii
catum copulam descrunt nuptiarum.
Si qua mulier uirum proprium
relinquensdiscedere uoluerit nuptias
exsecrata : anathema sit.
Cr-w
LXXI j: XIII codd cett quae : qui y Aaj ImsB
uirilibus : uiribus A* 2. quae « # 7 5 * K
putatur : quae patitur /3 k X* (8*?) quam
putaty" Cr 3. amictu (cf Dion I et Gr
yvvaiKfiov ayi(\>iaa ixarot) : amictum J2 y 82
Cr-ed
lxxii /: xiiii codd cett quae : qu
/y S Cr copula* V> copolae deserunt
nuptias A copulant deserunt nuptiarum y
2. derelinquens a a nuptia / 3. ex-
secrat A execrare k X* anathema
sit : anath Cr-\v
LXXl [XIIl] 2. habitumutaty 3. solitu A
i.xxit ^xiiii] copol. A 3. execrata /
202
COXCILIVM GANGREXSE
III (Isidori antiqua)
LXXIII [XV]
Si quis dereliquerit proprios
filios, et non alat quantumque ad
eum pertinet ad Dei cultum non
instituerit, sed occasione continen-
5 tiae eos neglegat : anathema sit.
f R \V LXXIII : LXXII f LXXIIII R XV W I.
dcrelinqucrit f, cf Isid-uulg codd V S v
3. ad : et R 5. neglegant W
f K i.xmii [xv; 1. derelinquerit f dereliqairit R
proprius R 5. neclegat R ana thima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
Canonis XV [LXXIll] vicntio apud
Fcrrandum non inucnitur
IV (Isidori uulgata)
XV
Si quis dereliquerit proprios
filios, et non eos alat et quod ab
eo secundum pietatem est his ne-
cessarium non praebuerit, sed occa-
5 sione continentiae eos neglegendos
putauerit : anathema sit.
xv : xilll T F C Q (■) V T F/
1. derelinquerit V S ( - S) v { fortasse^aa"
S P X Y Z
recte, cf Isid-ant cod f) 2. et i° : "t Q j, w c k M
non eoa alat et : om per homoeoteleuton onn*f
Z alat : anelat u et quod ab eo
secundum pietatem est hia necessarium
9 V T F (hiis pro his 6, habeo pro ab eo
F), cf Cr Ka\ ocrov tv tavrw npos Qeoffffieiav
rr)v Tvpoo-T)Kovo~av avayj) : flro pietatem est
his exemplar codicum Sp S v C Q cotn-
mune perperam pietatis scripsisse uideiur,
iia utferet lectio et quod ab eo secundum
pietatis nccessarium, quae uerba quisque
ut potuit emcndare temptauit ; et quod
ab eo (habet pro ab eo alv-ed) secun-
dum (et secundum quod tantum urg-ed)
pietatis est necessaria Sp, et quod eis (es
S*) secundum pictatis ( + debitum Y) ne-
cessarium est ( + et X) S v, et quod ha-
bit eis secundum pietatis intuitu (-tum K)
necessaria (-iam bb) C, atque eis secundum
pietatem necessaria Q 4. prebeat E
occasione : occasionem C u ad occasionem
S ( — Y) iL> ut occansione bb 5. eos : om
Sp S v C Q 6. sit : om Y
xvi. derelinquerit V P X Y Z v
3. alat et : alajtit K
propriusrilius/O T ^
3. saecundum Y V f C K bb
neccessarium © 4. prebuerit 0 bb occas-
sione © Y occansione V bb occatione K 5.
contenenciae bb neclegendos X Z negliendos C
negligendos K neglegendus/ 6. potauerit
C K S anathemo bb
CANONES
203
V (Dionysii I)
XV De his qui filios suos christianitatis
obtentu dispiciunt.
Si quis filios suos rclinqucns non
eos enutrit et quod ad se pertinet
ad pictatem diuini cultus informat.
sed per occasionem continentiae
5 neglegit : anathema sit.
M v XV 1. 8UO8 M : suos proprios ( cf can iii / 2
supra) v 2. enutrit et M : nutriet {om
et) v
IV Isidori epitome Hispana
XIIII Si quis filios suos dcmiserit ut
non tueatur, anathima sit.
I " Z h xiIII 1. demiserit U Z : dimiserit h ut U h :
et Z 2. tueatur Z h : uedeatur {sc uideatur ?)
U anathema Z
VI (Dionysii II)
LXXIII [xv] De his qui christianitatis Cr «j/cxxxiii
obtentu dispiciunt filios.
Si quis filios suos relinquens non
eos enutrit et quod ad se pertinet
ad pietatem diuini cultus informat,
sed per occasionem continentiae
5 neglegit : anathema sit.
Ct-w
lxxiii j: xv codd cett tr tilios suos a aj Im s B
despiciunt B 2. eos: eos** a eas /* a^0 y 8 k K
nutrit k* ad: a m Ci-w a y ; om a
pertinet : pertinent A* pertine*t B \ ; +
non Cr-ed ; deficit hinc {amissis duohus
foliis) cod Paris. lat. 1536, ita ut dehinc
siglum m codicem Paris. lat. 3845 tantum
significet 3. ad : et y oultus : +
non a* 4. propter occasionem A per
occasione a y 5. neglegi / ana-
thema sit : anath {om sit) 8 Cr-w
LXXIII [xv] oblent y
tama? k*
despiciunt/ /
5. ana- a
D d 2
204
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
LXXIIIl [XVI]
Si quis filii parentes(maxime fide-
les) dispexerintoccasione relegionis ;
ac non potius debitum honorem
parentibus reddiderint, manifeste
5 praeferentes in eis Dei cultum : ana-
thema sit.
f R W LXXIIII : LXXIII f LXXV R XVI W I.
quis f R, uide quae adtiotaui tom I p 150
supra : qui \Y fili R 4. reddirint R
5. dei : deus ut uid W*
C R LXXiiii [XVI] 1. fili R maximae f 2. di-
spexerent R 4. reddirint R manifestae f
5. ana thima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
Canonis XVI [LXXIIIl] mcntio apud
Ferrandunt non inucnitur
IV (Isidori uulgata)
XVI
Si quis filii parentes (maxime
fideles) deseruerint, occasione Dei
cultus hoc iustum esse iudicantes ;
et non potius debitum honorem
5 parentibus reddiderint, ut hoc ipsum
in his uenerentur quod fideles sunt :
anathema sit.
xvi : xv T F C Q
1. quis filii e T F E aem* SPZv^
(cf Isid-ant codd f R) : qui filii (fili C K)
V C K Y aeni1 Sp-ed quis filiae X quis
filius (filios O) Q 2. deseruerit V
f* (sed corr tn p) Q deseruerunt P* de-
seruirent X deseruierint u deseruirint bb
occasione : in occasione Sp-ed cum alv ut
uid et in occasione (-onem u) S v et non
occasione C et sub occasioneQ dei :
diuini Q ; om (cumalv ut uid) Sp-ed 3.
cultuVT esse$>inras iudicans Q
4. et : om Q tr honorem debitum Q
honore (honere K) C 5. parentum S
( - Y) v reddiderit Q reddiderunt X bb
ut : et K ; om u ipsud C E 6. eis
acm hiis ? Y uenerantur T* S P Z v
ueneretur Q ueneruntur ut uid 0* quod
+ si¥* sunt: sint C 7. sit :
sint C ; om Y
0 V T F/
E acrn
SPXVZ
u :u C K bb
xvi 1. fili C K maximae C T Y 2. 0 Y V
fidelis bbf deseiuierint ;/ deseruirint bb V T C K bb
occassione 0 Y occansione S bb ocasione V 4.
debetum bb 5. parentibu T* rerdiderint
0* reddedirint K redderint T E* reddederint S
6. fidclis C bbf fulelesunt © P 7.
anathemae C anth T anathemo bb
CANONES
205
V (Dionysii I)
XVI De his qui parcntcs christianitatis
occasionc contcmnunt.
Quicumque filii [a] parentibus
(maximae fidelibus) sub praetcxtu
diuini cultus absccdunt, nec debitam
reuerentiam depcndunt illis qui
5 diuinam sibi culturam procul dubio
praefcrunt : anathcma sit.
M » xvi occasionem v 1. a v (=Dion II): om
M (cf can iiii / 1 supra) 2. protexto v
3. diuino v 6. praeferunt v : proferunt
M
IV Isidori epitome Hispana
XV Si quis filii in honorem positi
parentes non honoraueriwt, ana-
thima sit.
UZ/i XV 1. quis : ita codd, uide tom I p 150 SUpra
filius . . . positus // in honorem U : in
honore Z h 2. honorauerint : honorauerit
codd anathcma Z
VI (Dionysii II)
LXXIIIl LXVI1 £*e his qui parentcs Cr cap cxxxv
christianitatis occasione contem- %/ol 60 a \
nunt.
rQuicumque filii a parcntibus sub
praetextu diuini cultus absccdunt,
nec dcbitam reueren^tiam depen- %/olGob a
dunt illis qui diuinrum cultum sibi
5 procuP dubio pracfcrunt : anathcma
sit.
Lxxim j : xvi codd cett parentibus y A aj l m s B
occasione : occassionem a oblentu j-marg ?, 7 ° K
Cr 1 . a parentibua : apparentibus k
sub praetextu : supraetextu m k\ 3.
debitum 8*diuitam uiuid Cr-w* (fortasse
e diuinum / 4) 4. cultum sibi pro-
cul : aliquid omississe codicem A docet
exigitum lacunae spatium j quid tamen
omiserit, incertum 5. praeferunt : in
ras B ; praeferuntur A deferunt ? 5* 6.
sint j2
i.xxiiii [xvi] contempnunt / condemnunt 5*
abscidunt Cr-w*
J. A
2o6
CONCIL I VM GA NGRENSE
III (Isidori antiqua)
LXXV [XVIl]
Quaecumque mulierum, relegionis
quasi gratia, comas amputauerit
quas Deus ad memoriam subiecti-
onis illi dedit, tamquam resoluens
5 iura subiectionis : anathema sit.
LXXVI [xvill]
Si quis uelut continentiae causa
die dominica ieiunauerit, eiusdem
contemtu : anathema sit.
f K \V LXXV : LXXIIII f LXXVI R XVII W
quasi relegionis W
lxxvi : lxxv f lxxvii R XVIII W
uelut : tr ut uel f
I. tr
(' trec ci.xv 2. dominica C, cf Isid-ant: dominico trec
3. anath C GRANGENSI (apud reliquos
canones GANGENSl) C CANGRENsi scmpcr trcc
I\' (Isidori uulgata)
0Tf xvii 1. quecumquc © quaecuque P religione
X F/relegioni (S) Y ZbbX*V 2. conueniri bb
commas Y f ampot. K
5. solbens V subiectiois Y*
sit : § F
xviii 1. continentie 0 2. diae V
ie S contempt. 0 T S ¥ f bb Y content. K
annathema P anathemo bb anath s F
V T C K bh
SPXV
f R lxxv [xvnj 2. ampotauerit R 5. anathima K
lxxvi [xvm] 2. diae R 3. contemptu R
anathima R
III Eiusdem epitome Ferrandi
Canonis XVII [lxxv] vicntio apud
Ferrauduvi non inuenitur : confcr
tamen p 200 ' quasi relegionis causa '
[CLXV] Vt quicumque continentiae
causa dic dominica ieiunaucrit,
anathema sit. CONCL: GANGRENSI
TITL: XVIII
3. ualamen V
6. anath X
3. leiunant 9
IV (Isidori uulgata)
XVII
Quaecumque mulierum, religioni
iudicans conuenire, comas amputa-
uerit quas Deus ad uelamen eius et
ad memoriam subicctionis illi dedit,
5 tamquam resoluens iurasubiectionis:
anathcma sit.
XVIII
Si quiSjtamquam hoc continentiae
conuenire iudicans, die dominica
ieiunauerit, eiusdem diei contemtu :
anathema sit.
XVII : XVI T F C Q 0 V T F /'
1. Quaecumque : Quicumque E acm u Eaem
C bb Qcumque K Si quia S mulierum
S P X Y Z
11 w C K bb
(Gr (l Tit ywaiKu>v) 8 V T F aem cum mat- o n 2 T * Y
et esc-ed : mulierem C K mulieri bb mulier
S ( - P) v E Sp-ed Q muliere P reli-
gione F X relegionis S 2. iudioans . . .
amputauerit : iudicant . . . amputauerint
F comas : comam C Sp-ed S v coma
Z : + sibi Sp suam S Z v amputauerit :
amputari Vputauerit (potauerint K) ampu-
tandam (amputand C*) C 3. quam
Sp-ed 4. ad : om SvCQ, dederit O*
5. tamquam : tamcn C resoluens (Gr
iivnKdovaa, co?ifer Jsid-ant) 9 Sp S v C Q :
soluens (solbens V) V T F iure E
xviii : xvii T F CQ
1. Siquis : om P X (Z) tamquamhoc
continentiae conuenire G (tam pro tam-
quam 0)VTFSp: w«8vCQ 2.
iudicans: deiudicans C non diiudicans Q
die : om V dominico Sp bb 3. ieiu-
narit 0 eiusdem : eius (eis X*) S v C
in eiusdem Sp tamquam in eius (eiusdem Y)
Q diei : dl (sc dei) V F die S con-
temtum F Sp-ed (** '"'2j ^ contemtui C
bb contentu K* contentui K2
Nbiulas orthographicas in col a inucni:
CANONES
207
V (Dionysii I)
xvil De mulicribus quae sc practcxtu
christianitatis attondunt.
Si qua mulierum, proptcrdiuinum
cultum ut acstimat, crines attondit
quos ci Deus ad subiectionis memo-
riam tribuit, tamquam pracccptum
5 dissoluens oboedientiae : anathema
sit.
XVIII De his qui dominico dic ieiu-
nant, tamquam nihil distante prae
caeteris.
Si quis, propter continentiam
quae putatur aut contumaciam, in
die dominico iciunat : anathema
sit.
M 7 xvii attundunt M
xviii 2. contumatia
3. leiunauent
IV Isidori epitome Hispana
XVI Si qua mulier comam sibi am-
putaucrit, anathima sit.
XVII Si quis die dominico ieiunauerit,
anathima sit.
U Z // xvi 1. Si qua Z // : Si quis U, quamformam, quia
Neue-Wagcner Formenlehre3 ii 443 unum (an-
tum exemp/um citauit (ex Ulpiani Digest.), non
ausus sum in lextum recipere ampotauerat
"j /; Z 2. anathema Z
XVII Canonem hunc om h 1. diem U 2.
anathema Z
VI (Dionysii II)
LXXV [xyii] De mulieribus quae se Cr cap cxxxvi
adtondunt christianitatis obtentu.
Si qua mulierum, propter diuinum
cultum ut aestimat, crincs adtondit
quas ei Deus adsubicctionis mcmo-
riam tribuit, tamquam praeceptum
5 dissoluens oboedientiae: anathema
sit.
lxxyi [xviii] De his qui dominico Crcap cxxxvii
die ieiunant tamquam nihil prae
ceteris difTerente.
Si quis, propter continentiam
quae putatur aut contumaciam, in
die dominico ieiunat : anathema
sit.
LXXV /: xvii codd cett quae : qui A a; / « ; B
m 8* Cr-w q y obtundunt B adtondent /^T8a
Ur-w
Cr-ed 1. mulier B 0 Cr-ed diuino y
2. estimet /3 aestimant X* adtondit
quas ei deus ad : in ras m adtonderit
B adtondet j2 Cr-ed 3. quos ^ Cr-ed
( = Dion I) ei : eis / ad: + uelamen
et ad (ex hid-uulg) S
lxxvi j: xviii codd cett tr die dominico
5 dominica /3 ieiunent 8 dif-
ferentem A a 2. putantur A aut :
+ per 82 3. ieiunant A ana-
thema sit : anath 8 k anathem Cr-w
LXXV [xvil] adtundunt a* j* m a 7 attondunt / 5 A
Cr-w atondunt /3 obtemtu^ 2. extimat Cr-w
adtundit A 5* Cr-w* attondit /aa 3. sub-
iectiones 7
lxxvi [xvin] diaey'
2o8
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
LXXVII [XVIIII]
Si quis eorum qui in proposito
sunt continentiae praeter necessita-
tem corporalem superbiat et ieiunia
communia quae totius ecclesiae
5 traditio caelebrat putauerit dissol-
uenda, perfectam scientiam esse
aput se uindicans : anathema sit.
f R W LXXVII : LXXVI f LXXVIII R XVIIII W I.
quis f (Cr ns) : qui R W 3. corpora-
bilem f 7. aput se : om R
f R LXXVii [xvim] 1. propositu f* W 3. supcruiat
f 4. comuniaR*? aeclesiae R 5.
tradicio R potauerit R 7. anathm R
III Eiusdem epitome Ferrandi
[CLXVl] Vt quicumque sanus corpore
ieiunia conmunia dissolucre uolu-
erit, anathema sit. COXCL: GAN-
GRENSI TITL: XX
C trec CLXVi 2. dissoluere uoluerit trec
C 3. anath C
dissoluerit
IV (Isidori uulgata)
XVIIII
Si quis eorum qui in proposito
sunt continentiae praeter necessita-
tem corporalem superbiat et ieiunia
communia totius ecclesiae putauerit
5 contemnenda,perfectaminsuascien-
tia uindicans rationem : anathema
sit.
xvim : xviii T F C Q (numerum om *) 0 V T F /
1. quis e F S v bb Q : qui V T C K \%™ _, _
o ¥ X Y Lm
qui : om K prop**********tenentiae Z u w q k bb
propositi S propositu Y praeposito O 2. O n 2 T * ¥
continentiam Q praeter : prae O aem
3. superbiat V T F Sj)( = Zsid-ant) : super-
biant 0 superbiae C superbia (-uia u) S u
per superbia w superueniens Q et : om
S v C K (habet bb) 4. communia :
communiant C (communia quae C2 cf Isid-
ant) putauerint 9 C bb potuerint K
5. perfectam in sua scientia uindicans
rationem (Gr drroKvpoivros tv avra Ttktiov
\oyto-fioii)C QSp (profectam E conscientia
acm in ras indicans urg-ed) : perfectam in
suam scientiam u. r. bb perfecta in sua
scientia u. r. F K perfectum in sua scientia
u. r. T perfectam in sua inscientia u. r. 6
perfectam in sua scientia iudicans ratione V
perfectui usu a scientia uindicans ratione
S ( - Y) perfectui usu ad scientia uindicans
rationem v et suo sensu dicat non esse
perfecta (perfectum Y* ?) Y
xviiii 1. propossito 0 propositu Y pposito F © T V
praeposito O preposito w 2. sut 0 con- * T C K /;/>
tenentiae bb preter 0 X paeter S* 3. cor- '
porale X u superuiat V ieiuna C* 4.
conmunia X Z tutius C* totus S* ecclesi Y*
ecclesie bb potauer. C (K) S 5. contcn-
ncnda « sciaentia P* 6. racionem bb
an: th T anethema Z* anathemo bb
CANONES
209
V (Dionysii I)
XYim Dc his qui accclcsiastica ieiunia
sinc ncccssitate dissoluunt.
Si quis eorum qui contincntiae
student absque necessitate corporea
tradita in communc iciunia et ab
accclcsia custodita supcrbicndo dis-
5 soluit, stimulo suae cogitationis
inpulsus : anathcma sit.
M v xvim 1. qui: om M*
continenliam M
continentiae v :
IV Isidori epitome Hispana
XVIII Si quis iciunia populi exacra-
uerit. anathima sit.
U Z XVIII. Canonem hunc om h
2. anatimat U anathema Z
1. exagrauerit U
VI (Dionysii II)
I.XXYII [xyiiii] Dc his qui ecclcsi- Cr cap
astica iciunia absquc ncccssitate cx*
dissoluunt.
Si quis eorum qui contincntiac
student absque ncccssitate corporca
tradita in commune iciunia ct ab
ecclcsia custodita supcrbiendo rdis- \fol60b a
5 soluit, stimulo suae cogitationis
inpulsus : anathcma sit.
3. ui commune
homocoteleiiton a*
nione A/3* 4
C'r-\v
LXXVII j\ XVITII codd cett 1. qui : om j a aj 1 m s B
contincntia k\ 2. necessitatem 8* a _& 7 5 * ^
. . custoclita : om f>cr
commune : commu-
ecclesia : ecclesian
aecclesia catholica B 5. stimulo suae
cogitationis inpulsus: stimulosae cogita-
tionis inpulsu Cr-\v suae : suo /3* 6.
pulsus a a sit : om S
lxxvii [xvim] accclesiastica / 4. aeccksia a
/ constodita ? a* 5. cogitationes 0
II
E e
2IO
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
LXXYIII [XX]
Si quis superbo adfectu utcns
conuentus qui fiunt in basilicis mar-
tyrum accusauerit, et oblationes et
memorias corum spraeuerit quae
5 ibidem caelebrantur : anathema sit.
f r w lxxviii : lxxvii f lxxviiii R xx W
quis f R : qui W 2. in : a R
spraeuit R
f R lxxviii [xx] i. affectu R
ana thi ma R
2. baselkis R
III Eiusdem epitorne Ferrandi
[CLXVIl] Vt quicumquc marthyrum
mcmorias contempserit, anathcma
sit. CONCL: GANGRENSI TITL: XXI
C trec Cl.xvii i. martherum C martyrum trec
anath C 3. xxi trec : xxv C
IV (Isidori uulgata)
XX
Si quis per supcrbiam, tamquam
perfectum se cxistimans, conucntus
qui per loca et basilicas sanctorum
martyrum fiunt uel accusaucrit uel
5 etiam oblationes quae ibidcm cele-
brantur spcrnendas esse crcdiderit
mcmoriasquc corum contemnendas :
anathema sit.
xx : xviin TPCQ [nutnerum om V) <-) v T F/
I. quis : qui T per superbiam : per E aem
superbia P u superbus urg ed super- u w\- ■
biam : + suam T 2. perfectum seonjT*?
existimans : profectum se existimans E
perfectum (profectum F) suae estimatione
F 3. qui : que C quae X et : uel
S v C Q ; + per Y basilica E Y 4.
uel i° : om Q accusauerint 6TCK
5. oblationes : ab oblationis ^* quae :
qui 0 ibidem: inridem P cele-
bratur Y* 6. sperncnda bb credi-
dcrint (crederint 66) T C 7. eorum
(Gr ras uvr)nas avTuv) 6 V T F : sanctorurn
Sp S v C Q contemnendas (con-
tincndas K) V F Sp C : duxcrit contem-
nendas 6 contemncndas esse crcdiderint
T contemnendas putauerit (potauerit S) S
v Q 8. sit : sint T
i:\im.icit (exp P)synodvm (synod P sino- 1TSPXYZ
DVM Z SINOD W) GA.NGRENSEM (CANGREN- ^1^ ** ^
SI.M S GANGRENSVM P GANGRENSIVM X
CANSEM Z GANGK w) S v ; nihil habcnt
QKW [scilicet C, quae cnim praestat C,
vidc p 212 co/ b, scparatim inucniuntur) ;
dc cctcris codicibus uide p2\j\ infra
XX 1. superuiam 0 2. extimans V X aesti- 0 T V
mans C K estimans bb conuentos TS 3. ^! ^ £ y
bassilicasYZ 4. acusauerit P accuaaberit X
accussauerit Y 5. oblationis K/#* oblt F
oblaciones bb que bb inridcm P caele-
brantui KSZW 6. credediret X 7. me-
moreaijue I' memoriastjuae X *V 8. anathe s F
CANONES
211
V (Dionysii I)
XX De his qui martyrum mcmorias
exsecrantur.
Si quis supcrbiac usus affectu
conuentus abominatur qui ad con-
fessiones martyrum caelebrantur, et
quae in cis fiimt ministeria mc-
5 moriasquc eorum paritcr cxsecratur:
anathema sit.
F.xrLiciT
M»XX I. affectu M : tamquam per affectum v
2. ad confessione v
EXPLl M
IV Isidori epitome Hispana
XVIIII Si quis oblationes spernit ut
ipse [quasi] iustus, anathima sit.
U Z h xvu ii i. oLlationis U ut : om h
quasi Z h : oin U anathema Z
VI (Dionysii II)
LXXVIIl [XX] Dc his qui collcctas Cr cap cxl
quac fiunt in martyrum commemo-
rationibus"1 exsccrantur. %fol(n a a
rSi quis siPpcrbiac usus afifcctu
conucntus abominatur qui ad con-
fcssioncs martyrum celebrantur, et
ministeria quae in cis fiunt simul
5 cum corum mcmoriis exsccratur :
anathcma sit.
EXPLICIT REGVLAE GANGRENSIS
CONCILII
LXXVIII j : XX codd cett tr quae fiunt qui
collectas 5 collectas : de hac uoce
uide qnae adnotaui in Appendice VII infra
p 319 qui: quae k* quae :
qui /3* comemoratione B* I.
superbiae : (su)perbae A in superbia m
affectu ap l s B « /3 y d (H ?) Cr: affectus A
affectumy* ;;/ effectu k \ 2. conuentur ut
uid b* abominantur Cr-w quiad:
quia ;;/ confessionem a 4. misteria a
in : ex / 5. memoriis : memo (spatio
relictd) y exsecratur a / /n s H ( - ,!* y)
Cr : exsecrantur (e celebrantur supra) A j
B 0* y 6. anathema sit : anath Cr-\v
sint j1
Indiccs noininum codicum A s H inueneris
supra,p 173
explicit(explaXexplicivnt<j>)regvlae
(regolae a regvla /3) gangrensis con-
cilii ( + amen /3) a;h(-8): explicit
(iantum) a 8 EXPLICIT REGVLAE CAN-
GRENSIS (om CONCILIl) B; nihil habent
j l ni
A (7 j I ni s 15
a 0 y 8 ic \
Cr-w
LXXVIU [XX] execrantur / i. connentos y A
abhominatury confessionis a* caelc-
braniury' 5. ezecntni /
EC2
212
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
Haec autem scripsimus, non qui
in ecclesia Dci secundum scripturas
sanctum propositum continentiae
eligunt uituperantes ; sed eos qui
5 abutuntur propositum in superbiam
et extolluntur aduersus simpliciores
abscidimus, et damnamus eos qui
aduersum scripturas et ecclesiasticas
rcgulas noua introducunt prae-
xocepta. nos autem et uirginitatem
cum humilitate admiramur, et con-
tincntiam quae cum castitate et
f R \Y i. Haec autein: numerum lxxx praem R ;
addit in margine Hoc cap(itulum) uel haec
sententia minus est in aliis codicibus nostris
R2 4. eligunt uituperantes : eleguntur
operates R 5. propositum . . . extol-
luntur : otn pcr homoeotel R 8. aduer-
sum : aduersus eos R 9. introducuntur
R 10. et: o'ii R 11. humilitatem
R continentia W 12. castitatem R
f R 1. scripsemus R 2. aeclcsia R 6. sympli-
ciores R 8. aeclesiasticas R 9. regolas R
IV (Isidori uulgata)
Haec autcm scripsimus, non ab-
scidentes eos qui in ecclesia Dei
secundum scripturas sanctum pro-
positum continentiae eligunt, sed eos
5 qui suscipiunt habitum eius et in
supcrbiam efferuntur aduersus eos
qui simplicius uiuunt ; sed et hos
condemnamus qui se extollunt ad-
ucrsus scripturas et ecclesiasticos
iocanones et noua introducunt prae-
cepta. nos autem et uirginitatem
cum humilitate admiramur, et con-
tinentiam cum castitate et reli^ione
Ha)ic a/teram epistulac synodicae partem ha- © y T Y f
bent canonibus adiunctam codiccs 9 V T F E aem
C T
Sp ; omittunt S v K bb Q, : habcnt ctiam (sed l
sine canonibus) in remoto codicis loco Cfo/
62 a, sub tit DE SYNHODO GRANIENSE
etT/o/SS #•"'£/// DESYNODOGRANGENSI ;
hanc textusformam (quae cum C praecipue
concordat, sicut i/la cum V) sig/o notaui Tj
1. scripsimus F C T, Sp, cf Jsid-ant :
scripsim G scribimus (-emus T) V Tfor-
tasse rectc, cf Cr ypd(j)ofi€v abscondentes
C Tj* abscindentes Tj2 2. in ecclesiam
VTT, 3. sanctum e V aem Sp-ed,
cf Isid-ant : sanctas (sc scripturas sanctas)
E sanctorum fscrm T)TPC T, 5. in
superbia 0 T 6. afferuntur e* 7.
simplicii aem* simplices aem2 et : om
Sp-ed hos e2 (sed mp) T E mat-ct urg-
ed : hoc V F C T, eos acm Sp-ed (cum a/v)
ct e* ? 8. condemnans acm 9.
et: om C 10. canones : sermones C
nouam introducunt praeceptam T,2 12.
cum humilitate : cum humilitatem VPT,
humilitatem (om cum) E continentia
e T C T^ 13. castitate : icitate (sc san-
ctitate) e religione (Gr tura . . . deo-
o-tfitins) e F Sp : religionem VTC T,
1. scripscmus Tj 2. eclesia C 3. scrib- 0 V T
tuias V propossitum 0 ppositum F 4. C 1 1
elegunt T C T, 5. abitum V 6.
superuiam V 9. scribturas V ecclesi-
astico 0 eclesiasticos C 10. noba
V precepta 0 12. ammiramur C
EPISTVLA SYNODICA
213
III (Isidori antiqua)
religionc suscipitur adprobamus, ct
rcnuntiationcm saccularium aegoti-
15 orum cum humilitatc rccipimus ; et
nuptiarum castum uinculum hono-
ramus, et diuitias cum iustitia ct
operibus bonis non spcrnimus ; ct
habitum simplicem ac ucstem uili-
20 orem pro corporis diligentia infuca-
tum laudamus, sicut etiam solutas et
fractas in uestibus proccssiones re-
probamus; ct domus Dei honoramus,
ct conucntus qui in his fiunt tam-
25 quam sanctos et utiles suscipimus,
f R w
13. relegione: regioneW*
R 20. diligenciam R
17. et l° : om
24. et : ut f
F*
13. relegione R regione W* 14. renun-
ciacionem R neguciortim R 16.
nupciarum R uincolum R 17. diuitas
R* iusticia R 19. hac R 20.
diligenc. R infugatum R 25. scs R
IV (Isidori uulgata)
Deo acccptissimam dicimus, ct rc-
15 nuntiationcmscculariumnegotiorum
adquc actuum cum humilitate dis-
ccssum adprobandum laudamus ; et
nuptiarum uinculum quod sccundum
castitatem secum perdurat hono-
^oramus, et diuitcs cum iustitia et
operibus bonis non abicimus ;
parsimoniam cum ucste humili non
reprobamus, sicut ctiam ornatum
proptcr corporis diligcntiam infu-
25 catum laudamus, dissolutos autem
et fractos in ucstibus inccssus non
rccipimus ; etdomusDei honoramus,
et conucntus qui in his fiunt tam-
quam sanctos et utiles rccipimus,
acceptissima 90VTF/
renuntiatione T ^ ?c/"
C 1 ^
14. deo : deum Ti
dicimus : om T F
15. nigutiatorum T 16. actuum : ac-
tum V aptum urg-ed cum humilitatem
6 / 17. adprouando e adprobanda
Sp (-aem) 18. quod: om V 19.
castitatem 6 Sp (Gr o-ffivr/v, cf \itTa aepvo-
Tt}TOi — cum castitate /13 ntftra) : caritatem
(-ate/j VTPCT, 21. abiciamus V F
22. parsimonia TPC T, cum : om
E humilis e 23. ornatum . . .
laudamus : infucato laudamus ornatum
propter corporis diligentiam T ornatim
CT\ 24. diligentiaF C infucatum :
infugatum 6 T2 P T, infructum E 26.
factos T in uestium incessu nrg-cd
27. recepimusF domini (dni) T or-
namus e honora V 28. contentus V*
in : om F tamquam : tam e 29.
et: om T^ utiles (Gr «Vw^fXely) e Sp
cf hid-ant: humiles (-is F) V F T C T,
15. saecularium T C T, negutiorum C nigut. 0VT
T T, 16. atque V T T, actum V C T,
discensum C 17. adprouand. 0 21.
habic. 0 F abicemus C 22. parsimun. C T,
/ humile Tj 23. ornatim C T^ 24.
infugat. 0 Ta F/T, 25. dissolutus C F/
27. recipemus T T, recepimus Y f domos
V T 28. conuentos T T, his: is 0
29. scs 0 F/ recipemus T Tj rccepimus E
214
CONCILIVM GANGRENSE
III (Isidori antiqua)
pietatem In priuatis domibus non
claudentes, sed omnem locum in
nomine Dci aedificatum honoramus,
et congregationcm in cadcm eccle-
30 sia factam pro utilitate communi
rccipimus ; et bona opera quae supra
uires in fratrcspaupcres cxcrcentur
sccundum ecclcsiasticas traditioncs
bcatificamus ; et omnia quae pcr
35 sanctas scripturas et per apostolos
sunt tradita in ecclesia caelebrari
cxoptamus.
FINIT CONCILIVM GANGRENSE
f R W 27. claudentes : laudcntes R 29.
ecclesiam R 30. pro utilitatem
commune R 34. et : ut f 37. ex-
optamus : + am(en) f
finit f W: expl R. uiris dociissimis Henrico
Bradshaiv (Collected papers, Cantabrigiae
a.d. 1889, //459 473) et Kutioni Meyer
(tcstante O. L. Richmond in ephemeridc
The Journal of Philology xxxi A. D. 1910,
p 165) uisum cst formam colophonis
finit, pro usitatiore explicit, originem
ostcntarc Hibcrnicam ucl Anglo-saxonicani .
sane codit um f W arciictypum apud Baio-
aros, ut puto. intcr annos 700 ct 750 cxa-
ratum, non tnale conicias descripsissc unum
cx insu/anis nostris ; adco in Germania
per sacculum post CJiristum octauum cele-
bris crat librorum ct librariorum insu-
lanorum frequentia, Anglorum tamen
potius quam Hibo norum ucl Britonum.
collato autem coloplionc codicis K, in Gallia
ucl Prouincia Siripti, FIN CAPIT CAN
NICENl (uidc iom I p 241 col a supra),
cautius dicendum crit: co/ophona fintt
indiiium esse codicis Transalpini (siuc
insu/ani siuc Gallici) non Italici. cf
Hicronymum ep. xxviii 4 (C.S.E.L.liiii 229)
' Nos solemus conpletis opusculis ad dis-
t inct ionem rci alterius subsequentis medium
interponere explicvit aut feliciter aut
aliquid istius modi ' Gangrense: can-
GRENSE W CANGRENSEM f GANGRENS R
IV (Isidori uulgata)
30 pietatem in priuatis domibus non
concludcntes, et omnem locum in
nomine Dei aedificatum honoramus,
et congregationem in ecclesiam
factam ad utilitatem communcm
35 recipimus ; et bona opera quae super
uires in fratres pauperes exercentur
secundum ecclesiasticas traditioncs
bcatificamus ; et omnia quae conue-
niunt traditionibus apostolicis et
40 sanctarum scripturarum preceptis
in ecclesia ficri exoptamus.
EXPLICIT CONCILIVM GANGRENSE
30. priuatis domibus : prouitatis (probi- © \ TF
tatis e2) dominibus 6 31. locum : ^ a"n
domum F 32. honoramus : honorum
e 33. ecclesia T Sp 34. utilita-
tem : humilitatem T commune e F
35. supra 6 Sp (fortasse recte, cf Isid-
ant) 36. uireeuirisTi cxercetur
E 37. traditionem e translationes
T {uelfortassel2) 40. receptisC 41.
in ecclesiam F Tx exoptamus (Gr
(vXoptBa) e V T aem Sp-ed cf Isid-ant :
exortamus F exhortamus C Tj obtamus E
EXPLICIT (EXP V EXPL 6 C EXPLIC T EXPLCT
TJ CONCILIVM GANGRENSE (GRAGENSE
6 GANGRENSEM VGANGRENSIVMF GRAN-
GENSE T DE GRANIENSEM C GRAN-
GENSEM TJ e V T F C Ti : om Sp
30. pribatis V prouitatis 0 32. edificatum 0 V T
0 33. eclcsiam C 34. utilitem C Tj
0* 35. recepimus T recipcmus T2 que
0 36. uiic 0 uiris T, pauperis C*/
exercuntur YfT 37. eclesiasticas C tra-
ditionis Y f 3S. que 0 40. scribturarum
V praeceptis T Tx 41. eclesia C
III (Isidori antiqua)
27. laudentes R 30. commune R 32. uiris f R
R pauperis R 33. cclesiasticas R 36.
eclesia R
CANONVM ANTIOCHENORVM
SECVNDVM DIVERSAS INTERPRETATIONES SEV SYLLOGAS
NVMERI ET ORDINTS CONSPECTVS
s
>>
i
0
S
X ~r.
>> >>
s a
0 0
Qfi
d
O
H
~±
3
u
II
i5
1
li
* fc
'C •*>
M
H
0.
CQ
'u
0
>0
M
0
1
'3,
S
0
-a
B
s
JL
>
"u
0
3
to
M
"S
0
M
r-1
O
"0
M
0
!°
w
M
a
u
0
(0
M
Gallica
Eiusdcm opitomc
Epistula tynodica .
om
om
habct
habent omncs Isidon
codi
«J, tVTfi
///i"
cpitomis
[1]
om
Eiusdem subscriptioncs .
0111
om
om
om
om
habct
om
habent VCTPQ
om
I. ndvras tovs To\piwvTas
79
1
1
79
[78F80R]
1
I
1
[1]
I
1
I
2
<J*
2. TlaPTas tous tiatuvTas
So
2
2
80
[79 F)
2
2
2
[2]
2
2
3
84
3. E( ris . . . KaTa\inwv
Si
3
3
Si
[Sof S2R]
3
3
3
[3]
2
3
4
3
3
4
72 BS
4. E( Tts iniaKoiros vrro
S2
4
4
82
[8ifS3R]
4
4
4
4
4
5
86
5. E( T(S . . . KO.Ta<PpOVT](Ta$ .
83
5
5
S3[S2f84R]
5
5
5
[4]
5
5
6
5
74 ^7
6. E( T(S . . . OKOtVwVTJTOS
S4
6
6
84 [83 F 85 R]
6
6
6
[5]
6
6
7
6
7. MriStVa di/«i/ . . .
»5
7
85
[84fS6R]
7
7
7
def
7
7
8
7
Post can
8. MljSt* TrptofZvTtpOVS .
S6
8
7
86
[85/r87R]
8
8
def
8
8
vi ujdiHir
dcfncrc
[7. MriScVa avtv~\
8
iii'cr-
9. Toi/s KaB' tKaoTrjv
8?
9
9
87
[86 f 88 R]
9
9
8
def
8
9
9
prctatio
10. Toi/s iv rats Kwptais .
S8
10
10
88
[S7/r89R]
10
10
9
def
9
9
10
10
Gallica :
II. E? tis Irr. t) npeaflvTtpos
89
1 1
11
69 [8S/r9oR]
11
n
10
dcf
10
10
11
11
cpitomes
12. Ef T<s . . . KaOatpfOds
90
12
12
90
[89f9iR]
12
12
11
def
11
11
12
12
tituli
1 3. Mr/ScVa imoKonov
9i
13
13
91
[90 f 92R]
13
13
12
dcf
12
12
13
13
LXXXVII
I4. Ef T(S «77. . . . Kptvono
92
14
14
92
[9if93R]
14
■4
13
[13?]
13
13
14
14
-XC ncn
15. E( T($ «7r. . . . KaTijyoprjOtis
93
'5
»5
93
[92f94R]
15
l5
14
[14?]
•4
'4
15
15
ad Antio -
16. E( T(S «77. a\o\a(wv .
94
16
16
94
[93f95R]
16
16
»5
[15?]
15
15
16
16
chenum
17. E? tij (V. xf'po8faiav
95
17
17
17
16
[16?]
16
16
17
17
concilium
iS. E? T(S «7T. \ttpOTOVT]6t'tS
96
18
18
95
[94f96R]
'7
iS
17
[17?]
l7
17
18
18
scd ad
[17. E(' T(s «7T. xttpoOtaiav
•
96[95f9"KJ
18
conciiia
19. 'Ett. ^(7) xt'POT0V''0~®a'
97
19
19
97
[96f98R]
!9
J9
iS
[18?]
iS
18
19
19
Gallica
20. A(d Tas iKK\r)ataOTtKas
98
20
20
98 [9 7 f 99 R]
20
20
19
[19?]
19
20
pertineni
21. 'Err. diro napotKias . .
99
21
21
99
[98 f 100 R]
21
21
20
[20?]
20
'9
20
21
2 2. 'EtT. /*t) 67T(/3l(V€(l/
100
22
22
100
[99f 101 R]
22
22
21
[21?]
21
22
23. 'Err. ptfj i((tvai .
101
23
23
101
[icof 102 R]
23
23
22
[22?]
22
20
21
23
24. Td TTJs iKK\r]oias
102
24
24
102
[101 f I03R]
24
24
23
[23?]
23
21
22
24
25. 'Err. txuv Twv •
i°3
25
25
i°3
[102 f 104 R]
25
25
24
[24?]
[25?]
24
22
23
25
26
Episcoporum nomina
om
\pni\
habct
om
oni
habcnt codd SpVCTPQ
27
Prisc Nota codicem Y canoncs vm et vini in uiium comungere, ita ut dchinc canoncs singuli alias quani apud cctcros codices
numerentur; qui apud ceteros x est apud V fit vmi, et simiiiicr usque injinem concilii
Isid-Hisp-epit J\~ota codices Zh canoncs XIIII et XV in unum coniungerc, ita ut qui canon apud U XVI est apud Z.h fiat XV ; et
similiter usque infincm conci/ii
Isid-Y Cum canoncs singuli apud V non numeris scd litlcris tanlum miniaiis inter sc distinguantur uidc p I ad calccm paginae),
. el deficiant folia duo uidc p 252 col b), uix ccrtum cst quo moJo post hanc lacunam numcrari dcbcaui reliqui canones
CONCILIVM ANTIOCHENVM
CANONES
I
IXTERPRETATIOXIS GALLICAE
FRAGMENTA
G Codex S. Germani de Pratis nunc Pari-
sinus lat. 12444 : saec. ix : canones addu-
cit Antiochenos iii (sub titulo • In synodo
Niceno cap lxxii '), v vi (in unum rcdactos
sub titulo ' In Nic. cap lxxiiii') [fol. 23 a
Edidit Fr. Maassen Geschichte des Quellen und
der Literatur des canonischen Rechts im
Abendlande Gralz, A. D. 1S70,/ 942
Interpretatio quae dicitur Gallica
Canon Antio- [In synodo Niceno capitulum Lxx]
Canoncm hunc non laudat codcx G, scd
uide epitctnen Ilispauam colb
Canon Amio- [In synodo Niceno capitulum LXXl]
Cauoncm hunc non laudat codcx G, scd
uidc cpitomcn Hispanam colb
Autio- In synodo Niceno capitulum LXXII
chcnus III c"# u i. i"
bi quis prcsbyter aut diaconus,
aut aliquis de clero domum Dei
derelinquens ad alteram uadit et
in alterius parochiam communicat
5 omnino, si tcmpus grandc facit, hic
numquam ministrct. si prouocauerit
cum episcopus suus monendo, et in
sua parochia ucnire noluerit nec
oboedierit ct pcrseuerauerit ibi,
iodeiciatur dc ministerio, ut iam
numquam liceat ei habere locum
G lxxii InsynodoNicenocapitulum(capG)
i.xxn G (/0/230)
1. prbt aut diac G, c/ canoncm LXXIIII / I
2. domum dei : intcrpres /ortassc pro tt)v
iaVTOV irapotKtav lcgit rrjv tov deov atictav 3"
ad alteram : praem ct G 7. suos G*
EIVSDEM IXTERrRETATIONIS
EPITOxME HISPANA
U Codex Veronensis bibliothecae Capitularit
l\i ,59): saec. vii-viii [fol. 15/'
Z Codex Lucensis bibliotliecae Capitularis
490 : saec. viii-ix [fol. 291
h Codex Bobiensis nunc Vaticanus 5751 :
saec. x [fol. 33 a
Adducit epitome canones Antiochcnos ii, iii, iiii, v ;
postea etiam ad epitomes finem canonem Antio-
chcnum i
Edidit Mansi Concilia IV 53 e cod Z : codices U /;
fiinuts adhibui
Eiusdem epitome Hispana
XCI Nullus cum Iudeis teneat pascha.
i.xxxilil Si quis de intrantibus eccle-
siam Dei pro aliquam suspicionem
eucaristiam non receperit, abiciatur
de ecclcsia ct pcnitcntiam agat.
LXXXV Oui suam ecclesiam dimi-
serit et ad aliam fuerit, deponatur.
xci I. iudeus U* iudacis Z U
lxxxiiiiZ : lxxxiii U (numeros om h,/or-
tasse recte), scd uide supra p 147 col b
ad can Lxxv,p 148 col b adcan lxxviiii
1. intranticus U ecclesiam : eccl Z ;
om U 2. pro U Z : per h aliquam
// : aliquas U aliqua Z suspitionem h
suscipionem U suspicione Z 3. cucaristia
U eucharistiam Z receperit : recepit Z
acceperit U recipit h 4. dc eccl Z
penT agat U
lxxxvZ: lxxxiiiiU; canoncmomh 1.
suam eccl Z sua eccla U demiserit U
2. ad alia ut uid U fuerit U Z, c/ Isid
cpit-Hisp can III p 245 col a: /ortassc
legendum utrobiquc fugerit
7.h
CANONES
217
Interpretatio Gallica
propter pcccatum. si autcm ac-
ccpcrit eum altcr cpiscopus, ct
ipsum episcopum . . . in communi
i.^concilio, ut non soluat canoncm
accclesiasticum.
Canon Antio- [jn synodo Niceno capitulum LXXIIl]
Canonem hunc non laudat codcx G, sed
nidc cpitomcn Hispanaiti col b
CanonesAntio- jn synodo Niceno capitulum LXXIIII
chcni v vi J r
Si quis prcsbytcr siue diaconus
contemnat suum episcopum ct
ipsc sc dc accclcsia remouet et
semotr collectam facit et altare
5 erexit et episcopo prouocante non
obocdiu/t, primo ct secundo aduo-
cante, istum deici a.d totum et
numquam sanitatcm habere poterit
nec accipere sermonem honoris.
10 si autem perseuerauerit et contur-
bat aecclesiam quia aliquam de
foris habet potestatem quasi sidi-
tionarius, oportet istum rapi et
corrigi. si qui de suo cpiscopo
15 excommunicatus fuerit, ne alter
illum accipiat nec ad communionem
nisi suus episcopus, aut in concilio
communi rcsponsum det et satis-
faciat connlio, ut obteneat recta
30 sententia, siue ltficus siue presbytcr
siue diaconus fuerit.
12. propter peccatum : pro anoiumurra-
ae wr legit fortasse interpres diro rrjt ordae &>r
uel simile aliquid 1 4. epiacopum :
lacunaM significaui cum Gr rVm/uac
Tvy\dveiv
lxxiiii In synodo Niceno capitulum
LXXIIII scripsi : In Nic cap lxxiiii G
(fol 23 a)
1. prbt siue diac G 4. semote
(cetera uide sis apud col b)
II F
Eiusdem epitomo Hispana
LXXXVI Episcopus presbyter diaconus
[si] in concilio deiectus fucrit, non
offerat.
T. XXXVII Siquispresbyterucldiaconus
deiectus ab episcopo suo altare po-
suerit et inmolauerit, excommuni-
cetur.
lxxxvi Z : Lxxxv U 1. prb U prbr Z UZ
diaconus U h : praem uel Z 2. si h : om
U Z deiectus h : decectus Z iectus U
3. offer Z
LXXXVll Z : lxxxvi U 1. prbU prbrZ
uel : omh* 2. ab : +alio/* suo:subZ
3. et U: uel Z h immolauerit Z cx-
cummunicetur U
scripsi cum Gr I8ia : semota G col- G
lectam : uide Appendicem VI I p 3 19 infra
6. oboediuit Maassen : oboediunt G 7.
deici ad totum scripsi (Gr KadaiptioBm
navTc\cbs) : deiciat totum G 9. sermo-
nem honoris G : foriasse legendum suum
(uel suum omnem) honorem cum Gr rrjv
(ovtov Tipfjv 1 1. de foris = Gr (£<odev : cf
p 250 col a /12 14. si qui [malisforie si
quis) scripsi cum Gr e' m : his qui G 15.
edter scripsi (Grnap' eTepa>v): aliterG 18.
communi responsum scripsi, cfcan LXXIl
/14: communicare responsum G det
et scripsi : dct G 19. concilio scripsi
cum Gr avvohov : consilio G recta
sententia G : fortasse scribendum ceteram
sententiam cum Gr Karade£oiTo eripav Ar6-
(pao-iv 20. siue laicus siue scripsi
curn Gr ht\ \aixS>» mi: siue alicuius G
prbt G
CONCILIVM ANTIOCHENVM
CAPITVLA EPISTVLA SYNODICA CANONES
II
IXTERPRETATIO QVAE DICITVR
PRISCA
Codex Ingilrami episcopi Teatini nunc
Vatieanus Re^inae 1997 : saec. ix ineunt.
[fol. 9 b
J Codex Christophori Justel nunc Oxoniensis
Bodleianus e Mus. 101 : saec. vi-vii
[ful. 34*
S Consensus codicum sylloges quae dicitur
S. Blasii, scilicet
S codex coenobii olim Augiae maioris
postea S. Blasii in Silua Nigra nunc
S. Pauli apud Carinthios xxv? : saec.
vii-viii [fol. 65 a
P codex bibliothecae Thomae Phillipps
Cheltenhamensis 17849 : saec. viii-ix
[fol. 52 b
X codex (prope Treuerosfortassescriptus")
Corbeiensis nunc Parisinus lat. 3836 :
saec. viii exeunt. [fol. 43 a
V codex Coloniensis bibliothecae Capitularis
ccxiii : saec. viii ineunt. [fol. 69 b
v Consensus codicum sylloges quae Vaticani
codicis dicitur, scilicet
u codex Farfensis postea Barberinianus
xiv 52 nunc Vaticanus Barb. lat. 679 :
saec. ix [fol. 76 b
v codex Vaticanus lat. 1342 : saec. ix :
minora omisi [fol. 63 a
iv codex Florentinus bibliothecae Laurentia-
nae acdil. eccl. 82 : saec x : minora omisi
[fol. 50(7
D Codex Diessensis nunc Monacensis lat.
5508 : saec. ix ineunt. : titulos et can vii
habet secundum interpretationem ' priscam ',
ceteros canones secundum Isidorianam, uide
col b : codiccm suspicor, quatenus cum S
concordat, e nostro codice S (tunc temporis
Augiensi) esse descriptum [foll. 1 b, 2 b
Edidcrunt primus Christepherusjustcl Bibliothce a
Iuris Canonici Veteris {Lutctiae, A. D. 1 66 1
I 291 £ cod J, habita ctiam rationc codicis X;
et post eum fratrcs Pctrus et Hieronymus
Ballerini S. Leonis Magni Opera III (Vcnctiis,
A- "• J 7 5 7 ) 534 = Migne P. L. lvi 791, cum
neuis codicum subsidiis I Z ei v : codices S P V
// wprimus adhibui, codicem tamen I 'excepta re
orthographicd) plerumque sccutus sum
III
IXTERPRETATIO QVAE FALSO DICITVR
ISIDORI
M Consensus codicum a Fr. Maassen primo
descriptorum, soilicet
f codexFrisingensisnunc Monacen-
sis lat. 6243 : saec. viii-ix [fol. 16 a
T codex Vindobonensis 2 141 (qui
codcx usque ad canonem Antio-
chenuni i 1 14 cumcodd Q consentit,
indeautem cum codd Maassenianis) :
saec. ix [fol. 98 a
W codex Wirceburgensis bibliothecae
olim Capitularis nunc Vniuersitatis :
saec. ix [fol. 40 ^
R codsx Remensis postea Parisinus
Claromontanus nunc Berolinus
Phillip. lat. 84 : saec. viii [fol. 8 b
D codex Diessensis nunc Monacensis
lat. 5508 : saec. ix ineunt. [fol. 2 a
V Codex Veronensis bibliothecae Capilularis
lix (57): saec. vi exeunt. : orthographiam
secundum cod V plerumque constitui
[fol. 247 a
C Codex Corbeiensis nunc Parisinus lat.
1 2097 : saec. vi excunt. [foll. 6 a, 64 b
T Codex Parisinus lat. 8901 (codicis origine
Albigensis fragmentum, cuius maxima pars
in bibliotheca publica Tolosana adserua-
tur sub numero 364 [I 63]) : saec. vii
[fol. 2 b
F Consensus codicum F/, scilicet
F codex S. Mauri Fossatensis nunc
Parisinus lat. 1451 : saec. viii-ix
[fol. 51 b
t codex Engolismensis nunc Vati-
canus Reginae 1 1 27 : saec. ix ineunt.
[fol. 65 a
Q Consensus codicum sylloges a Paschaaio
Quesnel publici iuris factae, scilicet
O codex coenobii Eremitarum Ein-
siedlensis 191 : saec. viii-ix
[fol. 1440
n codex Francisi Pithou nunc Pari-
sinus lat. 3848 A : saec. ix
[fol. 148 a
2 consensus codicum Parisinorum
lat. 1454 et lat. 3S42 A ; utriusque
saec. ix-x : nonnulla e Dionysio
mutuatur [foll. 149 a, 109 b
concilivm antioch r:\rM
219
* codex Vindobonensis 3147: saec.
ix-x [fol.140^
V codex Atrebatensis olim cocnobii
S. Vedasti, nunc bibliothccae pub-
licae 572 (644) : sacc. ix incunt. :
codioem correxenmt plnres tcribae,
quorum unus ad instar codicis R,
altcr codieis F, textum mutauerunt
[fol. 134«
Sp Sylloge Hispana, consentiente codice et
editionc infra scriptis :
E codex castelli Ambrasiani prope
Enipontum nunc Vindobonensis
411 : saec. ix-x [fol. 18 a
Sp-ed Collcctio canonum ccclesiae Hispanae
edente F. A. Gonzalcz, Matriti, A. D.
1808, col. 41 : de codicibus ibi adhi-
bitis uidc supra p. 33
Dt cditionibm ttidc p 162 supra: practcr codices
ibi memoratos familiam M (r T \Y R D) primtts
ad lioc concilium adhibui
EIVSDEM KPITOME APVD SYLLOGEN
FVLGENTI FERRANDI
Adducuntur canones omnes exceptis vi et xiii
C Codex Corbeiensis nunc Parisinus l.it.
12097 : sacc vi exeunt. [fol. 144«
trec Codex Trecensis nunc Montispessulanus
bibliothecae Vniuersitatis 233 : saec. ix
[fol. 113 b
De editionibtts itidc /161 supra
EIVSDEM EPITOME APVD SYLLOGEN
HISPANAM COMPENDIOSAM
U Codex Veronensis bibliothecae Capitularis
lxi (59) : saec. vii-viii [fol. 27 a
Z Codex Lucensis bibliothecae Capitularis
490 : sacc. viii-ix [fol. 294 b
h Codex Bobiensis nunc Vaticanus 5751 :
saec. x [fol. 35 b
Kdidit Alansi Concilia II 1336 e cod Z: codices
U /; primtts adhibui
Epitomcn utramque ob spatii angttstias in tertia
columna sub interprctalionc Dionysii priore
inucnics
IV
INTERPRETATIO DIONYSII EXIGVI
PRIMA
M Codex Moguntiensis nunc Vaticanus
Palatinus 577 : saec. viii exeunt.
[foll. 20 a, 35 a
Hanc interpretationem primus edidi
V
INTERPRETATIO DIONYSIl EXIGVI
ALTERA
A Codex Lugdunensis nunc Petropolitanus
F II 3 : lacunas sigillis r ^ significaui,confer
PP 35 I03 suPra : saec. vii : hunc codicem
in re orthographica praccipue secutus sum
[foll. 7 b, 61 a
0 Codex Veronensis bibliothecae capitularis lx
(58) : saec. vii-viii [fol. 72 a
a Codex Andegauensis nunc Parisinus lat.
3837 : saec. ix ineunt. [foll. 4 a, 25 b
j Codex Christophori Justel nunc Oxonien-
sis Bodlaianus e Mus. 103 : saec. x
[foll. \a, 20 b
1 Codex Vaticanus 5845, scripturae 1'cneuen-
tanae : saec. ix-x [foll- 3«, 18 b
m Codex Parisinus 3845 (deficiente codice eius
gemello, Parisino lat. 1536) : saec. x
[fol. 29 a
s Codex Sessorianus lxiii nunc bibliothecae
Victoris Emmanuelis 2102: sacc. v;ii
exeunt. [fol. 25 b
B Codex Bobiensis nunc Mediolanensis
bibliothecae Ambrosianae S 33 sup. : saec.
ix exeunt. [foll. 18 a, 54 a
H Consensus codicum sylloges ab Hadriano
papa ad Carolum magnum a.d. 774
missae (unieassingulorum codicum lecliones
non omnes commemoraui) : scilicet
a codex Augiensis nunc coenobii S.
Pauli apud Carinthios 6 (34) :
saec. ix ineunt. [foll. 45 a, 46 a
/3 codex Bellouacensis nunc Parisinus
lat. 8921 : saec. viii exeunt.
[foll. 4«, 13 b
5 codex Bernensis 89 : saec. viii-ix :
capitula et episcoporum nomina prae-
termisi [fol. 70 b
k codex Coloniensis bibliothecae Capi-
tularis cxvi : saec. ix ineunt. [fol. 18 a
A. codex Coloniensis bibliothecae Capi-
tularis cxv: scriptus ante annum 819
[fol. 41 b
Cr Cresconii Breuiarium Canonicum, consen-
tientibus Cr-w et Cr-ed (ut supra, p 163)
Jo-K, Jo-L Canones iiii ct xv a Iohanne II papa
adhibiti testibus codd K L, uide pp 247,
2S1, col b
De editionibus uide p 163 supra
1 f
220
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II
Interpretatio Prisca
INCIPIT TITVLI CANONV.M
ANTHIOCENSIVM
I De his qui temptant contraria agere
Nicaenis canonibus [et de sanctum
pascha].
II De his qui [se ab ecclesia separant
et] in domibus communicant.
III De his qui de alias parrocias in
alias se mergunt.
Illl De rtVgradatis praesumentibus
agere.
v Dc his qui se ab ecclesia retinent.
VI De excommunicatis [clericis uel
laicis].
I J // V W INC J INCP I S INCPT P INCIPIVNT Y D TI-
SPX YD TVLI j Y) : CAPITVLA J V STATVTA S can
J CANON P ANTHIOCENSIVM J X D :
ANTHYOCAENSIVM I ANTIOCENSIVM S P
ANTE OCCENSVM Y ANTYQCENSIVM U
TI uv w Capitula in coddv eadem sunt atque capitula
canonibus singulis praemissa,pp 232-306 ;
unde ea noti curaui etiatn hic tnetnorare
I De hiis Y temptant contraria agere
(contrariagere I) I: contradicunt JSD
canonibus : conciliis D*, sed corr tn p
et de sanctum pascha J S D : om I
II De hiis Y se ab ecclesia separant et
(seperante X*)JSD:ow I, sed uide cano-
nem p 23S infra in domos I
iii Dehisquidealiasparrociasin aliasse
mergunt (emergunt I) I, cf canonem p ii,i
infra: Dc inuadentes parrocias alienasj SD
II II De degradatis scripsi cum canonc p 246
infra : De gradatis I De excommunicatos
(-monicatos P D) J S ( - Y) D De excom-
monicatis Y praesumentibus I : qui
pracsumunt J S D agere J S D : otn I
v De hiis Y se . . . retinent I : occulte
(-tae Y) . . . segregant J S D
VI De excommunicatis I D : De excommu-
nicati J S clericis uel laicis D : clerici
(clcri Y) uel laici J S ; om I
Notulas orthographicas in col b inuenies
III
[Interpretatio quae dicitur Isidori
secundum codd F]
INCIPIT CAPITVLA CANONVM CONCILII
ANTIOCENSIS
I Ne cum Iudaeis christiani pascha faciant.
II De his qui ingrediuntur ecclesiam Dei,
non autem cum populo in oratione
communicant.
iii De clericis qui suas ecclesias deserunt.
iiii De his qui excommunicantur ut a nullo
recipiantur.
v De his qui excommunicantur a proprio
episcopo et praesumunt ministrare.
vi De clericis qui se ipsos ab ecclesia
segregant.
vii De his qui a proprio episcopo excom-
municantur, non debere ab aliis primum
suscipi.
Capitula secundum alios interpretationis Isidori-
anae codices [scilicet C T E) imunies infra in
Appcndice V/ 316 : cum tamen apud codd M V
penitus desinl, interprelationem ipsam certum
est capitulis caruisse
Notandum titulorum numeros in codd F inde a F/
tit viiii canonum ntimcris non respondcre ; uide
tabulam p 215 supra
INCIPT F incipivnt/ capl CANN F/
I faciant scripsi : fiant F faciunt/
II comunicant/
iii clef F
II II et V et vii excomunicantur/
v mistrare/
VI clris F
VII a : om V
II (Prisca)
I de hi X* nicenis I Y D nicensis X I J
II eclesia J D seperant X commonicant D S P X Y D
iii parocias P parrochias D
v cclesia J aecclesia Y ecl D
vi excommon. YD
( APITVLA
221
IV
Interpretatio Dionysii Exigui prima
ITEM CAPITVLA ANTHIO»
CONCILII
I Dc his qui contraria gcrunt statutis
dc pascha in Niceno concilio.
II De his qui se a perceptione sanctac
communionis aucrtunt ct excom-
municatis in domibus communicare
pracsumunt.
III De his qui ab aliis prouinciis prae-
ter conscientiam sui cpiscopi in aliis
immorantur.
Illi De damnatis et ministrarc tcm-
ptantibus.
V De his qui se ab aecclesiastico mini-
stcrio subtrahunt et seorsum con-
gregare pertcmptant.
VI De clericis excommunicatis et
laicis.
M m qui suppleiti: om cod
V
Interpretatio Dionysii Exigui altera
INCIPIVNT
TITVLl CANONVM ANTHIOCENl
CONCILII NVMKRO XXV
LXXVIIIl [i] De his qui contraria
gerunt his quae regularitcrde pascha
statuta sunt in Niceno concilio.
lxxx [11] De his qui sc a perceptione
sanctae communionis auertunt ret H/o/ 7 b a
qui excommunicatis per domos
communicant.
LXXXI [111] De his qui ab alia parrocia
practer conscientiam episcoporum
suorum in aliis immorantur.
lxxxii [1111] De damnatis ct mini-
strare temptantibus.
lxxxiii [v] De his quP se a mini-§/^/8aA
sterio recclesiastico subtrahunt1 et
seorsum colligunt.
LXXXIIII [vi] rDe~l clericis excommu-
nicatis ct laicis.
INCIPIVNT 9 a a: INCIPIT /; VI A ; om m A0R
TITVLI CANONVM : CANON / CANO S CAPI- ajJ'U '
a p \
TVLA 6 CANNONVM A ANTHIO-
CINI A ANTICHENI Q* ANTIOCHENT 62
ANTHIOCAENI B ANTIOCENI a ANTHIO-
CENVM m NVMERO : NVM s fi ; om A
XXV : XX A VIGINTI QVINQVE m
lxxviii/: I codd cctt quae : qui A e
B m a /3 \ statu e* statuti e1 B
Lxxxy: II codd cett auerterunt s a qui
excommunicatis : om e
Lxxxiy: \\l codd cett
chiam m
1. xxxn y : II II codd cctt
lxxxiii/: v codd cctt
lxxxiiii J: VI codd cctt
ab aliam paro-
nicheno A /
LXXVHII [il rigulariter A
cilio : ccl/
i.xxx [11] comunionis A s
I.xxxi [111] ab : ar ab 0
/ parrochia t s B parroecia 0
lxxxii [1111] dampnatis / H tctantibus 0
lxxxiii [v] aecclesiastico 0 B / subtraunt 0 m
LXXXllli [vi] cliricis A* exconicatis A*
con- A 0
ajls
domus (/) m B
parochia 0 a paroecia
222
COXCILIVM ANTIOCHENVM
1 1 (Prisca)
VII De dandis epistulis.
VIII De peregrinis suscipiendis.
vmi De metropolitanis.
X De his qui uocantur corcpiscopi.
XI Dc his qui apud imperatorem sup-
plicant.
XII De degradatis qui se imperatori
prosternunt.
xiil De cpiscopis qui in ali[cn]a par-
rocia ordinant.
xiiii De episcopis accusatis.
IJ
S P X V D
viii De peregrinis suscipiendis I, ut in
canonc p 256 infra : De non suscipiendis
clcricis peregrinis J S ( - S) cfp 256 cod J,
De non suscipicndis clericis alienis S I)
x De hiis Y
XI De hiis Y apud imperatorem I, ut
in t anonc p 266 infra : impcratoribus J S D
XII De degradatis qui se . . . prosternunt
I : I)e his (hiis Y) qui degradati . . . sup-
plicant (suppli D) J S D, ut in canonc p
268 infra imperatori J S D : impera-
toribus I
xiii aliena I S D : alia J, ut cod\ in canone
p 272 infra parrocia J S ( - S) : parro-
ciam I prouincia S D
xiiii De episcopis accusatis I : Si accu-
satus episcopus (episc- J episcp; Pepiscopis
Y) inter prouinciales (prouencialis P) mi-
nime iudicium conueniat (-et ? Ps) J S D
IJ vii epistolis P Y D aepistolis I
SPXYD vii 11 metropolytanis I
x corepi I corepisc- J Y chorepi D
XI impr I supplecant J* snppli Y
xii degrati J X degratati D
XIII parocia P
xim accussat. Y
[III Isidori codd F]
viii Nullus ipse formata peregrinorum sus-
cipiat.
viiii Presbyten' formatas non faciant.
x Yicarios episcoporum formatas facere
liceat.
xi Nullus episcopus ultra uoluntatem
metropolitani episcopi quicquam faciat.
xii Chorepiscopi subdiaconos exorcistas et
lectorfi- ordinent tantum.
xiii Yt nulli liceat episcopo uel ulli clerico
ad imperatorew pergere praeter con-
silium metropolitani [episcopi].
xiiii Vt nulli excommunicati ad impera-
torem ire debere.
xv Vt nullus episcopus in aliena ecciesia
ordinationem praesumat facere.
xvi De episcopo qui de aliquibus causis
criminalibus accusatur.
VIII ipse . . . suscipiat F/: legc absque . . .
piatur tr peregrinorum formata F
viiii prsbs F prbis/ faciant scripsi ut in lit
i stipra : fiant F faciunt/
XI episcoporum/" ultra/ cf can viiii / y infra :
extra F
XII subdiac F/ lectores : lectf F lector/
ordint F
XIII clero F ad impr F ad imperatore/ metrpli
F episcopi/: om F
xii 11 ad impr F ad impre/
XV ordinationem/: ordint F pracsummat F
(cftit xviii)
xvi de episcopi F
-F/
CAPITVLA
223
IV (Dionysii I)
vii De pcrcgrinis suscipiendis.
viii De pacificis peregrinorum, id cst
commcndaticiis littcris.
viiii Dc mctropolitanis uniuscuiusque
prouinciac.
X De his qui uocantur chorepiscopi.
XI De episcopis et clericis qui impcra-
tori supplicant.
XII De episcopis et clericis damnatis
et imperatori supplicantibus.
XIII De cpiscopis qui in alienis pro-
uinciis ordinare praesuwwnt.
XIIII De iudiciis episcoporum cum
intcr se dissentiunt prouinciales
M xi imperatoris cod
xil imperatoris cod
Xlli praesumunt scripsi : pst (sc praesunt)
cod
V (Dionysii II)
LXXXV [vn] De peregrinorum suscep-
tionc.
1. xxwi [viii] De pacificis percgri-
norum, id cst commendaticiis lit-
tcris.
LXXXVII [villl] De metropolitanis
singularum prouinciarum.
1. xxxviii [x] De his qui uocantur
corepiscopi.
Lxxxvmi [xi] De episcopiset clericis
adeuntibus imperatorem.
xc [xil] De damnatis episcopis aut
clcricis [et]adeuntibusimperatorem.
XCI [xill] De his qui, cum sint cx
alia prouincia, in aliis audent ordi-
nationes efficere.
xcil [xilil] De disscnsionequaesuper
episcoporum diiudicatione contingit
susceptionem a ahB
litteris: epe- «/'*»'
singulorum
adeutribus 0
Lxxxv j : vii codd cett
lxxxvi j : viii codd cett
stolis A
LXXXVIIy: VIIII codd cctt
prouinciis a
lxxxviii /: x codd cett
LXXXVim/: XI codd cett
imperatore ut uid A imperatorumy* »1 (9 X
xc [xil] aut : uel e et a Im B* H
cuvi Dion I : om A 6 s B adunibus 0
imperatorum /3 X
xci/: XIII codd cett qui : om /3 facere
e/
XCH j : xilll codd cett De dissentiones e
contigit /3 X prouincialem j3
a0k
LXXXV [vii] perigrinorum A suseptione 0* A0
i.xxxvi [Vlll] perigrinorum A cummenda- aJ ls
ticiis A conmendaticiia 0 comdacitiis m
LXXXVU [vim] singolarum A
LXXXVIII [x] chorgpi 0 corepi a j l chorepi s
choreeps ? B*
lxxxviiii [xi] eps 0 nd
XC [XIl] dampnatis / 13 adeuntebns A impm 0
XCI [xiil] prouintia a B ordinationis A
I xcil [xiiii] dissentione A 0 discensioney* deiu-
224
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
xv De condcmnatis episcopis.
XVI Dc episcopis uacantibus.
XVII De his qui uocati ad episcopatum
contemnunt.
XVIII De ordinato episcopo et non
susccpto.
xvi iii De ordinatione episcoporum.
xx Vt secundo in anno synodus fiat.
xxi Vt nullus episcoporum de propria
migret ecclesia.
IJ XVI De episcopis uacantibus scripsi: De
sl'X\ D episcopis uagantibus I De uacantes epi-
scopos (episc J episcopus S episcopis X epis
D) JSD
xvn De hiis Y uocati ad episcopatum
I, cum canotic p 282 infra: ad episcopatum
uocantur et J S D
xviii ornato D tr et non suscepto epi-
scopo J S D non : om 1
xvim De ordinatione episcoporum I, ;//
idem codex in canone p 286 infra : De epi-
scopis (episcopiscopis S*) ordinandis J S I),
cfp 286
XX Vt : praem De I secunda X fiant
I (cf ' codd X iu in canotie p 290 infra)
xxi Vt : praem De his I episcoporum
I, ut in canone p 294 infra : episc J P epi-
scopus S ( - P) D
I j xv episc Y
SPXYDxvi episc- J
xvii aepiscopatum Y contempnunt D
xviii episc- J episcopus S
xxi episc- J eclesia J aecclesia Y ecl D
[III Isidori codd F]
xvii De iudicio episcopi criminati.
xviii Vt nullus cpiscopus uacans aliam
ecclesiam praesumat.
xviiii De episcopo criminato et contra-
dictione plebi^.
xx De episcopo ordinato et non consentit
abire in parochia sua.
xxi Episcopum non dcbere ordinar/ sine
consilio metropolitani uel ceterorum
episcoporum.
xxii De concilio bis in anno.
xxiii Vt episcopus de diocese ad alteram
non transeat.
XVIII praesummat F p f
XVini plebis scripsi cum can xviii /3 ittfra : plebi
/F2 plebium? F*
XX consenti F* habire F parrochia/
xxi ordinari scripsi: ordir Fordinare/ metrplrn
F metropoli/
xxi 11 diocesse F
CAPITVLA
22 =
IV (Dionysii I)
antistites.
XV De episcopis ab eiusdcm prouin-
ciae .sacerdotibus consonanter cx-
clusis.
XVI De episcopis uacantibus.
xvil De his qui suscipientes episco-
patum officium deuitarunt.
xviii De promotis episcopis nec rc-
ceptis.
xviiii De cpiscopalibus in prouinciis
ordinationibus.
xx De synhodis bis in anno tempori-
bus sjtis caclebrandis.
XXI Vt nullus episcopus de prouincia
migret accdesiastica.
M XVI episcopiscopis cod
XX bis cod auis suppleni: om cod caele-
brandis caelebrandis cod
xxi aecclesiastica conieci : post aeccle reli-
qua legi non possunt
V (Dionysii II)
appellantium f prouinciales ante- H>/ 8 a \
stites.
xciil [xv] De episcopis ab eiusdem
prouinciac sacerdotibus consonantcr
exclusis.
XCIHl [xvi] Dc uacantibus1 episcopis. hfolZb \
xcv [xvil] rDe his quP cum ad epi-
scopatum conuocantur rcuitant.
XCVI [xvill] Dehis1 qui promouentur
ad episcopatum ncc recipiuntur.
XCVII [xvilll] De episcopalibus in
prouinciis ordinationibus.
xcvin [xx] De synodis quae debcnt
ab episcopis, suis temporibus, in
prouincia caelebrari.
XCVIIII [xxi] Vt nullo modo de par-
rocia ad aliam parrociam episcopus
transeat.
uagantibus j B* aJJ»' s
J a p A.
xcniy: xv coddcett
xcim/: xvi codd cctt
uocantibus 0 X
xcvy: XVII codd cett cum: om 0 /
conuocantur cf p 283 in/ra : uocantur A
B* uitant G euitantury'
xcviy': xviii codd cett
xcvny': xvim codd cett in : om \
xcviuy: xx codd cett sinodo a tr ab
episcopis suis temporibus debent 6 de-
bent : debeant a ; om A ad episcopis
m* *"' 2 a* /3 X in prouinciis B
xcvim/: XXI codd cett nullo mo j- de
parroechiam / tr episcopus ad aliam
parochiam a
AO i:
decationc A apellantitim © appellantum a A 0
prouintialis m antistites 0 3/// aj !s
xcm [xv] epis© prouintiae a consonantur m
xcv [xvn] epistum A
xcvi [xvm] prouentur A* eplsatum A
xcvn [xvini] prouintiis a ordenationibus A
xcvin [xx] sinod. a piouintia a caele-
brare a celebrari 0 Bjts
xcvmi [xxi] paroch. bis a paroec. bisj panoch.
bis eBi parroech. parroch. / transiat A
II
Gg
226
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
xxii De his qui ab aliis episcopis ordi-
nantur.
XXIII Vt nullus episcopus post se suc-
cessorem eligat.
xxilll De substantia ecclesiae et quae
sunt episcopi.
xxv Et ut episcopus potestatem
habeat rerum ecclesiae gubernare.
[xxvi Vt episcopus in crimen adulterii
sacramenta non prebcat.]
EXPLICIT
TITVLI
CANONVM ANTHIOCENSIVM
AMEN
I T XXII De hiis Y ab aliis episcopis ordi-
S P X Y D nantur I, cf canonetn p 296 in/ra ordinan-
tur ab aliorum parrociisepiscopis: in aliena
parrocia (parrochia D) ordinant quemquam
JSD
xxm Vt nullus episcopus . . . eligat I, ut
in canone p 298 in/ra: Vt nulli episco-
porum liceat . . . eligere J S D
xxiiii De substantia I, c/ cationem p 300
in/ra : De rebus J S D
XXV Et : om I (habet iamcn in canonc,fi 306
infra) tr habeat potcstatem I (scd uide
p 306) rerum I, ut p 306 injra : rcs
J S v, ut p 306 • guuernandae I
xxvi Titulum hunc kabet I , omittunt codices
re/ioui; uide pp 310 312 318 in/ra
EXPLICIT . . . AMEN : 01)1 V
1 xri.icix D: EX? J EXPl IS: om PXY
TITVLI I : CAPITVLA J ; om S D CANO-
NVM ANTHIOCENSIVM (ANTYOCENSIVM I)
AMEN I : om J S D
" I ) Post colophona transii ad Isidori interprcta-
tionem cod D, uide p 232 col b
Ij xxiii pos se J eleg. SYD
S P X Y D xxi 111 cclesiae J D eccle Y aepiscopi I episc- J
episc Y
xxv episc I J X eclesiae J D guuern. I
XXVI preueat 1
[III Isidori codd F]
xxmi Episcopum non debere inruere
alienam ciuitatem uel ordinat/o«<rs facere.
xxv Episcopus successorem sibipraeuenire
non debet profuturum.
xxvi De rebus ecclesiae uel episcopi.
xxvii Similiter supradictum est si fuerit de
tali re oborta contentio metropolitani
episcopi terminetur.
xxilll ordinationes scripsi : ordi F ordinatos/ F/
xxvi ecclesie F
xxvii contencio/ metroplin F
CAPITVLA
227
IV (Dionysii I)
XXII De clericis qui ab altcrius paroe-
cie episcopis promouentur.
XXIII Vt nullus ad episcopatum suce-
sorem sibi eligat promouendum.
xxiiii De rcbus aecclesiae et de his
quae proprie episcopi conprobantur.
xxv Vt episcopus dispensandi res
aecclesiasticas habeat potestatem.
M xxili sucesorem cod : sc successorem
xxilll : Xllll cod, fier incuriam ut uid
xxv episcopus : epis cod
V (Dionysii II)
C [xxil] Vt in altera parrocia clericos
alterius parrociae cpiscopus nulla-
tcnus ordinet.
CI [xxill] Vt nullus ad episcopatum
pro se constituat promouendum.
cn [xxiiii] De rcbus ad ecclesiam
pertinentibus et de his quae propria
episcopi esse noscuntur.
CIII [xxv] Vt episcopus dispensandi
res ecclesiasticas habeat potcstatem.
C/: xxil codd cett
parrociae : prouinciae B
Cl j : xxill codd cctt
stituit e
Cliy': xxim codd cett
priae a proprie B
Clily : xxv codd cctt
altera : aliaena /3 A 0 B
ordinent 9 aJQ .
a p A
ad : ab /
con-
pro-
ad : om m
nascuntur 0
dispensande 0 dis-
pendi B dispensandoy*
C [xxil] paroch. bis a paroec. bis j parroech. bis / A 0
parroch. bis 0 B s clerecus A clrs a clericus aj l s
Qjm epis p" episc K nullatinus A
dinit A* ordinit A2
CI [xxm] epistum A epatumy* constetuat A
CII [XXIIII] aeclisiam (apud cod A in titulis
aeclisia habes, in textu canonum orthographiam
usitatam eccksia ; hanc ad excmplar Ilalum,
illam ad consuetudinem Gallicam, iure fortasse
referes A accclesiam / B pertcnentibus A per-
tintibus 0 nuscuntur A nascuntur 0
CIII [xxv] aeclisiasticas A aecclesiasticas / B
Gg
228
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
III (Isidori)
IXCTPIT
CONSTITVTA
IXCIPIT
ANONVM AXTHIOCEXSIYM
IXT DEDICATIOXE
Sancta et pacissima synodus qui a Deo
congregata est Anthiocia, his qui
secundum prouincias unianimes
sanctis et comministris in Domino
5 salutem.
Gratia et ueritas domini saluatoris
nostri Iesu Christi^ uisitans sanctam
Anthiocenam ecclesiam et in unum
nos congregans communi et uno
10 sensu in Spiritu pacis, multa quidem
rs
I J Titulum ct cpistulam om v : epistu/am om S
SPXYINC J INCP S INCIP I INCTP P INCIPl X
INCIPIVNT Y CONSTITVTA CANONVM
(CANON J CANNONVM P) ANTHIOCENSIVM
(ANTHIOCIENSIVM J ANTIOCENSIVM S AN-
THIOCINSIVM P) J S (- Y) : STATVTA AN-
TEOCCENSIVM Y CANONES ANTHYOCHENI
I IN DEDICATIONE : om S, quia hacc
sine dubio, ut in cod I , pro initio epistulae
potius quam pro fine tituli Jiabita sunt
, Sanctae pacissimae I pacissima (et / 31) :
ne omnino pro ' uocc nihili ' habeamus, dis-
suadet lectio apud Forcel/ini-de Vit com-
memorata nonnu/lorum codicum in Ep. ad
Hebr. xii 11 (intcrprete Hicronymo) 'fruc-
tum pacissimum '; ubi ceteri tcstes ' pacatis-
simum ', sicut ' pacata ' seu ' pacatissima '
habes apud Isid nostrum (uide col b 11 1 12),
pro eodcm gracco Kapnbv dpr^viKov o~vvo8os
dpTjviKOiTiiTr] : ncmpe a/tcra uox adiectiua a
'pax' dcriuata interpretibus Latinis ferc
deerat, ' pacificus ' enim non communis erat
usus, confer tamcn /12 2. hiis Y
6. Gratias I S. Anthiocenam I Y :
Anthiocensem J Anthiociae P X 9. uni
I 10. quidem alia I Y : alia S ( — Y) ;
COXCILIVM AXTHIOCEXVM
Sancta et pacata synodus in unum
congregata his qui per singulas
prouincias sunt unanimibus sanctis
et consacerdotibus in Domino
5 salutem.
Gratia et ueritas Iesu Christi do-
mini et saluatoris nostri sanctam
Anthiocenam ecclesiam uisitans et
in unum conectens per concordiam
10 pacatissimi Spiritus multa quidem
I J 1. pacisima P 2. anthyocia I antiochia Y unani-
P X V mes P 5. salut P J. ni-J ni P V 8.
anthyoccnam I antiochenam V eclesiam J
Praem numcrum in margine VII D lvt V f W R D
LvmiQviSp 5SJr#5
Epistulam synodicam (titu/o omisso) trans-
ponit post canones D (fo/ 5 a) + INC V
CONCILIVM : om R
1. Sancta : pracm Concilii Antiocheni 2
et : om C pacata f : paccata W pacta
D (ut / 12 infra) facta R pacatissima (Gr
tlpr]viKo>TaTTj) V C T F (paccatissima, ut / 10
infra, F) QSp 2. congrega a do C*
congregata do C2congregati E* ab his n
qui : om C 3. prouincias sunt : om
E* sanctis et consacerdotibus : omper
homoeotclcuton V 4. et M Sp T : om
C F Q consacerdotibus : sacerdoti-
bus T cum sacerdotibus F (F/*) *■
7. et: om F 8. Anthiocenum F*
(Anliocenam ecclesxamf in ras) et: ut T
9. in unum (om in D) M Sp : in eodem V C
F Q in eadem T. GrKara t6 avro per
concordia F 10. placatissimi R multi
ANTVOCHENVM V ANTHIOCHENVM W ANTIO- f R
cenvm/antiochenvm 2 V C T F/
1. paccat. W F synohodus C a. singolas R T*
3. prouintias f T unanibus C* unianimibus
f W D unanimis/3 5. salut T sal W 7.
ni C sca C 8. antiocenam R/anthiocinam
W athiocenam O antiochenam 2 eclesiam
C aeclesiam R ecl D 9. connectens f W
conuectens E* 10. paccatiss. F /J
EPISTVLA SYNODICA
229
II (Prisea)
alia corrigit, in omnibus autcm ct
corrigit cx praeccpto sancti et paci-
fici Spiritus. benc habere placue-
runt cum multo tractatu ct iudicio
ifsimul omnium nostrum in hoc ipso
congregatis episcopis apud Anthio-
cenam ciuitatem ex diuersis pro-
uinciis ad notitiam uestram suggcri-
mus ; credentcs Domini nostri gratia
30 et pacis sancto Spiritu, quia et ipsi
consentiatis pcr uirtutem eius sicut
nobiscum pracsentes et orationibus
I J om J 11. corrigit I Y * cum Gr Kardop-
0a>(T(v : corrigenda J S ( - Y* ) et corrigit
. . . bene habere (/ 13) : addendum ex
graeco hoc ante corrigit et quae enim ante
bene habere ; mutilo /ortasse exemplari
usus est interpres 12. corregit X in
ras et pacifici I Y: om J S ( - Y) 13.
epiritus J S : in spiritu sancto I haberi
JP2 placueruntIY*:placuitJS(-Y*)
20. pacis sancto spiritu I, cum Gr™ rijs
dpTjvrjs dyiw TTvdpari : pacis in spiritu
sancto J S; nota intcrpreiem graecafide/itcr
reddere per sanctus spiritus, // 12 20 24 28,
scribas autem de suo emcndantes, siue hic
codd J S siue /13 cod I siue l 24 codd X Y
siue l 28 codd I X Y, ordincm latinis
posteris usitatum spiritus sanctus ingerere
quia . . . consentiatis I : qui . . . con-
sentientes J S (- Y) cui . . . consentientes
Y ipse I P 22. operationibus J
IJ 12. corregit X, sed in ras praecepte P* 14.
PXY tractato X 15. nmPnomY 16. episc- J
aput I X Y antiochenam Y 1 7. ciuitat P
deuersisY 18. notiam J noticiam X sug-
gemus I 1 y. credentis P ifi J P Y
gracia P 20. ipse I P II. consetiatis I
III (Isidori)
et alia perfecit ; in omnibus autem
suggerente sancto ct pacato Spiritu
ctiam hoc pcrfccit, ut quae uisa
sunt rccte constitui cum plurima
15 considerationc ct iudicio una omni-
bus nobis Anthiociac cx diuersis
prouinciis [in unumj congregatis
cpiscopis in uestram notitiam de-
ferrentur. credimus autcm gratiae
jo Domini et sancto Spiritui pacis,
quod ct ipsi conspirabitis nobis
tamquam in una fuissetis uirtute
II. autem : aut V
12. sug- fWRD
gerente (suggerentes V suggerentem C*): X£ J-y^/w
om f W sancto et pacato (pacto D,
cf l I supra) f \V D, uide p 11% col a 1 1 :
sancto et placato R sancto et pacifico
VCTQSp sancto et pacifico sancto F
13. tr hoc etiam Y qui R uisae f W
14. recte fWCFQSp-ed (Gr Ka\S>s) : recta
RDVTE(/*?) 15. et: et in E* ; om
C indicio T omnibus nobis (Gr
Trdvrav r)pu>v) M ( - D) V C* : omnibus TPQ
cum omnibus nobis Sp omnibus nobiscum
C2 D 16. Anthiociae (Gr «Vi rijs 'A.) V
CTPQ: Anthiociam M ( - D ; praem cum
R) E Anthiochia D Sp-ed ex : et C in
F 17. in unum V CTFQSp cum Gr:
om M congregatis (Gr<xvyKpoTr)0(VTa>v,
ut l 2 supra) M : collectis V C T F Q Sp
18. in uestra notitia C deferrentur
scripsi cum 2 /2 Sp-ed : deferentur (deff.
R) M V C E F differrentur T Y2 defferrentur
¥2 differentur Q (-2 *2) 19. autem :
enim V gratia R C E 20. spiritu
D 31. quod et : quod f E* et quod
et T nobis (Gr r)ptv) M V F : no-
biscum C T Q Sp 22. in una: ibi
R D in unam E* F ir uirtut. fuissetis F
fuisset D uirtutemTFE* 23.
11. im F 14. rectaefY* plirima D 16.fR
anthiotiae O anthioch. W D F n antiochiae 2/2 V C T F/
17. prouintiisf 18. eps O noticiam R 20. ^^
spui tui R 21. conspirauites f* conspirauitis
f1 conspirabitesT 22. fuissitis CRfuissitesT
230
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
cooperantes, magis autem confirmati
et sancto Spiritu coagentes haec
25 ipsa nobiscum consentientes et con-
stituentes et haec ipsa quae placue-
runt adsignantes et firmantes per
sanctum Spiritum consonantcr.
Sunt autem qui instituti sunt cano-
30 nes ecclesiastici qui subditi sunt a
sancta et pacissima synodo quae in
Anthiocia congregata est.
PXY
IJ
PXY
VCTF/
24. tr spiritu sancto (c/ ad l 20) X Y 27.
firmantes I J : confirmantes S 28.
sanctum spiritum (uide ad l 20) J P : tr
spiritum sanctum I X Y
29. qui instituti I : qui instituta J quae
instituta S 30. ecclesiasticis I* X*
subditi I : subiecti J S a sancta et
pacissima I Y : sanctae et pacissimae J
S(-Y) 31. synodusj quae I Y : qui
J S ( - Y) 32. est : -f titvli -xxv- J
23. quooperantes P 24. coagentis 1'
nobiseum J 27. adsignes P
30. eclesiastici J 32. anthiochia V
III (Isidori)
23. annitentes C adnitentis ¥/* 25. presentes
f praesenter T* praesentis \V* isdem T 26.
difinita D 28. consignauitis f consignabites T*
30. prcfiniti f V eclesiastici C aeclesiastici
R cclesiasticc D 31. scribti W 32. synhodo
C 34. greco W D
III (Isidori)
ut nobiscum orationibus adnitentes.
magis autem uniti et in Spiritu
25 sancto praesentes hisdem ipsis quae
definita sunt consentientes et ea
quae recta uisa sunt roborantes
cum consensu sancti Spiritus con-
signabitis.
Sunt autem praefiniti canones eccle-
31 siastici hii qui infra scripti sunt.
In qua synodo fuerunt episcopi Euse-
bius Theodorus [et ceteri qui in
graeco sermone continentur] et haec
35 constituerunt quae infra scripta sunt.
ut M : etVCTPQSp nobiscum :fWRD
nobis T orationibus (Gr evvals) V C T v C f ¥/E
onjT*,c
F Q Sp : traditionibus M adnitentes :
in ras E ; adnectens D 24. magis
. . . praesentes : 0 m per homoeotcleuton C
autem : om Sp-ed uniti (Gr qi/co/ieVoi)
F Y2 : muniti fWDVSpQ(-Y) moniti
RTY* et : om T in spiritu sancto
M V T Sp : spiritu sancto Q ( — 2) spiritui
sancto (Gr rw . . . o-vfMnapovTfs) F 2 25.
hisdem ipsis : idem ipsius C idem ipsi T F
hisdemque ipsis 2 26. et : omV*,supp/
in marg m p ea : om F 27. tr recta
sunt uisa R uisa sunt recta Sp uisa : om
f*, suppl m p 28. cum consensu:
consensus D cum sensu E* spiritus :
eps E* sps E2
31. hii : hi V W2/2 ab his T qui : om
C* scripta (tr sunt scripta E) R E O *
sunt : om F (F/*)
32. In qua synodo fuerunt: om E*
fuerant n episcopi M Sp-ed : om
V C T F Q E Eusebius Theodorus
et ceteri qui ( + superius R D) in graeco
sermone continentur M : quae pro his
habent ceteri codices uide sis e regione,p 231
34. et : om C 35. constituerunt :
constituta sunt TF
Notulas orthographicas in col a inuenies
EPISTVLA SYNODFCA
231
De nominibus
episcoporum
ttidt p 313
III (Isidori)
sccundum codd V C T F Q Sp (uide p 230 col b, ad l 32)
1 [Eusebius
3 Narcissus
5 Paul[in]us
7 Archelaus
9 Mocimus
11 Manicius
13 Iacobus
15 Magnus
Thcodorus
Anthiocus
Sincius
Eustatius
Hysicius
Aetherius
Agapius
Acncas
r7 Theodolus
19 Niccta
21 Tharcodimantus
33 Alexander
25 Moyses
27 Anatholius
29 Petrus
31 Thcodorus
Alpius
Agapius
Bassus
Petrus
Patricius
Macedonius
Cyrion
Theodosius
de prouincia Syriac coles Foenicis ueteris Arabiae Mesopotamiac
Ciliciae Isauriac.]
V CT FfE Ordo notninum in Sp-ed 1 19 4 7 10 13
onsT*^ 162225283125811 14 23 26 29 32 36
9 12 15 18 21 24 27 30
Euseuius V
Theudorus R C E Teodorus II
Marcensus C
AnthiochusYAnthiocius#AntiochusSp-ed
Noniina 5, 6 om V Q
5. Paulinua C T : Paulus Sp et in ras f Pe-
culinus F (/* ?) ; om V Q
6. Sincius C : Sinchius T Sinclius F (/* ?)
Siricus E Syricus Sp-cd etin rasf; om V Q
7. Arcelaus VE* Archelus F*
8. EustatiusQ(-2): EustathiusVEustasius
C Kustacius E Eusthacius F/* Eustachius
2/2 Sp-ed Cysthacius T
Nomina 9, 10 om C
9. Mocimus : Mucimus V Manicius Sp-ed
( — aem-mat-urg-ed); om C
10. Hysiciua/ O n Y : Hisicius F 2 -V Esi-
cius V E Eisicius T Isicius Sp-ed Hesy-
chius acm-mat-urg-ed '; om C
11. Manicius V Q (-2) Sp : Munichius C
Municius T Monetius F (/* ttt uid)
Manicusf* in ras Manucius 2
12. Aetheriua C Sp-ed : Etherius V Q/
Aeterius F Etberius E Hecerius T
13. Iacob T F
Acapius T
Aenaeas T Eneas Q E Etmiusf2 in ras
Theodolus Q : Theodulus V Theodorus
T F Sp Theorus C ; legendum Theodotus
18. Alpius Q T: Alipius F (F /*) Sp-ed
Alphius aem-?nat-urg-ed f2 Alifius E Am-
plius V Apyus C «**
19. Nicheta C Nicaeta O
14.
16.
17-
20. Apius T
21. Tharcodimantus Q ( — 2 Sk) : Tarcodi-
mantus V 2 Thardimantus ^* Tharcho-
dimantus ^2 Thareodimantus T Tareodi-
nandus C Thareudomandus F Tarcodi
Mantus E Tharcordi Mantus aem-urg-ed
Tarcodius Mantus Sp-ed ; + Theodorus F,
uide ad nomen 32 infra
tr Bassus Alexander Thareodimantus T
22. Vassus V
23. Alexindei O
25. Moysus C Mosis Q (-2)
26. Patrecius C Patritius Sp-ed
27. Anatholius TEPonH: Anatolius
V CY2* Sp-ed Anatorius Y*
28. Machedonius T F n v
30. Cherion F Chirion Sp-ed
31. Theodorus V T F Q ( - #) Sp-ed : Teu-
rius E Theorus O Theudorus C *
32. Theodosius V Q : Theudosius C T E
Theodorus Sp-ed ; om hic F, sed habet
Theodorus inter 21 ct 22 supra
de prouincia : ex prouinciis Sp ; praem hii
omnes sunt XXXII F Syriae . . . ue-
teris : sirico aelephentes ueris E* Syria
II Syrie Y Siriae * coles V C T Q ( - 2) :
collis F (F f* • coelcs Syriae collis f2)
coele 2 coeles Sp Foenicis ueteris :
Foenicis ueteres T Finicis (Fenicis 2 Y)
ueteris V Q Phoenices ueteris Sp Fynices
uesteris C Fine cisuae terris (Fenicis uel
terris/2) F ; quasi e Gr <f>. IlaAaid? pro *.
riiiXa/(o-riVr;)f Mosopotamiae V Meso-
potamia C Mesopamiae * Ciliciae :
w«E*** Isauriae : Isaureae C
Hisauriae T ; om K*
232
CQNCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca*
I De his qui temptant contraria agere
Nicaenis canonibus [et de sanctum
pascha].
Omnes qui temptant soluere ter-
minos sanctae et magnae synodi.
quae in Nicaea constituta sunt sub
praesentia piissimi imperatoris Con-
5 stantini, de sacratissima festiuitate
sanctae paschae Saluatoris Domini
nostri cxcommunicatos et expulsos
I J uvw I hiis Y temptant contraria scripsi, cf
S P X Y indicem titulorum p 220 supra : temptant
contra I contraria temptant J S v agere
I : w«J Sv Xiceni Yw et de
sanctum pascha J S ( — Y) v : et sanctam
pascha Y ; om I
I. temptat P 2. sancti et magni (ma-
gnis J magni in ras S) synodus J S ( — Y) v
3. quae . . . constituta sunt: qui . . . con-
stituti sunt Y ; lcgcndum potius quae . . .
constituta est cum Grrijs in Nicaeam J S
( — Y) u 5. sacratissima I : sacratissimum
J S ( — Y) v sacratissimi Y festiuitatis
J festiuitatem u 6. sanctae I : sanctum
J S ( — Y) v sanctis Y* sancti Y2. cum uoci-
bus sanctum paschae confcras priniam
Libri Pontificalis reccnsionem (ct ipsam
interpreti nostro coacuam) sub nominc Pii,
edente L. Duchesnc pp 58 59, ' et praecepit
ei ut sanctum paschae die dominica cele-
braretur ' 7. excommunicatos (Gr
okoivuvtjtovs) I : praem ut J S v et ex-
pulsos (Gr (inopXtjTovs) J S v : et pulsos
(ob sitnilitudineni uocabulorum et et ex) I
III (Isidori)
IJ«
s p x V
I nicen. \Y\ uv pacha P* 1. omnisSPY*
{corr mp) 3. nicea Y v ~u> niciam J S niceam u
4. pissimi Y imperatori I imps- J imperatores
S 5. festiuitat P 6. pachae P sauatoris
P* 7. nl J P Y exconmunicatos P excom-
monicatos Y excumunicatis u v expulsus S p
LXXVIIII [i]
Omnes qui audent dissoluerc
regulam sancti et magni concilii
Xicacni, quod celebratum est in
praesentia Dei amantissimi impe-
5 ratoris Constantini, de sancta et
salutari festiuitatc paschae incom-
municabiles [et ciectos] ab ecclesia
Tit praem (e Prisc p 228) IXCIPIVNT CON- r\VRD
STITVTA CAXONVM ANTIOCEXSIVM D
LXXVIIII : LXXVIII f LXXX R* LXXXI R- I
\Y D V C T F Sp II Q (quippequiepistulam
canonibus praemissam pro primo canone
habeat, sicut ct nomina pro u/iimo p 312)
2. regulas f regula D 3. est : om R
in : om V Q 4. dei amantissimi (Grrov
6eo(f)t\eo-TaTov) R D Y C : dei et amantissimi
f\XT domni (domini 2) amantissimi F Q
domni et amantissimi Ys tr Constan-
tini imperatoris (-fnostri 2) Q Sp-ed impe-
ratoris (omissa uoce Constantini) E 5.
sancta et salutari festiuitate paschae
(Gr rrjs ayias topTijs tov acoTTjpid>dovs -racrxa)
M : sancta festiuitate paschali (-cale C)
saluatoris ( + nostri V Q) Y C T F Q sancta
et salutari festiuitate paschali saluatoris
nostri Sp 6. incommunicabiles (Gr
aKOivuvrjTovs), cf can XVII /6, V C T F Q :
excommunicatos (-tus f \V* R* -ti \Y2j M
Sp excommunicandus R2 7. et eiectos
(GrKai arro^X^Tovs) V C T F Q : et abiectos
Sp ; om M (fortasse pcr hotnoeoteleuton in
V C T F/E
o n 2 t * *■
LXXVIIII [1] 1. dissolbere V 2. regolam R f R
conchilii \V 3. niceni f y/nichaeni C niche- V C T F_/
ni W caelebratum (caebi atum T*) f n T T F T ^
4. impp R 6. pasc. V C incommunicabilis
C F U ) "• eiectus C Yf eclesia C aeclesia K.
CANONES
233
IV (Dionysii I)
INCIPIT CANONES ANTICHENl
I De his qui contraria gcrunt illisquac
regularitcr statuta sunt dc pascha in
Niceno concilio.
Omnes qui ausi fuerint dissoluere
definitionem sancti ct magni concilii,
quod apud Nichaeam congregatum
est sub praesentia piissimi et uene-
5 randissimi principis Constantini, de
salutifera festiuitate sacratissimac
paschae excommunicandos et de
M ANTICHENI COd* ANTHICHENl cod'1
I 4. uenerandissimi codr : uenerandis si
cod*, sed ne cum Dion II uenerandi con-
icias proliibet can ii / 2 sacratissimas, ubi
III Isidori epitome Ferrandi
[lxvhii] Vt nullus episcopus uel
C trec [lxvhh] : desunt et hic et apudcetcros cano-
Isidori epitome Hispana
XII EX CONCILIO ANTIOCENO
I ReculaeNicheniconciliiobscruentur,
U Z h XII U Z : om h
1 1. Regole U
II
Niceni Z concilio ser-
V (Dionysii II)
INCIPIT
JrEGYLAE ANTIIIOCENl CONCILIlJ
REGVLAE EXPOSITAE
APVD ANTHIOCIAM [N ENCENHS
[nvmero] XXV
LXXVIIII [1] Dc his qui contraria
gerunt his quac rcgulariterde pascha
statuta sunt in Niccno concilio.
Omnes qui ausi fuerint dissoluere Cr cap x
definitionem sancti etmagni concilii,
quod apud Niceam congrcgatum
est sub praesentia piissimi et uenc-
5 randi principis Constantini, dc salu-
tifcra sollemnitate sacratissimae
paschae, excommunicandos ret de^/^6l«A
INCIPIT A (praem VI A) j* l m B /3 k : INCI- A 0
pivnt e a j2 a 3 incip s X • aJJ'n ' 1{
J a p 5 k \
REGVLAEANTHIOCENI (ANTHIOCHENI A AN- (_r.w
TIOCENE /3 ANTIOCENI 8) CONCILII \ S B
H : 0 m 0 a j l m
REGVLAE (om REGVLAE s, sed habet TITVLI
antc NVMERO XXV) EXPO|ITAE APVD AN-
THIOCIAM (ANTIOCHIAM a j l ANTHIO-
CHIAM m ANTIOCIAM /3) IN ENCENIIS (NT-
CENTIS m) a j m s H (- «) et omissis IN
ENCENIIS UOcibllS l: REGVLE EXPOSITIN
(EXPOSITI 0Z) DAMNATIO IN ENCINTIS Q ;
om ABk NVMERO (NVM A X NVMERVM
k) A / s B H : om Q a j m xxv : om e
LXXVim j : I codd cett contrario m ge-
runtur m* (B* ?) quae : qui e j m B /3
8 k de : bis B 2. definitione e 4.
est : et 6 6. sacratissimi B 7. et
de : in ras 8 de : om a tr pellendos
LXXViiil [1] statu 0 nicheno A 1. omnisy A 0
<!esoluere O 2. dilitionem m diffinitionem B aJ ? s
,',. ajiut / nichacamy' nichcam / cont;iegatm
fc> 4. sap / presentia O / 5. salutefera A
6. solemnitate a 'sollcmpnitate/solempuitate 15
II h
234
CONCIL IVM AN TIO CHEN VM
II (Prisca)
can i esse a sancta ecclcsia, si permanse-
rint in eo stantes et contcndentes ad
10 ea quae bcnc sunt constituta. ct hoc
si de laicis : si autcm de his qui
praesuntecclesiae,episcopi aut praes-
bytcri aut diaconcs, post hoc con-
stitutum pracsumpserit ad euerten-
15 dum populum et conturbationem
ccclcsiarum ct singulus cum Iudaeis
uel ante Iudaeos cclcbrare pascha
I J U V w
S P X Y
1 1 u
S P X Y
9. in eo stantes : ad uerbum cx iviardyitvoi
ad ea (Gr irpus rd) I : contra ea J S v
1 1. laicos P* si autem (Gr el 8t) I Y :
siue J S ( - Y) v hiis Y qui : quae
(q:>) Y 12. episc- aut praebs- uel diaco
J episc uel praesbiter aut diaconus Y
aut . . . aut I : aut . . . uel J S ( - Y) v
uel . . . aut Y 14. praesumpserit (Gr
ToXfiTjaetev) I Y : praesumpserint S ( - Y) v
praesumpserunt J 15. conturbatio-
nem . . . uoluerit (/ 18) : om I perturba-
tionemY 16. singulus Y (quem deficiente
cod I secutus sum) : singuli J S ( - Y) v
8. tt 12 16 20) ccles. J aeccles. (ita sempet u)
u permanseient P* 9. stantis P con-
dentes 1* ,corr m p) 10. befi P 12. episc
J Y pbri I pmebs J prsbti S psbylri P prbt
XpiaesbiterY 13. diacc J 14. psiiserint
1' 15. conturbacionem X conturbatione
11 1 7. ante : te S ant P celebrari Y
III (Isidori)
esse debere, maximc si pcrseuerent
studio contentionis contra ea quae
10 optime constituta sunt. et haec
quidem dicta sint de laicis. si
autcm de praepositis ecclesiac ali-
qui, id est uel episcopus uel pres-
byter uel diaconus, post hanc dcfi-
15 nitionem ausus fuerit in subuersione
populorum ct perturbatione ecclesia-
rum retinere et cum Iudaeis pascha
textu graeco) 8. debebit f debebunt W fWRD
perseuerent (-intF)VCTFSp: perseue- VCTF/E
rant W D perseuerare f perseuerauerit R
perseuerauerint Q, 9. studio : praem in
R D contemtionis R contra ea (Gr
7rp6s rd) M : ad subuertenda (-da F) ea V C
T F Q Sp 11. dicta sint (Gr tl^aQui)
RVCF: dicte sint D dicta sunt fWT
Q Sp de : e C 12. praepositis :
propositis f R* D C T/ aliqui
id est f 2 W V E : aliquid est f * R D C
FQ (-2: aliqui|quid est Y*) aliquis est
T 2 Sp-ed 13. epi uel prbi uel diac
D 14. diaconus: +qui2 post
hano : posthac R* V ; dehmc codex Y syl-
logen Q deserit et in partes sylloges M
transit 15. ausus fuerit (Gr 1-0X^17-
atitv) M : et hunc terminum V Q uel hunc
terminum C T uel hanc tenninum F et
hunc terminum ausus fuerit Sp in
subuersione (Gr ivri biaarpocpij) R V C T
FQE: in subuersionem f W D *2 Sp-ed
16. perturbatione {Grrapaxn) V F : prae-
turbatione T perturbationem M C Q Sp
17. retinere et (Gr Ibul^tiv <ai) M Sp-ed :
nitatur ac si retinens (renitens 2) V C T Q
nitatur ac retinens E uitatur (-tus/) ac
retincns (-entes F) F pascha : +
8. maximae R T perseuerint V/ 9. in stitudio C R
R contemtionis R contentiones n 10. opti- VCT F
mac f T* 12. prepositis V eciesiae C ccl D T ^
13. epis V prb f pbr R prbt TW/prsbl 1'
presbt C praesb T praesbyter VF 14. diac f W
F diacs R T diacon T han \Y* definicioncm R
16. eclesiarum C R D 17. reten. C R pasca F
( WNONES
235
IV (Dionysii I)
aecclcsia abicicndos esse ccnscmus,
si tamcn contcntiosius aduersus ca
loquae bcnc sunt statuta pcrstctrrint.
et hacc quidem de laicis dicta
sunt : si quis autem corum qui prac-
cssc noscuntur aecclesiae, aut epi-
scopus aut praesbitcr aut diaconus,
15 post hanc dcfinitioncm tcmptauerit
ad subuersioncm populorum et acc-
clcsiarum perturbationcm scorsum
colligerc ct cum Iudaeis pascha
C trec
M Dion II sacras
10. pcrstetirint cod
III Isidori epitome Ferrandi
praesbytcr ucl diaconus cum Iudacis
pascha caclebret. CONCIL : ANTIO-
CKNO TITL : I
nes numeri in cod C
3. ANTHIOCENT irec
2. prbr C diac C
4. titvi.vm trec
Isidori epitome Hispana
maxime de pascha cum Iudcis non
tenere.
UZ^ uentur h 2. de pasca cum Iudaeis Z
3. tenenda h
V (Dionysii II)
ccclcsia pellendos cssc ccnscmus, can 1
si tamcn contentiosius aduersus ca
10 quae bcnc sunt decrcta pcrs 'titerint. %/0i 61 * a
ct haec quidem rde laicis dicta
sint ' : si quis autem eorum qui prae-
esse noscuntur ecclcsiac, aut cpi-
scopus aut presbytcr aut diaconus,
15 post hanc definitioncm tcmptaucrit
ad subuersionem populorum ct cc-
clesiarum perturbationem scorsum
colligerc et cum Iudaeis pascha
de ecclesia 0 8. esse : om G ren- A 0
serimus /'* 9. contentiosus /3* conten- aJ . s ^
tiosu 10. /rdecreta sunt 0 1 1. haec : cr_w
ex m 12. sint : sunt 15* a X* eorum :
omb* 15. hanc: anteG* hac S* tem-
ptauerint G 0* temptauit s* 16. ad:
aut m et ecolesiarum : ccclesiarum
3*32\* ecclesiarumque X2 Cr 18. col-
ligeret a cum Iudaeos a* paschae A
8, 13, 16. acccles. /1! 9. contensiosius 0 A0
1 1 . hec e 14. prb e pbt a prbt j pbr / B oj l s
diac A /
difTinitionem K
temt. 9
II h 2
236
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
fi n 1 uoluerit. hunc sancta synodus ab
eodem ctiam alienum iudicauit
20 ecclesia, quia non solum sibi facit
peccatum sed et multis praeuari-
cationcm et destructionem fuisse
auctorem. et non solum tales deici
de ministerio, sed ctiam et eos qui
SPXY
IJ11
g P X V
18. uoluerit («/praesumpserit / 14) Y (k?) :
uoluerint J S ( - V) v ab eodem etiam
alienum iudicauit ecclesia (Gr ivTtlOtv
rjftr) dWdrpiov tKpwt rrjs tKKkrjcrias) I : ab se et
ab ecclesia alienum csse censuit J S v 20.
quia (Gr cos) : qui I (cf cod M Dion II)
sibi : si I 21. praeuaricatione I (w ?)
22. fuisse I : esse J Sv 23. auctore I
tales : + esse J 24. sed et etiam et X u
20. sibi : si I facet S
JSPXY 23. auctomm J
2. distructionem
deicci Y 24.
III (Isidori)
celebrarc, hunc sancta synodus iain
iamquc alienum ab ecclesia [esse]
2oiudicauit, tamquam qui non solum
proprii peccati [reus sit] sed et
aliorum subuersionis et mentis cor-
ruptae fuerit causa. et non solum
huiusmodi deponit sacerdotio [et
uoluerit V C T F Q Sp 18. sinodum R* f T W R D
iam iamque f*YR*W Sp-ed: iamque ^ CTFy h
p R2 D E ab hoc iam V C Q ab hoc tam T ° n 5 * *
ad hoc tam F. Gr ivrevBtv fjBrj, cj can xiii
/ 21^274 19. alienum ab ecclesia
(Gr aWorpiov . . . ttjs tKK\r)o-ias) R C Q :
alienum ab ecclesiam D2V ab ecclesiam
D* ab ecclesia alienum f Y W alieno
ecclesia T alieno ecclesiae F esse
M Sp : om cum Gr V C T F Q 20.
tamquam : + eum VCTFQSp 21.
reus sit M Sp : om cum Gr V C T F Q
et : om Y* C E 22. subuersionis et
mentis corruptae fY: peruersionis et
mentis corruptae W subuersionis et mentes
quae per ipsum corruptae R D corruptae
(correptae F) mentis et (om et E) conuer-
sationis(-esC:conuer|sionis/)VCTFQSp.
Gr Siaqidopds ko.\ diaoTpo<pr)s 23. fuerit
causa scrifisi cutn Gr yiv6p.(vav ainov : fue-
rint causaM (cfapud notulnm pracccdcntcm
codices R D) subplantator extiterit reus
(supplantetur C subplantatur/subputatus
F ; existerit V exteterit C) V C F Q sub-
plantator (-tur T) extiterit T Sp, sed quid
sibi hic uclit uox supplantator plnne nescio
24. deponit sacerdotio (Gr Kadaiptl rr)s
\tiTovpyias) C FQ : dcponet sacerdotioVT
deponi a sacerdotio Sp de prcrinito sacer-
dotio (de pfinito, utputo, conicientesemutilo
dep * nit) M et ministerio M Sp :
18. caelebrarc f Y F T caelebrari n synhodus fYR*
T C sinod. R 19. ecles. C D 20. iudicabit V C T F/
VRDT tnmqnunR 22. aliarum f*
mentcs C F corrupte V 24. sacer-
CANONES
237
IV (Dionysii I)
caelcbrarc, sancta synodus hunc
20 iam hinc alicnum ab accclcsia iu-
dicauit, quirt non solum sibi sed
plurimis causa corruptionis ct pcr-
turbationis cxistcre/. ncc solum hu-
iusmodi dc ministcrio remouct, sed
M 21. quia sctipsi cum Gr ws : qui cod
existeret scripsi : cxisterc cod
23-
26.
V (Dionysii II)
cclcbrarc, sancta synodus hunc can 1
20 alicnum iam hinc ab ccclcsia iu-
dicauit, quod non solum sibi scd
ct plurimis causa corruptionis ct
pcrturbationis cxtitcrit. ncc solum
tales a ministcrio remouct, scd ctiam
20. alien 0
e
hinc : hunc X1
iudica A0
22. et l° : + in j* cor- aJlm s R
, J , 0/3UX
reptionis «r 24. a: ad ;//
2S-C
r-w
19. caelebrare \a synhodns A sinodus a 20. A 0
aecclesia / iudicabit A 0 24. talis A o* aj l J
238
CONCIL I VM A N TIO CHEN VM
II (Prisca)
25 tcmptant communicare cum eis ct
postca dcgradandum cos : etiam
degradati fraudari oportet honons
quae sanctus canon ct Dci sacerdo-
tium accipit.
II De his qui se aucrtunt ab ccclesia
et in domibus communicant.
Omnes qui ingrediuntur domum
Dei et sacras scripturas audiunt et
non communicant eucharistiam cum
populo sed aucrtcnt se a sanctum
I J uv w
SP X Y
25. et postea degradandum eos (Gr fiera
rf]v KaOaip(aiv) I : om J S v 27. de-
gradati (Gr tovs oe Kadatpe&tvras) : de
gratia X fraudari I : praem omnino J
S v oportet I Y : eos J S ( - Y) v
honoris scripsi cum Cr tilitjs : honores I J
S ( - Y) u honore Y iv 28. quae (Gr
r/s) : quod J quem Y
accidit w
11 hiis Y qui : quis X
aucrtentur Y2 aduertunt v
1. qui : quis I* 3. eucharistiam
(eacarisetiam J) I J iu : eucharistia S u v
4. auertunt P v a sanctum . . . et in
(/ 6) : o»i I a sancto munere Y
sanctum munus codii : scilicct cucharistia
29. accepit u
auertur Y*
in : om I S
SPX Y
mynisterio u 27. honores I J S X Z u 28.
canon et : canonae X
n eclesia J eccl S ecle Y 1. omnis X 2. scrib-
turas J S X 3. commonicant Y acucharist.
I cucharit. Y* eucarist. S P X (J) 4. set u
III (Isidori)
25 ministerio] sed et hos qui eis ausi
fuerint communicare post damna-
tionem : depositos autcm etiam
honore qui extrinsecus est priuari
oportet, quem sancta regula et Dei
30 sacerdotium meruit.
LXXX [ll]
Omnes qui ingrediuntur [in]
ecclesiam Dei et sacras scripturas
audiunt, non autem cum populo in
oratione communicant, auersantur
om cum Gr V C T F Q 25. et (Gr f y W R D
mu) : om fRD hos : his C T F eis V C T F/ E
, o n 2 * v
ausi (Gr roXfxaivras tovtois) f2 Y W V Sp :
ei ausi f * R D Q ei suasi F ausi (om eis)
T eis (om ausi) C 26. fuerit C post
damnatione F D 27. depositus f R D2 C
T F Q ( - 2) depositum 2 depositis D * de-
posito \V autem : aut F etiam :
om C 28. honorem R C F qui :
quia R* 29. quem : quam F sancta
regula et M : sanctus canon et V C T Q
( - 2) Sp sanctis canonibus et 2 per sanctos
canones F. gracco Kavuv respondet latine
regula apud omnes codices can ii / 23 30.
sacerdotiumeruit f\T sacerdotio meruit
RD 2
lxxx: lxxviiii f 11 Y\V DTFSp iii Q;
praecedenti coniungit C, numerum om
R V ; in V tamcn nouus canon pcr /ittcras
rubricatas dcsignatur et hic et alibi, unde
numcros undnis inclusi (n V)
1 . Omnes . . . autem (/ 3) : om R in
(Gr ele) : om M 2. sacras : sanctas
(scas) T 4. auersantur f Y W2 D V (Gr
anoarpKpoixfvovs) : aduersantur (-atur E)
docio R 26. damnacionem R 27. depositus f *f R ^
f R D2 C T F/O n * 28. extrinsicus R V C T F/
priuanari O 29. oportit T cjue E
regola R 30. sacerdoc. R
LXXX [11] 1. om f 2. eclcsiam C D scrib-
turas V 3. com "V 4. oracione R
CANONES
239
IV (Dionysii I)
35 illos qui post damnationem talibus
communicarc tcmptaucrw/t : dam-
natos autcm ctiam omni cxtrinsccus
honorc priuari qucm sancta regula
ct sacerdotium Dei promcruit.
II De his qui se a perccptione sanctae
communionis aucrtunt et qui rc-
motis a communionc pcr domos
communicare non mctuunt.
Omncs qui ingrcdiuntur aecclc-
siam Dci ct scripturas sacratissimas
audiunt, nec communicant in ora-
tione cum populo, scd pro quadam
M temptauerit cod
III Isidori epitome Ferrandi
[CLXVlli] Vt quicumque non con-
municantes nec orationem facientes
scripturas tantum diuinas in ecclesia
V (Dionysii II)
25 illos qui post damnationcm huius-
moc!i communicarc tcmptaucrint :
damnatos autem omni quoquc
extrinsecus honorc priuari qucm
sancta regula ct saccrdotium Dei
3opromcruit.
LX.xx [11] De his qui sc a pcrccp-
tione sanctae communionis aucrtunt,
ct qui excommunicatis pcr domos
communicant.
Omnes qui ingrediuntur ecclesiam cr cap xii
Dei et scripturas rsacras audiunt, *fol 61 b \
nec communicant in oratione cum
populo sed pro quadam intempe-
post damnatione G
temptauerit m 5* ;
28. honorem 0*
dei : di * A
LXXXy': II codd cett
a praeceptione A*
26. temptauerint : A e
iraem temtauere Q^ajlmsB
29. sacerdotum Cr-w* cr_w
ad perceptionem m
aduertunt A qui :
+ cum a k excommunicantis 6* 3.
nec : et B* ut uid in orationem m 4.
pro : ovi B intemperantie (pm sej
25. dempnationcm a* dampnationem / B 26. A 0
temtau. fc> 27. damnatus A dampuatos / 30. <f/7.r
promcrt (ad fincm tincae) 0
lxxx [11] comunionis (e/ l 6) s domus
A i.omnisA 1, 6, 13, 15, 22. aeccles. / B
240
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
can 11 5 munus prae nescio quam inquictu-
dinem et in suis domibus communi-
cant ; de his censuimus proici ab
ecclesiaquamdiu confessi fructum os-
tendant conuersionis et supplicantes
10 [tunc possunt] mereri indulgentiam.
nam non licere eis cum excommuni-
cati fuerint communicare, neque in
domo conuenientcs simul orare qui
ecclesiae sanctae non condeprae-
15 cantur, neque cos in alia ecclcsia
suscipi qui in alia non congregantur.
I J U V w
S P X V
II"
S 1' X Y
5. quam inquietudinem : inquamquietu-
dinem u 6. domibus : o/n I (cxonplar
eius fortasse domibus suis iransposucrat,
cfad/4) 7. hiis Y censuimus I J :
censimus SXv censemus P Y 9. sup-
plicantes {Gr TrapaKaXeo-avTts) I : supplica-
tionis et J X Y v; o»i per hotnoeotelcuton S P
10. tunc possunt (Gr bwr)6u>o-i) : om I 11.
eis : ei I u 12. communicare neque
in domo I : neque in domo communicare
uel J S neque in domo communicare v 13.
qui (sc eis qui) scripsi cum Gr to'is /117 :
quia codd (fortasse e qui aecclesiae) qua
P quia ecclesiae : om S* 14. nun-
condepraecantur ut uid S* nunc unde
praecantur S2 ndepraecantur P non cum
deprecantur v 16. qui : quia I in :
-I- ecclesia (cclesiaj) J Sv alia (Gr
5. quem Y* 6. domibus S in ras 7. prohici
1' 8. eclesia J quandiu I y. conuesionis
J* 10. merere S meriri Y ir. excumuni-
cati u 14. eclesiae J ecles Y 15. eclesia
J 16. suscepi X Y qui in : quin X*
III (Isidori)
5 etiam sanctam adsumptionem do-
minici sacramcnti secundum ali-
quam propriam disciplinam, hos
abici ab ecclesia oportet donec
confitentes fructum paenitentiae
10 demonstrent et deprccati fuerint ut
ueniam mereantur : non autcm
liceat communicare incommuni-
catis, ncque pcr domos ingredi et
cum eis orare qui ecclesiae [in
isoratione] non participant, nec in
alteram ecclcsiam recipi qui ab alia
onj*?
R W* CTPQSp 5. etiam : autem f t \V R D
E sanctum (scm) V sanctae as- ^ C 1
sumptioni 2 dominici (-ca R*) sacra-
menti (-ta D) MVTQSp-ed: domini
sacramenti C F dominicis sacramentis E
6. aliquam propriam M Sp : suam ali-
quam V C T Q suam aliquid F 7. hos :
hoc C ; om E 8. abici (Gr drrofi\r)Tovs)
M Sp-ed : eici (eieci F eieici C) VCT
FQ; omlL 10. demonstrant F* et:
et si T ; om F ut : om fY* 11.
ueniam mereantur M: data uenia suscipi
(-cepi T) mereantur (-entur V*) VCT
Q Sp data uenia suscipere mereantur F.
Gr Tv\e7v 8vvrj8o)o-i avyyvwfirjs 12. licere
E incommunicatis (Gr rots aKoivwvr)-
tois, cf can i / 6, infl 20) V C T F Q : ex-
communicatis M ( - D) Sp excommoni-
cantes D 13. et : nec Sp-ed 14.
cum eis : cum eos f eis E qui eccle-
siae : quiaecclesiac D C T qui in ecclesiae
F in oratione non participant (Gr
pr) . . . o-vvfvxofxtvois) V T F Q : orationem
non participant C non participant in ora-
tione Sp non participant (-antur R D) M
15. in : om E in altera ecclesiam T
16. recipiantur R quiaab C abalias
5. scm V adsumtionem V T assumtionem C f T R V
adsumcionem R dominiti^ 8. abicci\V*(</ V C T F/
eieci F) eclcsia C F R D oportit C R/ 9.
paenitenciac R poenitentiae T 10. demunstrent
CR depraecati R 12. leceat R 13.
domus RDKllf (/) 1 4. orarae R ec-
lesiae C 15. neque D 16. eclcsiam C D
CANONES
241
IV (Dionyaii I)
5 intempcrantia se a perccptionc
sanctae communionis auertunt ; hi
pellantur aecclesia, quamdiu per
confcssioncm paenitentiae fructus
ostcndant ct praccibus indulgcntiam
10 consequantur. cum cxcommuni-
catis autem non esse communican-
dum ; ncc cum his qui per domos
conueniunt, qui etiam uitant orati-
on^s aecclesiae, simul orandum est ;
15 ab alia quoque aecclesia non susci-
piendum qui in alia minime con-
M 11 9. oatendant scripsi cum Dion \\,co//ato
l 10 consequantur : ostendunt cod 13.
orationis cod
III Isidori epitome Ferrandi
audire uoluerint, abiciantur. CON-
5 CIL : ANTIOCENO TITL : II
[liii] Vt nullus cpiscopus uel praes-
bytcr uel diaconus exconmunicatus
C trec [CLXVIIl] 5. ANTIOCI C ANTHIOCENO (ita
semper) trec
[Llll] 1. prbr C 2. diac C exconm C
Isidori epitome Hispana
II Cum hcrcticis non cummunicare
ucl orare neque cum excummuni-
U Z II Canonem om h
communicare Z
II
I. heredecis ;// uid U*
2. cum excusatis Z
V (Dionysii II)
5 rantia se a perceptione sanctac1 can 11
communionis auertunt ; rhP de ec- ^0 * a
clcsia remoueantur, quamdiu per
confessioncm paenitentiae fructus
ostcndant et praccibus indulgcntiam
10 consequantur. cum excommuni-
catis autem non licere communi-
care ; nec cum his qui per domos
conueniunt, deuitantes orationes ec-
clesiae, simul orandum est ; ab alia
i^quoque ecclesia non suscipien-
dum qui inalia minime congregatur.
e* intemperanti se 62 6. communioni A 0
9 hii a j* m H Cr-w ii Cr-ed 7. per llJJ»'s^
,. ' apoK k
confessione e 9. ostent e ostendent rjr-w
a fi* ostendat /* 10. cum excommu-
nicatis : cummunicatis k 12. qui: -f
simul s a 13. conueniant a* ecele-
siae : + ubi congregentur A 16. in aliam /
6. decclesia 0 S. penitentiae 0 a l fructos A 0
a 12. domus m 13. conueniut A* [corr m p) ajl s
deuinitantis A* deuitanlis A2 16. minimae /
I i
242
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
si autcm uisus fuerit aliquis episco-
porum aut praesbyterorum aut dia-
conorum aut quicumque de canone
20 ccclesiae excommunicatis communi-
carc, nunc et ipsum excommuni-
catum esse pro eo quod [nisus est]
confusionem facere canoni ecclesiae.
III De his qui de alias parrocias se in
alias mergunt.
Si quis praesbyter uel diaconus
uel aliqui ex sacri ministcrii dcre-
linqucns suam parrociam ad aliam
I J U 'c' a
SPXY
h-eptf) I Y : una J S v 19. de canones X
de canon P u 21. ipaum (Gr toItov)
I Y : ipsc J S ( — Y) v 22. nisus est
confusionem facere J Sv: confusionem
facere I (o>r av o-vy^tovra Gr)
lli De hiis Y de alis parrociis Y se
in alias I : in aliis se J S X v in alias Y
se P mergunt scripsi : emergunt I v
inmergunt J S
1 . uel I : aut J S v 2. aliqui I Y :
aliquis J S ( - Y) v ex sacri mini-
sterii (Gr tu>v tov Upardov) I J S ( - Y) v :
cx sacro ministerio Y ex sacris mynisterii u
ex sacris mysteriis w 3. ad : om u
IJn
S P X Y
18. pracsbiterorum I Y psbytrorum P diacc-
J diacnr S 20. eclesiae J eccle S 22.
qiid I nissus uel mssus Y* 23. confus-
sionem Y confusione u canone v eclesiae J
III alis Y parocias P (ei I2 ?) 1. pbr I
praesb" J psbyt P praesbiter Y diac
I J S diaco Y 3 et 5. parociam P
III (Isidori)
segregantur. quod si uisus fuerit qui-
libet episcoporum uel presbytero-
rum aut diaconorum ucl etiam qui
20 in canone detinentur incommuni-
catis communicare, et hunc oportet
communione priuari tamquam ec-
clesiae regulas confundentem.
lxxxi [111]
Si quis presbyter uel diaconus
uel quilibet clericus deserta sua
ecclesia ad aliam [idco] transeundum
f1 ab eclesia R 17. segregantur f T\V RD
(Grui) awayou(vovs) M : excommunicantur \^ }. ,5/
(-atur E) V C T F Q Sp quod si : aut
D uisus : quis E 18. uel :
aut T 19. qui : om F* 20. in :
om 2 canones R detinentur
RDVCTFQSp: detentus f Y W (Gr
tis tov kovovos) incommunicatus W2
/* excommunicatis Sp 22. priuare
f* *"' 2 23. confundentes F
lxxxi : lxxx f lxxxii R iii W D T F Sp (V)
11 C iiii Y Q. Tit praem De praesbitero
uel diacono seu (se O Sk) qualibet clericum
qui relicta propria ad aliam comeauerit
dioce O * *
1. uel . . . uel : aut . . . aut D 2. uel :
om R deserta : derelicta R 3. ec-
clesiaM Sp: diocese(-cesiV/) VCTFQ.
graeco wapoiicia respondet ecclesia can viiii
/ 14, dioccsis can viiii //14 17, parrocia
can xviii /2 ideo M ( - R) : om cum Gr
R V C T F Q Sp transeundam R D2
17. secregantur R quilibit R 18. episcopum fTR¥
O praesbyterorum VWf? praesbiterorum V C T fr
V* T prbtrorm T pbrrorum R prbiterorum /
19. diacrum R 20. detenentur C Rj 21.
oportit C T R 22. communioni V priuare
f eclesiae C D aeclesiae R 23. regolas C R
lxxxi [111] 1. prbt f R D T/prsbt F presb C
praebyter V* praesbyter VWn* praesbiter T
diac f W R D/ 2. cler F clerichus/ 3.
aeclesia R eclesia D 4. crededirit R temtat
CANONES
243
IV (Dionysii I)
gregatur. si ucro quis cpiscoporum
aut praesbitcrorum ucl diaconorum
seu quilibct cx clcro dcpraehcnsus
20 fucrit cum excommunicatis commu-
nicarc, ctiam istc priuetur communi-
onc tamquam qui regulamconfundat
aecclesiae.
Ill Dc his qui ab aliis parociis, praeter
conscientiam sui episcopi, in aliis
immorantur.
Si quis praesbitcr aut diaconus et
omnino quilibet ex clero parocciam
propriam derelinquens ad aliam
M
III Isidori epitome Ferrandi
conmunicet. CONCILIO NICENO
TITL: V. CONCILIO SERDICENSI
5 TITL : XVII. CONCIL : CARTH :
TITL : VIIII. CONCILIO ANTIOCENO
TITL: II
[xcvnii] Vt praesbyter uel diaconus
qui deserta ecclesia sua ad aliam
C trec 3- NICEN : C 4. SERDIC: C SARDICENSI
trec 5. CARTHAG : trec 6. vm trec
7. titvlvm trec
[xcvmi] 1. prbr C diac C 2. diserta
Isidori epitome Hispana
catis: quod si quis fccerit, excum-
municetur.
III Presbyter ucl (5iaconus uel reliqui,
si demiserit ecclesiam suam et ad
U Z 3. feceret Z* excommunicetur Z
iii Canonem om h 1. Presbyter
uel diaconus scripsi : Prb uel diaco U
Prbi diac Z reliquissi Z 2. ad alia
V (Dionysii II)
si quis autcm dc cpiscopis aut pres-
byteris uel diaconibus seu quilibet
ex clcro depraehensus fucrit cum cx-
20 communicatis communicare, etiam
iste priuctur communionc tamquam
qui rcgulam confundat ccclcsiae.
LXXXI [ill] De his qui ab alia par-
rocia, praeter conscientiam episco-
porum suorum, in aliis immorantur.
Si quis presbyter aut diaconus Oteappxrii
et omnino quilibet ex clero parro-
ciam propriam desercns ad aliam
cxli
17. autem
B* 8* Cr
+******B 18. uel : aut A 0
diaconibus A 0 : diac B ajtmsB
diaconis ajlms H Cr quislibet a qt_w
quidlibet 8* 19. clero : numero cleri-
corum 0 20. communicare : orare Cr
etiam : et 0 21. iste : 8 in ras ; ipse
0 przwetur in ras B (probetur ? B*)
22. regula a m
LXXXl/: \\\ codd cett qui ab alia par-
rocia : quia alia parrochiam 0* qui ab
aliam parrociay* conscientia ni1 2.
quilibet: in quolibet 8* ex clero : ex
clericis Cr-ed i° ; om Cr-w 20 3. pro-
priam : + * * * B deserena : + et d1 1*
17. epsl A prb 0 presbiteris a praebyteris AO
j pbris / 18. diaconibus A © : diac B dia- ajls
conis a j l m s 0 19. depreensus 0 depre-
hensus/ s depraeensus / excomnicatis k
22. regula a m
ixxxi [ili] tit et 2, 5, 9. paroch. a paroec. /
parroch. / s B (et in tit 0) apiscoporum &
inrhorantur A 1. pbt a prbt/ pbr / B
au 0 diac A / B 2. paroechiam 9
I 1 2
244
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
can iii uadat, ctiam omnino post tarditatem
5 in alienam parrociam temptat multo
tempore non ministrare ; si fortc
euocatus a proprio episcopo ut
reuertatur ad parrociam suam et
correptus non audiat, et si perman-
ioserit inquietudine, omnino eum de-
gradari a ministcrio et nullam eum
spem habere ad reuertendum. si
autem degradatum pro hac culpa
suscipiat cum alius episcopus, ct ille
l ] itvw
SPX Y
IJ«
SPX Y
4. poat tarditatem : lcgerat fortasse in-
terpres p.(Ta BtaTptfirjV pro p.(Tao~Tas btarpi-
/3f»y 5. in alienam parrocia v 6. forte
uocatus S* tu 7. episo J episcopus Y*
(unde iure conicias episc uel aliquid simile
in exemplari suo inuenisse codicis Y scri-
bain) 8. ad parrociam suam (Gr
irapoiKiuv t>)v (iwtov) I Y : ad propriam J S
( - Y) v 9. et si (Cr d 8( Kai) I Y : et
J S ( - Y) v 10. inquietudine I S Y :
inquietudini J P X v eum degra-
dari cum Gr I : tr degradari eum J S v
II. ammisterio Y nulla I 13.
de gradatu u 14. alius : alium I
5. tcmtat P* 6. mynystrare u 7. cpisc-
J 10. inquietudini J P X u 13. degra|de-
gradatum P 14. episc Y 16. distruat
III (Isidori)
esse crediderit et ibi paulatim tein-
5 ptat quo migrauit perpetuo perma-
nere, ulterius ministrare non debet
[et] praesertim si ab episcopo suo
ad reucrtcndum fuerit exhortatus.
quod si et post euocationem sui
ioepiscopi non oboediat sed perseue-
rauerit, omnibus modis ab officio
deponi debere nec aliquando spem
restitutionis habere.
Si ucro propter hanc culpam de-
transeuntium Sp 4. crediderint f f T W R D
et ibi : ut ubi D temptet D Sp 5. v c T F/E
id quod C* id quo C migrauit M Sp :
migrauerit V C T F Q perpetuum f Y W
permanere M Sp ( Gr BiaTplftav) : com-
manere (euphoniae causa post perpetuo?)
C T F comunire/ communicare VQ 6.
non : om F* 7. et M : om cum Gr
V C T F Q Sp si : om E ab :
aut C 8. tr fuerit ad reuertendum
R D exhortatus (Gr (nio-K6n(f . . .
■napaivovvTi) M T Sp : exhortandus V C P
Q 9. et : etsi E ; om D postea
uocationem C post euocatione R post uoca-
tione (uotatione /) P tr episcopi sui
T 10. non: praem si P oboedi-
erit T Sp perseueret D II. omnis-
modis T Sp ab : om C officio : 4-
suo Sp 12. nec : ne D 13. spem
restitutionis habere M (sed om spem R)
Sp cum Gr yt&pav tytiv dnoKaTao-Tda«ji>s :
facultatem habeat (habeant F* habere 2)
ad ecclesiasticum (ecl. C) ordinem redeundi
(redendi / reddendi F) V C T P Q
1 4. Si uero : incipit nouus canon in C
(m) F (mi) Si uero usque ad finem U *
canonis : om * Si uero . . . depositum
(Gr (l 5( Kadaip(devra) R D : Si quis uero
(uerum T) . . . depositum VTFQ Sp-ed
Si quis uero . . . depositus f C E Si qui
uero . . . depositus Y W* Si quos uero . . .
depositos W2 hanc culpam : hunc F
C V f timptat R 5. megrau. C 6. debit f T R *
C R 8. exort. f T O n V F/ W 10. obau- V C T F/
diatfTRDW 11. oficio ¥ 12. depone
T* F aliaquando T 13. abere T* hebere R
CANONES
245
IV (Dionyaii I)
properaucrit, dchinc omnino dcmi-
S grans in alia paroccia per multa
tcmpora nititur inmorari, /dtcrius
ibidem non ministrct, maximae si
uocanti suo cpiscopo ct regredi ad
propriam parocciam commoncnti
10 obedire contcmpserit. quod si in
hac intemperantia ct obstinatione
perdurat, a ministerio modis omni-
bus abdicetur, ita ut nequaquam
locum restitutionis accipiat. si uero
M lll 6. alterius ut uid cod
cod
8. uocantis suo
III Isidori epitome Ferrandi
transierit, si post euocationem
episcopi sui reucrsus non fuerit,
5 dcponatur. CONCIL: ANTIOCENO
TITL: III
C trec
trec 3. post euocatione C
trec
5. ANTIOCl
Isidori epitome Hispana
aliam fuerit, cxcummunicetur et
episcopus qui eum susciperit.
U Z U 3. fucrint Z
cxcommunicetur
Z* excommunicentur Zs 4. eum :
eos Z suschiperit U susccpcrint Z
V (Dionysii II)
propcraucrit, deinde omnino dcmi- can 111
5 grans rin alia parrocia pcr multa «i/?/6a a \
tempora nititur immorari, ulterius
ibidem non ministrct ; maxime sP
uocanti suo cpiscopo ct regredi ad §/>/6a£A
proprriam parronciam commonenti
10 oboedire contempserit. quod si in
hac indisciplinationc pcrdurat, a
ministcrio modis omnibus remouea-
tur, ita ut nequaquam locum resti-
tutionis inueniat. si uero pro hac
4. properauit e (B* ?) properauerint B*
deinde A e<?H ( — a) : dein/jB* a Cr inde
m dehinc / (= Dion I) de his B2 5. in
aliam parrociam /jBS per multa :
permulto B* 6. immolari fi 8. uo-
canti suo : uocatus a suo 6 uocanti* suo B
uocati suo a* 8* uocatus suo a (m2 ut uid)
9. monenti m commouenti k 10. si : sit
0 11. perduret e 12. omnibus : 0111
l% remoueantur e 14. pro hac : bis e
A0
aj l m s B
a05ieK
Cr-w
4. deirulemnino &* demigTan 0 5. parochia A 0
0 6. immorare 0 inmorari A 7. maximo aJ ' s
0 maximae a S. epi 0* cpis P 9. parro-
chiam 0 10. obcdirc 0 contampserit 0
246
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
15 culpatur a communi synodo, eo
quod destruat dispositiones eccle-
siasticas.
III I De his qui degradati pracsumunt
sacrosanctum agere.
Si quis episcopus a synodo depo-
situs, aut praesbyter aut diaconus a
proprio cpiscopo excommunicatus,
praesumpserit aliquid agere minis-
5 terii, siue episcopus s\nc pracsbiter,
I J UVW
SPXY
15. culpatur I cum Gr KaKtlvov tirtTiuias
rvyxaveiv : + cum eo J S v a oommuni
synodo scripsi cutn Gr vno Kotvijs avvodov :
a communione (commonione Y) synodo I
Y (similcm errorem apud nonnullos codices
Isidorianos deprehendas, co?ifer col b) con-
sensu uniuerso synodo J S ( - Y) v 16.
destructat Y
1 1 II De hiis Y presumente I praesumant
X
1-3. episcopus . . . exoommunicatus :
in ras X, quippe qui sequentem canonetn
scribcre incepisset 4. agere mini-
sterii cum Gr npa^at rrjs XttTovpyias I :
ministerii agere ipse (ipsi X) rn se damna-
tionem firmauit J S v 5. siue i° I Y : si
J S ( - Y) v episcopus : + sit J siue
praesbiter scripsi: similitcr codd ; malis
fortasse siue praesb. siue diac. similiter
IJ*
SPXY
I dispocionis P* dispociones T2 dispos-
sitiones Y eclesiasticns J eclesiasticas P
III r degrati Y* presumente I sacroscm I J P
scaroscm Y 1. episc- J episcp P 2. pbr
I praesb- J prbt S praesbyt P diacc- J diac I S
3 ift 5). episc- J exconmunicatus P excumunica-
tus u 4. aliquit u mynisterii I ministeri Y
III (Isidori)
ispositum alius episcopus suscipcrit,
et ipse a communi synodo poenam
merebitur increpationis, tamquam
ecclesiastica iura dissoluens.
lxxxii [1111]
Si quis episcopus a synodo uel
presbyter uel diaconus a proprio
episcopo fucrit exauctoratus, et
praesumpserit sacri ministerii quip-
5 piam, non ci amplius liccat nequein
15. episcopus: +eumC susciperit (Gr f TW R D
S(Xoito) MSp: suscipere temptauerit (temt. V C T F/E
C, -berit V) VCTFQ 16. ipsi Y W* ° n Sy
a : o)n E communi synodo (Gr Koiv?]t
o-woSov) : commonion synodu D communi-
one synodo F O* communione synodi T 2
communionis synhodo C communioni syn-
odo Y O1 poenam merebitur incre-
pationia (poena D, eripitur R, increpa-
tioni D) M Sp : arguatur V C T F Q. Gr
t7riTifj.Las Tvy\avtiv 17. tamquam : + et
T 18. dissoluent E
lxxxii: lxxxi f lxxxiii R iiii WDCT §*
Sp V Y F ; praecedenti coniungunt V Q
1 . a : a sua R toll-ed a suo D ; om Y E
a synodo uel . . . fuerit exauctoratus
M (Gr imo o-vvodov Kadaiptdus fj rrpfo-jivTtpos
f/ dtaKovos vno tov Idiov in.) : a synodo fuerit
depositus uel . . . condemnatus (-ur C n)
VCTFQSp uelMSpT: + si V C
F Q 2. uel : aut T F a : om C
4. sacri ministerii quippiam (Gr n Trjy
XtiTovpyias) M : sacerdotii seu sacri mini-
sterii (-terio O*) aliquam actionem (firo
praesumpserit . . . actionem habei omissis
rir/Vr/jpraesumptionemTJVFQ sacerdotii
seu sacris ministeriis (misteriis C*) aliqua
actionem C sacerdotii seu sacra ministeria
15. suscep. T 16. commini T* synhodo C fYR¥
synodu D* paenam f 1 7. eripitur R 1 8. V C T F/
eclesiastica C D aeclesiastica R dissolbens V
i.xxxii [1111] 1. epis* synhodoCT 2.prbTD
prbt f R W T/ prsbt F presb C pracsbyter n V
diac f R W D/ 3. exautoratus R W 4. prae-
sumserit f "V C minesterii R quidpiam R D
CANONES
247
IV (Dionysii I)
15 pro hac causa damnatum susccpcrit
alter episcopus, hic etiam a com-
muni synodo coerceatur, uelut aec-
clesiastica iura dissolucns.
III I Dc damnatis et ministrare tem-
ptantibus.
Si quis episcopus damnatus a
synodo, ucl presbitcr aut diaconus
a suo episcopo, ausi fuerint aliquid
de ministerio sacro contingcre, seu
5 episcopw iuxta praeccdcntcm con-
M II II 2. presb cod
dentem cod
5. cpiscopo cod praeci-
III Isidori epitome Ferrandi
[liiii] Vt si quis episcopus a synodo
fuerit exconmunicatus, conmuni-
care non audeat : ut si fecerit, spem
rcstitutionis non habeat. CONCIL :
5 ANTIOCENO TITL : IIII. CONCIL:
HIPPONIENSI TITL: III
[c] Vt praesbyter uel diaconus si
a proprio episcopo exauctoratus
sancti ministerii quippiam prae-
C trec [Lllll] 3. ut C : et trec 4. CONCILIVM
trec 5. CONCILIVM trec 6. yponi-
ensi trec
[c] 3. quippiam praesumpserit trec : inci-
Isidori epitome Hispana
IIII Episcopus prcsbyter diaconus in
concilio siue sine concilio excum-
U Z h iiii 1. prb U Z diaconus : diac Z et
diaco ui uid (scd nix legi potest) U in
concilio : om h 2. excommunicatus Z
V (Dionysii II)
15 causa damnatum altcr episcopus
suscipiat, hic etiam acommuni cocr-
ccatur synodo, uclut qui ecclcsiastica
constituta dissoluat.
1. xxxii [1111] De damnatis et minis-
trare temptantibus.
Si quis episcopus damnatus aCrra/xiiii
synodo, uel presbytcr aut diaconus
a suo episcopo, ausi fuerint aliquid
de ministcrio sacro contingere, siue
5 cpiscopus iuxta praecedentem con-
16. susciperit (= Dion I) a communi AO
coerceatur : communioni arceatur \*ajtmsa
, a 0 6 n k
communiom quoarceatur A' communione Cr-w
coerceatur B2 a* communi * * * coarceatur
B* 17. ueluti Cr i° qui ecclesia-
stica constituta dissoluat : ecclesiastica
constituta dissoluens ( = Dion I) B2 18.
instituta e dissoluety
LXXXII j: IIII codd cett. Canonem hunc § Jo-K Jo-L
(sub titulo Ex canonibus Anthiocenis
capitulo quarto) laudat Iohannes II papa
in epistula ad Caesariuni Arelatensetn
data, testibus codd K (Colon. ccxii, fol
127 b) ct L (Vat. Pal. 574, fol 18 a)
De datis 0* 1. a : om a* a synodus 0
2. uel : aut 8 3. episcopo: +etS
tr fuerint ausi 6 B aliqui ut uid k*
4. de * * * (suo ?) B tr sacro ministerio /
15. dampnatum / epe & 16. arceatur A A0
17. sinodo a ecclcsiastica A 18. disoluat 0* ajls
LXXXH [1111] tit et 1. dampnat. IV, temtantibus
0 Jo-L 2. sinodo a 2 et 6. prb, 0 Jo-K 20)
prbr A (Jo-K i°) prbtr B pbt a praesbyter/
pbr / diac A /B diacs Jo-K 5. epis
& precedent 6 precidentem j* vi
248
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
sccundum morem consuetudinis,
numquam eis licere in alia synodo
spem ad restituendos habere, nequc
satisfactionis locum eis datur: [sed
ioet qui eis communicauerint omnes
abicit sancta ecclesia.] praeterea
si agnoscentes sententiam contra
memoratos datam temere uoluerint
eis communicare.
v De his qui se ab ecclesia retrahunt
et occulte congregantur.
Si quis praesbyter aut diaconus
contcmnens suum episcopum sepa-
I J U V w
SPXY
7. alia I Y : alio J S ( - Y) v 9. satis-
factionis : factionis S* satisfactionem u
eis : eius X sed et . . . ecclesia J S v :
om I ; Gr aXka Bt tovs Koiv&vovvTas avra
ndvTas arro^dWeadai Trjs (KKkrjaias, tinde
abici a scribendum suspicor pro abicit
10. communicauerit u 13. clatum J w
De hiis Y detrahunt Y
S P X Y
6. consuetudines Y* 9. satisfaccionis P 10.
omnis S u w II. abicis P abiecit Y eclesia
J aeccle Y 13. memoratus P*X Y* memo-
ratas S* timcre u W*
v eclesia (et l 3) J ecclesi Y* retraunt P u
occultae I occult P I. pbr I praesb- J psbyt
P pracsbiter X diac- I J diconus Y 2.
contempnens u episc- J saeparauerit I
III (Isidori)
alia synodo spem restitutionishaberc
nequc adscrtionis alicuius locum ;
sed et communicantcs ei omncs
abici ab ecclesia et maxime si
iopostquam cognouerunt sentcntiam
aduersus eum prolatam ei contu-
maciter communicauerunt
LXXXIII [v]
Si quis presbyter aut diaconus
contcmpto suo episcopo se ipsum
quippiam Sp 6. alia (alio D) M Sp :
altera VCTPQ. Gr (Ttpa restituti-
onis : retributionis Q 7. adsertionis :
acceptionis C alicuius : alienus V
alieni unius Q ; om D locus V 8.
et communicantes : excommunicantes R
et communicatis F ei omnes (Gr avra
ndvTas) : ct omnes D omnes et R ei et omnes
f (\V* ? ; non autem Y \V2) 9. abiciat
ab f ab M Sp : de V C T F Q ecle-
siam D et : om R 10. tr aduersus
eum sententiam T II. prolatam (Gr
€J;fv(xQtio-av) M : ftracm fuisse V C T F Q
Sp (fuisse probatam V) ei Y D V Q
Sp-ed(Grainw): et f RWCTFE 12.
communicarunt V C T Q
lxxxiii : lxxxii f lxxxiiii R v D W C T
Q Sp (mi V) vi Y F. Tit pracm De epi-
scopo qui a suo contemptus praesb (preb
•*) uel diacono O * Sk
1. aut : uel F E 2. suo : sco
(sancto) W* se ipso D si ipsum W*
f YWRD
V C T F/ E
On2*¥
6. synhodoYC restitutiones R 7. adsertiones f T R y
R 8. om f omnis F/ 9. ecles. C D V C TF/
maximae f II. probatam V contoma-
citer R contumatitcr ¥ 12. communicarunt
VCTOn**
i.xxxiii [V] 1. prb Y prbt f R W D T/ prsbt F
presb C praesbyter n ¥ diacs C R diac f W
D 2. contemto f V C contemptu D W* T n
CANONES
249
IV (Dionysii I)
suctudincm siuc praesbiter aut dia-
conus, nullo modo liccre cis spem
rcstitutionis et satisfactionis tcmpus
habcre, ncc in alia synodo : scd ct
10 communicantes cis uniucrsos abici
dc accclesia, ct maximc si postquam
didicerunt aduersus memoratos pro-
latam esse sentcntiam cisdcm com-
municare temptaucrint.
V De his qui se ab aecclesiastico
ministciio sustrahunt et seorsum
colligunt.
Si quis praesbiter aut diaconus
episcopum contempncns proprium
M
III Isidori epitome Ferrandi
sumpserit, spem restitutionis non
5 habeat. O >xciL : axtioceno
TITL: IIII
[0] Vt praesbytcr uel diaconusqui se
C trec piat praerumpere C 5. CONCILIVM trec
6. titl III 1 trec : om C
Isidori epitome Hispana
municatus. si Civmmunicaucrit ali-
quis cum eis cxcummunicetur.
v Presbyter diaconus, si demiserit
UZh
3. communicauerit U Z 4. excommuni-
cetur Z cxcommuniccntur //
v 1. Prb U Z diaco U diac Z demi-
serit Z : incertum utrum de- an di- U
II K
V (Dionysii II)
suctudincm siue presbyter aut dia-
conus; nullo modo liceat ci ncc in
alia synodo restitutionis spcm aut
locum habcrc satisfactionis : sed et
10 communicantes ei omnes abici de
ecclcsia, ct maximc si postcaquam
didiccrint aduersum memoratos pro-
latam fuisse sententiam eisdem
communicare rtemptauerint. 1/0/62 £a
LXXXIII [v] Dc his qui se a ministerio
ecclesiastico subtrahunt et scor^sum §/0/63« a
colligunt.
Si quis presbytcr aut diaconus Ct cap xxxiii
episcopum proprium contemnens se
6. siue * ♦ B aut : siue a 8 7. A 0
licet 6* 8. spem: sperti Jo-K experti aJlm *B
Jo-L aut : ad Cr-w* 10. ei : etxH j^j^ j0 ^
( — (i) abici * * Cr-w de : ab a 8 n.Cr-w
si : om Jo-K Jo-L 0* posteaquam :
postea | equum A 1 2. didicerant j dedi-
cerunt /3 aduersus & B as a Cr-ed U Jo-K Jo-I.
LXXXHI7: v codd cett a: ade 2. epi-
scopum : -i-suum 15* tr ab ecclesia
6. de presb. uide l 2 diac A / B diacs Jo-K A 0
diaconos a* 7. liciat A 8. synhodo A* aJ ' s
sinodo a 9. satisfaccionis A 10. com-
micantes B omnis Jo-K abeci Jo-K
11. aecclesia 0B/ maximaea 12. dedicerint
Jo-K Jo-L m aduersus B a s a Cr-ed
memoratus A 0 S* Jo-K Jo-L 13. sentiam B
14. communicaret 0 temtauerint 0 Jo-L
Lxxxni [v] a ministeria a* ecclesiasticos 0
aecclesiastico / B subtraunt /// 1.
prb, 0 prbr A prbt/ B pbt a pbr / diac
A / B 2. epsm A contempnens a l
2^0
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
can v rauerit se ab ecclesia ct secretius
congregans altarem statuat, et epi-
5 scopo euocante non obaudierit ei
subiacere neque oboedire, et primo
et secundo euocante contempserit ;
nouerit se omnino degradari, et
medicinae non mereri, neque suam
io dignitatem posse accipere. si autem
permaneat conturbans et resultans
ecclesiae, qui a foris sunt potestates
sicut rebelle;;/ cum corri£ere.
\~\uviv
SPX Y
IJ«
b P X Y
4. altarem masc, cf Rbnsch Itala p 265 :
alteram Suv altare Y* et epi-
scopo euocante scripsi cwn Gr Ka\ tov
tTTHTKonov TTpoaKaXto-afxevov : eps euocante I
et euocante eum episc J et uocante eum
eps (episc Y episcopus P X u) S v 5.
non obaudierit ei subiacere neque oboe-
dire I Y (Gr diretOoin Ka\ pi) &ov\oito avTw
TTtidto~6ai firjoe vrraKovetv, u?lde conicias ucrba
et non uoluerit per homoeoteleuton post
obaudierit excidisse) : non obaudierit eum
(ceteris omissis) J S ( - Y) v 8. nouerit :
o?n v 9. medicinae I, cui/i Gr Bepa-
neias : medicinam J S v 10. posse
accipere I, cum Gr hvvao-Qai \ap.[3dvetv:
habere posse J S v autem I Y, cum Gr
be : 0/71 J S ( - Y) v II. permaneat 1
(Gr napafievoi) : permanserit J S v 12.
qui a foris sunt potestates I, cum Gr
htd Trji e^wdev e^ovoias (Gali p 21J de foris,
uide Ronsch pp 231 232) : quia potestates
foris sunt Y qui a sua potestate foris sunt
in arbitrio est episcopi (episc- J) J S( - Y) v
13. rebellem ( Gr aTaa-twbn) : rebelle codd
(sed rebellum pro rebelle eum w) eum :
debebunt Y
3. secreciusPX 4- stuat Y* episc J Y eps
ISz> episcopus P X u 6. obedire Y 7.
contemserit P X Y 8. noueris J 9. maereri I
10. dignitat P II. conturuans u 12. eclesiae
J 13. reuelle ISPXYti corregere Y
III (Isidori)
ab ccclesia segregauit et priuatim
aput se collectis populis altare
serigere [aput se] ausus cst, et
nihilominus episcopo se exhortante
et semel et iterum reuocante in-
oboediens extitit; hunc modis omni-
bus deponendum, nec aliquando
10 consequi curationem aut proprium
honorem rccipere speret. quod si
etiam perseuerat perturbans et
concitans ecclesiam per eam quae
foris est potestatem, tamquam sedi-
i5tiosum corripi oportet.
3. segregauit M : segregauerit V C T F Q £T WR D
Sp pi iuatum R 4. se collectis : re- * ^ " rfh.
onj*,f
collectis F populus Q, ( — ^) 5. apud
sefRD: om cum 6VY\VVCTFQSp
est : fuerit Sp et : o/n W 6.
episcopo se : eps R D W* epo W2 se :
suo Sp exhortante . . . extitit (/ 8) :
exigens stetit D ei contestit R (omissis
scilicct in archetypo uerbis ex[hortante
et semel et itcrum reuocante inoboed]-
iens) exorante/ 8. extitit et f Y W
extiterit Sp hunc : hoc D 9.
nec . . . speret quod : 0//1 C nec : ne R
10. aut: ut Y II. tr speret recipere F
speret: per id R 12. perseucrauerit
Sp pcrscueret 0 perseuerans R pertur-
bans M Sp : conturbans (cupho/iiac causa,
post pcrseuerat, cf can iii / 5) V C T F Q
etconcitans: cunctam E 13. ecclesi-
am per eam quae foris est potestatem :
ecclesiam quac (qui E) foris est Sp quae :
qui E * 14. est : sit T potestatem :
p/ae/n in C tamquam : tam R 15.
corrumpi F
3. eclesia C D segregabit W pribatim V f T R *
4. apud C T R W F/T V colictis R 5. V C T F/
eregere C R D 6. exortante f V V W F 7.
reuocanti C inobidiens T 8. extetit C
modii F om|nis ** 10. curacionem R
propriam D 12. eciam R T3. eclesiam
CRD 14. potestestatcm W* sediciosum
R/ 15. oportit C
CANONES
251
IV (Dionysii I)
sc ab accclcsia scgrcgauit ct scorsum
collcgit atquc altarc statuit, ct com-
s moncnti cpiscopo non adquieucrit
ncc conscntire ucl obocdire uolucrit
scmel ct itcrum conuocanti ; hic
damnetur omnimodis, nec ultra rc-
mcdium conscquatur, quia suam
10 rcciperc non potest dignitatcm.
quod si aecclesiam conturbare et
sollicitare persistit, tamquam sedi-
ciosus per potestatcs exteras oppri-
matur.
M
III Isidori epitcme Ferrandi
ab ecclesia scgrcgauerit et in domo
sua altare erexerit, deponatur.'
CONCIL: ANTIOCENO TITI. : V.
5 CONCIL : CARTH : TITL : VII
Ctrec [Cl] 2. segregauerit trec :: sequestrauerit C
et : om trec 4. ANTIOCENO : om C
Isidori epitome Hispana
ecclesiam suam et in domo altarium
habens conturbans populum de-
ponatur.
UZA
2. eccT Z
U altare h
U conturbat h
ponato U
domum Z alterium ut uid
3. conturbans Z : conturbas
populorum U
de-
V (Dionysii II)
ab ccclcsia scquestrauit ct scorsum can v
colligcns altare constituit, et com-
5 moncnti cpiscopo non adquicuerit
nec consentirc ucl obocdire uoluerit
scmcl ct iterum conuocanti ; hic
damnctur omnimodo, nec ultra re-
mcdium consequatur, quia suam
10 recipere non potest dignitatem.
quod si ecclesiam conturbare et
sollicitare persistit, tamquam sedi-
tiosus per potestates cxtcras oppri-
matur.
se B 3. sequestrat G* (sed corr m f) Ae
sequestrauerit . . . constituerit Cr 4. ajt msB
constituti m 5. episcopo : eplsuo 6* ? ?£«■.*
epo suo 62 (sed m p) 6. consistire A
7. et : praem ei A conuocati k a con-
uocatuma* conuocante ut uid /* 8.
damnatur k X omnino donec/* B* 9.
qui a 10. tr non potest recipere A s
poterit a 11. conturbare : otn (ad
finem paginae) j* 12. persistat Cr-ed
13. ex terras ?/* opprimuntury"
3. aecclesia / B 4. coligens 0 com- A0
munenti A* commonendi m 6. consistire \aj l s
obnedire e 8. damnactur / dampnetur B
9. sua A 10. recipire A 11. eecclesiam ©
aeeclcsiam / 13. cxterrasy* k obprimatur
%a
K k z
2^2
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
vi De his qui cxcommunicantur clerici
uel laici.
Si quis a proprio episcopo excom-
municatus fucrit, non eum debere
ab alio suscipi in communione, si
non primo eum reuocauerit proprius
5 episcopus, aut in synodo occurrens
satisfaciat et agnouerit synodus
causa eius suscipiatur, aut de eo
secundam sententiam dixerint. de-
finitum est in co institutum de laicis
iopraesbyterisctdiaconibusetomnium
qui sunt in canone [ita] iudicandos.
I Juv-v VI De hiis Y
SPXY
7. eius : om I* aut I : + si J S v
8. secundum X u 9. in eo institutum :
in constitutum J ; fortasse legendum idem
constitutum cuin Gr o avros opos de
laicis praesbyteris etdiaconibus et om-
nium I (Gr £n\ XaiK&v kcu rrpeo-(lvT(pa)v ko.\
SiaKuvcw ku\ navTvv) : siue laicus (laicos Y*)
uel (aut S siue P ; o»i u) praesbyter aut
diaconus ( + sit J) et omnes J S v 11.
ita J S v : om\
I ]'u VI excomm (tantuni) Y* excommonicantur Y*
SPXY 1. eps X excommonicatus Y 3. sus-
ccpi X « communiofi P 5. episc-J
sinodo P synodos Y 8. sentiam u dixerit
u 10. praeb- J psbyt P praesbiter X diac-
J 11. iudicandus u w
III (Isidori)
LXXXIIII [Vl]
Si quis a proprio episcopo ex-
communicatus, non eum prius ab
aliis debere suscipi, nisi a suo
fuerit receptus episcopo, aut con-
5 cilio facto occurrat et respondeat
ut synodo satisfccerit et statuerit
sub alia scntentia rccipi oportere.
quod etiam circa laicos et prcsby-
teros et diaconos et omnes qui in
ioclcro sunt conucnit obscruari.
lxxxiiii: lxxxiii f lxxxv R vi D W C fr WRD
T Q Sp(v V)vn Y r Titpraem De his qui o n 2 * i^
a proprio excommunicantur cpiscopo O <I> ¥
1. excommunicatus : excommunicatus
est D T Sp 2 excommunicatur F * 2.
prius: om D* 3. aliis: eclesiis D n&ri
\V in ras a : aut E 4. episcopus V
aut : inde ab hac uoce deficit,perditis foliis H V
duobus (usque ad prouinciae episcopis,
can xu\ / 9), V consilio TF 5. faoto
(Gr ytvop.€vrjt) CTPQSp: faciente M
occurrant W* et: ut Q, respondeat :
spondeat F 6. ut (aut T et Sp-ed)
. . . satisfecerit et statuerit (Gr ndo-as
. . . <cnTaoY£on-o) Y R D T Sp-ed : ut si . . .
satisfccerit statucrit C Q ( — 2) ut (et E) si
. . . satisfecerit et statuerit f W E ut . . .
satisfccerit statuerit P satisfaciens et sta-
tuerit synodus (om ut) 2 7. alii Q ( — 2)
sententia : om T oportet Sp 8.
laicos et : om T 10. obseruare D E F
Post hunc canonem inserit cod D vn Vt non
liceat . . . dare pacificas, uide interpreta-
tionem Priscam, p 254 col a
lxxxiiii [vi] 1. excomunicatus C/ 4. conchilio f Y R ¥
W 6. synhodo C T senodo R statisfecerit C T F/
O satisfacerit R 7. sentcncia R / 8. laicus
/ prb T prbt D pbrs R prbos f prbis T
prbros/ prsbros F presbos C praesbyteros n W
9. diac f T n D R diacs C diacones T *
CANONES
253
ct
IV (Dionysii I)
vi Dc clericis excommunicatis
laicis.
Si quis a proprio cpiscopo com-
munionc priuatus cst, non antc
suscipiatur ab aliis quam suo rc-
concilictur cpiscopo, aut certe syn-
5 odo quae congregatur occurrcns pro
se satisfaciat et persuadcns con-
cilio scntentiam suscipiat alteram.
hacc autcm dcfinitio mancat circa
laicos et praesbiteros et diaconos
loomnesque qui sub rcgula esse
monstrantur.
M vi 4. synodo : pracm a /// uid cod* 9.
diacon (ob spatii angustias, ne rcliqua
canonis ucrba in aitcram produccrcntur
iineam) cod
III Isidori epitome Hispana
VI Si quis cxcummunicatus fuerit, ab
alio episcopo non suscipiendus nisi
in loco.
U Z VI Canoncm om h 1. quis «rtfwmunicatus
uix legi potest in U excommunicatus
Z fuerint U 2. eps Z susci-
piendos ui uid U
V (Dionysii II)
LXXXIIIl [vi] De clcricis excommuni-
catis ct laicis.
Si quis a proprio cpiscopo com-Cr^/xiii
munione priuatus cst, non ante
suscipiatur ab aliis quam suo rccon-
cilietur episcopo, aut ccrte ad syn-
5 odum quac congrcgatur occurrens
pro se satisfaciat et pcrsuadens con-
cilio scntentiam suscipiat alteram.
haec autem definitio mancat circa
laicos et presbytcros ct diaconos
10 romnesque qui sub regula esse ^foidia a
monstrantur.
T.xxxiiiiy: VI codd cett 1. communione : a 0
communionem k ; praon ex 9 3. aliis : aJ ?m JB
aut
+ **
a/35 kK
illis e qua A* 4. »u.i, . -r » * q
(ne?) B 5. congregantur 9 7. altera
A 8. autem : om a* circa laicis
e 9. diaconos Qj B H Cr: diac \ a I m
diacones s 10. qui : om m* esse :
om a 8* 11. ministrantur ut uid 3*
lxxxiiii [vi] 1 ct 4. £pi?copo 0
epso A sinodum / 5. q, 0
8. difinitio 0 diftinitio B
2- inte/ 4. A0
7. suscipiam a i l s
9. prbos
A0B praesbyteros/ pbrosa/ presbiteros a
diac A a l m diacos P>
254
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
VII Dc dandis epistulis.
Vt non [liceat] pracsbytcro qui
in locum est canonicas epistulas
dare, nisi solum ad uicinos episcopos
epistulasdirigere ; inrepraehensibilcs
l]uvw VII Canones VI VII inuerso ordine praebet
S P X Y D interpretatio nostra, confer Isid et Dion I
II Hunc canonem sccundum intcrpreta-
tionem nostravi inscrit inter canones Isido-
rianos sub numeroWU cod D, omisso ta»icn
titulo
i . Vt non liceat praesbytero . . . dare
J S v D : Vt non prsbtr . . . dare I (Gr
prjSe npeafHvTepovs . . . Sibovat) 2. epistu-
lias J2 (sed m p) 3. dari X solam X
ad : a D 4. inrepraehensibile est D
\ ] u VI1 aepistolis I epistolis Y 1 . prsbtr I
S P X Y 2. et 4. aepistolas I cpistolas Y D 3. dari X
episcopo I episco Y* episcopus « cplscos Y2
4. inrepraehcnsibilis uw
III (Isidori)
f T R ¥ LXXXV [vii] 2. greci f D
C T F/ lxxxvi [viu] 1. prbm fTR praesbyterum W
(prbo D prbos T prsbtos F prbros/presbit E
praesbyteros *) regionis/ 2. longuinquas
F dere D 3. eps R (epm R*) epis
D episcopus C finitimus C R/ finitimis
D F simplecis C simplicis R/ 4.
cpistolas CRDF/* 5. uicarius R W* F
III (Isidori)
LXXXV [VIl]
Nullum absque formatam [quam
graeci apostolium dicunt] pere-
grinorum suscipi oportere.
LXXXVI [vill]
Neque presbyterum ad rcgiones
longinquas easdem formatas dare,
nisi ad episcopos finitimos simplices
epistulas mittcrc.
5 Vicarios uero episcoporum qui
on2*f
LXXXV: LXXXIIII f LXXXVI R VII WCTfTWRD
Q Sp viii Y F D Tit pracm De non £T F/E
recipiendis sine formatam percgrinis seu
praesbyteros transmittendas O* ¥
I. Nullus CE absque formatam
f R D T Q ( - 2) : absque formata (forma
W*) Y W C r Sp 2 quam graeci
apostolium (apostolum fD) dicunt M:
quem graeci epistolium (epistolam alv-ed)
dicunt Sp ; om cum Gr C T F Q 2.
peregrinorum (Gr ra>v £tvcov) M F ^ : +
clericorum CTQ(-*)Sp 3. oportet
Sp
LXXXVl : LXXXV f LXXXVII R VIII W Sp
viiii Y ; praccedenti coniungunt D C T F Q
(uide ad l 5 infra) nccnon Hisp-epit p 257
I. presbyterum M ( — D) C : presbytero
D presbyteros (Gr tovs npeo-fivrcpovs) TFQ
presbiteres Sp-ed presbit E ad : a D
2. easdem formatas M : formatas id est
canonicasepi^)las C T F Sp formatas id est
epistulas Q. Gr KavoviKas (TnaroXas dare :
om E 3. ad : de C episcopos : epis
D episcopum R* ; + dare (iterum) T fini-
timis D F
5. Vicarios : incipit nouus canon VIII
in C Q (cum tit De licencia formatarum
O * ¥) Vicarios . . episcoporum (Gr
rovs 8e xupeTTiaKonovs) M ( — D) Sp-ed :
Vicariis . . episcoporum D 2 Vicariis . . epi-
scopi T Vicarius . . episcopi E Vicarii . .
episcopi C F Q ( — 2) Vicarios . . episcopos
mat-toll-urg-ed qui a graecis : quia
(Notulas orlhographicas itt col a inuenies)
CANONES
255
IV (Dionysii I)
vii Dc peregrinorum susceptione.
Nullus percgrinorum sinc paci-
ficis (id cst commcndaticiis) susci-
piatur cpistulis.
Viii Dc pacificis peregrinorum, id est
commendaticiis litteris.
Praesbiteri qui sunt in agris cano-
nicas epistulas dare non possunt,
ad solos tantum uicinos cpiscopos
litteras distinabunt. corepiscopi
5 autcm qui sunt inrepraehensibiltfs
M viii 2. epistulas : om cod* ', add in marg cod*
4. distinabant cod* {corr »1 p) 5. inrep-
III Isidori epitome Ferrandi
[CCXl] Vt nullus peregrinus sine for-
mata episcopi non accipiatur. CON-
CIL: ANTIOCENO TITL : VII
[xcmi] Vt praesbytero formatas dare
non liceat. CONCIL: ANTIOCENO
TITL : VIII
[lxxx] Vt uicariis cpiscoporum liceat
C trec [CCXl] : CCXXI trcc 2. CONCILIVM trec
3. TITVLVM trcc
[xciiii] I. praesbytero (prbo) ut uid C :
pbri trec
Isidori epitome Hispana
vil Sinc formata nulli liccat peregri-
V (Dionysii II)
i.xxxv [vn] Dc peregrinorum suscep-
tione1.
Nullus pcrcgrinorum sine praci- §/^63 b s.
ficis (id cst1 commendaticiis) susci- Cr capx\
piatur epistulis.
i.xxxvi [viii] De pacificis pcregrino-
rum, id est commendaticiis litteris.
Prcsbytcri qui sunt in agris cano- Cr capw
nicas epistulas dare non possunt,
ad solos tantum uicinos episcopos
litteras dcstinabunt. corcpiscopi
5 autem qui sunt inrcprachcnsibiles
LXXXVy : vil codd cctt susceptionema A e
1. peregrinorum : + susceptus 8 2.a-fjjns°
y suscipiatur epistulis : litteris (tantum) d <jr_w
LXXXViy': viii codd cett litteris : lites
6 epistolis (c/A-titi, p 223) s 1. Presby-
teris m fl* 3. epox * * in ras l 5.
autem : om S*
V Z /1 vn 1. nullio UZ leceat U peregri-
Lxxxv [vn] 2. commcndaciliis ;// commendati- a 0
ciisuscipiatur @ 3. epiatnlis o epistolia ha/s ajl .
LXXXVi [viil] commcndaciis A commendaciti;s m
1. pbi a jirbi 1> praesbyteriypbri / 2. gpistula
O acpistolas / epistolas H a s 3. episos A gps
O eps a* m vpos * « itt ras l 4. corepi A a
I s choreepiscopi fe) chorepi j m B chorepiscopi
(9 5. inreprchcnsiuile © inrcprehensibiles s B
256
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
5 autcm corepiscoptfs dare pacificas.
VIII De peregrinis suscipiendis.
Nullum sine formata suscipere
peregrinum.
Vllli De metropolitanis uniuscuius-
que prouinciae.
Quos per uniuersam prouinciam
agnoscere metropolitanos et prae-
esse episcopos et sollicitudincm
suscipere totius prouinciae, pro eo
5 quod in mctropolim undique con-
currunt omnes qui causas habent.
I ] uvw
SPXYD
5. corepiscopos scripsi cum Gr x^p^io-ko-
novs : corepiscopus I corepis S chorepis U
U D corepiscopis J P X Y v
viil De peregrinia suscipiendis I, confer
titulum Dion I et II ft 255: De non
suscipiendis peregrinis Sv De non susci-
piendis peregrinis clericis J
I. sine formatam v suscipere Ivw
(Gr bt\fo-6ai, sed uoce passiua) : suscipe J X
suscipi S P Y suscipiat u 2. peregrinis J
VIIII : ca7ionem pracccdenti coniungit, eo
quod canonem tam breuem quasipro titulo
solo kabucrit, Y De metropolytanum
unius prouinciae I prouincia J pro-
uinciae . . . uniuersam : oiu per homoeo-
arcton v
I. Quos [eum Gr Tovs) codd, c/ can xiiii
/ 5 quorum . . . adserentes//Y> Grt<x>v \xlv . . .
tnTo(\><uv6vT<j>v : nisi malueris Epos (^Epi-
scopos) conicere prouineiam : + debemus
(deuemus S)J S v 2. agnosceremmctro-
polit. I 3. episcopis Y 5. in se metro-
polim Y concurrunt : corruerunt J
I J " VIII suscipicdis P I. nullum : nul S (null ?
SP X Y c;*) sine : si J furmata S
vii 11 mctropolyt. I metropolitanus Y uius-
cuiusque Y 2. metropolitanus I*X Y mctro-
poli|nos J 3. eps S v* epis v* 4. sus-
cei>crc S prouintiae X 5. concurruunt u
III (Isidori)
a graecis corepiscopi appellantur
formatas facere licet.
LXXXYII [VIIII]
Per singulas prouincias episcopos
constitutos scire oportet episcopum
metropolitanum qui praeest curam
et sollicitudinem totius prouinciae
5 susccpisseproptcr quod [ad] metro-
politanam ciuitatcm ab his qui
causas habent sine dubio concur-
graeci W*? qui greci F; om D
episcopi C 7. facere : fari E
6. con- /MfWRD
licet C T F/E
llcet onj^
M ( - D) : libet D liceat C T F Q Sp
lxxxvii : lxxxvi f lxxxviii R viin DW
F Q Sp x Y viii T ; praecedenti coniun^it
C
1. episcopus (eps R D F) constitutus R D
F episcopos constit T 2. scire : om C T
episcopo T 3. cura T 5. ad(aW*)
metropolitanam ciuitatemYRW Sp-ed:
admetropolitanum ciuitatem f f (ciuitatem
bis f*) a metropolitanum (-anem E) ciui-
tatem F E in metropolitanam ciuitatem
C2T Qmetropolitanamciuitatem (fortasse
recte) D C*. Gr iv rfj fxfTpoiroXei . . . avv-
rptx*1" 7- causam D causa E habent
C Q Sp (Grrovs . . . txovTas) : habeant M
habuerunt F habio T sine dubio : om
6. grec. f n F/ corepi f D conepi C chor- r -r R w
epi I) Y f chorcepi E chrorepi n chrosepiscopi C T F /
M7* chorepiscopi ^2 7. facire CK fari E
lxxxvii [vmi] 1. prouintias f prouints R eps
R D F episcopus/ 2. constitutus RDF/
oportitC 3 et 5. metripolitan. F 4. solli-
tutudinem R* sollititudinem R' solicitudinem V
tutius C tocius R prouintiae f 5. sus-
cipisse f IlD ¥ suscipesse R ad : a E F W*
CANONES
257
IV (Dionysii I)
dare possunt pacificas (id cst con-
gencralcs) cpistulas.
vmi l)c metropolitanis singularum
prouinciarum.
Per singulas regiones cpiscopos
conucnit nossc mctropolitanum epi-
scopum sollicitudincm totius pro-
uinciac gcrcrc, proptcr quod ad
5 metropolim omncs undiquc qui ne-
gotia uidentur habcre concurrant.
M liensibilis cod 6. congenerales : uocetn
alibi inauditam suspicor corruptam esse,
fortassc pro generales, uide Dion II
vili 1 1. regionis cod*
III Isidori epitome Ferrandi
formatas faccrc. CONCIL : AXTIO-
I TITL: VIII
C trec [LXXX] 2. CONCILIVM ANTHIOCENO TITV-
lvm trec
Isidori epitome Hispana
narc : sed ct corcpiscopus faciat
formatam.
VIII Metropolitanus curam habcat dc
UZ^ nari // 2. coreps U, sed cf can viiii 3.
formata U
Vill 1. cura U de omnem diocesem suam
II L 1
V (Dionysii II)
darc possunt pacificas (id est gcnc-
rales) epistulas.
1. xxxvii [viiii] De metropolitanis sin-
gularum prouinciarum.
Pcr singulas regiones cpiscopos Cr cap xxxvi
conuenit nossc mctropolitanum epi-
scopum sollicitudincm totius pro-
uinciae gcrere, propter quod ad
5 metropolim omnes undiquc qui nc-
gotia uidentur habcrc concurrant.
lxxxvii/: vuu codd ccit De metro- A 0
politano (i 1. singula^ regiones epos aJ ims^
8 in ras (singularum prouintiarum 6* ?) rjr-w*
4. ad : in ras A et ad Cr-ed 6. con-
7. fpisulas 0 epistolas 15 aj2 1 s a 0
LXXXVii [viin] singolarum A prouintiarum. ttjis
\a 1. singolas A nngnles 8 3. epsm
A 3. prouintiae a 5. negutiam ut uid A*
258
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
can viin unde placuit ut honore praepo-
nantur ; et nihil agere plus aliquid
liceat ceteris episcopis sine ipsos,
iosccundum antiquum a patribus
nostris manentcm canonem, nisi
solum hoc quantum cuiusque per-
tinct parrociam et quae sub ipsa
pcrtinent loca. singulos autem et
15 unumquemque episcopum potes-
tatem habere gubernandam secun-
dum unicuique uenerationem, et
prouisionem facere totius loci qui
cst sub cius ciuitatc ut ordinet
I J U V w
SPXY
s p x v
7. ut : et Y honori I praeponant
1 proponentur u 9. caeteri episcopi I
ipsos I S : ipso J P X Y v 10. anti-
quam J a : om v 11. nostris :
+ ca (incipiebat canone scribere) I*
manentem canonem Y : manente canone
I manens canonem J S ( - Y) v 12.
hoc : om u pertinet . . . ipsa (ipso P) :
bis {ob homoeoarcton) P 13. et : om X
sub ipsa I Y, cum Gr vn avrt]V : sub ipso
J S ( - Y) v 14. singulos Y u v :
sin^ulus J S P X singulis \w 15. eps
u episcopis w 16. gubernandam :
gubernandum S* X,/oriasse rccte 1 7.
unicuique l,cutftGriicdartf: uniuscuiusque
JSv 19. est IY: sunt JS(-Y)v
ciuitate ] Sv et ciuitatem u, cum Grirohiv.
potestate I w, uide ctiam Dion I et II codd
ut . . . diaconos : et ordinem praesbyterum
et diaconum uv et ordine praesbyterii et
7. honori I
parociam P
episc J eps u
17. uenerationc I* ?
I u v
9. caeter. I n. nis P 13.
14. singulus JS P X 15.
potestat P 16. guucrnandam
19. ciuitat P
III (Isidori)
ratur. quapropter placuit eum et
honorc praeire, et nihil ultra sine
10 ipso reliquos episcopos agere, se-
cundum antiquam patrum nostro-
rum quae obtenuit rcgulam, nisi
haec tantum quae uniuscuiusque
ecclesiae per suam diocesim con-
i^petunt. unumquemque enim epi-
scoporum potestatem habere [et]
suac diocesis ad hanc gubcrnandam
secundum conpetentem sibi reueren-
tiam ad prouidcndum regioni quae
2osub ipsius est ciuitate, [ita] ut
E 8. eum : om F et : ut O 4> * f y \v R D
9. honore (Gr tv Ttui/) : honorem R C T C T F/h
. OII2*H'
praeire : prebere E sine ipsos reliquos
F sine ipso reliquo E 10. agere : om
T secundum : + quod E II.
antiquam . . . quae obtenuit regulam
fYD W(f/ can i / 29) : antiqua . . .
quae obtenuit regola R antiquum . . . qui
obtenuit canonem CFQSp antiquitatem
. . . qui obtinuerunt canonem T. Gr tatra tov
upxiuov KpaTtjtravTa . . . Kav6va 13. haec :
hoc E quae : qui D * quam R uni-
cuique DR2t' 14. diocesim : di-
tionem D 15. enim : om Q episco-
porum MQ^/ can xiii / 1 infra : episco-
pum cum Gr tirio-Koirov C T F Sp ; praem
oportet (-tit C) R D C T F Sp, + oportet Q
(sed Gr ii-ovo-Lav extiv tantum) 16.
potestatem : potestate R ; om E et
M Sp : om cum Gr C TFQ 17. sua
D suo E ad hanc : et hanc T ab hanc
Q adhuc E* gubernandum E 18.
sibi : siue C 19. regione F 20.
sub ipsis estT* subest ipsius W ciuitati
W'2 n ** ita ut R D Sp : ita f Y W
ut C T F Q. Gr w? ko.1 x«.poTovtlv 21.
7. senc R 8. placiit O 9. phire FfTRf
sene R 10. eps R/ II. antic. F/CTF/
nurum F/ 12. obtin. TTII regol. R
14. eclesiae C ecl D diocisem C diocesem
T diocisim R F diocissim n competunt f t n
17. diocisis C RD diocissis F diocensis T 18.
conpitentem C siui "V reuerenciam R/
CANONES
259
IV (Dionysii I)
undc placuit eum et honorc prae-
ccllcrc, et nihil amplius praeter eum
cctcros episcopos agcrc, sccundum
10 antiquam a patribus nostris regulam
constitutam, nisi ea tantum quac ad
suam diocesim pertincnt posses-
sionrsque subiectas. unusquisque
cnim episcopus habct suae parocciac
15 potestatcm, ut regat iuxta rcueren-
tiam singulis conpctentem et pro-
uidentiam gerat omnis possession/s
quae sub eius est potcstate, ita Jit
praesbiteros et diaconos ordinet et
M 12. possessionisque cod 17. omnis
possessiones cod* omnes possessiones cod2
18. ut scripsi cum Dion II et Cr d>? ko\
xapoTovuv : et cod
III Isidori epitome Ferrandi
[xlv] Vt episcopus sine metropolitani
consilio nihil agat, nisi ea tantum
quae ad gubernationem ccclesiae
suac pertinent. CONCIL. ANTIO-
5 CENO TITL : VIIII
Clrec [xlv] 4. pertinet C CONCILIVM anthio-
CENO TITVLVM trec
Isidori epitome Hispana
omnem dioccsem suam, ct episcopi
sui sinc illius conscientia nihil
agant.
MZh
Z : de omne diocesem suam U de omni
diocesi sua h 2. et U, c/ Isid p 258 can
viii / 9 : sed Z sed et h 3. conscon-
scientia Z a. agant h : agat Z agat
coreps suas ecclesias ordinit (c/ canoncm
sequentcm) U
V (Dionysii II)
undc placuit cum et honore prae- can viiii
ccllerc, et nihil amplius practcr cum
cctcros cpiscopos agere, sccundum
10 antiquam a patribus nostris rcgulam
constitutam, nisi ea tantum rquae «[1/0/63 b\
ad suam dioccsim pertincnt posses-
sioncsquc subicctas. unusquisque
enim episcopus habet suae parrociac
15 potcstatcmn,ut regat iuxtarreuernen- %/ol6\a a
tiam singulis conpctentem et pro-
uidentiam gerat omnis posscssionis
quac sub eius est ciuitate, ita ut
presbyteros et diaconos ordinet et
honorcm A 0
et: om m ajlmsH
afrb~K\
10. antiqua ;// (jr.w
12. diocesim :
possessiones
14. habet
current m /3 7. /ret eum 9
6 m procellere k \* 8
9. agere : augere A*
11. ea : eam 0 a* 8*
ecclesiam G pertinet a
qui 9 possessiones quae a
e j m* B( = Dion I): habeat / m7 s H Cr ;
om a 16. et: om m 17. omnes
possessiones a* m |3* 8* k X Cr-\v* omnes
possessionis a2 18. ciuitate A e j ' 1 15 {(Jr
imorqv €(ivtov miXiv) : potestate (-atem a 8*)
asHCr(= Dion I) ciuipotestate in ras m
9. epsos A saecundum / 14. cpis 0 par- A 0
ochiae a paroeciae/ parroch. B / s 16. cavn-ajls
petentemy* / competent 0 19. presbiteros
A praesbyterosy prbos 0 B pbros a l diac / tn
Ll 2
260
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
20 praesbyteros et diaconos, et cum
iudicio singula perspicere ; et nihil
altius agere aut praesumere sine
metropolitano episcopo, et nec
ipsum sine ceteronau consilium.
x De his qui uocantur corepiscopi.
Oui in locis aut uicis [sunt] con-
stituti corepiscopi non audeant
I J uvw
SPXY
diaconii iv 20. et i° : om S* et 20 :
om P 22. altius (Gr it(paiTtpui) J S v :
aliud I agere: facere I* 23. nec I :
neque J S v 24. ipsum I cum Gr
alrov : ipsi liceat J S ( - Y) v ipsum liceat
Y sine ceterorum consilium scripsi,
cum Gr avtv Ti\s to)v \onzoi>v yvvpr)? : sine
caeteris consilium I sine ceteris consilio Y
sine ceteris in concilio J Sv
X : vim Y De hiis Y
I. in locis aut uicis (Gr eV Tais Ka>p.ais
fj rals ^topau) Y,/elici Jbrtasse coniectura :
in locis aut uicus JS*PX« in locis aut
uicos v in Iocis aut uico w in locis aut in
uicis S* in locis aut in uicos I sunt
J Sv: om I, /ortasse rectius con-
stituti : om v 2. coreps non audeat u
\)u
> rx v
20. pbr I praesbb J psbyteros P
diaec J 23. metropolytano I
24. caeter. I
x corepisc J 2. corpiscopi I* coreps u
diac I
episc- J
audiant
III (Isidori)
etiam ordinare presbyteros et dia-
cones eis probabili iudicio liceat
et [dc] singulis moderatione et
pondere disceptare ; ultra autem
25 nihil agendum permitti citra metro-
politani episcopi conscientia.
lxxxyiii [x]
Oui in fundis et uillis constituti
sunt corepiscopi, tametsi manus
onstf
diacones Q : diacos (sc diaconos) T diacs f T W R D
CFdiacM 22. eis CTFQ: eos £!J£E
( + qui RD) M ei Sp-ed; om E 23. de
singulis C T F (F2/) Q Sp : singulis M
F*. Grtxao-Ta 24. deceptare E 25.
permitti M Sp-ed : permittit E permittitur
T urg-cd praetermitti (preter 2) CFQ
citra f Y W F Sp-ed: cetra R Q (-2)
cetera C D ceteri E circa T ; om 2 26.
conscientia f Y W* C T E : conscientiam
RD W2QSp-edconstancia/constantiae F;
+ nec metropolitanus sine ceterorum ali-
quid gerat consilio sacerdotum (e Dion) Sp
LXXWIII : lxxxvii f lxxxviiii R x D W
F Q Sp XI Y viiii C T. Titpraem De his
qui in uillis et uicis constituti (constiti *)
sunt chorepiscopi O * ^t
1. in fundis et uillis M : in uicis et ( +
in F) uillis C T F Q Sp-ed in uillis et in uicis
E. Gr (V rais Kwp.ais fj Tais \wpais 2.
conepi C corepiscopi . . . episcopis
(/ 3) : coreps (cet om) T tametsi : tamen
et si R D tam si in E tametsi manus :
tam et si nondum (tam et sinodum F') F
21. eciam R pbrs R prbos f T D T prbros f Y R V
W / prsbtos F presbos C praesbyteros n ^ C T F/
diacosT diacs C F/diac f T WRD 22.
probili R probabilis/* leceat R 23.
moderacione R 25. cetra ROnf me-
troplni/ mctrplin F
LXXXVHl [x] 2. conepi C coreps T corepi f cbo-
rcpi n 2 F chorcpiscopi O V chorepiscupi R
CANONES
261
IV (Dionysii I)
ao singula suo iudicio conprachcndat :
amplius autcm nihil agcrc pracsumat
praeter antistitcm metropolitanum,
nec metropolitanus sinc cctcrorum
gerat consilio sacerdotum.
X De his qui uocantur corepiscopi,
id est qui in uillulis sunt et pos-
sessionibus ordinati.
Qui in uicis uel possessionibus
corepiscopi nominantur, quamuis
M x id est . . . ordinati : /las uoces, in
COdtCt canoni praemissas, potius titulo
subiungendas duxi
III Isidori epitome Ferrandi
[lxxviiii] Vt corepiscopi, id est
C/rec [lxxviiii] i. coepi C
Isidori epitome Hispana
vtiii Chorcpiscopus presbytcrum dia-
VZ/t viiii 1. Choreps Z prb ( + et U2) dia-
co U prbm diac Z pbrm et diaconum h
V (Dionysii II)
20 singula suo iudicio conpraehendat :
amplius autem nihil agere temptet
practcr antistitcm metropolitanum,
nec mctropolitanus sine ceterorum
gerat consilio sacerdotum.
lxxxviii [x] De his qui uocantur
corepiscopi.
Qui in uicis uel possessionibus Cr cap xcvi
corepiscopi nominantur, quamuis
21. autem : at item 6* temptet : coaptet A 0
/ 23. metropolitanum m 24-aJj'nsB
, .. . a0dicK
gerat in ras A (generat ui utd scnoere in- rjr-w
cepit A* : corr m p)
lxxxviii j : x codd cett corepiscopi : + id
est uicarii episcoporum B (c/ Ferrand) 1.
Qui : om 8* uel : et a 8 uel in B 2.
nominentur /3 nuncupantur 8 nominatur k*
20. iuditio a conprehendat 0 / comprehendat A 0
s 21. tcmtet 0 22. antestitem a me- &J / s
tropilitanum A 24. cosilio 0*
LXXXVII1 [x] corepiscopi (ct l 2) A: corepia/j
chorcpi 0 B tn 2. corepi & a / chorepiy' m B
262
CONCILIVM ANTIOCHENVM
\ ] 117' 7V
stxy
i.u
S P X Y
II (Prisca)
manus inponcrc ordini cuiquc, scd
placuit sanctae synodo scire eos
5 suam mensuram et gubernare qui
subiacent eis ecclesias et eorum suffi-
cere sollicitudini et iuuamini, con-
stituere autem lectores et subdia-
conos et cxorcistas ct eorum sufficere
4. sanctae I Y : sancto J S ( - Y) v ; col-
latis cann i 2, i 18, iiii 7, xii 3, xiii 17, xiiii 8,
xvii 7, xx 3, xx 11, xxv 31, femininum
genus sempcr itutenies in coci I, ier (i 18,
xvii 7, xx 3) apud onines codd, scd tan-
tiun modo in casu nominatiuo synodi I
scire scripsi cum Cr fl&evcu : circa codd
5 . et : in ras S ; om I gubernare I Y,
cum CirSioiKtw: gubernationem j S (-Y) v
qui . . . eorum (/ 6): quae . . . earum Y qui
. . . quorum v 6. tr eis (ei u) subiaccnt
v 7. sollicitudine S X 8. lectores
et subdiaconos et exorcistas I cum Gr\
tr subdiaconos et exorcistas et lectores J
S v secundum occidentalis ecclcsiac gradus
S*X 3. ordine S 5. mesuram Y* 6.
eclesias J P 7. sollicitudine S X iubamini
J X Y iubamine P 8. subdiacc J subdiaconum
(nitnirutn t subdiac) u 9. suftice P* subficcre Y
III (Isidori)
inpositionis ab episcopis suscepc-
runt, placuit sanctac synodo scirc
5 cos oportcre modum proprium re-
tincrc et gubcrnare adiacentcs ec-
clesias sibi et esse contcntos pro-
pria sollicitudine et gubernatione
quam susceperunt. constituere
loautem his permittitur lectores et
subdiaconos ct exorcistas ; quibus
sufficiat istorum tantum graduum
onj*f
3. inpositionis M F : inpositionem (-one f Y W R D
C) C Q Sp ab episcopo f suscepe- C T F/E
runt (susceperint R) : + ct ut episcopi con-
secrati sunt [alteram habes uocabulorum
\(ipo6«xiav fni(TKOTra>v interprctationem)
Y W 4. sanctae (Gr tj ayiq o-vioSw) :
sancto PE* (cfcola /4) ; om R D 5.
modo T mundum W* 6. adiacentes :
audientes D adiacentes ecclesias sibi
(Gr ras irrroK€ifM(vas avTois (kkXtjo-uis, cf
/17 infra adiacens inuenitur pro vnoKdvrai)
M : + commissas (altcram et accut atiorcm
habes uocis vnoK(ifj(vos interprctationem)
C T F Q Sp tr sibi ecclesias Sp 7.
et : om F 8. et : ex E guberna-
tionem F 9. constituere autem :
constituerunt F* 10. his : his qui
C* is qui C" permittitur: permittetur
D perimi (perhimi F) F et subdia-
conos : om E 11. subdiacones (-is ^*)
Q et : otn C T F E exorcistis T
quibus: qui ut C 12. sufficiat M
( - R*) Sp : sufficit R* F Q suffecit C T
chorccpiscopi E 3. impositione C inposi- f Y R¥
cionis R eps D susciperunt f U Y V C D F/ C T F/
4. sancte C synhodo Y C sinodo R synodum
D* 5. retenere C R 6. gobernare R
adiecentes E eclesias C D 7. contentus
C F R contentur ?/ 8. sollecitudine R go-
bernacione R 9. susciperunt f VI Y V T F
constctuere C constituaere V 10. lictores C R
lectoris f 11. subdiacos C T subdiacs/sub-
diac f n D \V F subd R cxurcistas R 12.
CANONES
263
IV (Dionysii I)
iiKinus inpositioncm cpiscoporum
pcrcipcrint et ut episcopi consccrati
ssint, tamcn sanctac synodo placuit
ut modum proprium recognoscant
ct gubernent subicctas sibi acccle-
sias carumque moderaminc curaquc
contenti sint ; ordinent etiam lecto-
10 res et subdiaconos atque exorcistas.
quibus promotiones istoe sufficiant,
M 9. lectores cod* cl 3 : lictores cod2
iste cod
1 1.
III Isidori epitome Ferrandi
uicarii episcoporum, nec praesby-
teros nec diaconos ordincnt, nisi
tantum subdiaconos. CONCIL :
5 ANQVIRITANO TITL : XIII. CONCIL :
ANTIOCENO TITL : X
C trec C uigarii trcc prbos C
subdiac C
3. diac C 4.
Isidori epitome Hispana
conum non ordinct, reliquos uero
gradus ordinet.
UZ/*
2. ordinet h : ordinetur U ordinent Z re-
liquos . . . ordinet : o»i {per homoeote-
lenton ?) h 3. gratus U grados Z or-
dinit U
V (Dionysii II)
manus inpositionem episcoporum can x
pcrccpcrint ct ut cpiscopi consecrati
5 sint, tamen sanctac synodo placuit
ut modum proprium recognoscant
et gubernent subiectas sibi ecclesias
earumque moderaminc curaquc con-
tenti sint, ordincnt ctiam lectores et
10 subdiaconos adquc exorcistas. qui-
bus promotiones istae sufficiant, nec
3. manus : om e 4. perceperint : A o
percipiantur e tr ut et £ 5 . ajlmsV,
sint A d1 msQ* 52 « X (= Dion I) : sunt 9 jf.J," K
a* j ' i B a £2 8* Cr sancta a sancto 8
7. gubernant a* 0 8* tr sibi subiectas S
8. earumque : eadem quae a continenti
j* B* contempti a* 9. sunt a /3* 8* k
ordinet aj* l* ordinentur 0 10. sub-
diaconos ajls B H Cr : subdiac A m sub-
diacones e exorcistos a* exorcista^
8 in ras II. promonitiones k suffi-
ciant' (= sufficiantur ?) e suffici^nt in ras 8
3. inposicionem A inpossitionem 6 impositionem A 0
a 11 4. perciperint a B 5. sinodo ajls
a 6. recognuscant A 7. aecclesias
/ H 8. curaquae a 10. atque B aj l s
264
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
can x 10 proucctioni ; et neque praesbyterum
aut diaconum ordinare pracsumant
sine ciuitatis episcopum cui subiacet
ipse et loca ipsa. si autem tempta-
uerit aliquis transgredi constituta,
isdegradari eum ab honore quo
fungitur et [ex]corepiscopum fieri
et a ciuitate in qua fucrat abici.
I J U V w
S P X Y
IJ«
SPXY
10. prouectionis u 12. ciuitati I*
episcopum I S P Y* : episc J episcoporum
X episcopis u epis v episcopo Y2 et in
ras iv subiace/ S in ras subiacent w
13. autem I : uero J S v 14. aliquid I
constituta I cum Gr ra 6pio-d(vra : pracm
patrumJSv 15. degradare I 16.
excorepiscopum J {confer excorepisci u
excorepiscopis w) : corepiscopum I S cum
Gr ^wpfrrtcr»co7roi/ 8e yipeadai vwo tov rfjs
7T()Xecd£ rj vnoKftTai ('wio-kowov, scd cum lcctio
codicum J v mclius cum /0/0 canonis firo-
fiosito concinat, non ausus sutn eam otnnino
reicere 17. et : oni I cum Gr in :
om w
10. praeb- J psbytrum P 11. cliac- J diaconem v
12. suiacet Y* 14. transgraedi I costituta
Y* 15. degradare I 16. excorepiscm J
excorepisci u 17. ciuitat P abicci Y
III (Isidori)
liccntiam accepissc, non autem
presbyterum non diaconum audeant
ijordinare practer conscicntia epi-
scopi uel ciuitatis uel ecclesiae cui
adiaccns inucnitur seu ipse seu
regio in qua praeesse dinoscitur.
quod si qui praeuaricari ausus
20 fuerit constituta, deponi eum et
dignitate qua praeditus cst debere
priuari. corcpiscopus autem ab
episcopo ciuitatis uel loci cui adiacet
ordinandus est.
13. licentia excepisse F 14. non : aut rrWRD
D non autem (iterum) T audeat D n CTF/E
adeat R 15. praeter conecientia C T/: ° n 2 * *
praeter conscientiam f Y W F Q Sp prbt
(sc presbyter) sine conscientia R D 16.
uel 2° : om II cui (Gr fi) : qui C T F Q
17. inuentur T inuentus F* inuentas F2/
18. regio in : regioni D region R regi-
one in F praeesse dinosoitur : prae-
noscitur C ipse (e pesse) dinoscetur F ipse
in qua praeesse dinoscitur Y 19. qui
R D : quis C T F Q Sp ; om f Y \V. Gr
tis praeuaricare C T F Q Sp 21.
a dignitate R de dignitate C dignitatem/
quae ** praedictus W* D praedicatus
R debere | repriuari o [necnon <b*, et *
deberere | priuari, unde eos lectioncs codicis
o mutuari fortasse conieceris) 22.
priuaricari (e 1 19 supra) D autem :
om C ad episcopum C 23. cui
adiacet (Gr 1] vnoKdTat) M : cui idem ad-
iacet C T Q Sp cuidem adiacent F
gradum C 13. liccnciam/ accipisse C fTRf
14. prbm f T R W D T/ prsbm F presbm C praes- C T F/
bvtcrum n V dincm C F/ R diac f W D 16.
ciuitates f ciuitnti W* eclesiae C D aeclesiae R
17. inucntur T 18. dinusc. f K F 19.
priunricari R pracuaricarc CTFKOIl* pre-
unricare/ 2i.preditur/ 22. corepsfW
choreps C R F/n 2 choreepis E chorepis I)
chorepiscopus O V 23. adiacit C R adiec. F
CANONES
265
IV (Dionysii I)
ncc praesbyterum uero necdiaconum
audcant ordinarc practcr ciuitatis
episcopum cui ipse cum possessionc
15 subicctus est. si quis autcm trans-
gredi statuta tcmptauerit, dcpositus
quo utcbatur honore fraudetur.
chorepiscopum ucrociuitatis cpisco-
pus ordinat cui ille subiectus cst.
M
V (Dionysii II)
prcsbytcrum ruero ncc diaconum can x
audcant ordinarc practcr ciuitatis *lfol 64 a A
cpiscopum cui ipsc cum posscssionc
15 subiectus cst. si quis1 autcm trans- §/'/64 6 a
grcrdi statuta temptaucVit, dcpo-
situs quo utcbatur honore priuertur,_
corepiscopum uero ciuitatis episco-
pus ordinet cui ille subicctus est.
13. A0
'4
a / Im s B
12. uero : om a diacono m*
praeter iussionem ciuitatis episcopi l
cum possessiones G 8* 15. subiectum rjr_w
Cr-w* 17. que 8* quo 8 in ras 19.
ordinet Qaj/uIL ( - k) Cr-ed : ordinat
(= Dion I) A/xBk Cr-w
1 2. prcsbiterum A pracsbyteruni j prb, 0 pbm a A 0
prbm B pbrm / diac / 14. composses- aJ ' s
sione /3* posessione / 16. temptaueri 0
depossitus 0 depositos a 17. utabntur a
1 B. corepsm A corepm a l chorepm 0*B_/ m
chorepiscopum s
II
M m
266
COXCILIVM ANTIOCIIENVM
II (Prisca)
xi De hisqui apud imperatorem sup-
plicant.
Si quis episcopus uel praesbyter
aut si qui de canone sine conscientia
aut litteras qui in prouincia sunt
episcopi et magis metropolitani
5 pergat ad impcratorem, hunc diffa-
mari et expelli non solum a commu-
nione sed etiam et dignitate qua
fungitur, propter quod molestus ex-
titit piissimis imperatoribus nostris
ioextra dispositionem ecclesiae. si
I ]u v w xi : x Y De hiis Y impp (scilicet im-
SPX Y peratores?) J
i . uel : aut J 2. si I S v : om cutn
Gr J qui : quis X Y u canonessine
ISP 3. litteris Y 4. episcoporum Y
et : ex J magis I : maxime (Gr /xdKi-
(ttci) J S v 5. ad imperatore I 6. et :
om P 7. et : oiii w dignitate qua
fungitur {Gr ttjs d£ias rjr fj.(T(\<ov Tvyxdva)
Y : dignitatcm qua fungitur I dignitate
qua fungitur amittat J X dignitatem qua
fungitur amittat S v dignitat qua fungitur
amittat P 10. dispositione S P II.
I f ,/ xi aput I SX uv impr I impp J inperatorem
S P X V Y 1. cpisc- J epis v pbr I praesb S
praesbyt P 3. prouintia I prouentia P 5.
disfamari J dcfamari S 6. cummunione Y
9. pissimis S* Y piisimis P nls P ns Y 5 v
10. disposicion. P disposlioncm Y eclcsiae J u
III (Isidori)
LXXXYIIII [xi]
Si quis episcopus uel presbyter,
uel omnis omnino qui est sub ec-
clesiastica regula constitutus, prae-
ter consilium et litteras eorum epi-
sscoporum qui sunt intra prouinciam
et maxime metropolitani ad impera-
torem perrcxerit, hunc abdicari et
eici non solum communione debere
sed et propria dignitate priuari
iotamquam molestum et inportu-
num impcrialibus auribus contra
ecclesiastica constituta. si autem
LXXXVIIIi: LXXXVIII f LXL R XI DYVFfTWRD
Q Sp xii Y x C T. Titpraem De his qui c T F/E
. o n 2 * H'
sine nutu uel litteras pontificum ad impera-
torem perrexerint (perexerint ^) O <P ^
2. omnis . . . regula constitutus M Sp
(Grf/ oXo>r toO Kavovos) : quicumque clericus
quem (quam F) graeci ( + anagnosta T)
appellant omnem (-ne F) sub canonem
(sub canone/sub canonumC) constitutum
CTPQ. De Kavav = regula uide supra
cann i 29, ii 23, viiii 11 4. consilium
(Gr yvd>ixrjs) : concilium C D et (Gr
xmlM: uelCTPQSp litteris **
5. intra prouincia C T intra prouinciae R
6. maximi C ad potestatem R ad im-
peratorum C (D*?) 7. perrexerint RT
F *2 perrexit D et : om C n* 8.
communione (Gr rrjs Koivuvias) MQC!:
communionem C* F a communione T2 de
communionc Sp 9. et (Gr Kai) : etiam
C Sp ; o»t F 10. et : om E in-
portunum : + esse R 12. ecclesias-
ticam F constituta : + a^entem T
LXXXVnil [XI] 1. prb nW prbt f RDT/prsbt fTRV
F presb C prbrT praesbyter V 2. omnesT* C 1 r /
D* W* aeclesiastica R eclesiastica D 3.
regola R 4. literas F eprum T eprorum
f 5. prouintiam f 6. maximae f maximi
C metrplni F impr F 7. perexerit O
abdecari C D2 addecari D* abdicare E 8.
iciReici** II. inperialibus f imperiabus
T* 12. eclesiastica C D aeclesiastica R
CANQNES
267
IV (Dionysii I)
xi Dc episcopia et clericis qui impera-
torcm adirc pracsumunt.
Si quis episcopus aut pmcsbitcr
aut quilibct regulac subiectus acc-
clcsiae, practcr consilium et litteras
episcoporum prouinciae ct praccipuc
5 metropolitani, adicrit impcratorcm ;
hunc rcprobari ct abici oportere
non solum a communionc ucrum et
ab honore cuius particeps uidetur
cxistere, quia ucnerandi princip/s
Toauribus molestiam tcmptauit in-
ferre contra legesaccclesiae. si igitur
M XI 1. praesbit cod 7. solum cod2: sum
cod* 9. principes cod
III Isidori epitome Ferrandi
[xlii] Vt cpiscopi non passim ad
comitatum pergant. CONCIL : SER-
DICENSI TITL: VIIII, ITEM TITL:
X, ITEM TITL : XI. CONCIL : AN-
5 TIOCENO TITL: XI
C trec [xliij 1. ad comitatu C 2. sakdicensi
trec 3. ITEMTITL: x, itemtitl: xi
C : om trcc 4. ANTHIOCEN C
Isidori epitome Hispana
x Episcopus presbyter uel quicum-
que clericorum absquc mctropo-
litani conscientia ad principem non
uadat ; quod si feccrit, cxcum-
5 municetur.
UZ h X I. prb U Z 3. prencipem U 4. uadat
scripsi : uada U uadant Z // fecerit
ut uid U : fecerint Z // cxcoin Z ex-
communicentur
M m
V (Dionysii II)
LXXXVIIII [Xl] De cpiscopis ct clericis
adeuntibus impcratorem.
Si quis cpiscopus aut presbyter Or cap cxlii
aut quilibet rcgulac subicctus ecclc-
siac, praeter consilium ct littcras
cpiscoporum prouinciac ct praccipue
5 metropolitani, adicrit impcratorcm ;
hunc rcprobari ct abici oportcrc
non solum a communione ucrum ct
ab honorc cuius particcps uidctur
existere, quia uenerandi principis
ioauribus molestiam temptauit in-
ferre contra lcges ecclesiac. si igitur
Lxxxvmiy': XI codd cett adeunti /
peratoribus A imperatores j »1
ecclesia m 3. praeter: om a*
cilium A 4. prouinciarum 0
metropolitanum Q metropolitano /3
hunc : et hunc / ; ovi 0 repriuari
j* 7. ad communion m a communionem
A* 6 a communionc in rns l et : etiam
6 d2 etiam ety ;// ; om a* a* 8. ad
honorem ? ©* participesy* m* fi*
(8* ?) uideatur Cr-w 10. molestia m
im- A (-)
2 aj/t/isB
" ali 8* \
con ' Cr-w
5-
6.
1 xxxvmi fxi] 1. prb, 0 pbt a prbt A/ B pbr /Afl
2. subiectos X* aecclcsiae / 4. prouintiae aJ ' s
a precipue 0 praecipuae a l 6. reprouari 0
8. onor. 0 9. principes a 10. temtauit 0
temptabit / 11. legis a aecclesiae /
268
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
autem necessario euocatus ad im-
pcratorem eundi, et hoc cum trac-
tatu et conscientia metropolitani
prouinciac episcopi et qui in ea sunt,
15 et eorum scribtis instrui.
XII De his qui degradati imperatori
supplicant.
Si quis a proprio cpiscopo dcgra-
datus pracsbyter aut diaconus, aut
I T ii '• w
- i ■ x V
uocatus P X 12. cum tractatu : con-
tractum u* contractatum u2 13. conscien-
tiametropolitani (-ano P*) P 14. pro-
uinciae : omw 15. et : om ] in-
strui I, cum Gr t'<f)o8id(c<rdai : + debeat
(dibeat X) J Sv
xii : xi Y Ue hiis Y degradati : +
sunt et P
IJ«
SPXY
1 ;,. constientia X conscienti Y*
epa v 15. orum u
PJ scribsit Y* scripti u
xii is //* degrsti I degra u
imperatoris PJ w snplicant P
14. episc- J
scrib P* scribi
impcrari P*
1 . a : oin S
degratus J
z. prb I praebs J praesbyt P
III (Isidori)
necessitas cogat ad imperatorem
cxcurrere [propter aliquam actio-
i;ncm. cum deliberatione et consilio
metropolitani] prouinciae episcopi
et ceterorum conscientia qui in
eadem prouincia sunt litteris ire
debebit.
xc [xn]
Si quis a proprio cpiscopo de-
positus ucl presbyter uel diaconus
aut etiam si [a] synodo quilibet
ons*^
13. cogat (6>»caXoi'r7)MQ: cogitTFSp-ed f TW RD
coegit C contigit E ad imperatorem : ££^£S
ad principem R ad imperium (e compendio
impr uel imp ? cf xi tit (Prisc) xi 6 xii 13)
C ad impr perrexerint F 14. pro-
pter . . . metropolitani (GrrovTo Trpdrruv
pera 0"« \//fcor <cni yvdtpr]? tov kotci t!]v prjrpo-
noXiv) CTFQSp ised metropolitanae CT
Q Sp, cf cam xviiii / 2) : om M 16.
cum prouinciae episcopis {sententiae clau-
dicanti medclam a<ihibcntcs, uidc notulant
Pracccdcntcm) Y2 R D 17. et . . . con-
scientia : et . . . conscientiam R ex . . .
conscientiam F qui : om E 18.
prouinciam R litteris : litteraes R
litteras *■ ; praem et 2 cum Gr ro« t«
tovtiov ypdppamv 19. debebit M T F
Sp : deljcbunt C debet Q
xc: lxxxviiii f lxli R xil DWFQSp
Xlll Y xi CT. Tit pracm De depositis
O* *
1. a proprio : bis n* 2. uel i°: om E
uel 20 : aut T 3. aut : ut D si a
synodo (Gr vnb awdSov) : si synodo f Y1
W synodo Y- DE in synodo R sua synodo
ut uid O* qualibet E 4. fuerit :
13. necsitas R* impr F/ 14. accionem OU* f f TR V
15. deberatione ^* 16. metrplni F prouin-CTF/
tiae f 17. citerorum C conscienc. Rf 18.
cdem F prouintia f litcris/ hire F
XC [XII] 1. depotus/ 2. prb T W prbt f
R D F/ presb C psbyt n prbr T diac
f R W D / diacs C T diaco n 3. syn-
hodo C T synodu D sinodo/ quibet F
CANONES
269
IV (Dionysii I)
adirc principcm ncccssaria cansa de-
poscit, nt agatur cnm tractatu et
consilio mctropolitani ct cetcrorum
15 episcoporum qui in eadem prouincia
commorantur, qui ctiam proficis-
centem suis prosequantur epistulis.
XII Dc damnatis cpiscopis aut dericis
et adeuntibus impcratorem.
Si quis a proprio episcopo pracs-
biter aut diaconus aut a synodo
M xii 2. diac cod
III Isidori epitome Hispana
XI Presbyter diaconus uel quilibet ab
episcopo suo depositus fuerit ad
U Z h XI 1. Prb diaco U Prb diac Z
ut uid U ab : praem si h
quileuit
2. ad
V (Dionysii II)
adirc principcm ncccssaria causa de-
poscit, hoc agatur cum tractatu et
consilio metropolitani et ceterorum
15 cpiscoporum qui in cadcm prouincia
commorantur, qui etiam proficis-
ccntcm suis prosequantur epistulis. ^fold^bs.
rXC [xil] De damnatis episcopis aut Cr cap cxliii
clericis [et] adeuntibus imperatorem.
Si quis a proprio episcopo pres-
byter aut diaconus, aut a sy^nodo §/0/65 a a
12. deposcet Cr-\v 13. contractatu A 14. A0
et ceterorum : bis (adfinem et ad initium aJmm?
pagmae) e 15. eadem : edem 9 *c* q._w
e«dem in ras 8
morantur n*
epistolas /
prouinciam A B*
qui : quem /
16.
17-
xc [xii] aut : et m et ajl m H =
Dion I : om e.B Cr (cf \-titt supra,
p 223) adeuntiru 0 2. a: omnta*
12. adirae a
consolio tn
13. tractutu H* tractu «* 14. \q
15. edem 0 k* prouintia a ajls
consouo m 15. eaem w k~ prouintia a >
16. proficesccntem A proficissetem o* profici-
scetem ©2 (m p) 17. epistol. a l s
XC [xil] (tit et 3) dampnat. /
eps/3
pbb. 0* prb 02 pbt a prbt/ B pbr /
diac l mV> dic 0 synodu 0 sinodo
270
CONCILIVM ANTIOCIIENIWI
II (Prisca)
can xii si episcopus a synodo, et molesti
temptaucrint aures imperatorum ;
5 oportet etiam in uniuersali synodo
conueniri, et quae putant se iustitiam
habcre allegare apud plurimos epi-
scopos et [ab] eorum discussionem
ct iudicium expectare [spem]. si
loautcm in hoc anxiati molesti fuerint
imperatori, censemus hos in nulla
uenia peruenire neque locum satis-
factionis habere neque spem futurae
restitutionis expectare.
I J u v w
SPXY
3. si : om Y a synodo I, cum Gr vno
(twoSov : a cuncto synodo J S v molesti
temptauerint I : molesti fuerint ad J S v ;
for/assc legendum molestare cum Gr iv-
oxKrjo-ai 4. imperatorum I Y v : im-
pcrt- J imperatores P X imperatoris S (Gr
ftao-i\io>s) 5. in uniuersali I : pracm
uniuersos (contra Gr) J Sv in : om
u synodi I 6. conueniri I J P u
w : conuenire S ( - P) v ; + eos J S ( - Y) v
putant (Gr vopi&i) I : dicunt J S v se :
om 11 7. allegare (Gr rrpoo-avacpipav) I :
allegent J S P v allegant X Y 8. ab
eorum discuesionem et iudicium ex-
pectare spem I : in eorum discussione
(-onem S) et iudicium (iudicio Y in iudicio
w) spectare (exspectare 70) spem J S v ;
suspicor omittenda uocabula ab et spem
( ian Gr Tt)v avriov i^iraoiv Tt Ka\ eViKpicrif
iicbixfo-dai io. molesti : omu 12.
satisfactione S 14. resurrectionis I
expectare I c/ 1 9 supra : spectare J S v
j t ;/ 3. episc- J 4. impert- (adfncm /incae ct
S I' X Y faginac) J imperatorcs 1' X impcrrUoris S 5.
oportit X uniuersale X uniucrsalis U
synodi I 6. iustitam P* 7. adleg. Y
apnt I S X u episco //t/episcop I* cpiscc. J
cpiscopns X 8. discussicion. P 9. spectare
J S 1' X Y 11 10. atcm u ancxiati Y
11. innllaw 1 3. fututurae Y 14.
restituitionis Y spcctare J SP X Y«
III (Isidori)
episcopus fuerit cxauctoratus, mo-
5 lestiam imperialibus auribus inferre
non debet, sed ad maiorem episco-
porum synodum sese conuertat et
quae [sc] putat habere iusta in
eorum concilio allegct adque ab
10 his de se expectet quae fuerit de-
prompta sententia. quod si defi-
ciens pusillanimitate noluerit facere
et impcratori fuerit inportunus,
huiusmodi nullam ueniam habeat
isnequc locum ullius adsertionis suae
nec spem recipicndi gradus habeat
in futurum.
bis P molestia R D C T 6. debet : f T W R p
audebit (sc e debit) C presumat Sp maio- „ „ L.-i ,„
o n 2 t v
rum C ** 7. synodum : synodo R ;
om ^ sese : se f Y W si se C esse F
8. quae : qui D se M Sp : om cum
CTrCTFQ, iusta : iustitia (-am F)
P ista* iista "V iustacausaR 9.
concilio (consilio urg-ed) M Sp : iudicio
C T P Q, alleget adque ab his de
se expectet : aligit a quibus et hisdem
se expectat D alligata quibus ad isdem
se cxpectat R 10. his de se : hisdem
se C (cf tiotu/am pracccdcntcm) his de re
F isdem (om se) T 12. pusillani-
miter C 13. et M : sed C TPQSp
imperii C, cfsupra can xi / 13 tr huius-
modi importunus Sp-ed 14. ueniam :
om R 15. neque . . . habeat (Gr ^rjSe
\wpav atra\oylas tXfiv M'/^6 (^TriSa anonaTa-
o-Tao-foa) : om pcr /lomoeotc/ M ullius
CTII: illiusFQ(-n) Sp ; cf xxiiii 12
16. habct E 17. in futurum : om D
4. cxautoratus C T R cxactoratus K D2
infere/ 7. synhodu""
E 9. conchilio \Y
5. fTR*
infcre/ 7. synhodum C T sise C 8. iuxta C T Y
E 9. conchilio W alligct f T n V T (R)
allcgit C F/ aligit D atqne R W DTF/f
10. is \Y* cxspcctct C \Y n expectit/ deprum-
pta R deprnmta C depromta T F/ diprumta D
11. sentia O dificiens D 12. postilliani-
mitate R pusillinimitate O pusillianimitate V
pullanimitatc F* facire C R
turi R Ii
gradis O ^
13. impcra
turi R 15. assertionis C adsertioncs H'
16.
CANONES
271
IV (Dionysii I)
fucrit cpiscopus fortc damnatus, ct
impcratoris auribus molestus cxti-
5 tcrit, oportet ad maius cpiscoporum
conuerti concilium ct quae putauc-
rint habcrc iusta plurimis episcopis
suggerant eorumque discussioncm
ac iudicium pracstolentur. si ucro
10 hacc parui pendcntcs molesti fucrint
impcratori, hos nulla ucnia dignos
esse nec locum satisfactionis habere
nec spem futurae rcstitutionis omni-
modis operiri.
M 6. putauerunt cod*
III Isidori epitome Ferrandi
[lxvi] Vt depositus episcopus ad
imperatorem causam suam non
deferat. CONCIL: ANTIOCENO TITL :
XII
C trcc [lxvi] 3. CONCILIVM trec 4. XII : X trec
Isidori epitome Hispana
metropolitanum ambulct, non ad
regiam ciuitatem : quod si fecerit,
5 deponatur.
UZ/i
metropolitano U 3. ambulit U non :
om h 4. ciwta/em legi non potest in U
V (Dionysii II)
fucrit episcopus fortc damnatus, ct can xn
impcratoris auribus molestus cxti-
5 terit, oportet ad maius cpiscoporum
conuerti concilium et quac putaue-
rint habcre iusta plurimis episcopis
suggerant eorumque discussiones ac
iudicia praestolentur. si uero haec
ro parui pendcntes molesti fucrint im-
peratori, hos nulla ucnia dignos esse
nec locum satisfactionis habere nec
spem futurae restitutionis paenitus
opperiri.
3. episcopo vi 4. imperatori 6 imperato- A9
ribusa* o* 5. ad : ut Cr-w maius : »j/msB
manus A2 (sed m p) maiorem 0 6. con- rr.w
silium/B concilio /3 putauerit B*
7. iuxta / episcoporum ut uid A* 8.
suggerat B* 9. iuditio m si * (sic ?
/*) / tr haec uero B haec : om a*
10. molestis A* imperaturi A* impe-
ratori hos : imperatoribus m /3* 11.
nullam ueniam m 12. nee 20: praem
ne/c* 14. opperiri : + diiudicamus
Cr-ed
4. extiteterit 0 5. oportit A 6. conuertit e* A e
8. discustiones 0 9. prestulentur A 6 prae- ajls
stulentur/* 10. imperaturi A* 11.
hus A* dignus A* m 13. penitus 8jB
poenitus a 14. operiri e* a /o* /3 S obperiri ea
opperire Ci-w
272
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
XIII De cpiscopis qui in ali[en]a
e/arcia ordinant.
Vt nullus episcopus audeat ab
alia prouincia in alia ingredi et ordi-
nareinecclesiis aliquos ad proucctum
sacri ministerii, neque si comitari
5 secum fecerit socios, nisi rogatus
abierit per litteras metropolitani et
qui cum eo sunt episcopi et sic ad
ordinandum transeat. si autem,
I }uv w xill : xn V aliena (cum capitulorum
indicc, uidep 112 supra) ] S u v : alia (1/ / 2
itifra) I iu eparcia scripsi cum graeco
cationis tcxtu brapx"h collato cod I enarcia :
parrocia J S v, ut in capitulorum indicc
p 222 ordinati sunt v
1. Vt nullus episeopus audeat : Vt
nullum epm audeat I Placuit ut nullus
episcopus audeat J S v ; Cr Mr/SeVu ini-
(tkottov roXuiiv ab alia prouincia in
alia ingredi I, cutti Cr d$" irepas inapxias
els iripav utTapaivttv : in aliena parrocia
ingredi J alienaparrocia ingredi «7'alienam
parrocia ingredi P X alienam parrociam
ingredi SYw 3. in : om S ad pro-
uectu I ad profectum V 4. misterii v
comitaris et eum X comitarissccum u
7. cum eos S et sic . . . transeat :
om S ad ordinandum codd, c/
Ihon I ct II, quasi Cr tls rt)v ^tiporoviav
ttott tls ti)v \<l}pav 8. transeat J S Y «»,
cum Cr TTapip^oiTo: transeant IPXuv
1 J u XIII I. episc. J epi v 3. eclesiis J u eccle-
SPX 1 si8 y 6. literas P V // 7. episc. J
III (Isidori)
XCI [xiii]
Nullum episcop[or]um deberc ex
alia prouincia ad alteram transitum
facere et ordinare aliquos in ec-
clesiis aut prouehere ad sacrum
ministerium, nec alios illuc secum
adtrahat episcopos, nisi forte legatus
per litteras abierit non solum a me-
tropolitano sed ab his qui cum eo
sunt prouinciae episcopis. quod si,
XCI : XC f LXLII R xill D W FQSp XIIII f T R W D
Y xil C T. Tit praem De non licendis ad £ 1 F/^
alias episcopis transmeare (transmere *)
prouincias O*^ Vt episcopus de una pro-
uincia ad aliam non migret 2
1. episcoporum M, cf can viiii /15
supra: episcopum cum Gry\r)biva inio-K.onov
CTFQ Sp debere ex alia prouincia
(Gr ToXuav a(f> iripas inapxias) R D : tr ex
alia prouincia debere f Y \Y ; audere (-ire
EOt) debereex alia (-am T F) prouincia
(-am TF), 11/ accuratius reddatur ucrbum
toXuov, C T F Q Sp 2. ad:etabD*
alteram (-um Y*) M : aliam C T F Q Sp
3. facere : om U* 4. prouehere : pro-
uehii R prohibere C F proferre E 5.
tr secum illuc f F secum : om E
6. legatus per litteras M : per litteras
rogatus CTFQSp. Gr irapaKkrjOAs bia
ypauuarwv j. a metropolitanu f a
metropolitanos R 8. sed (iure, post
non solum) M Sp-ed: et (cutn GrKal) C T F
QE ab his : 0111 Y* qui : 0111
D* 9. prouinciae : om R. Incipit
hinc denuo cod V, uide can vi / 4 supra § V
episcopis : episcopi f C, siue recte siue e
compendio epis, uide in/ra si : 0111 R /
xci [xni] 2. prouintia f 3. facire C R fTKV
eclesiis C D aec|clesiis R 4. prouehire T* C T * /
5. alius R F/ 6. attrahat C adtraat F/
eps D R T epis F / epus n ligatus D
7. habierit R D* abieret O ¥ metrplno F
9. prouintiae f eps D epi f C episus R*
episis T R' epis T F/ 10. inuitantae f
CANONES
273
M xiii 4. ordinari cod 6. tam scripsi cuui
Dion II : tamquam cod S. ad ordina-
tionea scripsi: ad ordinationis cod, unde
fortasse conicias scribcndum essc potius
cum Dion II ad actionem ordinationis.
haud dubium esse uidctur quin hic a
Prisca pcndeat Dionysius noster, uide p
272 col a l 7 et sic ad ordinandum
transeat, dissentiente authentico Graeco
III Isidori epitome Hispana
xii Episcopus qui in aliena diocese
ingressus fuerit et ordinationem
fecerit. deponatur.
IV (Dionysii I)
xiii Dc his qui, cum sint cx alia pro-
uincia, in aliis audent ordinationcs
efficere.
Nfullus cpiscopus ex alia prouincia 1
audcat ad aliam transgrcdi et ad
promotionem ministerii aliquos in
accclcsiis ordinarr, licct consensum
5 uideantur praebcrc nonnulli, nisi
litteris tam mctropolitani quam
ceterorum qui cum eo sunt episco-
porum rogatus aducniat ct sic ad
ordinationrs acccdat. si uero, nullo
UZ^XII I. in aliena diocese Z: in aliena
diOcessem U in alienam diocesem // 2.
ingresus U
II N n
V (Dionysii II )
.\( 1 Lx,nl ^e nis qui) cum smt ex ana
prouincia, in aliis audent ordina-
tiones efficere.
Nullus episcopus ex alia prouincia Cr cap xxxvii
audeat ad aliam transgredi et ad
promotionem ministerii aliquos in
ecclesiis ordinarc, licet consensum
5 uidcantur praebere nonnulli, nisi
litteris tam metropolitani quam
ceterorum qui cum eo sunt episco-
porum rogatus adueniat et sic ad
actionem rordinationis accedat. si 7/0/65 <ja
xciy: xill coddcett
autene
in aliasy ' ti audent : A 0
I. episcopus ex : eps aut extra? £ ^SkI
B* 2. audeant 0 ad alia 0 3. Cr-w
promonitioncm < in ecclesiis : om Q
4. ordinari A 5. nonnullis G (B* ?) 6.
quam: + et m S Cr-w 8. adueniet Cr-w
xci [xiii] (it et 1. prouintia a auten 0 3. A0
audiat A* 4. aecclesiis / ordinari A « t/s
5. prebere A 9. actinem 0 acedat 0
274
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
can \i n nullo uocante, comitetur inquiete ad
loordinationcm aliquorum ct disposi-
tionem ecclesiasticarum rerum non
ad eum pertinentium ; inaniter qui-
dem ab eo acta sunt, et ipsum non
suscipi propter inquietudinis suae
15 et inrationabilu te/zzmtatis suae
quac oportet iudicium fcrre de eo,
ct depositum abiciatur a sancta
synodo.
\]uvw 9. comitetur (Gran-eXdoi) I J Y : comitentur
STX^ S(-Y)v ad : om \ 10. despo-
sitione I 12-15. inaniter quidem . . .
et ipsum non . . . inrationabilis temeri-
tatis: in quidem . . . et non . . . inra-
tionabile itatis I, spatio tribus locis
uacuo relicto, nimirum ob archetypi laceras
uel euanidas litteras 13. ipsum non
suscipi . . . quae oportet iudicium ferre
de eo : conicias fortassc legendum ipsum
suscipere . . . quod oportet iudicium ferri
de eo cum Gr avrbv 8e virexeiv • • • T')v
irpo(Ti]Kovo-av SUqv 15. et J Sv: + de
I inrationabilis temeritatis optimc
Ballerini : dc cod I uide supra ad /12;
inrationabili terminitatis J S X inrationa-
biliter nimietatis (nimiaetatis Y) l'Y inra-
tionabili terminati u inrationabili terminalis
7' inrationabiliter humanitatis «'. Gr rrjs
napdhoyov fV(^eipr}frea)? 16. in iudicium I
17. et : om P depositum abiciatur
codd: ne depositus conicias, proliibet Gr
Kadrjpqpevov evTtvdtv rjftr) a sancta syn-
odo I , cf ad can x / 4 : a sancto synodo
Y a sancta synodus J S ( - Y) v
1 I n 9. uocant P uocantur u commitentur P in-
SPX\ (jucte X* 10. ornationem J* despositione I
dispossitioncm Y 11. ccclesiasticorum I
cclcsiasticarum J 12. pcrtinentiam I qui-
dam S* 14. susci Y* inquitudinis U v
15. inrationabile I inracionabili X 16.
oporte eo : co
III (Isidori)
lonullo inuitante, inordinate supcruc-
niat et aliquos uel ordinare prac-
sumpscrit uel quoslibet actus illi
ecclesiae conpetentes ad seque
minime pertinentes usurpare tem-
i5ptauerit; uacua quidem et inania
crunt omnia quae gcsserit, ipse
uero huius indisciplinati ausus et
inrationabilis coepti dignas causas
expendet, tamquam depositus a
2osancta synodo ct proptcr huiusce-
modi praesumptionem iam prae-
damnatus.
10. nullum inuitantem V F inordinatae : fTWRD
inornante R; om * 11. aliquos : VCTF/E
onj*f
alius C uel : uero F praesumpsisse F
12. actosW*DTQ (-2) illic f ille E
1 3. conpetentes : om V ad seque F O *
¥2 : adsequi fVC*Spn** ad se quidem
T ad se Y W R D Ca 2 14. pertinent Sp
temptauerint E 15. uacuam T 16.
gessero R gesserint ? W* suggesserit D
ipsi R 17. ausos Q ( — 2) 18. dignas
causas (Gr ti)v irpoo-ijKovo-av DiKrjv) W V C*
TQSp: dignas (dignat f dignos Y) se
causas fYRC2 digna (dignas D *) se causa
D dignas (cet om) F 19. expendet D
((/crunt,/ 16 supra); expendit f Rexpendat
YWVCTFQSp a sancto synodo f
20. sca synodo in ras V huiusmodi M
21. praesumptionem M F Sp : praesum-
ptione V C T Q,,fortasse recte prae-
damnatus : -f abscedat T, + est F
inordinatac f C T F inordinato ? D* inornante R f Y K ¥
1 1. praesumserit f T V C R D 12. actosJDW* V C T F/
TOn*^ ille E 13. eclesiae C aeclesiae
R ecl D conpitentes C competentes IIT?
14. minimae f C menemae R temtauerit f C
16. ipsi R 17. indisciplinate D indisciplina-
tus W* ausos O n * ¥ 18. inracionabilis R
caepti n cepti Y 20. synhodo C synodu D*
21. praesumtion. f T C ia F predam-
natus T
( \ NONES
275
IV (Dionysii I)
10 uocante, inordinato more depropc-
rc/ supcr aTiquibus ordinationibus
et accclcsiasticis negotiis ad cum
non pcrtinentibus conponcndis ; ir-
rita quidem quac ab eo geruntur
15 existant, ips^uero inconpositi motus
sui et inrationabilis audaciac subeat
ultionem, ex hoc iam damnatus a
sancto concilio.
M 10. inordinato : add in marg inconstituto
cod2 deproperet : depropere cod
15. ipsi cod
V (Dionysii II)
10 uero, nullo uocantc, inordinato more can xin
dcpropcrct supcr aliquibus ordina-
tionibus et ecclcsiasticis ncgotiis ad
eum1 non pertinentibus conponendis; hM 65 b A
irrrita quidem1 quae ab eo geruntur
15 cxistant, ipseueroincompositimotus
sui ct inrationabilis audaciae subeat
ultionem, ex hoc iam damnatus a
sancto concilio.
10. uocante : rogante s a Cr 12. et A 0
/ m B H ( - 8*) Cr (= Dion I) : om 6 ajs aJl m j B
b* 13. non : om 0 conponentis 6 q_w"
conponenrifc B in ras conponentibus X*
irritum 6 geruntur : coguntur a
14
15. ipsi m*
16. et : ex/
1 1 . deproperit a* 12. aecclesiasticis /A8
13. componendis a j s 15. exsistant aaJ?s
inconpossiti 0 16. audatiae a 17. oc fc>
dampnatus /
N n 2
276
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
xiiii De episcopis qui adpetuntur et
prouinciales [iudices] nonconsonant.
Si quis episcopus in aliquibus
criminibus accusatus iudicatur, et
postmodum eueniat ut pro eo dis-
sonare qui sunt in prouincia epi-
5 scopi, quorum innocens qui iudicatur
adserentes, aliorum autem reum ;
pro elimatione discussionis totius
causae placuit sanctae synodo [ut]
III (Isidori)
I J uvw xilll : XIII Y quia petuntur u qui petun-
^ tur v prouinciales : praem ad I, inter
J S v ; fortasse coniciendum adpetuntur
ad prouinciales iudices et non consonant
iudices J S v : om\ consonant I J :
conucniunt S v
1. Si qui J 2. aecusatus iudicatur
et I, cum Gr trri tio~iv «■y/cXij/itacri Kpivono :
accusatus et iudicatus J S accusaturet iudi-
catus u v accusatus et iudicatur 10 3. ut
J S v, 7-ecte ut uid, interprcti enim nostro
uix abhorrct ut . . . dissonare : et I dis-
sonare I S, cum Gr 8ia<pa>vuv : + inter eos
J v 4. episcopi: episcopali I ; om S*
5. quorum I [Gr rwv pev) : aliquorum J S
( - Y) v aliorum Y 6. alienorum Y2
rerum I Y2 7. pro elimatione (anglice
'for the polishing off') : praclimatione J
praelimjnatione <a> pro eliminationem Jt
8. synodo I Y : synodus J S ( - Y) congrega-
tioni (-onis u) v ut J S v : om rectius I
I J n XI iii episc J prouincialis P profincinales Y
SPX Y 1. episc- J epos u 2. accussatus Y 3.
posmodum u 6. asserentes I 7.
tutius X S. sce J 9. episc- J
XCII [XIIIl]
Si quis episcopus de aliquibus
causis criminalibus in iudicio episco-
porum fucrit accusatus, contingat
autcm de ipso episcop^s prouinciac
5 qui cognouerunt diuersas habcrc
scntcntias ct alios quidem inno-
centem cum pronuntiarc alios
rcum ; proptcr huiusmodi itaque
controuersiam amputandam placuit
losanctae synodo metropolitanum
XCII : XCI f LXLIII R XIIII DWFQSpfTWRD
xv Y xili C T (V ?). Titpraem De episcopo v c T F f E
qui accusatur de criminalibus culpis O * ^r
I. episcopusdealiquibus: ^aliquibus
in ras scd m p T (om episcopus) de : om
R 2. in : om C 4. de ipso episcopos
scripsi citm Gr nfp\ nirov . . . tnuTKimovs : de
ipso episcopis Y \V de ipso episcopo (om de
R*)fRDde ipsis episcopis VCTFQSp
5. cognouerunt : conuenerunt C Sp di-
uersos Y diuersas eos (sc post episcopis) V
habere : audire C 6. alios . . . alios
(Gr twv fitv . . . tHv 67) D : alius . . . alius
fYWRVTFns alias . . . alius C alios
. . . alius O *^ quidem innocentem
quidem F ir eum innocentem Q 7.
pronuntiet T 2 8. huiuscemodi f 9.
controuersia C 10. sancta W* R D V F
sancto/,l' metropolitano f D in metro-
politanus V metropolitanum episcopum Sp
xcn [xmi] 2. inditio E eporm T 3. r Y R¥
adcusatus V 4. prouintiae f 7. pro- V C T F/
nnnciare R/ proninciare D 9. conprouersam
D anpntandam (-dum C) C ampotandam R
10. sancte C synhodo C metrplnum F
CANONES
277
IV (Dionysii I)
Xllll Dc disscnsione quac super epi-
scoporum d/iudicatione contigit ap-
pellantium prouincialcs antistitcs.
Si quis cpiscopus de certis crinii-
nibus iudicatur, et contingat dc co
/nmincialcs episcop^s disserere, cum
iudicatus ab aliis innocens creditur
5 reus ab aliis extimatur ; pro totius
ambiguetatis absolutione sanctac
synodo placuit, ut metropolitanus
M xiiii deiudicatione cod contigit cod :
fortasse Ugendum cum Dion II contingit
2. de eo prouinciales scripsi cum Dion
II : de^uinciales cod, sed in animo habuit
scriba, ut puto, uoces eo pro in spatio
apud supcriorem lineatn post titulum
uacattte secundum consuctudinem suam in-
serere 3. episcopus cod disserere
cod: sed Graeco Siacjxovdv uix respondet, ct
legcndum suspicor dissidere cum Dion II
III Isidori epitome Ferrandi
[lviii] Vt si de accusato episcopo
multae scntcntiae fuerint cpisco-
porum, metropolitanus alterius
C trcc
Isidori epitome Hispana
XIII Episcopus si accusatus fuerit in
concilio, et ab aliquibus cpiscopis
damnetur et ab aliquantis in^ows
QZ/( xiii 1. acusatus U 2. et h : om U Z ab
aliquid Z eps U 3. damnatur U Z
aliquibus h insons dicatur scripsi :
ignosdicatur U Z agnoscatur h illi ignosca-
tur Mansi', forte innocens cum Isid p 276
V (Dionysii II)
X( 11 [xilli] De dissensione quae super
episcoporum diiudicatione contingit
appellantium prouinciales antistites.
Si quis episcopus de certis crimi- Cr tap cxliiii
nibus iudicatur, et contingat de co
prouinciales episcopos dissidere, cum
iudicatus ab aliis innocens creditur
5 reus ab aliis aestimatur ; pro totius
ambiguitatis absolutione sanctae
synodo placuit, ut metropolitanus
xcn j: xim
quae : om k
•odd cett dissensiones k X A 0
contigit m h 2. iudi- aJl m s B
catur ey / s B (i k X Cr (= Dion I) : di- Cr-w*
iudicatur (-ator d) \ a a 8 iudicat m 3.
discidere ? a* dissidere in rasj* 4. iudi-
catus . . . creditur . . . aestimatur : iudi-
catur . . . creditury 5. pro totius: propi-
tius 3* * X prop/ //«ius in ras 8 pro ipsius Cr
totiu* umbiguitatisy* 6. ambiguita/tf in
ras 9 absolutionem S 7. ut : omj*
xcii [xiill] dissentione A* diiudication 8A©
deiudicationey'* deiuditiatione m appel- a J * s
lantum a prouenciales a antestites A* a
autistes B* 3 et 10. prouintiales a 3.
epsos A cps m episcopus k dissiderae © 5.
reos a* cxistimatur J cstimatur / extimatur
«X tutius A* -. sicodoa/ 8.
278
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
metropolitanumepiscopum et qui ex
to uicina est prouincia conuocarentur
et collegas aliquos qui iudicent et
dubietatem dissoluant, et per hoc
firmare cum conprouinciales quae
eis uidentur.
I J tivw
SPXY
9. metropolitanum episcopum et qui
ex uicina est . . . et collegas I S ( - Y),
ouasi Gr t6v tt)s prjTpoTToXfios enio~KOTrov
Kai dno t"s n\rjaioxu>pov . . . Kal tTtpovs :
metropolitanum episcopum et qui exuicina
sunt . . . et collegas J Y metropolitanus
episcopus qui ex uicina est . . . et
collegas v 10. conuocarentur I :
conuocentur J S (-Y) v w conuocetur u
non uocentur Y ; habes supra / 3 ut cum
infmitiuo, hic auteni accusatiuum cutn sub-
iunctiuo, confer can xiii / 17 (p 274) 1 1 .
aliquos I Y, atm Gmvds: aliquantos (-tus
Sv) JS(-Y)v 12. dubitationem (-onc u) v
13. firmarent S firmaret X conprouinci-
ales (oni cum) X cum conprouincialibus Y
14. ei u uidentur I cfcan xviii / 10
p 286 : praem recte (rectae S) J S v, scd Gr
to napiardptvov
TJ" 10. uicinae J II. colegas P colligas X Y u
SPXY 12 dubietat P dissolbant u 13. firmere
III (Isidori)
alterius uicinae prouinciae aduocari
et aliquantos cum co cpiscopos alios
qui paritcr residentcs quaecumquc
fucrit dirimant quacstionem, proptcr
, hoc ut firmum sit iudicium quod ab
unius prouinciac [cpiscopis] fuerit
promulgatum.
11. alterius (ulterius D) uieinae prouin- f r YV R D
ciae (Gr drro ttjs TrXrjaio^pov tnap)(ias)M.li.: ^ ^ Fy E
alterius prouinciae uicinae Sp-ed alterius
prouinciae V C T F Q aduocari (Gr
n(TaKa\e~to~dai) M : + oportere V C T F Q Sp
12. et : om D* (suppl m p) alios : om
T F ** 14. fuerit . . . quaestionem
(Gr Trjv dp.<pLo-$r'}Tri<Ttv) f Y \V V C Q ( - 2)
Sp-ed: fuerint . . . quaestionem TFE
fuerint . . . quaestiones R D statuta fuerint
. . . questione 2 dirimat (derimata 2) Q
diruant F propter: pro C2 15.
hoc ut : quod E eo 2 ut : in ras F
ut firmum : infirmum C* sit: est D*
(corrmp) statuant 2 iudicio R quod :
+ primo 2 16. unius : huius * epi-
scopis (epis Y R eps D epi f epo W) M Sp
C2 : sententia 2 ; om (cum Gr o-vv rois tt)s
enapxias) VC*TFQ(-2) fuerit : est
F 17. permulgatum D dimulgatum C
demulgatum Q
II. prouintiae f ¥
aliquantus C R Y f
epis F/ alius C R T*
14. derim. /"*^CD
prouintiae f F
aduocare T 1 2. r y r \y
cum : cu R eps C R* V C T F/
1 3. rcsedentes C R F/
question. Tn D/ 16.
CANONES
279
IV (Dionysii I)
cpiscopus a uicina prouincia iudiccs
alitfs conuocet qui controucrsiam
10 tollant, et per eos simul et prouin-
cialcs cpiscopos quod iustum uisum
fucrit adprobetur.
M 9- alios : om cod* , add in marg ?X\\x% cod*
eontrouersiam cod* : contrauersiam cod2,
cf Dion II cod Q
III Isidori epitome Ferrandi
prouinciae conuocctur. CONCIL
5 ANTIOCENO TITL : XIIII
C trec [lviii] 4. concilivm anthioceno titv-
lvm trec 5. xini trec xv C
Isidori epitome Hispana
dicatur, ab alio metropolitano
5 audiatur.
\JZk 4. ad alium metropolitanum Z
V (Dionysii II)
cpiscopus a uicina prouincia iudices can xim
alios conuocet qui controucrsiam
10 tollant, ct pcr cos simul et prouin-
cialcs cpiscopos quod iustum uisum
fuerit adprobetur.
8. uicinae prouinciae (om a) Cr-w 9. A 0
prouocet ? 8* 10. et i° : ut Cr-ed et aJJln s h
^, ,, ^ aPSxk
20: + per Cr-ed 12. adprobaturA* £r_w
epos a* prouintia a iudeces A \ q
contra|uersiam © II. episcopus A /3 eps m ajls
Cr-w* 1 2. adprou 0 aprobetur a approbetury s
280
CO.XCIUVM A N TIOCUE.XVM
II (Prisca)
XV Dc condemnatis episcopis.
Si quis episcopus in aliquibus
criminibus accusatus iudicetur ab
omnibus qui sunt in prouincia
episcopis, si omnes ex uno consensu
unam contra eum proferant senten-
tiam ; hunc nullo modo ab alios
iudicari, sed permanere firmam et
consonantem quae a prouincialibus
episcopis data [est] sententia.
I J uvw xv : xii ii Y
si-x V
2. tr ab omnibus iudicetur Y iudicatur
v 4. episcopis (Gr (ttktkottwv) J S v :
episcopi I si I Y : ut J S ( - Y) v 5.
unam (Gr p.iav) : una I 11 proferent X
proferunt w* (u* ?) 6. ab alios iudi-
cari (Gr irap (ripots o'tKa((a0ai) J S ( - Y) v :
iudicari ab alios I ab alio se iudicare Y
a : om S 9. est Bententia I : sen-
tentia est J S ( - Y) v sententia (sine est)
Y, fortasse recte
I J u xv contemnatis X Y condcmnati u 1. episc- J
SPXY 2. accussatus Y iudecetur P *iucatur u 4.
consensum I consenso X 5. sententi u 8.
consonant P
XCIII [xv]
III (Isidori)
Si quis episcopus criminalitcr
accusatus ab omnibus qui sunt intra
prouinciam [cpiscopis] cxccperit
unam consonamquc scntentiam, ab
5 aliis ultcrius iudicari non potcrit,
sed manerc circa eum oportct tam-
quam conueniens quod ab omnibus
prolatum cst firmum ' ratumquc
iudicium.
XCIII : XCIl F LXLIIII R XV DWFQSpfTWRD
xvi Y ximCT (V?). Desunt tituli '>'oiI2*F/E
codd O * tt* dehinc usque in finon (sup-
piet ** e Dion)
1. criminali V 2. accusatur T F fuerit
accusatus R ab : et T ab omn\-
bus in ras sed manu prima V, ab hominibus
F intra prouincia R CF in prouincia
D* 3. episcopis \Gr tu>v iv rjj (irap\la
inio-Kontov) V C T F Q, Sp : om M exci-
derit D 5. alterius f* iudicare R W
F E potuit C potuerit E 6. tamque
C* 7. conueniens quod . . . prolatum
(probatum Y* D) est firmum ratumque
iudicium M (de D tame?i nide ad / 8
infra) : conuenientem quae . . . prolata
(praelata F) est firmam ratamque sen-
tentiam V T F Q Sp conueniente quae . . .
probata sunt firmam ratamque sententiam
C ab hominibus R V F 8. firmum
ratumque : firmumque D
XCIII [xv] 3. prouintiam f episcopiscopis O* f TK^
exciperit F/ 4. sentenciam Rf 5. iudicaie ^ C TF/
RWF/E 6. manireT* oportit C T/
(\-LVOXES
28 1
IV (Dionysii I)
\v Dc episcopis ab eiusdem pro-
uinciac sacerdotibus consonanter
exclusis.
Si quis episcopus de ccrtis cri-
minibus accussatus condemnetur ab
omnibus episcopis eiusdem prouin-
ciae, cunctique consonanter eandcm
5 contra eum formam decreti protu-
lcrint ; hunc apud alios nullo modo
iudicari, sed firmam concordantium
episcoporum prouinciae manere scn-
tcntiam.
M xv 3. episcopis cod, scilicet epis primii
curis, episcopis secundis
III Isidori epitome Ferrandi
[LXIIl] Vt cpiscopus qui ab omnibus
episcopis prouinciae fuerit condem-
natus, facultatem iudicii repetendi
non habeat. CONCIL : ANTIOCENO
5 TITL : XV
C/>y< [lxiii] 3. rependi trcc 4. concilivm
ANTHIOCENO TITVLVM trec
Isidori epitome Hispana
XIIII Episcopus ab omnibus episcopis
damnatus non rcparari.
UZ/i Xllll 1. Episcopum . . . damnatum h 1.
reparari Z h : repara (pagina praccisa
desunt cetera) U
V (Dionysii II)
XCIII [xv] L^c episcopis ab eiusdem
prouinciae sacerdotibus rconsonan- Mfo/6-, b \
ter exclusis.
Si quis cpiscopus de certis cri- Cr cap cxliiii
minibus accusatus condemnetur ab
omnibus episcopis ciusdem prouin-
ciae, cunctiquecons^onanter candem hjo!(>(>a\
5 contra eum formam decreti protu-
lerint ; hunc apud alios nullo modo
iudicari, sed firmam concordantium
episcoporum prouinciae manere sen-
tentiam.
XCIII j : XV coddcett Canonem hunc (sub \ 0
titulo Ex canonibus supra scriptis capitulo a J ' ' "' ' ''
XV) laudat /ohanncs llpapa,uide ad can iiii r j^ rQ t
p 247 supra, testibus cod K fol \i"] b et L Cr-w
fol 18 a 1. de : pro / 2. condemnatus
6 condemnatur m* B 3. prouinciae :
om Jo-L 4. cunctisque m eadem
B*/3Jo-L 5. eum : cum A forma
Jo-K Jo-L 7. firma A 0 formam (e/ 5
supra) a* 8. sententia O sententiae 8" HJ0-KJ0-L
XCIII [XV] lit cl 3 ct S. prouintiae a (Jo-L) con- A 0
sonantur w /3* I, cpis 0 2. accustus " / / J
Jo-L* conilcmpnetury / 4. consonantur
13* cosananlcr Jo-L* cosnantcr ut uid Jo-Ls
5. eum : cum A protullerint 0 6- aput
0 alius A Jo-K Jo-L
I!
O O
282
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
xvi De cpiscopis uacantcs.
Si quis episcopus uacans iactauerit
ecclcsiam ct adripuerit sedcm sine
pcrfectam synodum ; hunc esse de-
iectum, etsi contigerit ut omnis
5 populus quem subrepsit desidcrent
eum. perfecta[m] autcm esse ea
quae synodus censuit, maximc ubi
ct mctropolitanus praeest.
xvn De his qui uocati ad episcopatum
contemnunt.
\} uvw xvi : xv Y De : om Y episcopis
SP X i uacantes : episcopi- uacantes J cpiscopis
uacantibus Y ; kgendum suspicor epi-
scopos uacantes
i. iactauerit ecclesiam I, quasi e Gr
eKKXrja-iav emppfyas, omissa ttOCC eavrov :
qui suam relinquens ecclesiam JSv,
nulla textus graeci habita ratione 2.
adripuit u sedem I, cttm Gr rbv 6p6vov :
aliam scdem S v aliam fidcm J sine
perfectum synodum X sine perfecta synodo
Y 3. esse I : + omnino J S v, contra
Gr 4. etsi I : etiam si J S v; Gr *a\ «
6. perfectam I J S ( - Y) v, cum GrreXeiav :
perfecta Y,/ortassc rectt eam w 8.
et : om X * iu
XVII : XVI Y De hiis Y uocat I
ad : et Y contemnunt : + uenire v
\}u xvi I. cpisc J nacantn 2. eclesiam J
SPXl -ync I 3. pcrtam it synodom ? I* 4.
omoesSF 5. luhrebdtj 7. mudmae
IX
III (Isidori)
XCIIII [.XVI]
Si quis cpiscopus uacans in ecclc-
siam uacantcm supcruenerit, et hanc
subrepcntcr praeterplenariam syno-
dum diripiendam esse credidcrit ;
5 hunc abici oportet, tametsi cum
plebs quam diripuit uclit sibi cpi-
scopum retincre. illa autem dicitur
synodus esse plenaria in qua etiam
mctropolitanus adfuerit.
xcv [xvn]
XCIIII : XCIII f LXLV R XVI DWFQ SpfTWRD
XVII YXV CT(V?) VCTF/E
I. quis : om F 2. superuenerit : ° n Z * ^
super D si peruenerit E 3. subrepenter
(quam ttocem nusquam in libris inuc/ih
R D : subreptiuae fYXV obrepenter (obripi-
enter E obrependam . . et 2) V C T F Q Sp
praeter : propter F ; om n* plenaria
C planariam Q(- 2) 4. diripiendam
(Gr viraprru(oi, c/ l 6 in/ra) V C T F Q :
occupandam M Sp 5. tametsi (Gr
Ka\ el) V C F Q Sp-ed : tamen si f Y W T
tamen si non R D tam si E 6. plebis
R plebem F diriruit V disrepuit C diri-
puerit F uellit RDEf icllit F uellet
T uelle C 7. detincre Y V pertinere F
ille E* autem : om V Q dicetur
V E 8. esse (Gr elvai, ttisi huic uerbo
respondcrc dicitur iudiccs) M : om V C T
F Q Sp plenaria (c/ 1 3 supra) M Sp :
perfecta cum Gr rtXeiav V C T F Q 9.
metropolitanus (Gr 6 ttjs p^TponoXeus) M,
</ xviiii 2 : pracm episcopus (epm V) V
C T F Q Sp adfuerit : fuerit R
xcv: xvil FQSp xvi CT,(V?). Hutu
canoncm scquenli postponit M (sttb nutnero
XCV f LXLVII R XVIII D W XVIIII Y), HOH
autcm Fcrrandus (uidepp 285 287)
XCIIIl [xvi] 1. uocans I) uacante/ eclesiam CD py R H'
3. synhodum Csinodum R 4. derepicndam C VC 11/
credederitR 5. habici F oportitCR/ r<
plebis R pleps C* diriruit V disrepuit C
deripuit R O * V uellit DREf iellit F
7. rctcnere C R retine O 8. synhodus C T sin-
odos R cciam R 9. metropolt f metrpls F
CANONES
283
IV (Dionysii I)
xyi l)c uacantibus.
Si quis episcopus uacans in acc-
clesiam "uacantcm prosiliat scdcm-
quc pcruadat absquc intcgro pcr-
fcctoquc concilio ; hic abiciatur
5 ncccssc cst, etsi cunctus populus
quem diripuit cum habcre clcgc-
rit. pcrfcctum uero concilium illud
est ubi intcrfucrit metropolitanus
ant/strs.
xvii Dc his qui cum ad episcopatum
conuocantur cuitant.
M xvi uagantibus cod* 9. antestis cod
III Isidori epitome Ferrandi
[XXl] Vt nullus episcopus, etiam si a
plcbe eligatur, uacantcm ccclesiam
obtineat nisi ex auctoritate plcnari
COncilii. CONCIL: ANTIOCENOTITL:
5 XVI
[CXLIIll] Vt synodus plenaria tunc
dicatur cum cpiscopus metropolita-
nusadfuerit. CONCIL : ANTIOCENO
TITL: XVI
C trcc [xxi] 2. pleue trec eligatur C : degatur
trec 3. ex autoritatem C 4. CON-
CILIVM trcc ANTIOCENO : NICENO trcc
5. xvi C: xv trcc
[cxliiii] 1. tunc trec: hunc C 3.
ANTIOCI C 4. TITVLVM trCC
Isidori epitome Hispana
xv Episcopus uacans in diocesc
uacante sinc concilio metropolitani
non adprehendat.
UZ//XV U : canoni praecedetiti coniungunt Z h
1. uagans U in diocese uacante sine :
in diocese uacanti sinc U in diocese
uacantes nec Z diocesim uacantcm sine
(om in) h 2. consilio h 3. adpraehen-
datZ
Oo2
V (Dionysii II)
X( mi [xvi] De uacantibus cpiscopis.
Si quis cpiscopus uacans in cc- Cr cap cxiv
clcsiam uacantcm prosiliat sedem-
que pcruadat absque integro per-
fcctoquc concilio ; hic abiciatur
5 necesse cst, ctsi cunctus populus
quem diripuit eum habere delege-
rit. pcrfectum ucro concilium illud
est ubi interfucrit mctropolitanus
antistes.
XCV [xvil] De his qui cum ad epi-
scopatum conuocantur cuitant.
XCIIII j : xvi codd cett uagantibus j l B a S A 0
1. uagans j 6 uacasset 0 in ecclesia 6 aJ '" *
3. peruadat : prodat ? 6* peruideat m* Cr-w
peruadant 8* perfectoque : certoque s
4. consilio A a* j s £ 5. etsi : etiamsi /
6. eum : om 0 delegerit : diligerit 9*
dilexerit e2 dilegerit B* delegeret a (/3*?)
S* 7. illum /3 8. metropolitanis a*
9. antestites m*
XCVy : XVII coddcett cum . . . conuocantur
euitant : conuocantur et uitant (pm cum) A
xcnii [xvi] eps 0 1. accclesiam / 2. pro- A 8
sileat m /3 3. perfectuque ut uid A* 5. aj l s
popls B 6. diligerit 0* tn* dilegerit B* ;;/*
Cr-w delcgerct a @* ? 9. antestis A a 0 Cr-w
xcv [xvii] etistopatum 0* conuocanter 0*
284
CONCILIVM ANTIOCHENVM
\ ] U V 70
SPXY
II (Prisca)
Si quis episcopus ordinatus prac-
populo noluerit et ministeria
non suscipiens, ncc adsentiat pergere
in commissam sibi ccclesiam ; hunc
5 esse alienum a communione, quous-
que coactus suscipiat aut postremo
disponat de ipso perfecta synodus
qui sunt in prouincia episcopi.
xviii De ordinato episcopo ct non
suscepto.
Si quis cpiscopus ordinatus ct in
parrocia in qua ordinatus est non
eat, non suo uitio sed populo uitante
i.proesseY 2. populo l,cumGr\aou :
oi)i ) Sv 4. commi8Bam(£;'e'yxf<pi0"#fI-
anv) J S v : coniunctam I ; /ortassc legen-
ditm iniunctam 5. a communionem
P 6. coactus I, cum Gr avayKao-Ocis :
correptus J S correctus v aut : ut X Y
7. de ipBO (GrmjH alrov): dc ipsas I dc
ipsa S* 8. cpiscopos J
xviii : xvii Y
1. in parrocia in qua (quo I) I v : in
parrociam in qua J S ; Gr tls rrapoiKlav . . .
tls fjv 2. est : om S* non eat :
moneat X 3. populu P* uitante :
I JU xvil 1. cpis J episc- P 2. mynistcria I 3.
SPXY adsenti ad u v 4. conroissam J eclesiam J
5. essem u commonione Y comunionc u 6.
Buspiat u 7. pcrfccta? I* S. prouintia X
xvm 1. cpisc. J 2. paroc. P 3. non : nun
III (Isidori)
Si quis cpiscopus suscepta manus
inpositione ct deputatus populis
[praeesse] nonsuscipiat ministerium
sacerdotii, nec consentiat abire in
5 ecclesiam cui fuerat ordinatus; hunc
incommunicabilem esse, donec co-
actus consentiat plebem suscipere
sibi commissam aut prouinciae ple-
naria synodus episcoporum de eo
10 aliquid statuat.
XCVI [XVIIlJ
Si quisepiscopusordinatusnonab-
ierit in parrociam cui cst ordinatus,
si non suo uitio sed plebis forsitan
1. acceptaE 2. deputatas F 3. fTWRD
pr-aeesse cum Gr npocaravai V C T F Q Sp:
omM. suscipiet^* 4. abire : haberc
RVC haberi E in : om E 5.
cui (Grt yxcipto-8clo-av avrw) V C T F Q : in
qua M Sp fuerit T 6. esse cum
Gr elvai aKoivd>vr]rov M : + debere V C T F
Q Sp coactus : om T 8. sibi com-
misaam M : sibimet deputatam (depotatam
C) V C T F Q Sp plenariam R V C F
9. de eo : deo W* de quo D de eo aliquid
dc eo f
xcvi : xviii F Q Sp xvii C T (V ?). Cano-
nem praccedenti firacmittit M (sub numcro
XCIIII f I.XI.VI R XVII DW XVIII Y)
I. ordinatus (oY \(iporovi)6(is ) : om R D
abierit : habuerit D fueri treceptus R abit
^* 2. in prouinciam R in parrocia F
cui : cuius C ubi T tr ordinatus est
Sp 3. si : cui E ; om urg-ed suo :
om T sed : om K D forsitam R D C Q
on 2*y
JCCV [xvil] 1. si : su O epis F susceptam- f t R V
amnos R 2. inposicione R/ depotal. f C Y C T ¥/
R F populus T* E* 4. sacerdocii R
conscntiam T consenciat K/ haberc V C R
habcri E 5. eclesiam C R D hun E*
7. conscnciat K/ pleucm V suscepere R
8. cummissam R prouintiac f 9. synhodus
CT sinodus R cprum C eprni T episrum R
xcvi [xvill] 1. abieret n habuerit D habierit F
2. parrochiam f W D parochiam n parociam V
paroch. F 3. uicio R f forsitam C R D O n * y
CANONES
285
IV (Dionysii I)
Si quis cpiscopus manus inposi-
tionem cpiscopatus acccpcrit ct
pracessc populo constitutus minis-
tcrium subirc neglexerit, ncc ad-
S quieuerit ire ad accclcsiam sibi com-
missam ; hunc oportct communionc
priuari, doncc susccperit coactus
officium aut certe de co aliquid
intcgra dccreucrit eiusdem prouin-
iociae synodus sacerdotum.
XVIII Dc his qui promoucntur ad
episcopatum nec rccipiuntur.
Si quis cpiscopus ordinatus ad
paroeciam minimc cui cst praelatus
accesserit, non suo uitio sed quod
M xvm promouentur lod2: prouentur cod*
2. paroeciam c<M*\ parrocchiam cod"1
III Isidori epitome Ferrandi
[vil] Vt cpiscopus qui suscepta manus
inpositione ministerium recusaucrit,
cxconmunicatus maneat donec con-
sentiat. COXCIL : ANTIOCENO TITL :
5 XVII. si autcm uolcns a plcbc non
Qtrec [vnl 2. inpositionem trec 5. XVII C :
xvi irec pleuc trcc 6.
Isidori epitome Hispana
XVI Episcopus ordinatus, si nolucrit
cssc cpiscopus, excummunicctur
doncc coactus consentiat.
xvii Episcopus cum ordinatus fuerit
ambulet ad diocescm suam.
U Z/& xvi U : XV Z 2. excummunicetur donec
coactus consentiat scriftsi, collata Isid
can xvii/6: cxcummunicetur (excomm.
Z) coactus conscntiat (consentia U) U Z
U /1 deponatur (cct om) h
xvii U : xvi Z : canonem om h 2. ambulit
U diocessem U diocc Z
V (Dionysii II)
Si quis cpiscopus manus inposi- Orar/clxxviiii
tioncm cpiscopatus acccperit ct
praccsse populo constitutus minis-
tcrium subirc ncglcxcrit, ncc ad-
5 quicucrit irc ad ccclesiam sibi com-
missam ; hunc oportet communione
priuari, donec susccperit coactus
officium raut certc dc eo aliquid V^66 a A
intcgra decreuerit eiusdem prouin-
10 ciac synodus saccrdotum.
XCVI [xvill] Dc his qui promouentur
ad cpiscopatum1 ncc rccipiuntur. §/0/66 £a
Si quis episcopus ordinatus ad Cr cap xxxviii
parrociam minimc cui est electus
acccsserit, non suo uitio sed quod
I. quis episcopus : quiscopus O
episcopatus : episcopi
<19(„* 5
(a* ?)
2. A0
ac_ a j l m s B
a /3 S k K
cepennt 0 3. populo : om 6* 4. Cr.w
subire : sibi a* 8* neglexerit: con-
6.
tempsent s a 5. commissa 0
oportere 6 oporteat B* communionem e
communioni a 9. integra decreuerit :
decreuerit integra s decreuerit (om integra)
Cr integra decreuit m
XCVlj: XVIII codd cctt ab m 1. ad:
in a* 2. parroc/n<?/« G in ras (corr m p)
1. epis @ impositionemy B 2. acciperit A 0
aj B 3. poplo B 4. aquieuerit 0 ajl s
5. irae a aecclesiam / 6. oportit A
comunione s 7. susciperit a B 8. ofiitium
a aliquit / 9. prouintiac a 10. sinodus a
xcvi [xvill] 1. epis 0 2. parochiam a paroe-
286
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
aut pro alia culpa non ex co facta ;
5 hunc autem habcre dignitatem ct
ministcrium solum quod causa non
uidcatur habere in rebus ipsius ec-
clcsiae in qua ordinatur. sed cx-
pcctarc cum oportet quousque pro-
10 uinciae synodus de eo quae uidcntur
ordincnt.
xviiii De ordinationc episcoporum.
Episcopum non ordinari absque
synodo ucl praesentia metropolitani
prouinciae, quia ipso pracsente me-
lius, et cum eodem omncs qui sunt
I J H V W
SPXY
in tant P 4. ex I, cum Gr e£ ovtov :
ab J Sv facti Y 5. habere I, cutn
Gr tovtou /x€T€^6i>/ : firaem ccnsemus J S v
7. rebus ipsius I : ir ipsius rebus J S v
8. ordinatur I (Gr avvdyoiTo) : est' ordi-
natus J S v expectare I S v : spcctarc
J P X Y ; c/can xii // 9 14 supra 9.
oportet I : oportere J Sv; om Gr 10.
quae uidentur I (Gr t6 napiardp^vov) :
quae eis uidentur (uidetur Y w) J S v, cf
can xiiii / 14 sufira
xviiii : xviii Y De ordinatione epi-
scoporum I : De ordinandis episcopis J
Sv
2. praesentiam I v metropolitano P*
3. quia : qua X 4. cum de eodem S
IJa
S P X Y
P uicio P 5. dignitat P 8. exspcclarc
S u v w spectare J P X Y 10. quc X ordin
w
XVHH 2. metropolytani I 3. pracsent P pre-
III (Isidori)
contradictionc ; hic honorcm susccp-
5 tum retinerc debcbit et sacerdotio
fungi, ita ut nihil molcstiae ad-
ferat ecclcsiae illi in qua fucrat
constitutus. cxpectare autem eum
oportet prouinciae plcnariam syno-
iodum, donec dc co quod conpctit
statuatur.
xcvn [xvilll]
Episcopum non ordinandum prae-
ter concilium ct praesentiam metro-
politani prouinciac, cui melius erit
on2*v
4. contradictioni R D# hic : his F r y W R D
hoc E tr retinere debebit susceptum V C T F/E
F 5. retinere : + non E debet
R debuit C sacerdotium C F sacerdos
Q 6. fungi ita ut : fungit aut F 7.
fuerat M Sp : est V C T F Q 8. autem :
0111 D 9. plenariam f W R T F Sp 2 :
plenarium V V C Q ( - 2) plenarum D
sinodo R 10. de eo : do (sc deo) V de
eum F conpctct T
xcvn : xcvi f lxlvii R xviiii D W F Q
Sp XX Y XVIII CT(V?). Titfiracm Dc
non ordinando cpiscopo sine metropolita-
num (metrplinu F) F
I. Episcoporum D 0,c initia canonum
xxii xxiii xxv non : om D prae-
ter . . . praesentiam : sine proconsilio et pre-
scientia E 2. concilium (Gr avvohov):
consilium fYRF *' Sp-ed prae-
sentia YQ (-2) metropolitani (Gr
tov (v rfi fjirjTpnnoXd) M Sp, r/xvi 9 : metro-
politanae V C T F Q ( - 2) episcopi metro-
politanac 2 3. prouinciae : episcopi Sp
4. contradictioni D R honore f 5. f T R >C
retenere C R sacerdocio R 6. fugi R V C T ¥/
afferat f 7. eclesiae C R D 8. contitntus V
constitus O exceptare T 9. oportit C/
prouintiae f synhodum.C Y sinod. R 10.
conpetet T competit D n
xcvn [xvmi] 2. praesenciam R (/) 3 et
( LYONES
287
IV (Dionysii I)
cum aut populus uitct aut propter
5 aliam causam non tamcn cius uitio
perpetratam ; hic ct honoris sit et
ministcrii particcps, dummodo nihil
molcstus accclesiac rebus cxistat ubi
ministrare cognoscitur. qucm etiam
loobscruare conucniet quicquid syn-
odus perfecta prouinciae.quod uisum
fucrit iudicando, dccreuerit.
xyiiii De cpiscopalibus in prouinciis
ordinationibus.
Kpiscop?/.r praeter synodum et
praesentiam metropolitani nulla-
tcnus ordinetur. hoc autcm modis
omnibus coram posito, melius qui-
M 5. aliam : otn cod*, add in marg cod"1
xviii 1 1. Episcopi cod
III Isidori epitome Ferrandi
suscipitur, ad plenariam synodum
saluo suo honore sustinere debcbit.
concil: antioceno titl : xviii
C trec suscipetur C plcnarium trcc
CONCILIVM ANTHIOCENO TITVLVM trec
Isidori cpitome Hispana
XVIII Episcopus si sine metropolitano
U Z XVIII U : XVII Z ; canonem omh I. si sine
scripsi : sine U Z metropolitano U :
V (Dionysii II)
cum aut populus uitct aut proptcr
5 aliam causam non tamen eius uitio
pcrpctratam ; liic ct honoris sit et
ministerii particeps, dummodo nihil
molcstus ccclcsiae rcbus cxistat ubi
ministrare cognoscitur. qucm etiam
ioobseruare conueniet quidquid syn-
odus perfccta prouinciac,quod uisum
fucrit iudicando, dccrcuerit.
XCVIl [XVIin] De episcopalibus inCrra/i
prouinciis ordinationibus.
Episcopus practer synodum et
praescntiam metropolitani nulla-
tcnus ordinctur. hoc autcm modis
omnibus coram posito, mclius qui-
4. uetet Cr-w 5. aliquam a (<5* ?) 6.
perpetratum 0 et i° : etiam ? B* ; om a*
honori m 7. ministerium a participes
j* nihil molestus : om a* 8.
obsistat m 10. conseruare a Cr II.
perfectaey2 prouincia 0 a quidyw
XCVlly': XVIIII codd cett tr ordinationibus
in prouinciis B i.praeter: praesbyter
X* et : om 0 2. presentia Q a
3. aut autem 0 4. coram : praem q j*
A0
aj/ius I)
addKK
Cr-w
ciam/ parrochiam 0 1> / .v 7. nil £ K S. A 0
aecclesiae / ribus A* exsistat aj lO.ojls
quicquitl a p l B sinotlus a 11. prouint. <7
xcvn [xvim] titctG. pronlnt. a 1.
sinodum a 2. nu.latinus A B* 7.
288
CONCIL I VM A NTIO CHEN VM
II (Prisca)
can xviii] 5 intra prouincia episcopi,quos etiam
oportet per epistulam mctropoli-
tanum postulare : ct si occurrerint
omnes, melius ; si autem minimc
hoc, tantum plures esse praescntes
io oportet ct alii per litteras suas con-
sentientes, et sic cum [consensum]
plurimorum siue praesentiae siue
electionc fierioportcreordinationem.
si autem aliter extra quae ordinata
15 sunt fiant, non ualcrc ordinationem :
si autem secundum ordinatum cano-
ncm fiant ct contradicant aliqui per
propria[m] intentione[m] obtinerc
multorum electionem, omnino non
20 ualcant.
1] uvw
SP X V
6. mctropolitanamS metropolitano P* me-
tropolitani I>2 7. occurrerint omnes I,
CUtn Gr dnavToUv o\ mivTet : tr omnes oc-
currerint J S v 10. oportet (Gr ou)
J S v : om I 11. sic cum : si cum I u&
cum consensum plurimorum 1 u : cum
consensuplurimorum JS vw\ sed )iescioa?i
otnittendum consensum, ut legaiur cum
plurimorum siue praesentia siuc electione
cum Gr fj.iTa.Tijs t5>v irXaovaiv fJToi napovoias
7] \lfi](f)ov 12. praesentia Y praescntium
10 13. electionem S 14. aliter J S v,
cum Gr aWcos : om I ex*tra X in ras
15. fiat v 16. canone u 17. contra-
dicant aliqui I, cum Gr dvriXeyotfv 67
Tivts : ir aliqui contradicant J S v per
propriam intentionem J S v : per propria
intentione \,/ortasse recte 18. obtinere
. . . electionem : ovi per homoeoteleutoi P
19. electione S
I 1 u sentemmelius u 7< 6. epistol.im \uv epi-
SPXV stalam Y 7. occurrerent u v 10. litensPn
constientes Y* 15. uale // 18. optinere
SXY optiii- -<) 20. ueleantl P*
III (Isidori)
si cx omni prouincia congregentur
5 cpiscopi : quod si fieri non potest.
hii qui adcssc non possunt propriis
litteris consensum suum de ipso
designent, et tunc demum post
plurimorum siue praesentiam siue
10 per litteras scntentiam consonam
ordinctur. quod si aliter quam
statuta sunt fiat, nihil ualere huius-
modi ordinationcm : si uero etiam
secundum definitas regulas ordinatio
1 5 celebretur, contradicant autemaliqui
propter proprias et domesticassimul-
tates, his contemtis sententia [de eo]
optineat plurimorum.
6. hi\Y8Sp-edr"r\VRr)
V < - T F/E
4. prouinciac (e l 3) D
proprias R 7. suum : om C ipsis
E epo C 8. designet ** consignent E
et : om C tunc : hunc f Y tum R D
9. primorum F* praesentia Y\VTF
10. per : om C scntenciam consonamque
R sententia consona T E II. ordinentur
n* quod si . . . ualere (/ 12) : in ras f,
sed m p quam statuta : constituta D
12. fiatMQSp(6V7i>on-o):fiantVCTF
de huiusmodi E 13. ordinatione F
1 5. celebratur C F E contradicant
(Gr dvTiXtyoifi*) : contradicunt T contra-
dicatRF aliquid n 17. contentis
R T E contempti V contemptus/ sen-
tentiac F sententia suaC scntentiaconsona
2 de eo WRDVCQSp: adeo T
F; om cum GrfY 18. optineat* ut
teneant C tr pluremorum optcneat R
plurimorum obueniat D
post R potet f TR*
9. plurimurum » CTr/
4. prouint. f 5. fierit V
V 8. desingncnt I W*
R praesenciam R 10. scntcnciam Kj
13. ordinacionem R hordinationem V 14.
regolas C R ordenatio f ordinacio R 15.
caclcbrctur f T II T caelebractur R 1 7. con-
tempt. V I) F/n ^ contentis R T E scntcn-
cia R/ 18. opteneat f R obtineat T T F
obteneat/ pluremorum R
canon/:>
289
IV (Dionysii [)
5 dem est ut omnes simul adsint
eiusdem prouinciae sacerdotes, quos
metropolitanus epistulis aduocare
debebit : et si quidcm omncs occur-
rcrint, optimac; quod si hoc difficilc
10 fucrit, saltim plures adesse omni-
modo conucnit, aut certe scribtis
eiusdem sententiae conprobari, ct ita
sub plurimorum uel praescntia uel
decreto ordinatio caclebretur. quod
15 si secus contra dcfinita factum
fuerit, nullas ordinatio uires habeat :
si uero iuxta definitam regulam fiat
et nonnulli pro contentione propria
contradicant, optineat sententia plu-
20 rimorum.
M 16. nullus cod*
III Isidori epitome Ferrandi
[illl] Vt episcopus a tribus ordinetur,
consentientibus aliis per scripta,
cum confirmatione metropolitani
uel primatis. CONCIL : NICENO
5 TITL: IIII.ITEM TITL: VI COXCIL:
AXTIOCEXO TITI. : XVIIII. COXCIL :
LAODIC: TITL: XII. [reliquos titulos
omisi\
C trec [illl] 1. a: om trec
6. ANTIOCENVM C
LAOD trec
4. CONCILIVM trec
7. LAPDIC C
Isidori epitome Hispana
et reliquorum omnium episcoporum
presentia, uel epistolas eorum, ordi-
natus fuerit, deponatur.
UZ
metropolitani Z 2. relicorum Z 3.
presentia scripsi : sine presentia (fortasse
recte) U in presentia Z 4. deponato (c/
can v p 251) ut uid U
II F p
V (Dionysii II)
5 dem est ut omnes simul adsint can xvim
eiusdem prouinciac saccrdotes, quos
mctropolitanus epistulis aduocare
debebit : et si quidem omnes occur-
rerint, optime ; rquod si hoc difficile n/<?/66 6 a
iofuerit, saltim plurcs adesse omni-
modo conuenit, aut certe scriptis
eiusdem sententiae conprobari, et ita
sub plurimorum uel pracsenOia uel §/0/67 oA
decreto ordinatio celebretur. quod
15 si secus contra definita factum
fucrit, nullas ordinatio uires habeat :
si uero iuxta definitam regulam fiat
et nonnulli pro contentione propria
contradicant. optineat sententia plu-
20 rimorum.
5. est : om 9 7. epistulis (Cr cV Jm- A 0
(TToXfjs) X e a* jlm B* a*: episcopusrt* s B2 aJj"1 s D
. a po k \
H(-a*) Cr 8. occurrerit /* occurrerunt cr.w
B* 10. plurimos a a 8 omnimodis
B* uet2 12 sententiam B 14. quod
si secus : quo secus ut uid A 15. defi-
nitam a 3* 16. nulla 0 habeat : om t
18. et: ut 0 pro contemptione m 19.
sententiam A
epistolis a B 9. optimae a 10. saltem 0 B A e
j* s 12. conproba / 14. caelebretur a aj ts
15. diffinita B 17. iuxtam A* diffinitam B
19. opteneat A obtineat a sentia ? 0*
290
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
XX Vt secundo in anno synodus fiat.
Propter ecclesiasticas necessitates
et quaerellarum perfinitiones optime
habere placuit sancta synodus, ut
per singulas prouincias episcoporum
5 fieri concilia sccundo in anno ;
semel post tertiam ebdomadam fe-
stiuitatis paschae, ut quarta ebdo-
mada pentecosten cclebrari syno-
dum, et commemorare metropoli-
10 tanos prouinciarum [episcopos] ;
SPXY
xx 1. eclcs. J aecclesiaslicas Y 2. querel-
larum I perfmiciones P obtimae I
obtime I' o[ teme Y 6. aebdomadam I 7.
aebdomada I 8. caelebrari I S clelebrari P
celebrare Y 10. episcc- J eps S v episc P u
III (Isidori)
ljuvzv xx: xvmi Y fiant X w (c/ 1 in indice
S P X Y titulorum, p 224 supra)
1. eclesias necessitates et quaerellam (c
muliio fortasse excmpiari) J 3. habere
\uw, cum Gr Ka\a>s Zxflv '• haberi J S v
sce u synodo Y 4. singulas :
+ epistulas J 5. secundum u v 6.
semel I, cum Gr : + congregari (-ati
S*) J S v post I Y, cum Gr ptra Tt)v
Tpiri]v : in P; om J S X v ebdomadam
I Y : ebdomadem J S ( - Y) ebdomada u
ebdomadefw 7. quarta ebdomada
pentecosten \,cum Gr rrj TtTapTr) t,iSopd8i
tt)s irfvTTjKoo-Trjs : in pentecosten S iu in
pentecoste J « 8. celebrari synodum
I, cum Gr tniTtXuo-dm rt)p o-vvodov : cele-
brari synodus possit (posit Y) J S v 9.
cornmorare u metropolitanus Y v 10.
prouinciarum episcopos J S v : pro-
uinciarum (tantum) I ; Gr tovs tirapx'<oTa<i
XCVIII [xx]
Propter ecclesiasticas curas et
quae exsistunt controuersias dissol-
uendas sufficere uisum est bis in
anno per singulas prouincias episco-
5 porum concilium fieri, primo quidem
post tertiam ebdomadam paschalis
fcstiuitatis,ita ut inquarta ebdomada
quae conscquitur (id est mediae) pen-
tecostcsconciliumconpleatur:admo-
10 neant autem prouinciales episcopos
hii qui in amplioribus id est qui in
metropolitanis ciuitatibus degunt.
onj**
XCVIII : XCVII f LXLVIIII R xxDWQSpfTWRD
Y* (per iticuriam ut uid) XXI Y2 xvim C ^ C J J/E
(V ?) ; canonem praecedenti coniungunt T F
1 . Propter . . . dissoluendas : has uoces
canoni praeccdenti subiungit C curas :
causas Sp 2. existant D* 3.
in anno M T Sp 2 : in annum V C F Q
( — 2) 4. per singulas prouincias (Gr
Ka6' tKao-TTjv iivapxiav) VCTFQ Sp : tr
per prouincias singulas (singulorum D) M
5. concilio E concilia *s primo YW:
primaf primuni R D semel (cum Gr awa^)
VCTFQSp 6. pascbalis . . . ebdo-
mada: om per homoeotelcuton T 7.
quarta ebdomadam R F (et archetypus
codicis T, uidc ad l 6, ?) 8. media
pentecosten (-te Sp-ed) Sp medio penti-
costes C die penticostis R 9. admoneat
O adomneat R 10. epi C 11. hi
W2 D C n 2 *" Sp-ed qui 2° : om T
12. metropolitanas F2/ metrpls F* de-
XCVni [xx] 1. eclesiasticas C D 2. cxistunt f TR^
V R D f r n 3. suffecire T uis V bes T* V C T F/
4. singolas R prouintias f eporm T
6. terciam R/ ebdomatam D R pascales
V pascalis C 7. festibitates V festiuitatcs F
fcstiuetates R festiuitas E ebd D n 8. pen-
ticostes C penticostis R D 2 9. conchil. W*
compleatur C D 10. prouintiales f prouinci-
alis C R/ prouinciles F* epi C epis F eps R
11. qui in 1°: quin R 12. metrpls F
CANONES
291
IV (Dionysii I)
XX Dc synodis quae debent ab epi-
scopis, suis temporibus, in prouincia
caelebrari.
Fropter utilitatcs accclesiasticas
et absolutiones earum rcrum quae
dubietatem controuersiamque reci-
piunt, optimc placuit ut pcr singu-
5 las quasque prouincias bis in anno
episcoporum concilia caelebrentur :
semel quidem post tcrtiam scpti-
manam fcsti paschalis, ita ut quarta
septimana pentecostes conueniat
10 synodus, metropolitano prouinciales
episcopos ammonente ; secunda uero
M
III Isidori epitome Ferrandi
[CXLIII] Vt bis in annum per singulas
prouincias concilia fiant. CONCIL :
NICENO TITL : V. CONCIL : ANTIO-
CINO TITL : XX. CONCIL : CARTHA-
5 GINENSI TITL : III
Qtru [cxliii] I. in anno trec 3. nicen C
ANTIOCI C 4. CONCILIVM trec
CARTHAG C
Isidori epitome Hispana
XVIIII Duas uices in anno conciliuw
UZ XVllil U : XVIII Z ; canonem om h
concilium : concilius U Z
V (Dionysii II)
X( 'vrn [xx] Dc synodis quae debent
ab episcopis, suis temporibus, in pro-
uincia cclebrari.
Proptcr utilitatcs ccclesiasticas Cr cap xxxviiii
ct absolutiones carum rerum quae
dubitationem controuersiamque re-
cipiunt, optimc placuit ut per singu-
5 las quasque prouincias bis in anno
episcoporum concilia celebrentur :
scmcl quidem post tertiam septi-
manam fcsti paschalis, ita ut quarta
septimana pentecostes conueniat
10 synodus, metropolitano prouinciales
episcopos admonente ; secunda uero
XCVin j •': xx codd cctt sinodo a 8* de-A0
bentur 9 debeant a s B 8* ad episcopis a* Ja ™kX
prouinciam A prouintiis a celebrare a a 8 Cr-w
1. utilitates ecclesiae 8 ecclesiasticas utili-
tates Cr 2. et : ut Cr-w abso-
lutiohes : ad solutiones * X (8* ?) 3.
controuersiam (om que) a* recipiant
A* Cr-w 8. festiuitatis 6 festa a 9.
pentecosten ^Bj3S*(+***B) con-
uenit k* conueniet k2 11. admonentes
a* 8* admonentem m secundo 9 Cr-w
XCVIII [xx] tit et 10, 12, 17. sinod. a bro- A0
uincia 0 prouint. (et 5 et 10) a caelebrare a aj Is
1. proptes 0 utilitatis A* aecclesiasticas /
4. obtimae a sengulas A* 6. caelebrentur aj
7. postertiam 0/ septimauanam m 9. pente-
chosthes j 10. prouincialis A II. episcopus
A eps 0 m ammonent. a j l s saecunda /
P p 2
292
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
secundam autcm synodum idus
octobrcs, quae est decima yperbere-
thei. et in eas synodos praesbyteros
supplicarc et diacones et omnes qui
15 laesi sunt, et a synodo iudicatum
mereri. ct numquam liceat aliqui-
bus inter semet ipsos synodum
facere absque eos quicreditas habent
metropolitanas ciuitatcs.
I J U V IV
S P X Y
IJ«
SPXY
1 1 . secundam I Y, uide ad can x / 4 :
secundum(secudum P)JS(-Y) v autem :
aut u ; om w synodus I 12. octobres
P X : octobr J octobris I S Y v yper-
berethei : + id est iuxta macedonus men-
sis octuber [in ras ct manu non prima, sed
in textu) X 13. in eas synodos scripsi
Clim Gr ev avrais ravrais rals crvvoSois : in
ea synodo I Y in ea synodus J S ( - Y) w
in ea synodos uv praesbyteros I Yiv,
cum Gr jrpeo-pvrepovs : praebb- J praesby-
teri S ( - Y) u 14. qui laesi sunt I,
cum Gr tovs rjotKTjO-dat vopi(ovras : qui sunt
in canone (cane u) J S ( - Y) v qui lessi sunt
in canone Y 15. a synodum iudicato I
17. ipsosynodum J 18. absque eis Y*
qui creditas habent I, cum Gr ruv
Trcrrto-Tfvptvav : qui certas habcnt J S qui
certas habet v
II. id S idos P
octobr J sperborei I -ypcrcthei
12. octubris I u octobris S Y
{lituola
supra ducta pcrcgrinum csse uocabulum signi-
ficat, cf L. Traubc Nomina Sacra pp 46-48) J
yperberethci P X perberethci Y 13. praebb- J
prsbi S praesbytri P pracsbitcri X psbyteros Y
14. diacc- J 15. lessi Y iucatum w
16. licead u 17. se mcipsos u 18. abque
u : uidetur (odcx u hic fidclissimc ab txemplari
mutilo dcscrihi,cf notulas fraccedcntes ct notulas
superiores ad l 14 ct can xxi /3
III (Isidori)
secundum ucro concilium idibus
octobribus habeatur,.qui dies aput
15 graecos yperberetei mensis decimus
inuenitur. in ipsis autem conciliis
ctpresbyteros et diacones praesen-
tes esse oportet ct omnes quotquot
se laesos existimant, et synodicam
20 expectare sententiam. nec liceat
aliquibus aput semet ipsos concilia
praeter metropolitanorum episco-
porum conscientia facere, quibus de
omnibus causis constat permissum
25 esse iudicium.
gunt: ducunt D 13. uerum R idi-fTWRD
bus: diebus F D iduum T in id(ibus) E on2**E
14. octobrium T octobris P2*2E qui :
quae T 15. mensibus F tr inuenitur
decimusF 16. ueniturD* in : om
T consiliis T 17. presbi C prsbis F
(antiquis compendiis, prbb uel simi/idus,
perperam resolutis) diacones (-nis C)
VV V C : diac M ( - VV) diacs F diaconos T
Q Sp praesentes se E 18. quot-
quot: qui T 19. se laesos : electos
E existiment E et : om R C T
synodica T synodalem D 20. nec : ne
W* 21. apudsemet ipsis C apud se ip-
sos ¥ concilia : om f Y W ; concilia
praeter concilia T 22. praeter . . .
conscientia CT : praeter . . . conscientiam
V F 2 praeter . . . conscientiae Q ( — 2) sine
. . . conscientia M Sp-ed sine . . . conscien-
tiam E. Gr avtv 24. praemissum T
13 (ct 16). conchil. W* id F/E idub(us) RfTRV
14. octobrcbus C R octubribus n ¥ (E) octobrs V C T F/
F octb D 1 4 c t 2 1 . apud omnes, exceptis V f
1 5. grecos V D F T grecus/ yperbereth f T
W biperberit hii R biberit hii D yperberetes T
yperetei/hiperberiti E dicimus D 17.
presbi C prsbis F prsbris/ prbos f D T pbrs R
psbyteros n praesbyteros V W diaconis C
diac fDR diacs F/diacos T 18. oportit C
om f quodquod V R D/ quodquot F 19.
sae K* lesos V D laesus C R lesus F/ ex-
sistimant R estimant F synhodicam C T sino-
dicam R 20. sentenciam R/ leceat R
21. apud, uide ad 1 14 22. cprm T epis-
porum R 23. consiencia R facire C T
CANONES
293
IV (Dionysii I)
synodus fiat idus octobris, id cst
quintodecimo die mensis octubris
quem hiperbereteon greci cogno-
r$ minant. in ipsis autem conciliis ad-
sint pracsbiteri diaconi et omnes
qui se laesos exsistimant, et synodi
experiantur examen. nullis uero
liceat apud se caelebrare concilia,
20 praeter eos quibus metropolitana
iura uidentur esse commissa.
M XX 14. quem : q : • m cod, quod compendium
aut raro aut numquam uidi 17. se :
%2it.cod* (fortasse sae lesos cod*, se laesos
cod1)
III Isidori epitome Hispana
fiat, et presbyteri et diaconi
ambulent : episcopi non faciant
concilium sine metropolitano.
U Z prbi U Z dhcbi U 3. ambulent
Z : ambulit U epiacopi : epis Z eps U
faciat U
V (Dionysii II)
synodus fiat idibus octobribus, id est can xx
quintodecimo dic mensis octobris
quem hypcrbereteon rgraeci cogno- u/?/ 67 a a
15 minant. in ipsis autem conciliis ad-
sint presbyteri et diaconi et omnes
qui se laesos existimant, et synodi
experiantur examcn. nullis1 uero§/o/67^A
liceat apud se celebrare corncilia,
20 prae^ter eos quibus metropolitana
iura uidernturn esse commissa.
12. idibus A ej / m s B Cr : idus H id a A e
octobribus A 6 }"■ s B a* k X : octobris aj* aJJin\B
J J a p 5 k K
/ a- /3 3 Cr octub m 13. quintadecima Cr-w
6 xv A S vdecimo m mensis : om /3*
15. in ipsi /* 16. presbyteris et diaconis
m* et 20: om 0 17. lesos (+ se
m p) * * * * estimant in ras B synodi
experiantur examen : synodo experian-
tur Cr 18. examinexX 20. metro-
politani 0 metropolitano m 21. uidetur
a* commissam /3*
13. ortubris 0 octb m octubris B 0 Cr-w 14. A e
iperuereteon 0 hyperbetreeon J* hyperbereeor. o.j t s
J7 hiperbereteon / hyperberethon a hyperbe-
retheon /9 * A. hyperbereton 5 hipperberethon
a greci 0 / B 16. pbri a l prbriy prbi
B diac / 17. lesos 0 aj exaesti-
mant a estimant /* B* extimant /a sinodi /
19. aput e caelebrare a 21. conmissa e
294
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
XXI Vt nullus episcoporum de pro-
priam migret ecclesiam.
Et ut episcopuj1 a parrocia in
aliam parrociam transeat neque per
uoluntatem suam, neque a populis
uim passum, neque ab episcopis
5 coactum : permanere autem eum in
qua ordinatus est a Deo in prin-
cipio ecclesiam et non eam transire,
sicut iam dudum [de hoc] prolatum
terminum est.
\]uvw xxi : xx Y propria migret ecclesiam I X
S P X Y propria migrat ecclesia Y
i . Et : om v ut episcopus . . .
transeat scripsi : utepiscopum . . . transeat
(ex archetypo,ut conicio episc) I ut episcopo
(eps u et ? w*) non liceat . . . transire J S
v. Cr iniijKoirov . . . pr) uedioTaadai a
parrociam P Y* 2. per uoluntates suam
I 3. neque . . . passum : neapolis
uim passum u neque per populis cum
passim w 4. passum: om 1*, add
sup lin m 2 ab episeopis I, cum Gr
imo (Tno-KOTTUiv : ab aliquibus episcopis J S v
5. eum I: + permanere (iterum) ],+ opor-
tere (contra Cr) S v in qua (quo X)
. . . ecclesiam (-iae Y) codd: Cr ds f)v
. . . (KKhr)o-iav 7. eam transire scripsi
(tnalis/ortasse ab eam),cum Gr utdio-Taadai
avrr)i : eum transire codd 8. sicut
. . . terminum est codd : legendum sus-
picor secundum . . . terminum (sine est)
cum Gr koto. tov . . . opov iam dudum :
om X de hoc (Gr nepl tovtov) I :
om J Sv prolatum terminum
I, cum Gr (^(v^x^ivTa opov : tr terminum
(om terminum X) prolatum (prolatum in
ras S probatum u v proratum w) ] S v
III (Isidori)
XCVIIII [xxi]
Episcopum de dioccsi altera ad
alteram diocesem non debere trans-
ire, neque si se ipsum ingesserit
ncque si a populis fuerit uiolenter
5 adtractus neque si etiam hoc ei ab
episcopis suadatur : manere autem
eum [debere] in ecclesiam Dei
quam ab initio sortitus cst et non
ab ea alio demigrare, secundum
10 regulam super hoc olim a patribus
constitutam.
XCVllII: XCVIIlfcR XXI D W Q Sp Y* f TWRD
XXII Y2 XX C F (V ?) XVIIII T J C T F/E
I. Eps Y Episcoporum V de diooesi
altera ad alteram diocesem f Y W (Gr
ano napoiKiat iripas ds iripav) : de diocese
ad alteram diocesem R D de (om de C*)
diocisi ad diocisem C de diocesi ad dio-
cesim (om ad diocesim **) alteram V T
FQSp 2. deberet E n 3. ingresserit
R* D 5. adtractatus E neque M
Sp : nec V C T F Q tr hoc etiam
Q ei : est T eis F 6. episcopo f
suadatur V C F Q : suadetur Y *2 sua-
dentur R suadeatur f W D T Sp 7.
debere M (-D) Sp: tr post Dei DV
C T F Q ; sed fortasse omittendum cum
Cr uivitv in ecclesiam dei R V T
(Gr ds t)v . . . (KKXrjaiav) : in ecclesia dei
f Y W D C F Q Sp 8. ab initium C
9. ab eo f* (corr m P) alio : ad aliam
R alibi C T Sp emigrare T 10.
super boc : om T olim : om Y* 11.
constitutam (Gr(^(V(\8ivTa opov) R D W2 V
QSp: constitutafYW*CT constitutum P
I J u xxi eclesiam J 1. apparroc. Y*
SPXY 3. uoluntat P 4. episc Y
aeccles. Y
2. parociam F
7. eclesiam J
xcvim [xxi] 1 . eps T diocisi C F diocise R f T R Y
diocese D ad : a F* 2. diocaesim f v C T F/
diocisem C R diocesin T diocesim TfW
debe O tansire V 3. ingresserit D
R* 5. attractus C eciam R ab*
R 6. monere F 7. eum: cum F
ecles. C R D dei C 8. inicio R Fj
9. demegrare C R dimigrare D 10. regolam
C R olym D
CANONES
295
IV (Dionysii I)
XXI Vt nullo modo dc parrocia ad
aliam parrociam cpiscop/^' transeat.
Episcopus ab alia paroecia nequa-
quam migret ad aliam, nec sponte
sua prorsus insiliens nec ui coact«s a
populis nec ab episcopis necessitatc
5 conpulsus ; maneat autem in aeccle-
sia quam primitus a Deo sortitus
est nec inde transmigrct, secundum
pristinum dc hac re iam terminum
constitutum.
M xxi episcopo cod 1. paroecia cod* par-
roechia cod"1 2. megret cod* 3. coactos
cod 7. est suppleici cum Dion 1 1 : om
cod
III Isidori epitome Ferrandi
[XVIIl] Vt episcopi uel clereci de
ciuitate ad ciuitatem non transeant
neque de prouincia ad prouinciam.
CONCIL: NICENO Tli : XI. CONCIL:
5 SERDICENSI TITL: II, ITEM III.
CONCIL : ANTIOCENO TITL : III,
ITEM XXI. CONCIL : CONSTANTI-
NOPOLITANO TITL : II, ITEM III
V (Dionysii II)
xcvim [xxi] Vt nullo modo de par-
rocia ad aliam parrociam episcopus
transeat.
Episcopus ab alia parrocia nequa- rjr cap xvi
quam migret ad aliam, ncc sponte
sua prorsus insiliens nec ui coactus a
populis nec ab episcopis necessitate
5 conpulsus ; maneat autem in eccle-
sia quam primitus a Dco sortitus
est nec indc transmigret, secundum
pristinum dc hac re terminum con-
stitutum.
C trec [XVIIl] 4. CONCILIVM trec 5. III : om trec
6. ANTIOCENVM C ANTHIOCENO (et sic
fere semper) trec 7. ITEM : + TIT : trec
CONCIL.IVM trec 8. ITEM : + tit : trec
Isidori epitome Hispana
XX Episcopus, quamuis a populo
coactus, non uadat in aliam dio-
cesem.
U Z XX U : xviiii Z; canonem om h 2. uada
(cfcan xp 267) U in alia diocessem U
xcviiii j : xxi codd cett de parrocia : de a 0
parochiam m ; om a episcops k episco- aj Im s B
pos k* 1. ab alii parrochia e 2. mi- £, *
grat a* (sed corr m p) 3. iiwiliens B
ui : uimy* ; om Q 5. in ecclesiam m*
k\ 6. primatus A* a deo : do (om
a) in ras 0, sed ut uid mfi, a domino Cr-ed
sortita s 7. transmigret : transiens
migret s a* 8. de hac re : degere 6
terminum : praem iam a, cum Dion I
XCVIIII [xxi] tit et 1. parochia ter a paroec. terj \ q
parroch. ter 6 / s B 3. insilens a* 4. ajls
poplis B 5. compulsus s ccclsia ©
aecclesia / 8. ac a
296
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
XXII De his qui ordinantur ab falio-
rum parrociisf episcopis.
Episcopum non subintrare alie-
nam ciuitatem quae non ei subiacet
neque in locis qui ad eum non per-
tinent, neque ad ordinationem ali-
5 cuiusnequeconsecrare pracsbyterum
uel diaconem in locis alieni episcopi ;
nisi forte postulatus cum consensu
proprii episcopi. si quis autem hoc
temptauerit, infirmum esse manus
I J u v w xxil : xxi Y De hiis Y ab aliorum
S PX Y parrociis (parrocias S w) episcopis codd:
legendum ^j^/^rabepiscopis [in] aliorum
parrociis
I. Episcopum : Episcopis v; om 10
intrareS* 2. quem u eis subiacet I w
subiaceat S u 3. pertinet u 4.
ad : om u 6. diaconem I : diac- J u
diaconum SPXa/ diconum Y alieni
episcopi I, cum Cr trepco (kio~k6it<o vttok(i-
pevovs : alienorum (aliorum iv) episcopi v
alienorum episcopis JS(-Y) alienorum
episcoporum Y 7. consensum (om cum)
I, sed Cr fl(T('i yvaypr)? 9. infirmum I
(Cr aKvpov) : infirma J 8v,foriasse rectius
IJk xxn parociis P episco Y
S P X Y episc P episcop X episcopis v
P 3. adm (sc a deum) J
episc- J eps S
2. ciuitat
5. consecrere
5. uuiu \ic a ucuui 1 j ~j. uuusclici e
praeb- J praesbiterum I X praesbytrum
6. diac- J k dicon. Y 7. postolatus I
C [xxn]
III (Isidori)
Episcopum non debere inruere in
alienam ciuitatem quae illi [non]
uidetur esse subiecta neque in re-
gionem quae ad eius curam minime
5 dinoscitur pertinere ad aliqucm or-
dinandum, neque presbyteros [aut]
diaconos constituere ad alios epi-
scopos pertinentes ; nisi forte cum
consilio propriae regionis episcopi.
10 quod si quispiam horum aliquid
: xcviiii f CI R XXII D W Q Sp Y* XXIII f T W R D
Y2 xxi C (V?) : canonem praecedenti con- ^jj^/E
iungunt T F
1. Episc f Eps Y Episcopus E Episco-
porum *• tr in alienam (aliam E) in-
ruere Sp in alienam ciuitatem : bis
V 2. aliam Q E tr quae illi uidetur
ciuitatem Q quae : qui E non
uidetur T2,/e/ici ut puto coniectura (Cr
T17 pfj ItroKeipfVT] avru) : uidetur MVCF
Q (-2) probatur non Sp 3. subiectam
DFn<J>Sp-ed religionem T 5. di-
nuscetur R aliquam D* O n* aliquid Sp
ordinandum : om F 6. presbyterum
(prbm D prbr R) R D aut (Gr if) f Y
W R Sp : uel T F 2 neque C D ; omVQ
( — 2), fortasse recte 7. diaconos V C
T/Q Sp cion Gr Siclkuvovs : diac M F, ubi
pluralem numerum scribas codicum fYW
F intellegi uohiisse iure colligas e praece-
dcnte presbyteros ; contra dc R D uide ad
/6 9. consilio (Gr yvuprjt) : con-
cilio T ; om E proprio 2 10.
quod si quispiam : ut si qui spem
T aliquid : praem tale (tali E) Sp
c [xx 11] 1. episc f eps T (E) irruere C inrue VfTRf
3. nequae R 4. minimae f R 5. dinuscetur R V C T Y f
dinuscitur V pertenere C 6. nequae R nec T
prbr R prbs f prbos T T prbros / W prsbos F
presbos C praesbyteros n V 7. diac f T D R
F diacs C/diacos T alius F/ eps R F/
epis W* 8. nihi/ 10. quispem T orum/
CANONES
297
IV (Dionysii I)
XXII Vt in altcra paroecia clericos
alterius paroeciae episcopus nulla-
tcnus ordinet.
Kpiscopusalicnam ciuitatem quac
non est illi subiccta non adeat nec
ad possessionem accedat quae ad
eum non pertinct superordinationem
5 cuiusquam, nec constituat praesby-
teros aut diaconos alteri subiectos
episcopo ; nisi fortc cum consilio et
uoluntate regionis episcopi. si quis
autem tale aliquid facere tempta-
M xxii paroeciae . . . ordinet : iniuria has
uoces iitulo aufcrt, canoni practnittit , coJ
1 . Epis cod 9. temptauerit . . . ipse
(l ii) : om cod*, addad calcpag {sed eis pro
eius) cod2 \forsitan conicias has uoces unam
in codicis archetypo lineam compleitisst
III Isidori epitome Ferrandi
[xxvil] Vt episcopus alienum clcricum
non suscipiat neque ordinet. CON-
CIL : NICEXO TITL : XII. CONCIL :
SERDICENSI TITL: XVIIII.ITEM XX.
5CONCIL: ANTIOCENO TITL: XXII
\i-eliquos titulos omisi].
C trec [XXVII] 4. SARDICENSI trec
Isidori epitome Hispana
XXI Episcopus si in alienam ciuitatem
U Z XXI U : XX Z ; canonem om h
II
V (Dionysii II)
C [xxil] Vt in altera parrocia clericos
alterius parrociac cpiscopus nulla-
tcnus ordinct.
Kpiscopus alicnam ciuitatem quae Cr cap xxxvii
non cst illi subiccta non adeat ncc
ad possessionem accedat quae ad
eum non pertinet super ordinatione
•scuiusquam, nec constituat presby-
teros raut diaconos altcri subiectos Ifo/a, b a
episcopo ; nisi forte cum consilio et
uoluntate rcgionis episcopi. si quis
autem tale aliquid facere tempta-
c [xxn] parrocia . . . parrociae : prouin- A 0
cia . . . prouinciae A alterius : bis J ajB s"' S^''
ordinetur ?n 1. aliena ciuitate 9 2. Cr-w
subiucta A* subiuncta A2 (sed m p) au-
deat 6 adeant A* 3. possessionem :
possessione e ; + eccl A* (sed dcleuit m p)
tr non ad cum e 4. ordinatione
\a*jl sH. (-&* S*) Cr-ed : ordinationem
e B* Cr-w ( = Dion I) ordinationes a2 [1* 8*
B2 5. constituit a* 6. altero e alterius
/ subiacentes e subiecto Ci-w 7.
episcopi j* concilio s* 8. episcopi
si : epos ut uid 6* 9. tale : om 5*
C [xxn] atera » paroch. bis a paroec. bisj A 0
parroch. bis 0 / s clericus Qj* clrs m nul- ajls
latinus A 2. sibieta 0 5. constituas?
0 pi esbetyrus A pbros <j / praesbyteros j
6. diconos 0 diacs m 8. uolumtate 0
Qq
298
CONCTLIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
10 inpositio ordinis eius ct ipse confu-
sioncm a synodo patiatur ; quia
quod iudicare non potest ordinare
non debet.
xxili Vt nullus episcopus post se suc-
cessorem eligat.
Episcopum non licere pro se con-
stituere collegam sibi successorem
in exitum uitae suae ; et si aliquid
tale factum fuerit, infirma esse debet
5 ordinatio cius. illud autem, obser-
uaridispositionem ecclesiasticam in-
I J /( 7' 71
SPX Y
IJ"
s l' \ Y
10. ordini S et: om S confu-
sionem I Y w : confusione J S ( - Y) itv
1 1. a synodo \Gr vtto rrjs <tvv68ov) : om J v
patiatur (Gr rvyxdvav) : om (ad finem
colnmnae) I 1 1— 13. quia . . . debet :
habet etiam Dion (I et II), deest tamcn in
Isid et apnd authenticum graecum 1 2.
iudicare I, cj Dion : uindicare J S v
xxiii : xxii Y susceptorem Y eligat :
liceat S*
Textum interpretationis nostrae,fidcliter
iipud solum cod I scrua/um, recensere et
contra episcopos in benejicium cleri depra-
uare ceteros codices ex additatnen/o pa/e/,
quod ter in Jioc canonc fieri uides, l 5
electio uel, / 8 et maxime electio cleri-
corum, / 10 eligere et
I. Episcopum non I, cum Gr'Enio-Konov
fit)'. Nulli episcoporum J S v pro se I,
cum Gr dvr avrov : sibi J S v restituere
I 2. collegam sibi I, cutn Gr Zrfpov
iavrov (8id?>ox<>v) : om (scd habet sibi / 1)
J S v 5. ordinatio I, cum Gr rfjv Kard-
(Traaiv : pracm electio uel J S v illum
II 6. dispositione ecclcsiastica insti-
10. inpossilio Y II. syno S* 12. no I'
pote cst u
x.viil episc- J episco V elegat Y 3, uif P
5. illut S Y obseruare Y 6. dispositionis
11 eclesiasticam J P instituent P
III (Isidori)
audcre uolucrit, inrita quidem erit
huiusmodi ordinatio et his qui male
usurpauerit a synodo arguatur.
Cl [xxiii]
Episcopum non licere tamquam
successorem sibi futurum constitu-
cre alterum, quamuis circa uiciniam
mortis habeatur ; quod si tale aliquid
5 factum fuerit, inrita sit huiusmodi
ordinatio. custodiri autem oportet
ccclesiastica constituta, quae ita se
1 1. audere : uoluer (sc uerbum sequens) f* f Y W R D^
audireC T * adire Sp-ed (cum alv ut uid) X w Ji"^E
facere E quidem : om Y D 12.
ordinatio : inritatio T his : is Y \Y2
R T Sp-ed ; om E 13. a : ad f D ; otn
C arguatur : argucrit f arguetur Y
W 1 /or/asse rcc/e, c/ent /11)
Cl : C f Cil R xxill D \V Q Sp Y+ XXIIH Y2
xxii C (V?) xxi F XX T
1. KpiscopoYD* Kpiscoporum O li-
cere : debere E 2. successorum D
sibi : om T constituere alterum :
om per homoeo/eleu/on D c/ u/ uidctur
codicis R archetypus ; elegere R 3.
uiciniam mortis Q : uicinia mortis D* R
E2 Sp-ed T-/i/ (infra ^318) uicinam
mortis f V uicina mortis D2 C T P E*
uicinum mortis Y \V 4. quo si O
talem F 5. inrita sit : irritas id R ;
0111 * sit : erit F 6. custodiri
(Gr^vXdmo-Bai) : custodire R D C T F O 2
Sp ( - aem et urg) oportet : debet Sp
(debent aetn et urg) 7. ecclesiasticam
V ita : om f se : si R 8.
1 1 . audire C T ^ irrita f C V 12. huius- fTR*
modinatio F* ordinacio R mausurpauerit V C T F/
** 1 3. usurpareuerit f synhodo C T syno
W* sinodo R
ci [xxiii] 4. aliquit f 5. irritafVCR 6.
ordinacio R costodire R custodire C T D
F/EO opoititCD 7. eclesiastica
C R D costituta ¥ si R
CANONES
299
IV (Dionysii I)
10 ucrit, irrita sit ci//s ordinatio ct
ipsc cocrccatur a synodo. nam si
ordinarc non potcrit, nullatenus
iudicabit.
xxiii Vt nullus ad episcopatum pro
se constituat promoucndum.
Episcopo non liccre pro sc altc-
rum succcssorcm sibi constitucre,
licet ad cxitum uitac perucniat ;
quod si tale aliquid factum fucrit,
5 irritum csse huiusmodi constitutum.
seruetur autem ius aecclcsiasticum,
M
1 1 . nam si . . . iudicabit ut in Prisc,
uide p 298 col a : suspicor Antiocheni
concilii intcrprctationon Priscam potius
guam Isidorianam Dionysio nosiro praesto
fuisse
XXIII : XIII cod
III Isidori epitome Ferrandi
[lxxiiii] Vt episcopus successorem
sibi non eligat. CONCIL : antio-
CENO TITL ; XXIII
C trec [lxxiiii] i. tr sibi successorem C 2.
CONCILIVM ANTHIOCENO TITVLVM trec
Isidori epitome Hispana
ordinationem fccerit, inrita sit, et
in concilio arguatur.
XXII Episcopus successorem sibi non
ordinet : quod si fecerit, inrita sit.
U z inerita ut uid U irrita Z et Z : om U
3. arguantur Z
§ h xxii U : xxi Z 1. socesorem U 2.
ordinc U inrita U (scilicet ordinatio,
cf Isidcan xxiii / 5) : irritum Z //
Qq
V (Dionysii II)
10 ucrit, irrita sit cius ordi'natio ct§>/6.SoA
ipsc cocrccatur a synodo. nam si
ordinarc non potcrit, nullatenus
iudicabit.
Cl [XXIII] Vt nullus ad cpiscopatum
pro se constituat promouendum.
Episcopo non liccre pro se alte- Cr cap cxlvi
rum successorem sibi constituere,
licet ad cxitum uitac perueniat ;
quod si tale aliquid factum fuerit, ir-
5 ritum essehuiuscemodiconstitutum.
seruetur autem ius ccclcsiasticum,
10. irrita sit : lrritassit e 11. cohercetur A o
/ a : ad 0 ; om a* nam : non e a{Jj" f B
12. potuent a* 6- k X 13. mdicabitur / rjr-w
Cly': xxill codd cett nullius ut uid A* ad :
oml constitui e 1. Eps e 3. licet
ad : liceat e peruenict m 4. quo e
tali \ b* 5. huiusmodi /3 constituto e
II. quoerceatur j* quoherceatur j1 {sed m p) AQ
coherc. / sinodo a 12. nullatinus A a;/s
13. iudicauit & a m a 0 Cr-u
ci [xxiii] 1. epso A eps 0 2. successore 0
4. tali A 5* inritum O 6. aecclesiasticum /
3°°
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
stitucntcm non aliter fieri nisi
cum synodo et iudicio episcoporum.
ut post transitum quiescentis potes-
iotatem habeant ordinare qui dignus
est.
xxilil De substantia ecclesiae et quae
sunt episcopi.
[Vt] quac sunt ecclesiastica op-
time ct diligenter debeant custodiii,
sicut oportet, cum bona conscicntia
ct timore fidei, scientes quia apud
5 eum sunt qui omnia respicit Deus ;
I T " v "f
S P X Y
tuente V 7. nisi cum I : nisi aut cum
(aut eum ? S* autem u) J Sv. Gr «XXgk
. . . 77 fMTii 8. iudicio (Gr e'ntKpio-eus) :
iudicium I u,/oriasse recte episcopo-
rum \,cum Gr eTTto-K6iru>v : + et maximc
(-ae P) electio clericorum J S v 10.
habeant I : habent J S v ordinare I,
cum Gr tov Trpouyardai : flraem eligere
(eliezere J elegere S Y u) ct J S v qui
dignus est scripsi : quod dignum est I,
quasi Gr t6 (l£tov, eum qui dignus est J S v
cum Gr tov (Ijjiov
xxmi : xxiii Y De substantiae X Y De
substantiam //
I. Vt I : om J S v quae : qui I 2.
et : om S* debent Y 3. portet J,
<//6 scientia Y 4. timorem P
[J« B. sinodo Y 9. quiescentes P* X potestat P
S P X Y xxni 1 substatia P substanc. X eclesiae J
aecclesiae X eplsco Y 1. cclcsiastica
J P obtimae I obtime // ;. custodire u
3. portet J 4. aput S u 5. respicct Pf
III (Isidori)
continent non posse aliter episco-
pum fieri nisi in concilio et cum
10 consensu episcoporum, eorum dum-
taxat qui post obitum illius qui
praecessit habuerint potestatem eum
qui dignus fuerit prouehendi.
Cll [xxiiii]
Ouaecumquc res ccclesiae sunt
bcne debcnt cum omni diligentia et
bona fide seruari, illa scilicet fide
quae Deo dcbctur omnia peruidenti
5 adque iudicanti ; quacque gubernari
continet C aliter (Gr aXXwr) VCTFQfTWRD
Sp: alterum M 9. consilio F cum ^ c 1 */E
consensu : cum consiho C consensu (om
cum) RF consensum (om cum) DT 11.
qui i° . . . habuerint: om R postob-
itum illius : postulabat umilius E qui
praecesBit (Gr tov avairawafiivov) : qui
praecesserit M ^2 12. habueritfT
habuerunt O2 13. prouehendi (tov
Trpodyeadat) : prouidendi M prohibendi E
Cli : ci f Cill R xxiiii DWQSpY* XXV
Y- xxiii C (V ?) xxii F xxi T
1. Qui cum quem R Ouicumque Sk*
sunt bene : om R 2. bene debent (Gr
8e'tv) : bene habent D habent R conuenit Sp
3. seruari . . . fide : otn fter homoeo-
tclcuton E 4. quae deo : qua deo
R D quando E quae de eos F debetur
M Sp: seruatur V C T FQ (-2) iustum
est seruari 2 peruidenti (Gr eqbo-
pov) M ( - R) C2 F : peruidentia C* prae-
uidenti R T Sp-ed preuidentia E prouidenti
Q prouidentia V 5. quaeque (Gr
h <ai) V C T F Q Sp : quaecumque M V*
8. constinent V 9. conconcilio O
T 12. precessit V
cii [xxiiii] 1. eclesiaeCRD 2. omne ¥
diligencia R/ 3. semare D* 5. adque V
C» n : adquae C* R atque fT^TWDF/ at-
CTF/
CANONES
30 r
IV (Dionysii I)
id continens oporterc non aliter fieri
nisi cum synodo et iudicio cpisco-
porum, qui post obitum quiesccntis
10 potestatem habcnt eum promoucrc
qui dignus extiterit.
xxilll De rebus ad aecclesiam perti-
nentibus et de his quae propria
episcopi esse noscuntur.
Quae sunt aecclesiac conuenit ut
aecclesiae sub omni sollicitudinc et
CONSCIENTIA BOXA KT FIDE, quae
in Deum est qui cuncta considcrat iu-
5 dicatque, seruentur ; quae etiam dis-
M xxilll et de . . . noscuntur : titulo sub-
trahit,canonipracmittit,cod; cfp 297 cola
V (Dionysii 1 1)
id continens oportcre non aliter fieri
nisi cum synodo et iudicio episco-
porum, qui post obitum quicscentis
10 potcstatcm habcnt eum qui dignus
extiterit promouerc.
cn [xxiiii] De rebus ad ecclcsiam
pertinentibus et de his quae propria
cpiscopi esse noscuntur.
Quae sunt ecclcsiae [conuenit ut cr cap xl
ccclesiae] sub omni sollicitudine et
CONSCIENTIA BONA ET FIDE, quae 1 Tim i 5
in Deum est qui cuncta considerat iu-
5 dicatque, seruentur ; rquac etiam dis- Ijbi 68 a a
7. id: + hic 6
contineiu 8 in ras A 0
. cum : eum a J l ms ^
apSx \
1 1. extitere k
o)ii »1 ad
propria
fieri nisi : fierint si 0
a* ; o»i A et : om 9
promoueri 9 »1* a
Clly: xxi III codd cett ad
ecclesia 9 de : o»i k
9 j l)n s £ k X : propriae A a B proprie a 8
I. ecclesia m conuenit ut ecclesiae
a a (cum Dion I et Gr Ta ttjs (KKXrjaias
T§ eKK\i]<Tia (caXcis e^et (f>v\aTTe<T6ai beiv) :
conuenit B2 (dclet B3) ; om codd cett, unde
putandum estuoces istas pcrhomoeoteleuton
in principali secundae interpretationis ex-
emplari esse omissas ct e prinia interpreta-
tione in codd a afeliciter restitutas 3.
constantia s Cr-w* scientia a 4. deum
j l ni1 s B2 H Cr : deo A 9 a m* dnm B*
Cr-w
S. sinodo a iuditio a 9. quiescentes A 0
S m 11. existerit B ajls
Cll [xxilli] ribus A tit el 1, 8, 10, 14, 17,
20, 24, 25, 26, 28.aeccles. / 2. sollicitudi-
nem k 4. iudicatquae a 6. iuditio a
3°2
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
can xxiiii quae et gubernari oportet cum
iudicio et potestate episcopi. qui
creditum habet populum et animaj-
quae intra ccclesia congregantur.
ioprobata autem et certa esse quae
sunt ecclesiae cum notitia praesby-
terorum et diaconorum, et omnia cos
scirc et non ignorare quae sunt pro-
pria ecclesiae, et nihil eos lateat :
■ sut cum uenerit episcopum exire de
saeculum, scientes ea quae sunt
ecclesiae rerum, per neglegentia
perire non patiantur, ut nequc
I J « V w
SPXY
\]u
S P X Y
6. qui P gubernari Y, = Gr owiKdadai :
gubernare I J S ( - Y) v oportet : et
portet J, cf/ 3 7. et potestate : om u
8. animas scripsi cum Gr ris ^u^a? : ani-
mare I omnia J S v 9. intra : + in
l2 ecclesiae u* 10. probatautem
V u et : om u eerta S v : certam J
cetera I 12. eoscire ia* 13. propria
I P :.propriae J S ( - P) v 14. eccle-
siae : om ] nihil : nisi 1* P* 15. ut:
et ut uid S* euencrit Y epi-
scopum I, cum Gr tov ('niaKOTrov : cps S
epis Y episcopus J P X v de saeculum
I : de saeculo J S v 16. scientc u
sunt : + in X* 17. ecclesiae rerum :
ecclesiarum Y* per neglegentiam J Y
w 18. non I : minime (mimine X*
minine X2) J S v patienturj patiaturY
6. gubernarc I J S P X guuernare ;/ v 7.
potestat P cpisc- J 9. qne X eclesia 1
11. eclcsiae J T noticia X praespiterum
Y* pracspiterorum Y3 13. scirire P i=.
uenirit u eps S cpis Y [8. paciantur X
III (Isidori)
et dispensari oportet cum iudicio
et potcstatcepiscopi,cui totius plebis
animae uidentur esse commissae.
manifesta autem oportet esse quae
10 ecclesiae competunt sub conscientia
eorum presby terorum et diaconorum,
id est qui circa ipsum sunt, ut ipsi
non ignorent, nec eos aliquid lateat
eorum quae sunt propria ccclesiae :
i^ut si contigerit episcopum ex hac
uita migrare, cum manifestae sunt
et notae, res ecclesiasticae non inter-
cidant adque depereant, sed nec res
oni*t
6. et M Sp: adque VCTFQ /,-fTWRD
VCTF/F
oportet et dispensari Sp cum : ut TP„_i.i.
7. potestate episcopi : potestatem xpi R
tr animae plebis R D 8. uidenter C* *
uidetur E conmissum E 9. mani-
festa (Gr <pav(pd) VTFQSp: mani-
festae RDW manifcste f Y manifestum C
oportet esse : oportet E esse oportet Sp-ed
oportent esse TQ ( — 2) 10. sub con-
scientia: om Sp 11. presbyterorum :
+ qui sunt T et : uel D 12. qui :
om E circa ipsos D ut (et D) M
Sp (Gr o>ar() : om VCTFQ ipsi :
ipso Q ( — 2) qui 2 13. aliquis f 14.
qui E propria ecclesiae (Gr tu ibia
•rrfi (KK\ijaias) Y WV II 2 : propriae ecclesiae
R D TF Sp 0 <I> ^ propria ecclesia f propter
eclesiae C 15. ex : et D dc T F Sp
16. uitam C *uita** n cum : +et
M manifesta f D 17. notae :
nocte D ecclesiae O intercedant R D
C F E intereant T 18. nec: om C
quae V 6. dispensare H7 oporlitCK 7. f T R V
tutius C tocius R/ plcuis V 8. conmissae VCTF/
T comse O 9. oportit C 10. eclesiae C R
ecl D conpctunt C T R W Yf conscicncia
R/ 1 1. prbtrum T presbrum C prsbtor F
prbrorumy"prborum D praesbyterorum fllfW
praesbiterorum R diacr F diaconrm T 13.
iguorint R 14. quaem R eclesiae C K
ccl D aecclesiae F 15. contegerit C K ac
/ 16. megrare C K manifeste V C R F
/n 17. eclesiasticac C RD intcrcedant
C K D E F / 1 8. atque frvT W D -
CANONES
3°3
IV (Dionysii I)
pensanda sunt iudicio ct potcstate
pontificis, cui commissivs cst po[)ulus
ct animac quac intra accclcsiam con-
gregantur. manifcsta ucro sint quac
iopertincre uidentur ad aecclesiam
cum noticia praesbiterorum et dia-
conorum qui circa ipsum sunt, ita
ut agnoscant nec ignorent quac sint
aecclcsiae propria, nec eos aliquid
islateaf: ut si contigcrit cpiscopum
migrare de sacculo, certis exsistcn-
tibus rebus quae sunt aecclesiae,
nec ipsae conlapsae depereant nec
M
7. commissas cod 14. aeccles (ad jinem
III Isidori epitome Hispana
xxiii Episcopus potestatem habeat
de rebus ccclesiac ordinandi cum
conscientia presbyterorum et dia-
conorum. res episcopi non usur-
U Z XXIII U : XXII Z ; canonis priorem partcm
iusque ad diaconorum / 3) om h 3.
prbo (ad finem lineae) U presbiterorum Z
§ h et : uel Z diacononun : diaco (reli-
qua Itgi non possunt) U 4. usurpentur
V (Dionysii II)
pensanda sunt iudicio ct potestate<^« xxim
pontificis, cui commissus est populus
ct animae quac intra ccclcsiam con-
gregantur. manifesta ' uero sint quac %fol 68 b a
10 pertinere uidentur ecclesiraen cum
notitia prcsbyterorum et diaco-
norum qui circa ipsum sunt, ita ut
agnoscant nec ignorent quae sint
ecclesiae propria, nec cos aliquid
rslateat: ut si contigcrit episcopum
migrare de saeculo, certis existen-
tibus rebus quae sunt ecclesiae,
ncc ipsae conlapsae depereant nec
6. sint d2 potestatem ;;/ potestati 8* 7. A0
commissii / 8, anima X* 9. manifeste S aJ " s
10. ecclesiam ut uid Ir ad ecclesiam a a 0 qt_w
12. circa ipso A circa ipsam ^ Cr-ed circa
ipsos Cr-vv ita ut : ita aut 8 13.
cognoscant k* sint : sunt Cr 14.
ecclesia B* propriae A (/* ?) 15. si :
+ forte (fortet e*) 0 18. conlapsae :
conparse 6 consparse 62 nec quae :
20. pertinire A eclesie e 11. notia A noticia/ A e
presbiterornm a praesbyterornm j pbrorum iajts
prbrorum B 1 5. contingerit m /3 epis A
16. secnlo 0 exsistentibusa/ 18. ipsea//wB
3°4
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
can xxiiii propria episcopi pulsentur occasioni
20 ecclesiasticarum rcrum. iustum
enim et beneplacitum est Deo et
hominibus. ut propria sua episcopus
quibus ipseuolucrit dcrelinquat ; ita
tamen ut quae ccclesiae sunt ipse
25 in uita sua custodire, et non patiatur
aliquid ecclesia detrimentum, et
neque episcopi occasione ecclesiae
res praescribi et in causas cadere
qui ad eum pertinent heredes, ut et
30 ipsi post mortem de eo blasphemiac
non detrahi.
I T U V w
SPXY
IJ«
SPXY
19. proprie X occasione S Y 22.
ut I : + et J S v suaeeps S epl v
24. qua u ccclesia I u ipse :
legendumne ipsi cum Gr avrfi ? 25. et
(Gr Kcii) : om I 26. aliquod ccclesiae Y
27. episcopi (sc casu genetiuo post res) I X
Y : episc J P eps S v occasione I S
( - P) : occasioni (cf/ 19 sup) J P v 28.
res I J X- Y v : om S P Z (ut uid X*. scriba
eni»i secundis curis ecclesie res prescribi
scri/>sit, primis curis aliquid paulo brcuius)
praeseribi : perscribi S* ; lcgcndum certe
proscribi cum Gr OTjpeveodai et Dion I II
in : om S* 29. qui ad eum pertinent
J S V, cum Gr tovs ovtu otacpepovras : quae
ad eum non pertinent (sc causae) I 30.
de eo : do (sc deo) -w blasphemiae
I J S, cum Gr dvocprjpia : blasphemare v
19. occans. X u v occass. Y 20. eclcsias-
ticarum J 22. epis Y epi u v (o>*?) 24.
eclesiae J P aeccles. u 25. jaciaturX 26.
eclesia J P 27. episc- J episc P eps S u v w
occans. X v occass. Y u eclesiae J P 29.
haeredes I 30. blapsem. 11 31. detrai 11
III (Isidori)
propriae episcopi tamquam obnoxiae
20 rcrum ecclesiasticarum occasione
illius pulsentur iniuria ; quia iustum
et decibile est aput Deum et homi-
nes, quae propria sunt episcopi qui-
bus ipse iudicaucrit derelinqui, et
25 quae ecclesiae sunt ipsi seruari. ita
enim fit ut nec ccclesia damno aliquo
adfligatur. nec episcopus occasionc
rerum ecclesiasticarum proscribatur,
nequc pertinentes ad eum in causas
30 incurrant quo post mortem memoria
eius maledictis aliquibus oneretur.
19. tamquam : tam C obnoxiae (quasi f T W R D
e Grtvoxa, non ivo)(\e~io&ai) : obnoxii R; + r\f.ya,{,
et tamquam (itcrum) 2 21. illius f D F
Sp-ed (cum alv tol-\ esc urgt): ullius
Y W R V C T/Q E ; de illius ullius cf can
xii /15 supra in iniuria V iniuriae Sp
22. et : ac T decibilem V F ciuile E
et homines : ut (tanium) YW 23.
propriae R D F tr sunt propria C
24. ipse : om F iudicauerit M Sp (Gr
$ov\erai): iusserit V C TF Q 25. ipse
E n seruare D reseruari *:' reseruare
E 26. etenim R D *2 ut : quod C
ecclesiae D Q (pracm in 2) ecclesiae a E
27. adplicatur f afnigantur Q 28. prae-
scribatur Sp 29. in causa F in caus C*
in causis C2 30. occurrant Q quo :
qui F quod E *3 que ** ? memoriae V
memoriam C 31. aliquis F oneretur
f Y W C T2 F Q (- *) Sp-ed : onoretur/**
honoretur R D V T* E **
19. obnixiae f* abnoxiae E 20. cclesiasti- f Y R ¥
carum C R D occansione fVD occassione F/ V C 1 r /
22. decebile R decibilem V F/ apud omncs,
exceptisV f hominis R 25. eclesiae
C R ecl D seruare D (E) 26. ecles. C R D
damna O* 27. afflic. O^ aftilig. # afflig. F/
occansione V D 28. eclesiasticarum C R D
29. nequae R
CANONES
305
[V (Dionysii I
quae propria probantur episcopi sub
:o occasionc rcrum inquictcntur acc-
clesiae. iustum namque ct acccp-
tum est coram Dco ct hominibus,ut
sua episcopus quibus uoluerit de-
relinquat et quac sunt accclcsiae
ȣ cidem aecclesiae conseruentur ; ut
ncc aecclcsia aliquid patiatur in-
commodum,ncc episcop//\y sub occa-
sionc accclesiac proscribatur ct iii
causas incidant qui ad cum pertinent
30 et ipse post obitum maledictionibus
infametur.
M
lineae) cod 20. inquietentur cod* :
peruadantur in marg (e Dion II) cod2
26. aecclesia : aeccles (ad finent lineae)
cod 27. episcopi cod 28. et : add
sup lin cod1
III Isidori epitome Ferrandi
[xxxi] Vt res episcopi non sint
obnoxiae rcbus ecclesiasticis, sed
de his ipse quod uoluerit ordinet.
CONCIL: AXTIOCEXO TITL : XXIIII
C trec [xxxi] 2. obnoxii C
4. conciuvm trei
3. his trec: eis C
ANTIOCENVM C
V (Dionysii 1 1 )
quae propria probantur episcopi sub can xxim
20 occasionc rcrum pcruadantur eccle-
siae. iustum namquc et acccptum
est coram Dco et hominibus, ut
sua episcopus quibus uoluerit de-
relinquat et quae ecclesiae sunt
•5 cidcm conscruentur ccclcsiac ; ut ncc
ccclesia aliquid patiatur incommo-
dum, ncc episcopus sub occasionc
proscribatur ecclcsiac ct in causas
incidant qui ad eum pertinent et
30 ipse post obitum maledictionibus
ingrauetur.
neque 6 m 8* 19. propriae / et ut uid A 0
B probatur 0 priuantur ? B tr episcopi aJ . s ^
probantur s episcopis 15 20. ocoa- rjr.w
sione : optentu 6 (optentur ? 6*) per-
dantur S ecclesiarum m 21.
iustum namque : iustumque A* (sed corr
m p) et : om m 23. quibus : cui B a
24. /;• sunt ecclesiae a ab ( = Dion II 25.
tr ecclesiae conserucntur a 8 (= Dion I)
nec ecclesia : ncccla 6 26. aliquid
QaisBapKX Cr: aWquod .\ j m 8 in-
commodi Cr 27. nec: ne A occu-
satione ut uid 0* 28. perscribatur m
29. incedant A B Cr-w* qui : quae s
pertineant /3* 30. maledictiones j*
(corr m p) maledictionis k \ 31. in-
grauetur : infamttur s
Isidori epitome Hispana
. ... 19. episafl*(B*!) 10 et i~. occassione a s. Q
5 pentur a clero, et cui uoluent 26> pacialury 2t). incedant a b Cmt*
derelinquat.
\J Z k U h: surpentur Z surripiantur Mansi 5.
et : sed h uoluerat /; 6. dereliquat U*
II R r
3°6
CONCILIVM AXTIOCHEWM
II (Prisca)
xxv Et ut episcopus potestatem ha-
bcat rcrum ccclesiae gubernare.
Episcopus habeat rerum ecclesiae
gubernationem ad omnes qui ex-
petunt cum omni ueneratione et
timore Dei : accipcre et ea quae opus
5 sunt ad necessaria eius et qui apud
eum suscipiuntur fratrum neces.saria,
ut in nullo inpcdimento occasionis
fraudari aliquos, secundum aposto-
i Tim vi 8 lum dicentem HABENTES AVTEM
10 ESCAS ET TEGVMENTVM IIIS SVFFl-
CIAMVS. si enim in his non sufficit.
CIII [xx\ |
III (Isidori)
1 .1 » vw xxv : xxim Y Et : om S rerum
S I1 X V
' I : res J S v ; ut in indice titulorum p 226
supra
2. gubcrnationc Sk gubernare P
corr m />) ad omnes : om u expe-
tunt : Gr beofievovs 4. ea: scribendum
fortasse cum cum Gr alrov 5. qui I S :
quae J v 6. eum : + sunt S fra-
trum : om I*, add sup lin »1 2 7. ut
in nullo (Gr u>s kotu firjStpa rpAtrop): aut in
illo I 11 1 nullo v 8. fraudare I 10.
hiis Y sufficiamus (uelforte sufficia-
mur) scripsi e Gr iifXfoOrjo-ofxtda, collatis
lectione codicis I suscipiamus et uerbis quae
sequuntur in his non sufficit : contenti
sumus (contempti simus X) J S v cum Vul-
gata 11. in : om u hiis Y
IJ«
S r x y
XXV potestat P eclesiac J P eccl S eclc V
Kuuernare // r 1. episc- J hebcat
y eclesiae J P eccl S 2. guuernation. u v
omnems J 5. aput Y 6. necessari V
7. occansionii S X u occassionis Y 8. frau-
dare I 10 tegmentum V 11. sufficet V*
Episcopum habcre ecclesiasti-
carum rerum potestatem ad dispen-
sandum omnibus indigentibus cum
omni timore et reuerentia Dei :
5 ipsum quoque ex eis percipere
adque uti quibus indiget, si tamen
indiget, uel ad suas necessarias ex-
pensas uel fratrum qui aput eum
hospitalitatis gratia commorantur.
10 ut nulla ex parte per inopiam de-
fraudentur, secundum apostolum
dicentem HABENTES VICTVM COTTI-
DIANVM ET TEGVMENTVM CORPO-
RIS HIS CONTENTI SVMVS. quod
15 si his minime contentus adquc suffi-
ciens transferat in necessitates do-
cni : cn F ciiii R xxv D W Q Sp Y* xxvi :twrd
Y2 XXIIII C (V ?) XXIII F XXII T V C T F/E
I. Episcoporum * habere : abC^F0112*^
2. potestate TF ad dispcnsando T 5.
ipsum quoque : ipsumque * 6. uti
M : + debere V C T F Q, Sp contra Gr
indigcnt E 7. nccessia (necesia F)
F 9. gratiae D* 10. per inopia
CF defraudctur E 12. uictum :
+ et uestitum O* tr et tegumentum
cotidianum T 14. simusY*R8DC
<I>3 16. transferat (Gr ^era/3<i\\oi)
V C T F Q Sp : ferat f R D fuerit Y W
CIII [xxv] 1. eclesiasticarum CRD¥ 3. ctR?
indegentibus C 4. timere f* temore R reue- V C T F/
rencia R/ 5. percepere R 6 et 15.
atque T D ¥ff T V adquae R 6. indeget C
indigit (et l ;\ F/ 7. expinsas R 8. fratrem
n* apud omnes, txceptisV f 9. ospitalitates
F hospitalitates/ conmorantur R T 10.
nulle E 12. cottidianum V : codidianum y
cotidianum rell 15. his : is V minimaefC
CANONES
3°7
IV (Dionysii I)
xxv Vt episcopus dispcnsandi rcs
aecclesiasticas habeat potestatem.
Episcopus aecclesiasticarum rc-
rum habcat potcstatcm ad dispen-
sandum erga omnes qui ind
cum summa rcuerentia ct timorc
5 Dei : participet autem ct ipsc quibus
indiget, si tamcn indiget, tam suis
quam fratrum qui ab eo suscipiuntur
neccssaribus usibus profuturis, ita
ut in nullo qualibet occasione frau-
xodentur, iuxta sanctum apostolum
sic dicentem HABENTES VICTVM ET
TEGVMENTVM IIIS CONTENTI SV-
MVS. quod si contentus istis minime
M xxv 8. necessaribus : ita cod, scd lege/i-
dum necessariis cn/n Dion II 9.
quilibet cod* 13. minimae cod*
III Isidori epitome Ferrandi
[xxxvi] Vt in rebus ecclesiasticis
dispensandis episcopus potestatem
habeat. COXCIL: ANTIOCENO TITL:
XXV
C trtc [xxxvi] 1. in C : o/n trec 2. episcopus
potestatem habeat trcc : potestatem epi-
scopi habeant C 3. TITVLVM trcc
Isidori epitome Hispana
xxiiii Episcopus potestatem habeat
res ecclesiae dispensandi egentibus:
UZA xxmi U : xxill Z 1. potestatem : in
potestate h 2. eccl Z (ut can v / 2 p 25 1)
dispensando // egentibus codd: agenti-
R r 2
V (Dionysii II)
(iil [XXV] Vt episcopus dispcnsandi
res ccclcsiasticasrhabcat potcstatcm. w fotdn b a
Kpiscopus ccclcsiasticarum rcrum Crra/xlii
habeat potestatem ad dispcnsandum
crga omncs qui indigcnt cum '
summa rcucrentia et timorc Dei : §/0/69 « A
5 participet autcm et ipsc quibus in-
digct, si tamcn indiget, tam suis
quam fratrum qui ab eo suscipiuntur
necessariis usibus profuturis, ita ut
in nullo qualibet occasionc frau-
lodentur, iuxta sanctum apostolum
sic dicentcm IIABENTES VICTVM ET 1 Tim vi 8
TEGVMENTVM IIIS CONTENTI SV-
m vs. quod si contentus istis minime
cm j : xxv codd cctt tr res ecclesiasticas a 0
habeat potestatem dispensandi ;// de- aJ t ms B
pcnsandi j* despensandi /■ dispendi k* Cr.w"
potestatem : + cum consensu pbrorum et
diaconorum / 1. aecclesiaj/zV^r^w
rcru/n B iu ras 2. dispensandam / a
3. qui : q: (sc quae) B indigent : in-
cum summa : consumma
timorem a 6. si: sed Cr-w*
7. fratrum : om 9 8.
9. in nullo A 0 s B H (-n)
Cr-ed et Dion I : in nulla a j l /n a Cr-w
11. sic : o/n a*s 12. contempti ;// si-
mus P 13. contemptus m contentor n*
gent e
9 /n k 4.
indigunt 9
ut : o/n 9
cill [xxv] Htet 1. .icccle.-iastic. / S. neces- A 0
sariusibu 0 9. occatione 0 occassione a 13. ajls
3°8
CONCILIVM ANTIOCHENVM
II (Prisca)
cnn xxv et conuertat res ecclesiac in proprias
et domesticas necessitatcs, ct lucra
ecclesiae et possessionum fruges non
i5cum notitia pracsbyterorum ct dia-
conorum tractet scd cum domesticis
suis et adfinibus, aut fratribus aut
filiis praestet potestatem, ut per eos
tales absconsc lacdcre certas res
20 ecclesiae ; hunc autcm conuinctum
subiacere synodo prouinciae. si
autem et aliter incusetur cpiscopus
I J U V w
SPX Y
\}u
s r x v
12-14. i*1 proprias . . . lucra ecclesiae
I Y, cum Or tls otKfiaKcii avTov xpdas Ka\
tovs iTupovs rrjs cKK\r)o-ias : om(pcr Jiomoco-
teleuton ecclesiae . . . ecclesiae) J S ( - Y) v
14. possessionem X iv non : om I
18. praestet et Sv 19. certas res
J S v ( — u) : certas se 1 certa res u ; Gr
tovs \6yovs 20. oonuinctum J v (quod
nieritm interpretis crrorcm puto) : con-
iunctum I conuictum S 21. synodum S
13. cclesiae JP 13. necessitatis Y* 14. eccl Y
15. noticia X praesbiterorum X 17. afinibus
I iS. potestat P 19. absconsaelS
ledere I J Y lidere S 20. eclesiae J I'
conuintum u 31. subiacire X prouintiae P
22. incusaetur I incussetur Y episc- J P epis Y
III (Isidori)
mesticas res ucl commoda quaelibet
ccclesiae, aut agrorum ecclcsiastico-
rum fructus citra conscientia pres-
j. byterorum [uel diaconorum] aput se
redigat, et domesticis suis uel etiam
adfinibus aut fratribus aut filiis
earum rcrum tribuat potestatem, ut
per eorum secretam diligentiam
15 ceteri ecclesiastici laedi uidcantur ;
rcatum hinc qui huiusmodi est aput
metropolitanumprouinciaepraestare
dcbcbit.
Quod si et aliter reprehendatur
qualibetVCQEVCTF/E
17. res (Gr to. npuypara) M : pracm ecclesi- f TW R D
asticas V C T F Q Sp
1 9. fructos T Q ( - 2) citra : circa T D
citcra C cetera E extra 2 conscientia
D C T F E : conscientiam M ( - D) V Q
Sp-ed 20. uel diaconorum (Gr fj tu>v
diaKovo)v) Y C T F Q Sp-ed : om M E 21.
redigeat F 23. tribuit V F 24. secreta
diligentia V C secertam et licentiam F
25. ceteri : liceri E laeti F leti D/
26. reatu C* {p?n C2) reatur T hinc
qui : hunc qui WSp2 tunc qui ? f (scd
cojr m p) hinc quibus Q ( — 2) hi neque
C* qui Ca huiuscemodi f eiusmodi Y W
27. prouineiae (Gr t7)s inapxias) M Sp :
om X C T F Q
29. Quod si: incipit nouus canon in
codd V Q (xxv ? V xxvi Q) si et :
si etsi et F; //■ et si D* et: om Q
et aliter : taliter Sp et alter (alt \V) Y
W reprehendetur F rcprehendantur n
16. necessitatis f C/ 17. comoda V 18. f TR*
eclcsiae C ccl D cclcsiasticorum C D 19. V C T F/
fructos T O 'I» V cctra V citera C cctera E
conscienciam R conscienticntiam O pbrrum
R prbrum E prborum T prbrorum/prsbrorum F
prebborum C praesbyterorum f Y n ^ 20.
diaci: F/ diacofm T 20 </ 26. aput V f :
apnd rell 2r. rcdegat C redigeat F/ eciam
R 22. afinibus F fratibus R 24.
secraetam R diligcnciam R 25. citeri C/
eclcsiastici C ledi V f leti D/laeti F 27.
mctrplii F prouintiae f prestarc V C. F ¥
.'v tt 38), rsprehen. V l f T : rephen. f re-
CANONES
309
IV (Dionysii I)
fuerit, conucit.it autcm rcs accclcsiac
15 in suos usus domcsticos, et eius com-
moda ud agrorum fructus non cum
pracsbitcrorum conscicntia diacono-
rumque pertractet sed horum potes-
tatcm domcsticis suis aut propinquis
20 aut fratribus filiisquc committat, ut
per huiusmodi pcrsonasoccultae cc-
tcri lcdantur accclcsiae ; iste synodo
prouinciae poenas iurc persoluat. si
autcm ct alitcr accusetur cpiscopus
M 21. ceteri codetDion II ; qitasi in graeco
authentico legatur uox ,\oinoyc pro Aororc
III Isidori epitome Hispana
si uero parentibus uel filiis dederit,
in concilio arguatur.
U Z h bus perperam Mansi
4. arguantur U
3. dedirit U
V (Dionysii II)
fuerit, conucrtat auterp res ecclesiae can xxv
1 5 in suos usus domesticos, ct cius com-
moda uel agrorum fructus non cum
presbyterorum conscientia diacono-
rumque pcrtractet sed horum potes-
tatem domesticis suisaut propinquis
.'o aut fratribus filiisque committat, ut
pcr huiusmodi personas occulte ce-
tcri lacdantur ecclcsiac ; synodo pro-
uinciae poenas iste persoluat. si
autem et aliter accusetur episcopus
14. conuertet 0 autem : om B* (suppl A 0
/// uid m p) ecclesiae : ecclesiasticas 9 ajJj" [ B
r a p 8 k k
15. in suos : msutos 0 et : om a2 j* Cr-w
16. cum : om a* cum presbyterorum :
conpresbyterorum m k 18. pertractat
a* (corr m p) potestates e 19. suos
a* 20. filiique © filiis (om que) m*
ut : aut 6 21. occultans ceteri letantur
ecclesii e ceteri : cetere a2 ceterae
s B2 Cr 23. poenes m persoluant
k X* 24. et : om Q aliter : alter e
tegmentum A* 14. fueret A* aeccles. (et 22, A 6
26, 28) / 15. suos: sutos 0 usos A a ajls
comoday 17. pbrorum / B presbiterorum a
19. proprinquis A* 20. commitat 0 /* 21.
huismodi 0 22. lcdantor A* ledantur A' a j
lctantur 0 sinodo 0 a prouintiac a 23.
paenasy ponas k* 24. accussetur a j epi a*
3io
CONCILIVM ANTIOCHENVM
can XXV
II (Prisca)
aut hii qui cum eo sunt pracsbyteri,
eoquod quae pertinent ad ecclesiam
25 siuc dc agris siuc cx aliqua sub-
stantia ccclesiae in semct ipsos usur-
pantes et paupcres tribulcntur, accu-
sationcm autcm ct blasphemiam
fieri rationibus; qui sic autem guber-
30 nauerint, hos per corrcctionem lu-
crare apud sanctam synodum f pro-
uocationcm hortantcf.
I J uvw
H P X Y
23. aut hii I, cum Gr rj ol : ab his (hiis V)
JSv praesbyteriis Y 24. quae : qui
v ; o/n P 25. de aliqua S ex aliquis u
26. in semet ipso X 27. tribulantur S*
accusatione u 28. et : om S blas-
phemiae X* 29. rationibus (Gr ™
\6ya>) : nationibus X 30. per correc-
tionem Ya w (Gr Siopduo-eois, yuodfort<rssc
oV opduo-f cov lcgit interprcs) : per correctione
]S~Kitv percorreptionem I Pperrectionem
Y* lucrare I J S : laudare v ; Gr rvy-
X&vtiv 3 1 . sanctam synodum J2 Y w2 :
sanctam synodi I sancta synodus J* S
( - Y) u w* sanctam sinodus v prouo-
cationem hortante I : oni J S v ; Gr to
nptnov fioKiiJ.n(ovo~t]s (tijs uyias avvodov)
Post uoces Et subscripserunt (/312) sequitur
apud cod I canon uicesimus scxius (sed
spurius), uidc Appcndicem VI p 318
II"
S P X Y
23. pbri I fisbyt. Y 24. que X cclesiam J
25. substancia X 26. eclesiae J P accclesiae Y
27. nccussationem Y 28. blasfemiam Y 29.
^uucrnaucrint ut 31. aput I Y
III (Isidori)
30 episcopus uel hii qui cum ipso sunt
presbyteri, quo dicatur haec quae
ad ecclesiam pertincnt siue de agris
siuc de aliis quibusque ccclcsiasticis
causis cos sibimet usurpare,paupcres
35 ucro necessitate et penuria opprimi,
adque ex hoc ipso non solum ec-
clcsiasticac rationi uerum ctiam
dispcnsatoribus eius maledicta et re-
prchcnsio augeatur ; hos igitur cor-
40 rcctioncm oportet mereri quae con-
decet, sancta synodo cognoscente.
30 epis F episcopis E hii : hi YV2 C *3 f Y V\' R T>
Sp-ed;^wQ 31. prbi * E quod Qn 2<^4
dicatur f R F *'- quo dicantur E quae :
om C T F 32. ad : om E ad eclesia
C ad ecclesiasticam F pertinent M Q
Sp : pertinet V C T F 33. siue de
aliis : otn E siue : seu V sue ^ de :
om Q aliis quibusque : aliquibusque
V aliis quibuscumque E *s 35. op-
primi adque : obprimatque Y* (corr m p)
opprim atque F obprimat que/ 36. hoc
M Sp : om V C T F Q ipsum E 37.
rationis Y* T F ratione D 38. dispensa
rebus/ (F* ?) dispensantebus F2 dispen-
sationibus D maledictio T 39.
hos : hoc f E igitur : ergo igitur D
correptionem Y* Q Sp correccione R 40.
mereri : me requiri E quae M Q Sp :
qua V C F quam T 41. cognoscendo F
praehen. rcll 30. epis F/ 31. pbi f pbri f T R ¥
R prbi T D F / presbi C praesbyteri T n V W V C T F/
32. ccles. C D heccles. V* 33. sue ¥ quibus
quae R D/ cclesiasticis C R D 34. tussur-
parc R* paupcris C 1) / 35. paenuria f RT
poenuria/ oppremi C obprim. Y/ 36. ad-
que V C : atquae R atque rell eclesiasticae C R
37. racion. RFV ratione D cciam R 38.
1 cpraehinsio R (et cf 1 29 supra) 39. angiatnr R
corrcccion. R 40. oportit C merere F*
meriri C R maercri n condicit R condecit T/
41. synhodoTC sinodo R cognuscente R ~V
CANONES
3ii
IV Dionysii 1 1
^saut praesbiter* qui cum ipso sunt,
quod ca quac pertinent ad accclc-
siam ucl cx agris ucl ex alia qua-
libet aecclesiastica facultatc sibimet
usurpent, ita ut cx hoc adfligan-
3otur quidem paupcres, crimination/
uero et blasphcmiac tam scrmo
pracdicationis quam hi qui dis-
pensant taliter exponantur ; et hos
oportet corrigi, sancta synodo id
35 quod condecet adprobante.
25. praesbiter cod
cod
30. criminatione
V (Dionysii II)
jj aut presbytcri qui cum ipso sunt, can xxv
quod ea quac pcrtinent rad eccle- II /o/6g «a
siam uel ex agris uel ex alia qua-
libet ecclesiastica facultatc sibimct
usurpent, ita ut ex hoc1 affligantur §/o/6o,£a
;o quidem rpaupcres, crimina'tioni
ucro et blasphemiis tam sermo
prae'dica 'tionis quam lii qui dis-
pensant taliter exponantur ; et hos
oportet corrigi, sancta synodo id
35 quod condecet adprobante.
25. aut : et .>• 27. ex i°: om B a* agris a©
. . . qualibet : agros uel alias quaslibet e a/lmsB
t.* ■ ■ ■ a fl fi k k
29. usurpet a a 8* 30. cnminatione q"
6 criminationis a* criminationcs a2 crimi-
natio f* 31. blasphemias a 32. hi
d1 (sed in p) j l s B Cr-ed : his 0 hii A a* m
H Cr-w dispensat a depensant / dis-
pensantalitcr 0 33. exponatur a hos :
hocrCr-u 34. oportet: +et(z2 sancto
8 35. condecet: decet 3 concedct <
conprobante a* a
25. pbb ucl pbbi 0 pbi a praesbyteri j pbri /A0
prbri R 29. adfligantur s 30. cnminatione &j 1$
0 31. blapsphemiis A blasfemiis 0 blaphemiis
B 34. sinodoa 35. aprobantey'
312
COXCILIVM ANTIOCIIEXVM
II (Prisca)
Kt subscripserunt :
Eusebius praesens omnibus sub-
scripsi.
Theodorus omnibus constitutis
in sancta synodus praesens sub-
scripsi.
Tharcudamantos
Theodotus
5 Mauricius
Niceta
Machedonius
Anatholius
Eutherius
10 Narcissus
l]uv
SPXY
Et subscripserunt (suscribserunt S X sus-
cripserunt P suscrlbs Y) : sequiturtn cod I
sub titulo XXVI cation alius, dc quo uidc
sis Appcndiccm VI p 318
1. suscribsi SX suscripsit P suscrip Y
2. synodis Y subscripsi J : subscribsi 1
suscribsi SX suscripsi P2Y suscripsit P*
3-22. Ordo nominum incodd v 3-7, II-13,
8-10, 17-19, 14-16, 20-22. codcx I dc-
scriptus cst, ui uidctur, ex arc/ictypo no-
niina pcr singulas lincas bina ita constitu-
cntc 3 13, 4 14, 5 15, 6 16, 7 17, 8 18, 9 19,
10 20, II 21, 12 22 ; scd turbato apudipsum
cod I ordine iam habcmus 3 134 14
5 15 6 | 16 7 | 17 8 iS 9 | 19 20 10 ! 21
11 22 | 12
3. Tharcudamantus S v Thargudamanto X
Tharcudamanto Y
Nomina 6 7 tr antc 4 5 Y
4. Theodotus : Theudotus I u ; om X
5. Mauricius I J v : Marcius S P Marcianus
XY
6. Nicaeta I Nicita Y
7. Malchedonius I Macedonius S v Ma-
cheodonius Y (Nicitama Cheodonius Y)
8. Antholius Y Anatolius v
Post nomcn 8 transponit nomina 11 14 17
20 Y
10. Narcisus Y Narcyssus u
III (Isidori)
\secundumcodd M ]
EusebiusTheo-
dorus et ceteri,
quorum nomina
in grecoiam supe-
rius continentur,
conscnsimus.
4. iam: 001 J)
6. consensimus
A.men Y
\sccundum codd
V C T F Q Sp]
Eusebius omni-
bus quae consti-
tuta sunt praesens
consensi
Theodorus
Niceta
Macedonius
5 Anatolius
Tarcodimantus
Actherius
Xarcissus
Alpius
io Archelaus
Bassus
Ordo nominum in cod T12347111418 YCTF/E
22 5 8 12 15 19 23 6 9 10 13 16 17 20 21 ons*^
1 . Eusebius : quae scquuntur pro nouo
canonc, sub numcro XXVII, Iiabent codd Q
omnibus : om C constitutae E sunt :
+ sancta synodo (pracm a 2 V*-) Q pre-
scns V consensi : subscripsit Sp
2. Theodorus Y Sp-cd, cfcol a : Teuderus E
Theodosius T F Q Theudosius C
5. Neceta E <!•'
4. Machedonius F II
5. Anatholius TF (F/2) E 0 n
6. TarcodimantU8 V E 2 : Tharcodimantus
(-nantus ■**) O * *2 Tharchodimantus *2
Tarchodimantus II toil-cd Tharcodius
Mantus Sp-ed Tascodimus TF Cascodi-
mus C
7. Aeterius Q Etherius V Ethereus E Euce-
rius T
8. Naroissus C
Post nomen 8 Narcissus transponunt coddF
nomcn 23 Paulus
Xomina 9-12 om E
9. Alpius T Q : Alphius V *2 Alepius F Ali-
piusSp-ed Alosus C
10. Arcelaus C T
NOMINA EPISCOPORVM
3«3
Notanda de nominibus episcoporum
Episcoporum in Antiocheno concilio sui-
scribcntium index bifariam traditur,tum antc
canones ad fincm cpistulac synodicae, tum
post canoncs. tcstcs sunt prioris indicis (i)
codiccs lsidoriani VCTPQ Sp, uidc p 231
supra, (2) codices Syri, uidc Fr. Schulthcss
Die syrischen Kanones der Synoden von
Nicaea bis Chalcedon, Bcrolini \. u. 1908,
p 65, necnon (3) codices nonnulU Dionysiani,
qui tamen nonnisi ad fincm canonum loco
seatndi indicis pracbent, uidc col b huius
paginae : tcstcs altcrius indicis (1) codices
idcm Isidoriani, uidc p 312 col b. (2) intcrprc-
tatio Prisca, uidep 312 cola, (3) codices idem
Syri, op cit /85.
index prior c triginta duo nominibus con-
stat, ncquc difficilc est cum in intcgrum
rcstitucrc ; si in duabus columnis rcdigas
et non dcsupcr dcorsum sed dc sinistra in
dexteram legas, habes fere codicum Diony-
sianorutn tcxtum, uidc col b :
Eusebius Theodotus
Theodorus Alphius
Narcissus Niceta
Antiochus 20 Agapius
5 Paulus Tarcundimantus
Siricus Iiassus
Archelaus Alexander
Eustathius Petrus
Mocimus 25 Moses
10 Esicius Patricius
Manicius Anatolius
Aetherius Macedonius
Iacobus Petrus
Agapius 30 Cyrion
15 Magnus Theodorus
Aeneas Theodosius
indcx aitcr, breuior et proptcr tcstimonio-
rum diucrntatem tninus ccrtus, ne unum
-. Archelaus : om syr
8. Eustathius : om Dion
10. Esicius : post hoc nomcn omittit fortasse
per homoeoteleuton) nomina Fatricius Manicius
Dion
19, 20. Niceta Agapius: om syr
31. Theodota sy;
32. Theodota syr
II SS
V (Dionysii II)
[secundum coddS s H|
[Et subscripserunt XXX cpiscopi
qui in eodem concilio conuenerunt
Eusebius palestinensis
Thcodotus mesopotamiensis
Thcodorus isauricnsis
Anthiocus finiccnsis
5 Agapius arabicnsis
Alfios ciliciensis
Narcissus quyles syriae
Xicetas
Anatholius
10 Paulus
Tercondimantos
Et subseripserunt ctc \ s H : om 0 B aj l m \s
aubseripserunt (suscribserunt A suscrip-°0**
serunt k X) : subscriptio s tr episcopi
xxx /3 epsi A in idem concilium s
1-30. Eusebius . . . Manicos : ipsa notnina •
om k
1. palestinus s balestinensis n palestiniensis
0*
2. mesopotamiensis : prouinciarum no-
mina Mesopotamia Isauria Phoenicia
Arabia Cilicia Coelesyria non ad singutos
episcopos 2-7 sed ad episcoporum corpus
iurc rcjcrri patct ex indicc supra impresso
p 231 ; uideas ibi quae post nomina subiun-
gutititr. quippc totus iste codicum X s H
indcx ad cpistulam synodicam potius perti-
nct quam ad canoncs
2. mesopotaminiensis A
3. Theudorus A sauriensis A
4. Antiochus a X phenicensis s
5. Agapitus j3 arabiensis s H : aruiensis A
6. Alphios s Alfius a
7. Marcissus A Narcisus /9 A quyles A X :
quiles /3 quile a celes s siriae A X
8. Nizetas a
9. Anatolius J
11. Tercondimantus A Tercundimantos s X
Tercundimantus a Tercundamantos £
3M
COXCILIVM AXTIOCHEXVM
II (Prisoa)
Alphion
Archelaus
Bassus
Syricus
15 Paulus
Hisichius
Manicius
Theodotus
Moses
20 Mocimus
Agapius
Eustatius
ordinauimus subscribentcs.
AMEN
l]uv Ante nomcn II transponit nomina 14 15 16
S P X Y et iterum 14 S
11. Alphyon u
12. Archaelaus I Arcelaus u
13. Bassos I* Bassas Y
14. Syricus I : Siricus S P X Syricius J
Siricius Y v Syrycyus u
16. Hisichius I S : Hysichius J Hischius P
Hisicius X v Hysycyus u Isicius Y
17. Manichius I
18. Theudotus I
19. Moyses Y Muses v
20. Mocinus S Mocinius Y Mocymus u
21. Agapitus v
22. Eustacius P* Eustasius P2 Eustathius v
tr suscribse non ordinauimus Y* suscribser
ordinauimus Y2 suscribentes S P X
amen I J : om S v
EXP- CONCILIVM ANTHIOCENSIVM J EXPL
(EXPLICIVNT X Y) CANONES (CANON P)
ANTHIOCENSIS (ANTIOCHENSES Y) S
explicit (expI v) v : nihil habet I
III (Isidori)
\sccundum codd V C T F Q Sp]
Siricius
Esicius
Mauricius
15 Theodosius
Moses
Mucimus
Magnus
Agapius
20 et Agapius
Magnus
Aeneas
Paulus
consensimus.
EXPLICIT CONCILIVM ANTHIOCENVM
12. Siricius V : Sericius F Screcius C Syri- VCTF/E
cusTQSp-cd on2*v
Ante nomcn 13 add Eustacius (Eustachius
Sp-ed) Sp, cf Prisc nomcn 22
13. Esicius F*E : Hesicius Fa/Essicius V
Etsicius T Esychius C Hesychius Sp-ed
Ysicius Q
tr Mauricius Hesychius Sp-ed
14. Mauricius : Maurichius T ; o?n E
Pro nominibus 15-23 habct Sp Manicius
Paulus et ceteri quorum nomina in greco
iam superius contincntur consensimus (c/
codd M p 312)
15. Theudosius C Thiodosius F Thedosius O
16. Moses V*2: Mosis Q (-2) Moyses F
2 <1>3 Moysis C T
17. Mocimus *s
1 9. Agapius 1 ° : om C * (supplet ut uid m p)
22. Fneas V Aenias C Aenaeas T
23. Paulus : /;■ inter nomina S 9 F
consensimus: +hii sunt (runt f) xxil F,
+ et ceteri quorum nomina in greco iam
superius continentur (e cod Y ?) *3
EXPLICIT (EXP V EXPl C EXPlC R EPO F) § f T W R D
R D V C T F Q : finit f Y W, uide stipra
p 214 col a CONCILIVM ANTHIOCENVM
(ANTIOCHENVM V Y ANTIOCENVM *+ AN-
THIOCHENVM f W) : CONcLa (tantum) R
CANON ANTHIOCENVM/ CANON ANTHIO-
CENVS (ANTIOCENVS F*) F ; om D add
AMEN T
NOMINA EPISCOPORVM
3'5
Notanda de nominibus episcoporum
quidem nomen offert quod non tt in longiori
reperiatttr, sed ab co tantopcrc in ordinandis
nominibus discrepat ut non uideatur alter
cx altcro pcndcrc. brcuioris indids arclic-
typus uiginti tantum ucl uiginti et unum
nomina numerauitj quae enim ad finem
tcstcs diucrsi diucrsc subiungunt, cxanpli
gratia nomen 22 Eustathius Prisc et nomen
20 cum scquentibus Agapius Magnus Aeneas
(de Paulus non constat) Isid, cuni apud syr
oninino non inueuiantur, caa longiori indicc
uidentur dcriuari ubi nomina Agapius Mag-
nus Aeneas eodcm ordine tradita liabcs; uide
p 231 nomina 14-16. soli cpiscopos ciui-
tatibus instruunt codiccs indicis prioris syri.
de nominuni fornia raro dubitandum est :
apud prioron indiccm p 231 pro nominibus
5 6 Paulinus Sincius facile corrigas Paulus
Siricius (notandum est omisisse pcr incu-
riani utruniquc nonicn codiccs optimos V Qj ;
in secundo indice nomcn Mauricius (^312
col a nomcn 5, p 314 col b nomcn 14, cum
quibus concordat tcstis syrus) nihil aliud esse
suspicor ac nomcn Manicius geminatum.
nonnisi de nominibus Theodorus Theodotus
Theodosius ambigue iudicari potestj de
nomine 2 Theodorus conseniiunt plurimi
utrobiquc testes, sed praeter eum tria nomi?ia
similia (17 31 32) prior index, alter duo
(Prisc 418, syr 313, Isid l$)praebet. ex his
uuum esse Thcodotus pro ccrto habco, rcliqui
fortasse Theodosius et altcr Theodorus sunt.
V (Dionysii II)
\sicundum codd A s H]
Siricus
Bassus
Archelaos
15 Alexander
Petrus
Mocimus
Moyses
Esychius
20 Acthcrius
Macedonius
Iacobus
Petrus
Agapius
25 Quirion
Magnus
Theodorus
Enius
Theodosius
30 Manicos]
EXPLICIT TEXTVS CANONYM
CONCILII ANTIIIOCEXI
12. Syricus A Aio^\
14. Arehelaos X : Arcelaos s Archelaus A a ,-i
17. Mochimus A Mozimus a
19. Esychius s a : Vsicius A Eusichius 0
Eusychius X
20. Etherius a
21-30. hacc nomifia pracbcnt s H, habct
tantu/u ct reliqui qui suscripserunt A 1A
27. Theoderus ,i
29. Theodosius s a : Theodorius 3 Theo-
dorus \
EXPLICIT (EXPE Aa« EXPLICIVNT X) TEXTVS § A 0
CANONVM (CHAXONVM A CANOM a COM- '
MVNI 3) CONCILII ANTHIOCENI (ANTHIO-
CHENI A ANTIOCHENI 9 ANTIOCE* o) A 0
H (-8): EXPLIC CON ANTIOCENI 8 EX-
PLICIT a ; om j l m B
S S 2
316
CONCILIVM ANTIOCHENVM
APPENDIX V
Capitula canonibus praeposita secundum diuersos interpretationis
Isidorianae codices (itidc p 220 col b supra)
secundum cod C
+ INCP CAPTL ANTHIOCHINAE
I De his qui constitutionis synodi Nicheni
uiolaucrint uel de excomunicatis.
II De presbyteris uel diaconibus parro-
chianis.
III De episcopis qui alienos excurmm/Vatos
recipcrint.
im De episcopis presbyteris diaconibus
qui a synodo fuerunt depositi.
v De presbyteris diaconibus qui contemto
suo episcopo se ab ecclesia segrega-
uerint.
vi De his qui a proprio episcopo excumu-
nicati fuerint lam clerici tam laici.
vii De his qui sine lilteras episcoporum
ambolant.
mii Dc metropolitanis episcopis ut sollici-
tudinem totius prouinciae gerant.
I ntchini C*
II et iiii presbis C
iii excuminatos C
v prbris qui sufpleui : otn C
V I tam . . . tam : ita C
secundum cod T
ITEM SYNODVM ANTHIOCENYM
IN QYO FYERYNT EPISCOPI NYMERO XXIII
CYM CAPITVLIS SYIS ITA
I De his qui audent dissoluere regulam
sancti concilii Nicheni.
II Excommunicatis non liceat communi-
care.
iii De his qui suam ecclesiam dimittunt.
11 n Si quis episcopus a synodo deponitur
ucl presbyter aut diaconus a suo episcopo
condemnatur.
v Si quis presbyter aut diaconus in con-
temptu episcopi sui ab ecclesia se se-
gregat.
vi Si quis a proprio episcopo excommu-
nicatus est.
vii Nullum clericum et peregrinum absque
epistula suscipi oportere.
viii Vt episcopi cura metropolitani per
singulas prouincias ordinentur.
I III prbt aut diacs T
V prbt aut diacs T
vi a: om T*
viii curam T
seoundum cod E
INCIPIT CONCILIVM ANTHIOCENVM
I Non licere pascha diuerso tempore
facere neque cum Iudaeis celebrare.
II Non liccre communionem ecclesiae con-
tcmnerc et excommunicatis communi-
care.
ni Non debere clericum ad aliam ecclesiam
migrantem ibi perseuerare.
1 11 1 Non licere episcopo uel cuicumque
11 et E' : om E*
txcuconmunicatis E
clcrico si exauctoratus fuerit ministrare.
v Non licere clericis contempto episcopo
semote colligere.
vi De excommunicatis.
vii Nullum peregrinum absque epistolis
suscipi.
viii Vt epistolaea soli choreepiscopi faciant.
viiii De metropolitanis episcopis.
VII epistopolis E*
viii epistolaea E
sc epistolia
choreepi E
APPENDICES
3n
APPENDIX V
secundum cod C
viiii De his qui in uicis ct uillis constituti
sunt conepiscopi.
x De his qui absque consilium metro-
politani uel litteris episcoporum ad
imperatore ire contenderint.
xi De episcopis a synodo depositis uel
clericis a proprio episcopo excomuni-
cat/s.
xii De cpiscopis ne ad aliam ecclesiam
relicta sua ire praesuma//t.
xin De episcopis qui in crimine accusan-
tur.
xiin Item idem quod supra.
xv De subreptionem ecclesiarum ab epi-
scopis.
xvi De dispectionem episcopatus pro pau-
pertate ecclesiarum.
xvii Item idem quod supra.
xviii De ordinationibus episcoporum.
xvmi De conciliis synodalibus.
viiii conepi, ut in canonis tcxlu, uidc quae ad-
notaui ad can viii /6/ 256 supra
XI excomunicatus C
xi 1 praesumat C
secundum cod T
viiii De corepiscopis qui in uicis et in
uillis constituti sunt.
x Dc episcopis uel presbyteris qui in con-
cilio cpiscoporum ad imperatorem per-
rexerint.
xi Vt episcopus presbyter uel diaconus si
priuatur imperio non suggcrat.
xii Vt episcopus in aliam prouinciam
ministrum non ordinet.
xiii Si quis episcopus de aliquibus causis
criminalibus in iudicio episcoporum
fuerit accusatus.
xiiii Si quis episcopus criminaliter accusa-
tur et ab omnibus qui sunt intra prouin-
ciam episcopis.
xv Si quis episcopus uacans in ecclesiam
uacantem superuenerit.
xvi Si quis episcopus suscepta manus in-
positione et deputatus populis.
xvii Si quis episcopus ordinatus non abierit
in parrociam cui est ordinatus.
xviii Episcopum non ordinandum praeter
concilium et praesentia metropolitanae
prouinciae.
x prbis T eprm T impre T
xi prbt uel diacs T
secundum cod E
x De choreepiscopis.
xi De his episcopis uel clericis qui «ne lit-
terisepiscoporumadimpcratoremuadunt.
xii De episcopis uel clericis depositis.
xiii Non licerc episcopis in alienam pro-
uintiam clericos ordinare.
xiin De episcopis accusatis.
xv De quibus supra.
x choreepis E
xi sine : nec E
xvi De cpiscopis uacantibus.
xvii De episcopis qui accepta manus im-
positione non adquiescunt suscipere
ministerium.
xviii De his quibus supra.
xviiii Non licere sine concilio metropolitani
episcopi episcopum ordinare.
xx Vt bis in anno celebretur synodus.
3i8
CONCILIVM ANTIOCHENVM
APPENDIX V
secundum cod C
de
xx De transgressione episcoporum
ecclesia ad ecclesiam.
xxi De praesumtionibus episcoporum de
ecclesia ad ecclesiam.
xxn De electione episcopi in successorem
sibi.
xxiii De rebus ecclesiae gobernandis.
xxiiii De rebus ecclesiae episcoporum esse
debere.
xx eprum C
xxi praesumptionibus C (sed m p)
xxim episcoporum esse debere scrifsi : epm
esse debcrem C
secundum cod T
xvim Episcopum de diocisi ad diocisin
alteram non debere transire.
xx Episcopum non licere tamquam suc-
cessorem futurum constituere alterum
quamuis circa uicinia mortis habeatur.
\xi Quaecumque res ecclesiae sunt bene
debent cum omni diligentia et bona fide
seruari.
xxn Episcopum habere ecclesiasticarum
rerum potestatem ad dispensandum
omnibus indigentibus.
secundum cod E
xxi Episcopum de diocesi ad diocensim
non debere transire.
xxn Episcopum non debere in alienam
inruere ciuitatem.
xxm Episcopum non licere successionem
sibi constituere.
xxini De rebus ecclesiasticis et episcopali-
bus.
xxv Episcopum habere potestatem in rebus
ecclesiasticis disponendis.
APPENDIX VI
Canon supposititius qui post canones Antiochenos tamquam et ipse
Antiochenus in cod I inuenitur
XXVI Vt si quis episcopus in crimen
adulterii sacramenta praeuere uolu-
erit.
Quod si quis cpiscopus in crimcn
adulterii sacramenta pracuere uolu-
xxvi : canon hicce apud l solmn inuctiitnr,
nequc apud graecum authenticum, neqtie
apud cctcros intcrprctcs, neque apud reli-
erit, quod licitum non est ut sacerdos
in \\oc nefas conscius inueniatur ;
5 iubr ut qui hoc praesumpserit pro-
prium gradum amittat.
quos 'priscae' interpretationis codices
locum habet uoluerint I* 4. hoc :
hac I 5. iube : iubi 1
APPEXDICES
3*9
APPENDIX VII
Canones Antiocheni in Actis Clialcedonensibus laudati
{uide etiam paginam sequentem)
Notandum cst dejicere apud testes latinos totam de
Caroso et Dorothco monachis quacstioncut, in qua
laudabantur canoncs Autioclicni quartus ct quintus
(Labbc-Co/cti IV 1429: MansiVll 84)
1. Ex actione quarta canon Antiochenus quintus
(Labbc-Colcti IV 141 8: MansiVU 71)
icstc jctraquc sylloge, et antiqua et Rustici
Et ex codice relegit haec :
De clcricis ct monachis qui scmet ipsos a com-
munione suspcndunt.
Si quis presbyter aut diaconus suum contcmnens
episcopum a communionc semet ipsum suspendit
ecclesiae et secretius collectam facit et altare
constituit et noluit euocanti cpiscopo consentire,
5 et noluerit eidem adquiescere neque obocdire ct
prius et secundo uocanti ; hunc omnino damnari,
nec umquam hunc curationcm mcreri, ncc rccipcre
eum posse honorem. si autem pcrmanscrit
turbas faciens ct seditiones ccclcsiae, per ex-
10 traneam potestatem tamquam scditiosum debere
conprimi.
barb N Codices collati sunt mea causa Vaiicani duo,
scilicet Barberinus lat. 680 (barb : fol 100 a)
et Vaticanus lat. 1322 (N : fol 132 b),
quorum alter syllogen quae dicitur
' antiqua ' a/ter Rustici syllogen exhibet ;
sed cum haud multum inter sc dissentiant ',
non curaui eos separatim exscribere
3. collectam, cf Gall p 217 col a can lxxiiii
/ 4 ' collectam facit ', nccnon Dion 1 1 p 21 1
col b in titulo canonis xx concilii Gangren-
sis ' collectas quae fiunt '. idem est ac Gr
<r\ivai;is : de hoc sensu uide Thesaurum
Linguae Latinae sub uoce colligo col 1321,
ubi multa e Hieronymo atqtte eius coaeuis
laudantur, nihil ' antiqiiius nisiforte Didas-
caliae Apostolorum intcrprctatio(cd Haulcr
lxi / 18) 'regalem eucharistiam ofiferte tam
in collectis uestris quam etiam et in coemi-
teriis'. alio sensupro \oyia, Didasc. lxvi
/ 17 ' de collecta non negligant '. pcrpcram
hic collectum barb 7. corationem N
9. turbas barb : turbam N per
barb : propter N II, conprimi barb :
conueni N
320
CONCILIl'M ANTI0CHEN1'M
APPENDIX VII
2. Ex actione undecima (siue duodecima) canones Antiocheni XVI et XVII
{Labbe-ColctiW 1610: ManstVU 28?.)
testc syllogc antiqua
apud actioncm duodccimam
icste sylloge Rustici
apud actioucm undccimam
Leontius reuerendissimus episcopus Magnisiae ex codice relegit :
Regula nonagesima quinta
Si quis episcopus uacans in cccle-
siam uacantem prosiliat sedemquc
5 peruadat absque integro perfectouc
concilio, hic abiciatur necesse est,
licet omnis populus qucm diripuit
cum habere delcgerit. perfectum
ucro concilium illud est cui interest
10 ct mctropolitanus antistcs.
Si quis episcopus uacans super
ecclesiam uacantem semet ipsum
5 iniciens subripuerit sedem praeter
perfectum concilium. hunc expcllen-
dum esse, licet omnis populus quem
abripuit eum elegerit. perfecta uero
synodus illa est cui interest ct
10 metropolitanus [cpiscopus].
Idem reuerendissimus episcopus Leontius ex codem codice legit
Rcgula nonagcsima sexta
Si quis episcopus ordinationem
accepcrit cpiscopatus et populo
15praees.se decretus non adquieuerit
ordinationi, neque ei persuasum
fuerit proficisci ad ecclesiam sibi
commissam, hunc excommunicatum
esse, donec coactus adquiescat aut
20 quicquam de eo episcoporum pro-
uinciae synodus perfecta definiat.
regbarb Codices contuli Vaticanos Reginensem 1045
{rcg: fol 1 52 <7> ct Barberinum lat. 680
{barb : fol 143 a) I. reuerentissimus
codd 3. ecclesia reg 4. prosileat reg
7. quem : que reg 8. deligerit reg%
11. rcuerentissimus codd 12. regulam
nonagesimam sextam codd 14. accepit
barb* 15. adquieuerat barb 16.
ordinatione barb 19. coactus : + non
reg* 20. prouintiae codd 31. per-
fecte barb
Codices contuli Vaticanum 1322 (N : saec. vi : N verott
fol 209 a) et Veroncnsciii lviii [56] {veron :
saec. ix : fol 257 a) 1. reus N reu
veron epic veron 2. nonagensima X-
3. uacans: om N 7. omnes N 8. abri-
puit N : obripuit verm 10. episcopus
veron: om N 11. reus N reu veron
{u t i 1) eodem N : eo veron 12.
regulam N nonagesima sexta N :
xxvi veron 1 5. decretus veron :
derectus N* directus X2 18. excom-
monicatum X
s
• o
•H O
5G/6
■
KS
Live Music
Archive
Librivox
Free Audio
Metropolitan Museum
Cleveland
Museum of Art
Internet
Arcade
Console Living Room
Open Library
American
Libraries
TV News
Understanding
9/11